Rozporządzenie Ministra Przemysłu z dnia 8 sierpnia 1990 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy produkcji, magazynowaniu i transporcie wewnątrzzakładowym materiałów wybuchowych.

§ 1. 1. Rozporządzenie

dotyczy warunków bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach pracy wytwarzających,

przetwarzających, obrabiających lub magazynujących materiały wybuchowe oraz przedmioty wypełnione tymi materiałami. a także przy transporcie wewnątrzzakładowym tych

materiałów i przedmiotów.

2. Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do

1) jednostek organizacyjnych podległych Ministrom Obrony Narodowej oraz Spraw Wewnętrznych.

2) zakładów górniczych.

3. W zakładach pracy. o których mowa w ust. 1,

powinno znajdować się zaplecze higienicznosanitarne od powiadające wymaganiom określonym w odrębnych przepisach.

§ 2. Przepisy rozporządzenia nie dotyczą obiektów stałych. w których wytwarza się, przetwarza, obrabia, magazynuje lub transportuje materiały wybuchowe, nie odpowiadających jego przepisom. jeżeli zostały wybudowane zgodnie

z przepisami obowiązującymi w czasie ich wznoszenia i nie

zagrażają bezpieczeństwu ludzi i mienia.

§ 3. Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają

1) materiał wybuchowy - substancję chemiczną w fazie

stałej lub ciekłej albo mieszaninę substancji, zdolną do

bardzo szybkiej przemiany chemicznej z wytworzeniem

wysokiej temperatury i ciśnienia, której przeznaczeniem

jest działanie przez wybuch albo przez spalanie bez

zastosowania utleniacza z zewnątrz, a także przedmiot

wypełniony tym materiałem.

2) wrażliwość materiału wybuchowego - prawdopodobieństwo zainicjowania gwałtownej przemiany materiału wybuchowego działaniem bodźców zewnętrznych,

3) wybuch - gwałtowną przemianę materiału wybuchowego, powodującą wytworzenie fali uderzeniowej

w otaczającym środowisku,

4) ciśnienie fali uderzeniowej - największy przyrost ciś­

nienia w czole fali uderzeniowej,

5) obiekty - obiekty budowlane w rozumieniu Prawa

budowlanego, a także maszyny i urządzenia techniczne.

§ 4. 1. Każdy materiał wybuchowy przed podjęciem

jego produkcji lub zastosowaniem w produkcji podlega

ocenie pod względem bezpieczeństwa . Oceny materiału

wybuchowego dokonuje jednostka organizacyjna upoważ­

niona przez Ministra Przemysłu.

2. Ocena materiału wybuchowego, o której mowa

w ust. 1, polega na ustaleniu

1) zagrożenia stwarzanego dla otoczenia w razie jego

wybuchu; miarą tego zagrożenia jest ciśnienie fali uderzeniowej zależne od odległości, miejsca wybuchu

i współczynnika zagrożenia materiału wybuchowego.

2) prawdopodobieństwa zainicjowania wybuchu wyraża­

jącego się wrażliwością materiału wybuchowego na

bodźce zewnętrzne; miarą tego prawdopodobieństwa

jest współczynnik wrażliwości.

3. Sposób dokonywania oceny materiałów wybuchowych pod względem bezpieczeństwa oraz wymagania obowiązujące przy sytuowaniu obiektów określa załącznik do

rozporządzenia.

4. Wykaz materiałów wybuchowych poddanych ocenie

zgodnie z ust. 1 sporządza Ministerstwo Przemysłu.

§ 5. 1. Dla obiektów na terenie zakładów pracy zagrożo­

nych wybuchem lub spaleniem materiału wybuchowego powinny być ustalone kategorie zagrożenia wybuchem MW1

i MW2, zwane dalej "kategorią MW1" i "kategorią MW2".

Dzienn ik Ustaw Nr 58

-

2. Zakwalifikowanie obiektów do odpowiedniej kategorii zagrożenia wybuchem zapewnia kierownik zakładu

pracy.

§ 6. 1. Obiekty, w których znajdują się materiały wybuchowe o współczynniku wrażliwości mniejszym od 2 lub

materiały wybuchowe nie opakowane i w stanie nie zaelaborowanym, zalicza się do kategorii MW1, a pozostałe obiekty

- do kategori i MW2.

2. Do kategorii MW1 lub MW2 można zaliczyć cały

obiekt lub jego część albo zaliczyć część obiektu do kategorii

MW1 , a część - do kategorii MW2.

3. Obiekt lub pomieszczenie, w którym znajduje się

mater i ał wybuchowy opakowany lub w stanie zaelaborowanym, można za liczyć do kategorii MW1, jeżeli jest to uzasadnione względ a mi bezpieczeństwa.

§ 7. 1. Wokół każdego obiektu zaliczonego do kategorii

MW1 lub MW2 wyznacza się strefę ochronną·

2. Zasięg strefy ochronnej ustala kierownik zakładu

pracy w zależności od kategorii zagrożenia obiektu wybuchem lub spaleniem materiału wybuchowego.

-

Poz. 341

5)

urządzeń rozdzielczych prądu elektrycznego, wyłącz­

ników głównych, łączników silnoprądowych, bezpieczników, muf kablowych oraz gniazd wtykowych nie

należy instalować w przestrzeniach zagrożonych wybuchem lub spaleniem milteriału wybuchowego,

6) obwody aparatury kontrolno-pomiarowej, łączności, sygnalizacji pożarowej i innej sygnalizacji oraz sterowania

powinny być zabezpieczone przed iskrzeniem,

7) kable i przewody elektryczne powinny być odporne na

przewidywane mechaniczne, chemiczne i termiczne

wpływy otoczenia; zewnętrzne ich powłoki i otuliny

powinny być wykonane z materiałów niepalnych lub

trudno zapalnych, chyba że są w inny sposób chronione

przed zapaleniem; przejścia kabli przez ściany powinny

być szczelne.

2. W razie zastąpienia obsługi ludzkiej w obiekcie zawybuchem materiału wybuchowego układami

automatycznymi (roboty, automatyzacja) w taki sposób, że

zb ę dna staje się obsługa stała, dopuszcza się stosowanie

lCrzą dzeń elektrycznych w wykonaniu innym niż określone

w ust. 1, z tym że warunki bezpieczeństwa nie ulegną

pogorszeniu .

grożonym

1) budowa budynków mieszkalnych i użyteczności pub licznej,

3. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do przyrządów

i aparatów pomiarowych w laboratoriach, pod warunkiem

obsługiwania ich wyłącznie przez pracowników posiadają­

cych kwalifikacje określone w odrębnych przepisach .

2) budowa dróg, z wyjątkiem dróg prowadzących do tych

obiektów,

zagrożenie wybuchem lub spaleniem materiału wybuchowe-

3. Na obszarze strefy ochronnej są zabronione

3) przechowywanie materiałów wybuchowych i łatwo zapalnych oraz dopuszczanie do gromadzenia innych

palnych mater i ałów,

4) używanie i przechowywanie urządzeń i materiałów mogących zainicjować wybuch lub zapalenie,

5)

używanie ognia,

6) wykonywanie prac spawalniczych, remontowych i innych prac mogących zainicjować wybuch lub zapalenie,

7) przebywanie osób nie związanych z realizacją zadań

wyn i kających z funkcji obiektu.

§ 8. 1. Urządzenia elektryczne oraz osprzęt i instalacje

w obiektach zagrożonych wybuchem, zaliczonych do kategori i MW1 i MW2, powinny odpowiadać następującym

wymaganiom

1) u rzą dzen ia elektryczne powinny być zabezpieczone .

przed przenikaniem do nich wody oraz być odporne na

elektryczne, termiczne i mechaniczne wpływy otoczenia,

w szczególności ich budowa powinna zapewnić jak

najmniejsze odkładanie się na ich powierzchni pyłu

i ła twość oczyszczania; ponadto urządzenia te powinny

być skutecznie chronione przed przeciążeniem i niedopuszczalnym nagrzaniem,

2) przy materiałach wybuchowych o temperaturze pobudzenia poniżej 473 K (o współczynniku wrażliwości ze

znakiem "T" ) temperatura powierzchni obudowy urzą­

dzeń elektrycznych powinna być co najmniej o 50 K

niższa od temperatury pobudzenia,

3) w obiekt ach kategorii MW1 używanie silników elektrycznych przenośnych jest zabronione,

4) oprawy oświetleniowe w obiektach kategorii MW1

powinny mieć stopień ochrony zgodny z Polską Normą,

co najmniej I P 54,

§ 9. 1. Obiekty, w których występuje równocześnie

go i zagrożenie wybuchem mieszaniny materiału palnego

z powietrzem, powinny być zaliczone do kategorii MW1

i MW2 stosownie do występującego zagrożenia.

2. Zasady zaliczania obiektów zagrożonych wybuchem

mieszanin materiałów palnych z powietrzem do odpowiedniej kategorii zagrożenia wybuchem określają odrębne przepisy.

§ 10. Obiekt, w którym znajduje się materiał wybuchowy, powinien być osłonięty w celu zmniejszenia stref zagrożenia . Do obiektów osłoniętych stosuje się odpowiednio

przepisy części II ust. 8 załącznika do rozporządzenia. Osłony

obiektów powinny odpowiadać następującym wymaganiom

1) do obiektu przeznaczonego na magazynowanie materiału wybuchowego o współczynniku wrażliwości mniejszym od 10 powinien być zastosowany wał ziemny,

z wyjątkiem przypadków, o których mowa w § 12 ust. 4,

2) do obiektu przeznaczonego na materiał wybuchowy

o współczynniku wrażliwości równym lub większym od

10 mogą być stosowane oddzielenia przeciwpożarowe

o klasie odporności ogniowej 4,

3) odległość podstawy wału ziemnego nie podpartego

murem od zewnętrznej ściany budynku powinna wynosić nie więcej niż 3 m, kąt pomiędzy podstawą a tworzą­

cą wału powinien wynosić 40° ± 5°; wał nie powinien

być niższy od najwyższego punktu sklepienia pomieszczeń zagrożonych wybuchem; szerokość korony wału

powinna wynosić co najmniej 0,5 m,

4) powierzchnie wałów ziemnych powinny być uodpornione na erozję powietrzną i wodną,

5) wały ziemne mogą być podparte murem do 1/ 3 ich

wysokości - jedno- lub dwustronnie, przy czym ściana

budynku może pełnić funkcję muru podpierającego, bez

względu na wysokość wału,

-

6) wały ziemne mogą być zastąpione murami lub innymi

osłonami o takiej samej skuteczności.

§ 11. 1. Wyloty przejść w wałach ziemnych lub pod

Poz. 341

5. Okna mające służyć jako wyjścia awaryjne powinny

łatwo otwierać się na zewnątrz, przy czym otwór okienny

powinien mieć wymiary nie mniejsze niż O,75 x O,75 m.

wałami powinny być zabezpieczone wałami.

6. Okna w suficie powinny być od spodu zabezpieczone

siatką ochronną o drobnych oczkach, nawet przy zastosowa-

2. Wały, o których mowa w ust. 1, powinny być

konstruowane i sytuowane w sposób umożliwiający pochłonięcie lub rozproszenie energii wybuchu przenoszonej

przez przejście . Przepisy § 10 pkt 5 i 6 stosuje się odpowiednio.

niu szkła zbrojonego.

3.

Przejścia

załamania

w wałach lub pod wałami powinny mieć

pod takim kątem, aby nie było przez nie prze-

świtu.

§ 12. 1. Proces technologiczny należy tak zorganizować, aby w razie wybuchu lub spalania się materiału wybu-

chowego można było w jak największym stopniu wykorzystać budynki i pomieszczenia, których konstrukcja przewiduje

zachowanie w stanie niezniszczonym podstawowych eleme ntów nośnych budynku.

2. Elementy budynków oddzielające pomieszczenia powinny stanowić ochronę przed przeniesieniem wybuchu na

materiał znajdujący się w pomieszczeniu sąsiednim, przy

czym w tych elementach nie powinno być otworów.

3. W pomieszczeniach, których podstawowe elementy

nie powinny zostać zniszczone w wyniku wybuchu znajdującego się w nich materiału wybuchowego, należy zastosować przegrody odciążające, odpowiadające następują­

cym warunkom

1) masa powierzchniowa przegród odciążających powinna

wynosić nie więcej niż 75 kgj m 2 ,

2)

przegrodą odciążającą powinna być co najmniej jedna

ściana pomieszczenia lub dach, jeżeli spełniają wymaga-

nia określone w pkt 1 i 3,

3) przegrody odciążające powinny być tak konstruowane

i usytuowane, aby wybuch w pomieszczeniach nie

powodował zagrożenia w innych pomieszczeniach

i obiektach,

4) jeżeli elementy przegród odciążających mogłyby w razie

wybuchu zagrozić jakimkolwiek obiektom, to należy

stosować skuteczne osłony.

4. Obiekty odpowiadające warunkom określonym

w ust. 2, osłonięte od strony przegród odciążających, uważa

się za obwałowane.

§ 13. 1. Powierzchnie elementów budowlanych obiek-

tów i ich wyposażenia powinny być trwałe, gładkie i łatwo

zmywalne, bez szpar i pęknięć, a w szczególności nie

powinny stanowić źródła zanieczyszczenia materiałów wybuchowych ani nimi nasiąkać.

2. Powłok i ścian, sufitów

powinny być niepalne.

elementów wyposażenia

3. Powłoki, o których mowa w ust. 2, oraz podłogi

powinny być odporne na działanie substancji stosowanych

w procesie technologicznym, a w szczególności nie powinny

z tymi substancjam i reagować chemicznie; w miarę potrzeby

powinny być wykonane z materiałów nieiskrzących i antyelektrostatycznych.

4. Okna usytuowane od strony południowej, południo­

wo-zachodniej i zachodniej należy zabezpieczyć przed bezpośrednim przenikaniem promieni słonecznych.

7. Stosowanie szkła mineralnego do szklenia okien

w pomieszczeniu, w którym znajdują się materiały wybuchowe o współczynniku wrażliwości mniejszym od 2, jest

zabronione.

8. Drzwi ewak'l acyjne powinny otwierać się na zewnątrz powierzchni.

9. Zamki w drzwiach ewakuacyjnych powinny być

zatrzaskowe, działające w wyniku pchnięcia.

10. Pomieszczenia w obiektach powinny mieć zapewnioną wentylację .

§ 14. 1. Ilość materiałów wybuchowych w poszczególnych obiektach, pomieszczeniach i na stanowiskach pracy

oraz liczbę zatrudnionych osób należy ograniczać do wielkości niezbędnych do zapewnienia prawidłowego przebiegu

procesu technologicznego.

2. Ilość materiałów wybuchowych w poszczególnych

obiektach powinna być ograniczona do takich wielkości, aby

oprócz wymagań, o których mowa w ust. 1, były zachowane

strefy zagrożenia wybuchem i najmniejsze dopuszczalne

odległości pomiędzy obiektami, określone w części II załącz­

nika do rozporządzenia.

3. W obiektach o wielu pomieszczeniach ograniczenia

co do ilości materiałów wybuchowych w poszczególnych

pomieszczeniach i na stanowiskach pracy powinny wynikać

także z wymagań wytrzymałościowych budynków i ich

elementów oraz ze stanu zabezpieczenia sąsiednich pomieszczeń lub stanowisk pracy przed przeniesieniem wybuchu.

§ 15. 1. Prace stwarzające zagrożenie wybuchem lub

zapaleniem materiału wybuchowego powinny być wykonywane za pomocą urządzeń samosterujących lub sterowanych

na odległość.

2. Jeżeli zastosowanie urządzeń, o których mowa

w ust. 1, nie jest możliwe, należy ograniczyć liczbę osób

narażonych do niezbędnego minimum oraz zastosować najnowocześniejsze rozwiązania techniczne, zmniejszające narażenie.

§ 16. Parametry technologiczne powinny być rejestrowane w taki sposób, aby informacje nie uległy zatarciu

w razie wybuchu lub spalenia materiału wybuchowego.

§ 17. 1. Sygnały z urządzeń automatyki, pomiarów i kontroli procesu technologicznego, mające istotne znaczenie dla

bezpiecznego prowadzenia procesu technologicznego, powinny pochodzić co najmniej z dwóch niezależnych źródeł .

2. W razie przekroczenia dopuszczalnych parametrów

technologicznych lub powstania innych przyczyn mogących

wywołać zagrożen i e, sygnały, o których mowa w ust. 1,

powinny spowodować samoczynne doprowadzenie procesu

technologicznego do stanu bezpiecznego lub jego przerwanie.

3. Pracownicy obsługujący maszyny i urządzenia w razie awarii powinni mieć możliwość przerwania procesu

technologicznego za pomocą urządzeń sterowanych ręcznie,

przy czym co najmniej jedno z tych urządzeń powinno być

umieszczone na stanowisku obsługi.

-

4. Maszyny i urządzenia, w których przerwanie stanów

niebezpiecznych jest możliwe jedynie przez mieszanie, od bieranie ciepła, rozcieńczanie i rozpuszczanie, powinny być

sprzężone z urządzeniami zapewniającymi niezawodne wykonanie tych czynności. Warunek ten powinien być speł­

niony również przy wykonywaniu podobnych czynności

poza tymi maszynami i urządzeniami.

5. Podczas wykonywania czynności określonych w ust.

4 należy zapewnić możliwość opróżnienia maszyn i urządzeń.

§ 18. 1. W instalacjach technologicznych należy stosować tylko takie środki ogrzewające i chłodzące, które nie

reagują chemicznie z substancjami stosowanymi w procesie

technologicznym. Jeżeli jest to niemożliwe, należy stosować

konstrukcję urządzeń nie dopuszczającą do przenikania tych

środków do przestrzeni zawierających substancje stosowane

w procesie technologicznym.

2. Środki służące do ogrzewania pomieszczeń kategorii

MW1 i MW2 powinny być dostosowane do rodzajów materiałów wybuchowych i technologii. Temperatura tych środków

powinna być niższa co najmniej o 50 K od temperatury pobudzenia materiału wybuchowego, nie wyższa jednak niż 393 K.

§ 19. 1. Materiałów, wyrobów lub urządzeń, służących

do inicjowania wybuchu materiałów wybuchowych, nie

należy przechowywać z materiałami wybuchowymi o innym

przeznaczeniu.

2. Materiałów wybuchowych nie należy przechowywać

w warunkach, w których mogłaby nastąpić niekorzystna

zmiana ich właściwości wybuchowych, zwłaszcza sprzyjają­

cych zainicjowaniu wybuchu. Dotyczy to w szczególności

1) przemian chemicznych w materiale wybuchowym,

2) zwiększenia wrażliwości materiału wybuchowego,

3) pogorszenia stabilności materiału wybuchowego,

4) wytworzenia substancji o właściwościach wybuchowych.

§ 20. 1. Drogi zakładowe prowadzące do obiektów produkcyjnych, służące do transportu materiałów wybuchowych,

surowców, półfabrykatów i materiałów do ich produkcji, a także

do transportu narzędzi i przedmiotów służących do zapewnienia

ciągłości ruchu, mogą być lokalizowane w strefach zagrożenia

wybuchem przylegających, bezpośrednich i bliskich, określo­

nych w części II ust. 4 załącznika do rozporządzenia.

2. Powierzchnia dróg, placów manewrowych i chodników dla pieszych powinna być równa, twarda i niepyląca.

3. Drogi powinny być oznakowane co najmniej pionowymi znakami, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.

Zaleca się stosowanie sygnalizacji świetlnej .

§ 21. W czasie przejazdu środka transportu zawierają ­

cego materiał wybuchowy o współczynniku wrażliwości

mniejszym niż 2 i ze znakiem "M" należy zapewnić na drodze

jeden kierunek ruchu .

§ 22. 1. Materiały wybuchowe, których ciężar wraz

z opakowaniem jest większy niż 25 kg, nie mogą być

przenoszone przez jednego pracownika.

2. Przy ręcznym przenoszeniu pomiędzy obiektami materiału wybuchowego o współczynniku wrażliwości mniejszym niż 2, całkowity ciężar ładunku nie może przekraczać

10 kg, w tym ciężar matęriału wybuchowego - 5 kg.

Przenoszenie powinno być wykonane przez jedną osobę.

Poz. 341

§ 23. 1. W transporcie wewnątrzzakładowym materiałów

wybuchowych mogą być używane tylko takie urządzenia , które

są przystosowane do transportu tego rodzaju materiałów.

2. Wjeżdżanie pojazdami nie posiadającymi budowy

przeciwwybuchowej na obszar stanowiący strefę ochronną

obiektów jest zabronione.

§ 24. 1. Transport materiałów wybuchowych za pomocą przewodów może się odbywać

1) w obrębie jednego obiektu - przewodami dostosowanymi do rodzaju materiału wybuchowego i do stanu,

w jakim występuje w danej operacji technologicznej,

2)

pomiędzy obiektami w formie ciekłych roztworów

i zawiesin albo w formie zawiesin w gazach.

2. Roztwory i zawiesiny, o których mowa w ust. 1 pkt 2,

nie powinny posiadać cech materiałów wybuchowych.

§ 25. 1. Maszyny i urządzen i a znajdujące s i ę w obiekcie

zagrożonym wybuchem lub spaleniem materiału wybucho-

wego nie powinny powodować niezamierzonego zapalenia

lub wybuchu materiału wybuchowego przez ciepło, tarcie,

uderzenie lub inne bodźce energetyczne.

2. Wymagania, o których mowa w ust. 1, dotyczą także

środków transportu wewnątrzzakładowego , pojemników na

materiały wybuchowe stosowanych w

operacjach technologicznych lub w transporcie wewnątrzzakładowym, drzwi,

okien, ich zamków. zawiasów i okuć oraz innych elementów

konstrukcyjnych lub stanowiących wyposażenie obiektów.

3. Narzędzia używane w obiektach zagrożonych wybuchem lub spaleniem materiału wybuchowego powinny być

wykonane z takich materiałów i używane w taki sposób, aby

nie powodowały niezamierzonego wybuchu lub zapalenia

materiału wybuchowego.

4. Materiały służące do wykonywania urządzeń i narzę­

dzi wymienionych w ust. 1-3 powinny być tak dobrane, aby

nie były źródłem dodatkowych zagrożeń powstałych w wyniku ich korozji, niebezpiecznych reakcji chemicznych lub

zmian produktu.

5. Stosowanie wspólnych napędów pasowych do urzą­

ust. 1, jest zabron ione.

dzeń, o których mowa w

§ 26. 1. Maszyny i urządzenia znajdujące się w obiekcie

zagrożonym wybuchem lub spaleniem materiału wybucho-

wego powinny być tak konstruowane, aby w miejscach do

tego nie przeznaczonych nie stwarzały możliwości gromadzenia się materiału wybuchowego lub substancji mogących

wywołać zagrożenie .

2. Połączenia pomiędzy urządzeniami powinny być

konstruowane w taki sposób, aby w razie zapalenia nie

następowało przenoszenie ognia.

§ 27. W pomieszczeniach, w których istnieje zagrożenie

oparzeniem lub skażeniem twarzy, rąk i oczu, powinny być

instalowane umywalnie wyposażone w natryski z zimną

wodą, służące do zmywania i przepłukiwania tych części

ciała. Natryski powinny być uruchamiane samoczynnie

w chwili wejścia pod natrysk.

§ 28. 1. Przed wejściem do pomi eszczeń, w których

istnieje zagrożenie zapaleniem odzieży na człowieku lub

skażeniem powierzchni ciała i odzieży, powinny być instalowane natryski uruchamiane samoczynnie w chwili wejś­

cia pod natrysk. Natryski powinny działać niezawodnie, bez

względu na warunki atmosferyczne.

-

2. Liczba natrysków, o których mowa w ust. 1, powinna

być dostosowana do liczby osób jednocześnie narażonych.

§ 29. 1. Jeżeli w obiektach znajdują się materiały wybuchowe, powinny być stosowane środki chroniące przed

elektrycznością statyczną.

2. Jeżeli w obiektach znajdują się materiały wybuchowe

o współczynniku wrażliwości ze znakiem " E", o którym

mowa w części I ust. 2 pkt 2 załącznika do rozporządzenia, to

należy stosować, niezależnie od środków ochrony obiektów,

środki i sposoby przeciwdziałające elektryzacji osób, materiałów wybuchowych i wyposażen i a.

§ 30. Przewody prowadzące czynniki technologiczne

powinny być dostępne do. oczyszczania, naprawy i wymiany

na całej długośc i. Przewody te nie powinny być prowadzone

przejściam i dla ludzi i drogami ewakuacyjnymi.

§ 31 . 1. Obiekty, w których wykonuje się operacje

technologiczne grożące zapaleniem znajdujących się w nich

materiałów wybuchowych, powinny być wyposażone w stale instalacje zraszaczowe.

2. Instalacje zraszaczowe powinny być uruchamiane

zarówno automatycznie, jak i ręcznie, co najmniej z dwóch

punktów, z których jeden powinien znajdować się przy

wejściu do obiektu, a pozostałe - przy drogach prowadzą­

cych do obiektu . Punkty ręcznego uruchamiania instalacji

zraszaczowej powinny być oznakowane.

3. W przypadku całodobowej obecności obsługi

w obiekcie wystarczy ręczne uruchamianie instalacji zraszaczowej. W takim przypadku punkty uruchamiania instalacji

powinny odpowiadać wymaganiom określonym IJII ust. 2.

Ponadto co najmniej jeden punkt powinien znajdować się na

stanowisku pracy.

4. Intensywność zraszania powinna wynosić co najmniej 25 dm 3 j m2 jmin.

5. Stosowanie instalacji zraszaczowej nie jest konieczne, jeśli urządzen i a są wyposażone w inną, skutecznie

działającą stałą instalację gaśniczą.

§ 32. Obiekty i urządzenia , w których zostały ujawnione

wady lub uszkodzenia mogące mieć wpływ na bezpieczeńst­

wo eksploatacji, powinny być niezwłocznie wyłączone z ruchu do czasu ich naprawy.

§ 33. Obiekty i ich wyposażenie oraz urządzenia, w których znajdują się materiały wybuchowe ' lub służące do

wykonywania operacji z tymi materiałami , powinny być

poddawane przeglądom i remontom w terminach ustalonych

w instrukcjach eksploatacji obiektów i urządzeń.

Poz. 341

§ 34. 1. Ścieki produkcyjne zawierające materiały wybuchowe w postaci zawiesiny lub rozpuszczone albo zawierające substancje, z których może powstać materiał wybuchowy, powinny być obrabiane w taki sposób, aby po ich

obróbce nie było możliwe wydzielenie materiałów wybuchowych.

2. Ścieki, o których mowa w ust. 1, należy obrabiać

przed ich wprowadzeniem do kanalizacji ogólnej .

3. Kanały ściekowe, którymi są prowadzone ścieki,

powinny być dostępne do oczyszczania, naprawy i wymiany

na całej długości. Do kanałów tych należy uniemożliwić

dostęp osób postronnych.

§ 35. 1. Odpady materiałów wybuchowych, materiały

wybuchowe nie odpowiadające ustalonym dla nich wymaganiom lub zanieczyszczone innymi materiałami, nie nadające się do uzdatniania lub innego wykorzystania, należy

zbierać, gromadzić i niszczyć w sposób ustalony przez

kierownika zakładu pracy.

2. Sposób postępowania z materiałami, o których mowa

w ust. 1, powinien być określony w dokumentach wymienionych w § 36 ust. 1.

§ 36. 1. Szczegółowe wymagania dotyczące wykonania, wyposażenia, zabezpieczenia i wykorzystania obiektów oraz przebiegu procesu technologicznego, a także

szczegółowe wymagania dotyczące wykonywania innych

czynności mogących m i eć znaczenie dla bezpieczeństwa,

określają projekty technologiczne i techniczne, instrukcje

i regulaminy. Dokumenty te powinny być bieżąco aktualizowane.

2. Przebieg procesu technologicznego powinien być

zgodny z wymaganiami określonymi w dokumentach, o których mowa w ust. 1.

§ 37. Pracownicy zatrudnieni przy produkcji, magazynowaniu i transporcie wewnątrzzakładowym materiałów

wybuchowych powinni być zapoznani z dokumentami,

o których mowa w § 36 ust. 1.

§ 38. Traci moc zarządzenie Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia 23 stycznia 1963 r. w sprawie stosowania

przepisów bezpieczeństwa pracy przy produkcji, składowa­

niu i transporcie wewnątrzzakładowym materiałów wybuchowych .

§ 39. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14

dni od dnia ogłoszenia .

Minister Przemysłu : T. Syryjczyk

Nr 58

Warszawa, dnia 27 sierpnia 1990 r~

TREŚĆ

Poz.

341 342 -

R o z p o R Z Ą D Z E N I A

Ministra Przemysłu z dnia 8 sierpnia 1990 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy produkcji,

magazynowaniu i transporcie wewnątrzzakładowym materiałów wybuchowych

Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 1 sierpnia 1990 r. w sprawie dystynkcji i znaków identyfikacyjnych policjantów

817

823

OBWIESZCZENIE

343 -

Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 lipca 1990 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu

ustawy z dnia 24 października 1986 r. o zakładowych funduszach socjalnym i mieszkaniowym

w jednostkach gospodarki uspołecznionej

828

341

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRZEMYSŁU

z dnia 8 sierpnia 1990 r.

w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy produkcji. magazynowaniu i transporcie

wewnątrzzakładowym materiałów wybuchowych.

Na podstawie art. 208 § 3 Kodeksu pracy (Dz. U.

z 1974 r. Nr 24. poz. 141, z 1975 r. Nr 16, poz. 91, z 1981 r.

Nr 6, poz. 23. z 1982 r. Nr 31, poz. 214. z 1985 r. Nr 20, poz.

85 i Nr 35, poz. 162, z 1986 r. Nr 42, poz. 201, z 1987 r. Nr 21,

poz. 124, z 1988 r. Nr 20, poz. 134, z 1989 r. Nr 20, poz. 107

i Nr 35. poz. 192 oraz z 1990 r. Nr 4. poz. 19, Nr 43, poz. 251

i Nr 55. poz. 319) zarządza się, co następuje

Załącznik do rozporządzenia

Przemysłu z dnia 8 sierpnia

Ministra

1990 r.

(poz. 341)

SPOSÓB DOKONYWANIA OCENY MATERIAŁÓW WYBUCHOWYCH POD WZGLĘDEM BEZPIECZEŃSTWA ORAZ

WYMAGANIA OBOWIĄZUJĄCE PRZY SYTUOWANIU OBIEKTÓW

I. Sposób dokonywania oceny materiałów wybuchowych

Ox -

ciepło wybuchu w kJj kg materiału wybuchowego, dla którego oblicza się współ­

czynnik zagrożenia, oznaczone zgodnie

z normą,

Vx -

objętość właściwa produktów wybuchu w dm 3 jkg materiału wybuchowego, dla którego oblicza się współczyn­

nik zagrożenia, oznaczona zgodnie z nor-

1. Współczynniki obliczeniowe dowolnego materiału

wybuchowego określa się w następujący sposób

1) współczynnik zagrożenia - według wzoru

Rz = 4,71 . 10- ·' (aj, ' Vx ) 0,5

gdzie: Rz -

współczynnik zagrożenia, podany z do kładnością do dwóch miejsc po przecinku,

mą,

,

-

2) współczynnik wrażliwości , w którym uwzględnia się

wrażliwość na uderzenie i na tarcie oraz temperaturę

pobudzenia - wed ług wzoru

Poz. 341

3. Ciśnienie fali uderzeniowej jako funkcję odległości

czoła fali od miejsca wybuchu materiału wybuchowego lub

jego równoważnika ustala się według wzoru

Pf = 980 (L' G - O.33) - 1,89

Rw = (R M . RT) 0,5

gdzie: Rw RM RT -

współczynnik wrażliwości,

współczynnik wraż li wości mechanicznej,

współczynnik wra żli wości termicznej,

3) współczynnik wrażliwości mechanicznej wzoru

według

RM = 0,076 . (SI ' Si) 0,5

gdzie: RM SI Si -

współczynnik wraż li wości mechanicznej,

wrażliwość na tarcie w

N,

wrażliwość na uderzenie w J,

4) współczynik wrażliwości termicznej -

według wzoru

T

RT = 39,02' Log 3;3

gdzie: RT Tp -

współczynnik wrażliwości termicznej,

temperatura pobudzenia w K.

2. Jeżeli materiał wybuchowy

1) ma współczynnik wrażliwości mechanicznej mnieJszy

lub równy 1, to współczynnik wrażliwości oprócz liczbowej wa~~ości otrzymuje znak "M " ,

2) ma energię zapłonu od iskry elektrycznej mniejszą lub

równą 0,1 mJ, to współczynnik wrażliwości oprócz

liczbowej wartości otrzymuje znak "E",

3) ma temperaturę pobudzenia niższą od 473 K, to współ­

czynnik wrażliwości oprócz liczbowej wartości otrzymuje znak "T',

4) charakteryzuje się wrażliwością na uderzenie wyższą od 50

J i jednocześnie wrażliwością na tarcie wyższą od 353 N, do

obliczenia wrażliwości mechanicznej według wzoru podanego w ust. 1 pkt 3 należy przyjąć SI = 353 N,

5) nie ulega pobudzeniu przy ogrzewaniu do temperatury

675 K, to do obliczenia współczynnika wrażliwości

termicznej według wzoru podanego w ust. 1 pkt 4

należy przyjąć T p = 673 K.

II. Wymagania obowiązujące przy sytuowaniu obiek-

t6w.

ciśnienie fali uuerzeniowej w kPa,

odległość od miejsca wybuchu w m.

4. W otoczeniu obiektów, w których znajduje się materiał wybuchowy, wyznacza się strefy zagrożenia wybuchem,

które dzieli się ze względu na przewidywane ciśnienie fali

uderzeniowej wywołanej wybuchem tego materiału na

1) <strefę przylegającą - przewidywane ciśnienie fali uderzeniowej 2000 kPa i wyższe,

2) strefę bezpośrednią - ciśnie nie fali uderzeniowej poniżej 2000 kPa do 250 kPa,

3) strefę bliską - ciśnienie fali uderzeniowej poniżej 250

kPa do 35 kPa,

4) strefę pośrednią 35 kPa do 2 kPa,

5) strefę daleką 2 kPa.

ciśnienie fali

ciśnienie

uderzeniowej poniżej

fali uderzeniowej

poniżej

5. W poszczególnych strefach zagrożenia wybuchem

materiału wybuchowego mogą być lokalizowane następują­

ce rodzaje obiektów

1) magazyny materiałów wybuchowych w opakowaniach

transportowych - nie bliżej niż w strefie bezpośredniej ,

2) budynki do produkcji materiałów wybuchowych i obiekty towarzyszące oraz magazyny półfabrykatów - co

najmniej w strefie bliskiej,

3) budynki produkcyjne inne niż wymien ione w pkt 1 i 2,

obiekty higienicznosanitarne, budynki laboratoryjne i inne obiekty badawcze, budynki pomocnicze, drogi, napowietrzne linie wysokiego napięcia, ogrodzenia zewnętrzne zakładów - nie bliżej niż w strefie pośredniej,

z wyjątkiem dróg, o których mowa w § 20 ust. 1

rozporządzen ia,

4) obiekty nie wymienione w pkt 1-3-wyłącznie w strefie dalekiej .

6. W strefie przylegającej nie mogą być lokalizowane

żadne obiekty i stanowiska pracy nie związane z obiektem,

w którym znajduje się materiał wybuchowy.

1. Minimalną odległością od obiektu, w którym znajduje

się materiał wybuchowy, do innych obiektów jest taka odleg łość, dla której ciśnienie fali uderzeniowej nie przekracza

wartości dopuszczalnych. Dopuszczalne wielkości ciśnienia fali

uderzeniowej wyznaczają granice stref zagrożenia.

2. Wzorcowym materiałem wybuchowym jest heksogen krystaliczny o gęstośc i właściwej 1,8 gj cm 3 , który

przyjmuje się jako materiał odniesienia do określenia parametrów zagrożenia dla innych materiałów wybuchowych.

Równoważnik masy heksogenu danego materiału wybuchowego ustala się według wzoru

G= m. ' Rz

gdzie: G m. Rz -

gdzie: Pf L -

równoważnik masy heksogenu w kg,

masa danego materiału wybuchowego w kg,

współczynnik zagrożenia materiału wybuchowego wyznaczony zgodnie z częścią I ust. 1.

7. Minimalną odległość obiektów nie obwałowanych,

w których znajduje się materiał wybuchowy, od innych

obiektów określa się według wzoru

Ld = 38,25 . PI - 0.529 . GO.33

gdzie: Ld Pf G -

minimalna odległość,

ciśnienie fali uderzeniowej w kPa,

równoważnik masy heksogenu w kg.

8. Min imalną odległość obiektów obwałowanych,

w których znajduje się materiał wybuchowy, od innych

obiektów określa się według wzorów

1) przy odległości powyżej 10m do 80 m

Ld = 14,96 . Pf - 0.629 . GO.396

2) przy odległości powyżej 80 m do 500 m

Ld = 3,639' PI' GO.63 + 27,1

-

-

Poz. 341 i 342

3) przy odległości powyżej 500 m

Ld =

9. Za

odległość

1

38,25 . PI - 0.529 . GO.33

pomiędzy

2.10

5.102

103

2.103

5.103

10"

2 ·10"

5·10"

105

2.105

~·1 05

106

2

budynkami przyjmuje się

najmniejszą odległość pomiędzy ścianami tych budynków.

10. Dla obiektów, w których znajduje się materiał wybuchowy o współczynniku wrażliwości nie większym niż

2 lub nie większym niż 5 ze znakiem "M", minimalna

odległość od innych obiektów stwarzających zagrożenie

wybuchem wynosi

1) co najmniej 20 m, jeżeli zawierają one nie mniej niż

G = 10 kg, lecz nie więcej niż G = 1000 kg,

2

3

4

5

4

5

7

9

12

15

19

25

32

40

54

69

12

16

21

26

35

44

56

76

96

121

154

206

34

46

58

74

100

126

158

215

271

341

463

583

155

210

265

334

458

571

720

977

1230

1550

2104

2651

2) co najmniej 60 m, jeżeli zawierają ponad G = 1000 kg,

lecz nie więcej niż G = 5000 kg,

13. Wielkość stref zagrożenia wokół obiektów obwało­

wanych określa tabela nr 2.

3) odległość obliczoną według wzorów podanych w ust.

7 lub 8, jeżeli zawierają ponad G = 5000 kg.

Tabela nr 2

11. Obliczenia maksymalnych dopuszczalnych ilości

materiałów wybuchowych, które mogą być w obiekcie,

dokonuje się na podstawie wzorów podanych w ust. 7,8 i 10.

Ilość zgromadzonego

materiału

G/kg

12. Wielkość stref zagrożenia wokół obiektów nie ob. wałowanych określa tabela nr 1.

5

10

20

50

102

2.102

5.10 2

103

2.103

5.10 3

10"

2 · 10"

5·10'

105

2 . 105

5.105

10 6

Tabela nr 1

Ilość zgromadzonego

materiału

G/kg

Ciśnienie fali uderzeniowej Pf

(kPa)

2000

250

2

35

wielkość stref zagrożenia w m

1

2

3·

4

5

5

10

20

50

1Q2

1

2

2

3

3

4

4

6

8

10

10

13

16

22

27

45

57

72

98

123

Ciśnienie fali uderzeniowej Pf

(kPa)

2000

250

35

2

wielkość stref zagrożenia w m

-

-

-

-

12

16

23

30

-

-

14

18

23

34

44

58

84

115

-

10

13

19

25

32

47

61

80

122

174

254

432

583

18

24

32

46

60

79

118

149

196

282

371

488

977

1230

1550

2104

2651

342

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH

z dnia 1 sierpnia 1990 r.

w sprawie dystynkcji i znak6w identyfi kacyjnych policjant6w.

Na podstawie art. 12 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietni a

1990 r. o Policji (Dz. U. Nr 30, poz. 179) zarządza się. co

następuje

§ 1. 1. Wprowadza się dystynkcje policyjne (oznaczenia stopni policyjnych), których wzory określa załącznik nr 1.

2. Dystynkcje do umundurowania zasadniczego są wykonywane z tworzywa sztucznego w kolorze białym .

3. Dystynkcje do umundurowania ćwiczebnego są wykonywane z tworzywa sztucznego w kolorze srebrnym.

4. Dystynkcje umieszcza się na naramiennikach kurtek,

wiatrówek, płaszczy i koszul letnich służbowych .

5. Dystynkcji nie umieszcza się na taśmach otokowych

czapek.

6. Przepisów. o których mowa w ust. 1- 5, nie stosuje

się w oddziałach prewencji i pododdziałach antyterrorystycz-

nych Policji .

§ 2. 1. Wprowadza się do umundurowania znaki iden tyfikacyjne policjantów, które obejmują

1) oznaczenia identyfikacji indywidualnej,

2) oznaczenia rodzajów i służb Policji,

3) emblematy do umundurowania ćwiczebnego .

4) oznaczenie generalnego inspektora i nadinspektora Policji .