Ustawa z dnia 15 lutego 1989 r. Prawo dewizowe.

Ustawa reguluje zasady obrotu dewizowego i stosowania kursów walutowych, obowiązek

zgłaszania mienia osób krajowych znajdującego się za granicą i mienia osób zagranicznych

znajdującego się w kraju, a także właściwość organów w sprawach dewizowych oraz zasady

kontroli dewizowej.

Użyte w ustawie określenia oznaczają

1)

osoba krajowa

a)

osobę fizyczną mającą miejsce zamieszkania w kraju,

b)

osobę prawną oraz nie mającą osobowości prawnej jednostkę organizacyjną, utworzoną

zgodnie z przepisami prawa, mające siedzibę w kraju,

c)

polskie przedstawicielstwa dyplomatyczne, urzędy konsularne i inne polskie przedstawicielstwa

korzystające z immunitetów i przywilejów dyplomatycznych lub konsularnych;

2)

osoba zagraniczna

a)

osobę fizyczną mającą miejsce zamieszkania za granicą,

b)

osobę prawną oraz nie mającą osobowości prawnej jednostkę organizacyjną, mające siedzibę

za granicą,

c)

oddziały i przedstawicielstwa z siedzibą za granicą osób prawnych oraz nie mających

osobowości prawnej jednostek organizacyjnych mających siedzibę w kraju,

d)

oddziały i przedstawicielstwa w kraju osób prawnych oraz nie mających osobowości prawnej

jednostek organizacyjnych mających siedzibę za granicą,

e)

obce przedstawicielstwa dyplomatyczne, urzędy konsularne oraz inne obce przedstawicielstwa

korzystające z immunitetów i przywilejów dyplomatycznych lub konsularnych;

3)

wartość dewizowa

a)

znaki pieniężne (banknoty i monety) będące za granicą prawnym środkiem płatniczym

oraz te, które przestały być takim środkiem, lecz podlegają wymianie, zwane dalej

„walutami obcymi”,

b)

wystawione w walutach obcych akcje, świadectwa udziałowe, obligacje, książeczki i

inne dowody oszczędnościowe, certyfikaty i kwity depozytowe, czeki, czeki podróżnicze,

weksle, akredytywy, polecenia wypłat oraz wszelkie dokumenty bankowe i finansowe podlegające

wymianie na waluty obce,

c)

złoto i platynę w stanie nie przerobionym oraz w postaci sztab, monet bitych po 1850 r.,

półfabrykatów, z wyjątkiem stosowanych w technice dentystycznej, a także wyroby ze

złota i platyny zazwyczaj nie wytwarzane z tych kruszców,

d)

znaki pieniężne Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej będące w kraju prawnym środkiem

płatniczym oraz te, które przestały być takim środkiem, lecz podlegają wymianie, zwane

dalej „walutą polską” - jeżeli są przedmiotem wywozu za granicę lub przywozu z zagranicy

albo międzynarodowych pieniężnych przekazów bankowych lub pocztowych,

e)

wystawione w walucie polskiej akcje, świadectwa udziałowe, obligacje, książeczki i

inne dowody oszczędnościowe, certyfikaty i kwity depozytowe, czeki, czeki podróżnicze,

weksle, akredytywy, polecenia wypłat oraz wszelkie dokumenty bankowe i finansowe podlegające

wymianie na walutę polską - jeżeli są przedmiotem wywozu za granicę lub przywozu z

zagranicy;

4)

obrót dewizowy

a)

zawarcie umowy lub dokonanie innej czynności prawnej powodującej lub mającej powodować

płatność środkami stanowiącymi wartości dewizowe bądź przeniesienie własności wartości

dewizowych albo przeniesienie wierzytelności lub zobowiązania, których przedmiotem

są wartości dewizowe,

b)

wywóz za granicę i przywóz z zagranicy wartości dewizowych, a także dokonywanie międzynarodowych

pieniężnych przekazów bankowych lub pocztowych;

5)

bank dewizowy - bank upoważniony do czynności, na których dokonywanie, stosownie do

przepisów ustawy, jest wymagane zezwolenie dewizowe;

6)

podmiot gospodarczy - osobę krajową prowadzącą działalność gospodarczą na podstawie

przepisów o prowadzeniu danego rodzaju działalności;

7)

kraj - terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

Minister Finansów, z urzędu lub na wniosek osób zainteresowanych, rozstrzyga wątpliwości

w sprawach statusu dewizowego osób wymienionych w art. 2 pkt 1 i 2.

Wartości dewizowe mogą być przedmiotem własności osób krajowych w kraju i za granicą

oraz osób zagranicznych w kraju. Osoby krajowe i zagraniczne mogą swobodnie dokonywać

obrotu dewizowego, z zastrzeżeniem ograniczeń określonych w przepisach niniejszego

rozdziału.

1.

Osoby krajowe w kraju są obowiązane sprowadzić do kraju znajdujące się za granicą

wartości dewizowe, stanowiące ich własność, nie później niż w terminie 2 miesięcy

od ich uzyskania.

2.

Jeżeli osoba krajowa uzyskała wartości dewizowe w czasie pobytu za granicą, jest obowiązana

sprowadzić je do kraju w terminie 2 miesięcy od powrotu do kraju.

3.

Odstąpienie od obowiązku, o którym mowa w ust. 1 i 2, wymaga zezwolenia dewizowego.

1.

Podmioty gospodarcze są obowiązane odprzedawać bankom dewizowym część wpływów w walutach

obcych, uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

2.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, ustali wysokość i szczegółowe zasady obliczania

podlegającej odprzedaży części wpływów, o których mowa w ust. 1, zakres zwolnień od

tego obowiązku oraz tryb dokonywania rozliczeń z tego tytułu.

Osoby krajowe fizyczne są obowiązane odprzedawać bankom dewizowym 60% wartości dewizowych

w walucie obcej, otrzymywanych od zagranicznych instytucji ubezpieczeniowych z tytułu

renty lub emerytury, po kursie, o którym mowa w art. 14 ust. 1.

Następujące czynności obrotu dewizowego wymagają zezwolenia dewizowego

1)

wywóz za granicę wartości dewizowych, a także ich przekaz za granicę drogą pocztową

lub bankową, z wyjątkiem

a)

wywozu za granicę przez osoby krajowe fizyczne walut obcych do wysokości określonej

przez Ministra Finansów w zezwoleniu dewizowym ogólnym,

b)

wywozu za granicę przez osoby zagraniczne fizyczne walut obcych przywiezionych przez

te osoby do kraju do wysokości pozostałej po potrąceniu kwot walut obcych podlegających

obowiązkowej wymianie, o której mowa w art. 11,

c)

przekazu za granicę przez podmioty gospodarcze walut obcych na cele zakupów towarów

i usług związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą;

2)

przywóz do kraju waluty polskiej, z wyłączeniem waluty wywiezionej uprzednio za zezwoleniem

dewizowym;

3)

dokonywanie czynności obrotu dewizowego w kraju między osobami krajowymi a osobami

zagranicznymi, z wyjątkiem

a)

przyjmowania przez osoby krajowe darowizn wartości dewizowych od osób zagranicznych,

b)

rozporządzania wartościami dewizowymi w testamencie,

c)

obrotu z zagranicą towarami i usługami dokonywanego przez podmioty gospodarcze;

4)

udzielanie i zaciąganie kredytów przez osoby krajowe w obrocie dewizowym z zagranicą;

5)

dokonywanie zakupów wartości dewizowych w celu dalszej odprzedaży z zyskiem;

6)

rozporządzanie przez podmioty gospodarcze walutami obcymi uzyskanymi z tytułu prowadzonej

działalności gospodarczej na cele nie związane z tą działalnością;

7)

ustalanie oraz dokonywanie w kraju w stosunkach między osobami krajowymi płatności

w wartościach dewizowych za nabywany towar lub świadczoną usługę i pracę;

8)

zawarcie umowy rachunku bankowego z bankiem zagranicznym przez osoby krajowe w kraju.

1.

Banki dewizowe mogą na podstawie zezwolenia dewizowego Prezesa Narodowego Banku Polskiego

organizować przetargi, na których podmioty gospodarcze mogą dokonywać sprzedaży, a

także kupna walut obcych na pokrywanie ich zobowiązań w tych walutach.

2.

Kupno walut obcych na przetargach przez podmioty gospodarcze działające na podstawie

ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o zasadach prowadzenia na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej

Ludowej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne

osoby prawne i fizyczne

(Dz. U. z 1985 r. Nr 13, poz. 58 i z 1988 r. Nr 41, poz. 325) oraz ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów

zagranicznych

(Dz. U. Nr 41, poz. 325) wymaga zezwolenia dewizowego.

3.

Ministrowie Finansów i Współpracy Gospodarczej z Zagranicą oraz Prezes Narodowego

Banku Polskiego określą ogólne zasady przeprowadzania przetargów, o których mowa w

ust. 1.

1.

Osoby krajowe mogą prowadzić punkty kupna i sprzedaży walut obcych na podstawie zezwolenia

dewizowego Narodowego Banku Polskiego.

2.

Osoby prowadzące punkty kupna i sprzedaży walut obcych mogą kupować waluty obce od

osób zagranicznych i krajowych nie będących podmiotami gospodarczymi i sprzedawać

je osobom krajowym nie będącym podmiotami gospodarczymi.

1.

Osoby zagraniczne fizyczne, nie będące obywatelami polskimi, są obowiązane dokonywać

w banku dewizowym wymiany walut obcych na walutę polską w celu pokrycia kosztów pobytu

w kraju lub w inny sposób zapewnić pokrycie tych kosztów.

2.

Minister Finansów, w drodze rozporządzenia, określa stawki, szczegółowe zasady i tryb

wymiany walut obcych lub zapewnienia innego sposobu pokrycia kosztów pobytu przez

osoby określone w ust. 1, tryb kontroli jego wykonania oraz zwolnień od tego obowiązku.

1.

Osoby zagraniczne są obowiązane dokonywać zapłaty w walucie polskiej, po udokumentowaniu

jej pochodzenia z wymiany walut obcych w banku dewizowym, następujących należności

na rzecz osób krajowych

1)

za usługi i świadczenia zakładów leczniczych i uzdrowiskowych;

2)

z tytułu

a)

opłat i kosztów w postępowaniu sądowym i administracyjnym,

b)

poręczeń i kar grzywny, z wyjątkiem nałożonych w trybie postępowania mandatowego,

c)

ceł, podatków, opłat lokalnych oraz opłaty skarbowej;

3)

z tytułu zakupu nieruchomości, praw ustanowionych na nieruchomości, spółdzielczego

własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przydziału spółdzielni

mieszkaniowych: prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym;

4)

za usługi przewozu osób oraz usługi spedycji, przewozu i ubezpieczenia przesyłek na

trasach zagranicznych;

5)

z tytułu najmu i dzierżawy lokali mieszkalnych i użytkowych, usług hotelarskich i

kempingowych.

2.

Minister Finansów, w drodze rozporządzenia, określi szczegółowe zasady dokumentowania

pochodzenia waluty polskiej, o którym mowa w ust. 1, zakres zwolnień od tego obowiązku

oraz tytuły pochodzenia waluty polskiej równorzędne z wymianą walut obcych.

1.

Osoby krajowe są obowiązane dokonywać płatności za granicę oraz pobierać należności

pieniężne z zagranicy w walucie obcej za pośrednictwem banku dewizowego.

2.

Odstąpienie od obowiązków określonych w ust. 1 wymaga zezwolenia dewizowego.

1.

W obrocie dewizowym i rozrachunkach stosuje się, z zastrzeżeniem wyjątków określonych

w ust. 3 i 4, kursy walut obcych w złotych, ustalone przez Prezesa Narodowego Banku

Polskiego.

2.

Zasady stosowania kursów, o których mowa w ust. 1, określa Prezes Narodowego Banku

Polskiego.

3.

Na przetargach, o których mowa w art. 9, oraz przy kupowaniu i sprzedawaniu walut

obcych, o których mowa w art. 10, stosuje się ceny ustalane umownie przez kupującego

i sprzedającego te waluty.

4.

Przepis ust. 1 nie ma zastosowania do sprzedaży walut obcych między podmiotami gospodarczymi,

jak również do innych czynności obrotu dewizowego, na których dokonywanie nie jest

wymagane zezwolenie dewizowe.

1.

Prezes Narodowego Banku Polskiego ustala zasady i normy sprzedaży wartości dewizowych

osobom krajowym fizycznym na pokrycie kosztów podróży i pobytu za granicą.

2.

W przypadkach, o których mowa w ust. 1, Prezes Narodowego Banku Polskiego może nałożyć

obowiązek stosowania dopłaty w złotych do kursu walut obcych przy ich sprzedaży osobom

krajowym fizycznym oraz, w porozumieniu z Ministrem Finansów, określić przeznaczenie

środków pochodzących z dopłaty.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może rozciągnąć stosowanie przepisów art.

6 i 9 na wpływy podmiotów gospodarczych w jednostkach rozrachunkowych stosowanych

w handlu zagranicznym, uzyskiwane z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej,

lub w inny sposób ustalić zasady dysponowania przez podmioty gospodarcze tymi wpływami.

1.

Osoby krajowe, z wyjątkiem cudzoziemców, są obowiązane zgłosić Narodowemu Bankowi

Polskiemu ich mienie znajdujące się za granicą. Obowiązek zgłoszenia mienia Skarbu

Państwa ciąży na tych państwowych jednostkach organizacyjnych, pod których zarządem

to mienie się znajduje.

2.

Osoby zagraniczne są obowiązane zgłosić Narodowemu Bankowi Polskiemu ich mienie znajdujące

się w kraju. Jeżeli mienie znajduje się w posiadaniu lub zarządzie innej osoby niż

właściciel, obowiązek zgłoszenia ciąży na tej osobie. Obowiązek zgłoszenia mienia

nie dotyczy przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsularnych i misji specjalnych

państw obcych oraz ich cudzoziemskiego personelu, a także organizacji międzynarodowych

lub osób korzystających z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych na mocy umów,

ustaw lub powszechnie ustalonych zwyczajów międzynarodowych.

3.

Zgłoszeniu podlega również utrata mienia.

4.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, ustali zakres i tryb wykonania obowiązków

określonych w ust. 1-3.

Narodowy Bank Polski jest obowiązany przestrzegać tajemnicy o mieniu zgłoszonym w

myśl art. 17; przepisy Prawa bankowego o tajemnicy obrotów i stanów rachunków bankowych

stosuje się odpowiednio.

1.

Organem właściwym w sprawach dewizowych jest Minister Finansów.

2.

Minister Finansów, realizując politykę dewizową, kredytową i płatniczą w obrotach

z zagranicą, koordynuje działalność dewizową organów upoważnionych do dokonywania

czynności dewizowych na podstawie przepisów ustawy. Minister Finansów sprawuje ogólny

nadzór w sprawach dewizowych i w ramach tego nadzoru zapewnia jednolite stosowanie

przepisów ustawy, z zastrzeżeniem art. 22.

1.

Zezwolenie dewizowe może być udzielone jako zezwolenie ogólne lub indywidualne. W

zezwoleniu może być ustalony obowiązek spełnienia określonych warunków.

2.

Zezwolenie dewizowe ogólne jest udzielane dla ogółu albo dla określonego kręgu osób

krajowych lub zagranicznych. W pozostałych wypadkach udziela się zezwoleń dewizowych

indywidualnych.

1.

Ogólnych zezwoleń dewizowych udziela Minister Finansów, w drodze zarządzenia.

2.

Indywidualnych zezwoleń dewizowych udziela Narodowy Bank Polski. Prezes Narodowego

Banku Polskiego, w porozumieniu z Ministrem Finansów, ustali zasady udzielania tych

zezwoleń.

3.

Udzielenie zezwolenia dewizowego jednej ze stron na zawarcie i wykonanie umowy oznacza

zezwolenie również dla drugiej strony oraz osoby trzeciej, której umowa dotyczy, jeżeli

w zezwoleniu nie zastrzeżono inaczej.

Decyzje w sprawach indywidualnych zezwoleń dewizowych mogą być zaskarżone do Naczelnego

Sądu Administracyjnego na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.

Minister Finansów, realizując uchwalony przez Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej

plan bilansu płatniczego oraz zapobiegając przekroczeniu przyjętego w nim poziomu

zadłużenia zagranicznego państwa

1)

określa przeznaczenie wartości dewizowych uzyskanych w ramach odprzedaży i wymiany,

o których mowa w art. 6, 7 i 11,

2)

współdziała z Prezesem Narodowego Banku Polskiego w tworzeniu rezerwy dewizowej państwa

oraz określaniu zasad gospodarowania tą rezerwą,

3)

może określić, w porozumieniu z Prezesem Narodowego Banku Polskiego, dopuszczalną

wysokość zadłużenia zagranicznego banków dewizowych.

1.

Prezes Narodowego Banku Polskiego, w porozumieniu z Ministrem Finansów, może upoważnić

określone banki do czynności, na których dokonywanie, stosownie do przepisów ustawy,

jest wymagane zezwolenie dewizowe.

2.

Prezes Narodowego Banku Polskiego może ustalać, w porozumieniu z Ministrem Finansów,

poziom rezerw dewizowych banków dewizowych oraz sposób ich zagospodarowania.

1.

Obrót dewizowy oraz inne czynności, na których dokonanie, stosownie do przepisów ustawy,

jest wymagane zezwolenie dewizowe, podlegają kontroli dewizowej.

2.

Kontroli dewizowej podlega również wykonywanie obowiązku zgłoszenia mienia.

1.

Kontrolę dewizową wykonują Minister Finansów i podległe mu organy, z zastrzeżeniem

art. 27 ust. 1, na zasadach i w trybie kontroli finansowej.

2.

Organy wykonujące kontrolę dewizową są uprawnione do żądania informacji o obrotach

i stanach na bankowych rachunkach w walutach obcych, z wyjątkiem dotyczących wkładów

oszczędnościowych, oraz o mieniu zgłoszonym w myśl art. 17 ust. 1 i 2.

3.

Kontrolę dewizową wykonują również

1)

Narodowy Bank Polski - w zakresie dokonywania czynności, o których mowa w art. 25

ust. 1, przez banki dewizowe oraz osoby krajowe i zagraniczne, które uzyskały indywidualne

zezwolenie dewizowe na te czynności,

2)

banki dewizowe - w zakresie płatności i rozliczeń w obrocie dewizowym, dokonywanym

za ich pośrednictwem,

3)

organy administracji celnej - w zakresie granicznej kontroli dewizowej oraz kontroli

dewizowej przesyłek pocztowych,

4)

organy Wojsk Ochrony Pogranicza - w zakresie granicznej kontroli dewizowej, w razie

posiadania uprawnień do wykonywania kontroli celnej,

5)

organy administracji pocztowej - przy nadawaniu przesyłek pocztowych za granicę.

1.

Graniczną kontrolę dewizową wykonują organy administracji celnej i organy Wojsk Ochrony

Pogranicza na zasadach i w trybie kontroli celnej.

2.

Minister Finansów w porozumieniu z Ministrem Współpracy Gospodarczej z Zagranicą,

w drodze rozporządzenia, może określać zasady i tryb granicznej oraz pocztowej kontroli

dewizowej odmiennie od zasad i trybu kontroli celnej.

1.

Osoby krajowe i zagraniczne są obowiązane, na żądanie organów kontroli dewizowej,

udzielać ustnych i pisemnych wyjaśnień oraz udostępniać wymagane dokumenty w sprawach

objętych kontrolą dewizową.

2.

Osoby krajowe i zagraniczne dokonujące przywozu z zagranicy i wywozu za granicę wartości

dewizowych są obowiązane zgłosić i na żądanie organów kontroli dewizowej przedstawić

posiadane wartości dewizowe do kontroli.

W przepisach obowiązujących ustaw wprowadza się następujące zmiany

1)

w ustawie z dnia 4 maja 1982 r. o Narodowej Radzie Kultury oraz o Funduszu Rozwoju Kultury

(Dz. U. Nr 14, poz. 111 i z 1988 r. Nr 19, poz. 132) art. 8 skreśla się,

2)

w ustawie z dnia 4 maja 1982 r. o szkolnictwie wyższym

(Dz. U. z 1985 r. Nr 42, poz. 201, z 1987 r. Nr 22, poz. 128 i z 1989 r. Nr 4, poz. 24) w art. 79 ust. 2 i 3 skreśla się,

3)

w ustawie z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze

(Dz. U. Nr 30, poz. 210, z 1983 r. Nr 39, poz. 176, z 1986 r. Nr 39, poz. 192, z 1987 r. Nr 33, poz. 181, z 1988 r. Nr 41, poz. 324 i z 1989 r. Nr 3, poz. 12) art. 86 skreśla się,

4)

w ustawie z dnia 3 lipca 1984 r. o kulturze fizycznej

(Dz. U. Nr 34, poz. 181 oraz z 1988 r. Nr 19, poz. 132 i Nr 41, poz. 324) w art. 43 w ust. 1 pkt 4 skreśla się,

5)

w ustawie z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych

(Dz. U. Nr 36, poz. 170, z 1987 r. Nr 22, poz. 128 i z 1988 r. Nr 41, poz. 328) w art. 14 ust. 2 skreśla się,

6)

w ustawie z dnia 23 grudnia 1985 r. o centralnych funduszach rozwoju nauki i techniki

(Dz. U. Nr 59, poz. 297, z 1986 r. Nr 47, poz. 226 oraz z 1987 r. Nr 22, poz. 126 i Nr 33, poz. 181) art. 13 skreśla się,

7)

w ustawie z dnia 16 lipca 1987 r. o jednostkach innowacyjno-wdrożeniowych

(Dz. U. Nr 22, poz. 126) art. 14 skreśla się,

8)

w ustawie z dnia 16 lipca 1987 r. o kinematografii

(Dz. U. Nr 22, poz. 127) w art. 42 ust. 3 i 4 skreśla się,

9)

w ustawie z dnia 10 października 1987 r. o nasiennictwie

(Dz. U. Nr 31, poz. 166) art. 28, w art. 32 w ust. 5 pkt 2 oraz w art. 56 w ust. 2 pkt 5 skreśla się.

Pozostają w mocy zezwolenia dewizowe udzielone na podstawie ustawy z dnia 22 listopada 1983 r. - Prawo dewizowe

(Dz. U. Nr 63, poz. 288) w zakresie, w jakim uzyskanie zezwolenia dewizowego jest wymagane stosownie do przepisów

niniejszej ustawy.

Zgłoszenie mienia osób krajowych znajdującego się za granicą i mienia osób zagranicznych

znajdującego się w kraju, dokonane na podstawie ustawy wymienionej w art. 30, uważa

się za spełnienie obowiązku przewidzianego w art. 17 niniejszej ustawy.

Sprawy dewizowe wszczęte i nie zakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy

podlegają rozpatrzeniu według tej ustawy.

Traci moc ustawa z dnia 22 listopada 1983 r. - Prawo dewizowe

(Dz. U. Nr 63, poz. 288).

Ustawa wchodzi w życie z dniem 15 marca 1989 r.