Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

1.

Ustawa określa zasady

1)

gospodarowania gruntami zabudowanymi i gruntami przeznaczonymi w planach zagospodarowania

przestrzennego na cele zabudowy, zwanymi dalej „gruntami”; zabudowę w rozumieniu ustawy

stanowią budowle i urządzenia służące do funkcjonowania miast i wsi oraz inne budowle

i urządzenia o znaczeniu krajowym lub regionalnym,

2)

wywłaszczania nieruchomości.

2.

Zasady gospodarowania gruntami określone w ustawie nie obejmują gruntów zabudowanych,

wchodzących w skład gospodarstw rolnych oraz związanych z państwowym gospodarstwem

leśnym i położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego

wyłącznie na cele gospodarki rolnej i leśnej.

1.

Gospodarka gruntami polega na działaniu mającym na celu zgodne z planem zagospodarowania

przestrzennego racjonalne wykorzystanie gruntów z zachowaniem przepisów o ochronie

i kształtowaniu środowiska oraz o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W szczególności

gospodarka gruntami polega na

1)

tworzeniu zasobów gruntów państwowych na cele zabudowy miast i wsi, zwanych dalej

„zasobami gruntów”,

2)

udostępnianiu gruntów państwowych państwowym jednostkom organizacyjnym, jednostkom

gospodarki uspołecznionej, organizacjom społecznym i innym osobom prawnym lub osobom

fizycznym na warunkach przewidzianych w ustawie,

3)

gospodarowaniu środkami przeznaczonymi na nabywanie i wyposażanie gruntów w urządzenia

niezbędne do wykorzystania tych gruntów zgodnie z przeznaczeniem.

2.

Wywłaszczanie nieruchomości polega na odjęciu lub ograniczeniu w drodze decyzji prawa

własności lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości.

1.

Gospodarka gruntami i wywłaszczania nieruchomości należą do właściwości rad narodowych

i terenowych organów administracji państwowej.

2.

Ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji

państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady stopnia podstawowego

lub organy o właściwości szczególnej do spraw gospodarki gruntami i wywłaszczania

nieruchomości stopnia podstawowego.

1.

Grunty państwowe niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej lub wykonywania

innych zadań ustawowych albo statutowych są oddawane odpłatnie

1)

państwowym jednostkom organizacyjnym w zarząd,

2)

organizacjom społecznym w użytkowanie.

2.

Grunty państwowe niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa Państwa są oddawane

w zarząd nieodpłatnie, chyba że nabycie gruntu następuje w drodze wywłaszczenia.

3.

Grunty państwowe są oddawane w użytkowanie wieczyste

1)

spółdzielniom mieszkaniowym,

2)

osobom fizycznym oraz osobom prawnym nie wymienionym w ust. 1,

3)

obcym przedstawicielstwom dyplomatycznym lub urzędom konsularnym oraz innym przedstawicielstwom

zagranicznym uprawnionym do działania w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, jeżeli

uprawnienia do nabycia gruntów państwowych przysługują polskim przedstawicielstwom

dyplomatycznym lub urzędom konsularnym oraz innym przedstawicielstwom w danym kraju,

4)

organizacjom międzynarodowym.

4.

Wojewódzka rada narodowa może, na wniosek właściwej gminnej rady narodowej lub rady

narodowej miasta i gminy, uchwalić, że na terenach wiejskich tych gmin bądź miast

i gmin grunty państwowe mogą być sprzedawane spółdzielniom mieszkaniowym dla realizacji

ich zadań statutowych oraz osobom fizycznym na cele zabudowy określonej w art. 23

ust. 1.

1.

W sprawach nie uregulowanych w ustawie do zarządu gruntów przez państwowe jednostki

organizacyjne stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące własności nieruchomości państwowych (art. 34 i 128), a do użytkowania gruntów

przez organizacje społeczne - przepisy tego Kodeksu o użytkowaniu, z tym że do użytkowania

gruntów państwowych przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne mają zastosowanie przepisy

rozdziału III działu II tytułu III księgi drugiej Kodeksu cywilnego.

2.

Organizacjami społecznymi w rozumieniu ustawy są organizacje polityczne, związki zawodowe

i organizacje spółdzielcze, z wyjątkiem spółdzielni mieszkaniowych.

Jeżeli grunty państwowe nie mogą być oddane w zarząd, użytkowanie lub w użytkowanie

wieczyste albo sprzedane, powinny być, w celu ich racjonalnego wykorzystania, oddane

w dzierżawę.

Oddanie w zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste, sprzedaż i dzierżawa gruntu

państwowego położonego na obszarach

1)

portów morskich i morskich pasów nadbrzeżnych - wymaga porozumienia z właściwym terenowym

organem administracji morskiej,

2)

górniczych - wymaga porozumienia z właściwym okręgowym urzędem górniczym,

3)

złóż kopalin podlegających prawu górniczemu, dla których nie utworzono obszaru górniczego,

oraz złóż kopalin surowców nie podlegających prawu górniczemu - wymaga porozumienia

z terenowym organem administracji geologicznej.

1.

Nieruchomości nie stanowiące własności państwowej organy administracji państwowej

i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz jednostki gospodarki uspołecznionej

nabywają w drodze umowy, zawieranej na zasadach ogólnych.

2.

Rada narodowa stopnia wojewódzkiego może ustalać dla poszczególnych miejscowości maksymalne

ceny nabywanych nieruchomości przez organy i jednostki wymienione w ust. 1, uwzględniając

zasady stosowane przy ustalaniu cen nieruchomości państwowych.

3.

Nieruchomości nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne w drodze umowy pozostają

w ich zarządzie.

Nieruchomość, do czasu zagospodarowania na cele, w jakich została nabyta, powinna

być, na wniosek byłego właściciela, pozostawiona w jego posiadaniu na warunkach określonych

w umowie dzierżawy.

1.

Własność działki przeznaczonej pod zabudowę albo zabudowanej domem jednorodzinnym,

domem mieszkalno-pensjonatowym lub domem letniskowym stanowi przedmiot własności osobistej.

2.

Przepis ust. 1 stosuje się do udziału we współwłasności gruntu zabudowanego małym

domem mieszkalnym lub domem wielomieszkaniowym, w którym wyodrębniono własność poszczególnych

lokali.

1.

Tworzy się Fundusz Gospodarki Gruntami i Gospodarki Mieszkaniowej, zwany dalej „Funduszem”.

2.

Dochodami Funduszu są wpływy z tytułu zarządu, użytkowania, użytkowania wieczystego,

sprzedaży i dzierżawy nieruchomości państwowych, udziału w kosztach wyposażenia gruntów,

w szczególności w urządzenia komunalne, a także inne wpływy z tytułu gospodarki gruntami

oraz dotacje.

3.

Środki Funduszu przeznacza się na nabywanie nieruchomości w celu tworzenia zasobów

gruntów, wyposażenia gruntów w urządzenia wymienione w ust. 2 oraz na pokrycie kosztów

opracowań geodezyjnych i studialno-projektowych oraz innych wydatków związanych z

budownictwem mieszkaniowym i gospodarką mieszkaniową.

4.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa zasady i tryb gromadzenia oraz wykorzystywania

środków Funduszu.

1.

Podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania

przestrzennego.

2.

Niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podział nieruchomości

może nastąpić w celu

1)

zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej dwoma lub więcej domami jednorodzinnymi

bądź małymi domami mieszkalnymi albo domami mieszkalnymi wraz z budynkami gospodarczymi

związanymi z indywidualnym gospodarstwem rolnym, jeżeli podział ten ma polegać na

wydzieleniu poszczególnym współwłaścicielom domów wraz z gruntem niezbędnym do prawidłowego

korzystania z tych domów,

2)

wydzielenia gruntu niezbędnego do prawidłowego korzystania z domu lub budynku wzniesionego

przez samoistnego posiadacza w dobrej wierze,

3)

wydzielenia gruntu nabytego w drodze zasiedzenia.

3.

Podział nieruchomości następuje na podstawie decyzji terenowego organu administracji

państwowej, zatwierdzającej projekt podziału.

4.

Przepis ust. 3 nie dotyczy podziału, o którym orzeka sąd. Jeżeli dopuszczalność podziału

jest uzależniona od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (ust.

1), sąd zasięga w tej sprawie opinii terenowego organu administracji państwowej.

5.

Grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej podziałem przechodzą na

własność Państwa z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne

lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu

nieruchomości.

1.

Zasoby gruntów na cele zabudowy miast i wsi, w szczególności przeznaczone na realizację

budownictwa mieszkaniowego oraz związanych z tym budownictwem budowli i urządzeń (obszary

urbanizowane), tworzone są na terenach przeznaczonych na te cele w miejscowych planach

zagospodarowania przestrzennego.

2.

Terenowe organy administracji państwowej tworzą zasoby, o których mowa w ust. 1, z

gruntów stanowiących własność Państwa i z gruntów nabywanych w tym celu na własność

Państwa oraz zarządzają tymi zasobami do czasu oddania ich w zarząd lub użytkowanie

albo w użytkowanie wieczyste bądź sprzedaży.

Terenowe organy administracji państwowej przygotowują dla utworzonych zasobów gruntów,

przed przystąpieniem do ich zabudowy, opracowania geodezyjne i projektowe oraz podziały

nieruchomości, a także wyposażają grunty w urządzenia komunalne.

1.

Rozgraniczenia nieruchomości nabywanych na rzecz Państwa dokonuje terenowy organ administracji

państwowej.

2.

W razie sporu co do przebiegu linii granicznych, jeżeli stanu prawnego nie można stwierdzić,

przyjmuje się granice według stanu określonego w ewidencji gruntów. Spór nie wstrzymuje

czynności związanych z nabyciem nieruchomości, a osoby zainteresowane mogą dochodzić

w drodze sądowej wyłącznie odszkodowania pieniężnego.

1.

Rady narodowe określają granice gruntów, na których, stosownie do miejscowych planów

zagospodarowania przestrzennego, w okresie najbliższych 5 lat będzie realizowane skoncentrowane

budownictwo jednorodzinne, oraz ustalają, które z urządzeń komunalnych mają być budowane

na tych gruntach, a także udział Państwa w kosztach ich budowy. Projekt uchwały rady

narodowej w tej sprawie podlega wyłożeniu do publicznego wglądu na okres 21 dni. Zainteresowani

mogą zgłaszać w tym okresie uwagi i wnioski do wyłożonego projektu. O podjęciu uchwały

i sposobie załatwienia uwag i wniosków terenowy organ administracji państwowej zawiadamia

zainteresowanych na piśmie.

2.

Przez skoncentrowane budownictwo jednorodzinne rozumie się budowę na gruntach, o których

mowa w ust. 1, w formie zorganizowanej przestrzennie co najmniej 10 domów jednorodzinnych

lub małych domów mieszkalnych albo domów mieszkalnych wraz z budynkami gospodarczymi

związanymi z indywidualnym gospodarstwem rolnym.

3.

Terenowy organ administracji państwowej może udzielić zezwolenia jednostkom geodezyjnym

na wstęp na nieruchomości, które mają być objęte skoncentrowanym budownictwem jednorodzinnym,

w celu dokonania ich podziału na działki.

4.

Uchwała, o której mowa w ust. 1, oraz podział gruntu na działki zgodnie z art. 12

ust. 3 stanowi podstawę nabycia przez Państwo własności oraz użytkowania wieczystego

objętych nią nieruchomości w drodze umów lub wywłaszczenia. Nie podlegają, bez zgody

właścicieli (użytkowników wieczystych), nabyciu działki, na których znajdują się domy,

o których mowa w art. 23 ust. 1, oraz te, które mają być w taki sposób zabudowane

na podstawie posiadanego pozwolenia budowlanego.

1.

Osoba fizyczna będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości objętej

granicami gruntów, o których mowa w art. 16, ma prawo zachować - zależnie od przysługującego

jej dotychczas prawa do nieruchomości - własność lub użytkowanie wieczyste jednej

działki wydzielonej z tej nieruchomości, a jeżeli okaże się to niemożliwe - otrzymać

na własność lub w użytkowanie wieczyste taką działkę, wydzieloną z innych nieruchomości

objętych granicami skoncentrowanego budownictwa jednorodzinnego.

2.

Jeżeli podlegająca nabyciu nieruchomość jest przedmiotem współwłasności lub współużytkowania

wieczystego w częściach ułamkowych, prawo zachowania (otrzymania) odrębnej działki

przysługuje każdemu współuprawnionemu, z tym że powierzchnia wszystkich zachowanych

(otrzymanych) działek nie może przekraczać powierzchni ich nieruchomości objętej granicami

skoncentrowanego budownictwa jednorodzinnego. Prawo zachowania (otrzymania) kilku

działek osobom współuprawnionym nie przysługuje, jeżeli współwłasność lub współużytkowanie

wieczyste powstało po zawiadomieniu dotychczasowego właściciela lub użytkownika wieczystego

o wszczęciu postępowania zmierzającego do określenia granic skoncentrowanego budownictwa

jednorodzinnego, chyba że współwłasność powstała na skutek otwarcia spadku lub orzeczenia

rozwodu współuprawnionych małżonków.

3.

Jeżeli liczba działek jest mniejsza od liczby współuprawnionych, działki mogą zachować

(otrzymać) osoby wskazane przez wszystkich współuprawnionych; w razie sporu między

współuprawnionymi, terenowy organ administracji państwowej przyznaje dopuszczalną

liczbę działek na współwłasność (współużytkowanie wieczyste) wszystkich współuprawnionych,

a o rozdzieleniu tych działek między nich orzeka sąd na zasadach i w trybie zniesienia

współwłasności.

4.

Jeżeli powierzchnia nieruchomości objętej granicami skoncentrowanego budownictwa jednorodzinnego

jest mniejsza od działki uzyskanej na podstawie ust. 1, osoba otrzymująca własność

lub użytkowanie wieczyste tej działki jest obowiązana dopłacić różnicę wartości lub

różnicę w opłacie należnej za użytkowanie wieczyste. Wartość nieruchomości ustala

się według zasad stosowanych przy wywłaszczaniu nieruchomości. Przepis ten stosuje

się również do jednej z działek zachowywanych (otrzymywanych) przez współwłaścicieli

lub współużytkowników wieczystych.

5.

Zachowanie (otrzymanie) własności lub użytkowania wieczystego działek wymienionych

w ust. 1 i 2 następuje, na wniosek osób zainteresowanych, na podstawie decyzji terenowego

organu administracji państwowej. Wniosek powinien być zgłoszony w toku postępowania

o nabycie własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe zasady i tryb ustalania

granic gruntów przeznaczonych pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne, rozgraniczania

i podziału tych gruntów na działki oraz podziału pozostałych nieruchomości, a także

może określać zasady ustalania wielkości działek.

Do gruntów państwowych oddawanych w użytkowanie wieczyste stosuje się przepisy tytułu II księgi drugiej Kodeksu cywilnego.

1.

Oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga

wpisu do księgi wieczystej.

2.

Postanowienia umowy, określające sposób korzystania z gruntów przez użytkownika wieczystego,

podlegają ujawnieniu w księdze wieczystej.

3.

Zakładanie i prowadzenie ksiąg wieczystych dla nieruchomości oddanych w użytkowanie

wieczyste regulują przepisy o księgach wieczystych i hipotece.

Oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu zabudowanego następuje z równoczesną sprzedażą

położonych na tym gruncie budynków i innych urządzeń.

1.

Spółdzielniom mieszkaniowym oraz innym osobom prawnym nie będącym państwowymi jednostkami

organizacyjnymi i organizacjami społecznymi mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste

grunty państwowe przeznaczone do realizacji ich zadań ustawowych lub statutowych oraz

służące do zaspokojenia ich potrzeb.

2.

W razie ustanowienia użytkowania wieczystego na gruncie zabudowanym, położone na tym

gruncie budynki i inne urządzenia mogą być - w zależności od zadań ustawowych lub

statutowych osób wymienionych w ust. 1 - sprzedane lub oddane w użytkowanie wieczyste.

1.

Osobom fizycznym mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste

1)

działki pod budowę

a)

domów jednorodzinnych i małych domów mieszkalnych,

b)

domów mieszkalno-pensjonatowych,

c)

domów mieszkalnych wraz z budynkami gospodarczymi związanymi z indywidualnym gospodarstwem

rolnym (budownictwo zagrodowe),

d)

domów letniskowych,

e)

budynków przeznaczonych na pomieszczenia do prowadzenia działalności handlowej, usługowej

i innej działalności z zakresu drobnej wytwórczości,

2)

działki pod budowę domów wielomieszkaniowych,

3)

działki zabudowane domami i budynkami wymienionymi w pkt 1 i 2.

2.

Działka pod budowę małego domu mieszkalnego lub domu wielomieszkaniowego może być

oddana w użytkowanie wieczyste na rzecz wszystkich osób, które mają podjąć budowę

domu.

1.

Lokale w małych domach mieszkalnych i w domach wielomieszkaniowych są sprzedawane

wraz z udziałem we współużytkowaniu wieczystym gruntu.

2.

Części domów, o których mowa w ust. 1, oraz inne urządzenia, które nie służą wyłącznie

do użytku właścicieli poszczególnych lokali, stanowią współwłasność właścicieli lokali

w częściach ułamkowych, odpowiadających stosunkowi powierzchni użytkowej lokalu do

powierzchni użytkowej domu; w tym samym stosunku określa się ułamkową część gruntu

oddawanego we współużytkowanie wieczyste.

3.

Do czasu sprzedaży przez Państwo wszystkich lokali mieszczących się w domu wielomieszkaniowym

o przebudowie polegającej na powiększeniu ilości lokali decyduje terenowy organ administracji

państwowej; w takim wypadku organ ten zmienia odpowiednio wielkość udziałów, o których

mowa w ust. 2.

4.

Sprzedaż lokalu zajmowanego przez najemcę w domu wielomieszkaniowym może nastąpić

tylko na rzecz tego najemcy lub wskazanej przez niego osoby bliskiej stale z nim zamieszkującej.

5.

Uprawnienie do wskazania osoby bliskiej nie przysługuje najemcy zajmującemu lokal

na podstawie przepisów o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych.

6.

Rady narodowe mogą określać zasady przeznaczania do sprzedaży lokali w domach wielomieszkaniowych.

7.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa, jakie domy jednorodzinne, lokale

w małych domach mieszkalnych i w domach wielomieszkaniowych mogą być sprzedawane,

pomimo iż ich powierzchnia i ilość izb przekracza normy przewidziane dla tych domów

i lokali w odrębnych przepisach.

Na rzecz osoby fizycznej może być także oddany w użytkowanie wieczyste grunt zabudowany

budynkiem nie wymienionym w art. 23 ust. 1, jeżeli budynek ten jest obiektem zabytkowym

wymagającym odbudowy lub remontu. Nabywca jest obowiązany do odbudowy lub remontu

obiektu w terminie określonym w umowie i utrzymania go w należytym stanie.

1.

Osoba fizyczna może nabyć od Państwa w użytkowanie wieczyste na cele mieszkalne tylko

jedną nieruchomość.

2.

Osoba fizyczna, niezależnie od nabycia nieruchomości na cele mieszkalne stosownie

do ust. 1, może nabyć od Państwa działkę zabudowaną budynkiem przeznaczonym na pomieszczenia

do wykonywania działalności handlowej, usługowej i innej działalności z zakresu drobnej

wytwórczości, na pracownię do prowadzenia działalności twórczej lub działkę zabudowaną

domem letniskowym albo nabyć jedną działkę pod tego rodzaju zabudowę.

3.

Rozwiązanie umowy o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste stwarza możliwość

nabycia od Państwa innej nieruchomości.

1.

Osobie fizycznej, która przeniosła na Państwo własność nieruchomości albo utraciła

tę własność na skutek wywłaszczenia, przysługuje pierwszeństwo nabycia od Państwa

przeznaczonej do oddania w użytkowanie wieczyste działki pod budowę domów lub budynków

wymienionych w art. 23 ust. 1.

2.

Pierwszeństwo, o którym mowa w ust. 1, dotyczy nabycia tylko jednej działki.

1.

Nieruchomość nabyta od Państwa przez osobę fizyczną nie może być zbyta przed upływem

5 lat od dnia zawarcia umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Zakaz zbycia

dotyczy także następców prawnych nabywcy i jest liczony od dnia zawarcia umowy z terenowym

organem administracji państwowej.

2.

W wypadkach uzasadnionych szczególną sytuacją użytkownika wieczystego terenowy organ

administracji państwowej może udzielić zezwolenia na zbycie nabytej od Państwa nieruchomości

przed upływem okresu ustalonego w ust. 1. Zezwolenie może być udzielone pod warunkiem

spłacenia całej ceny sprzedaży położonych na gruncie budynków i innych urządzeń bez

uwzględnienia przyznanych ulg. Wniesione na Fundusz opłaty za użytkowanie wieczyste

nie podlegają zwrotowi.

1.

Osoby fizyczne, które nabyły od Państwa działki pod budowę domów lub budynków wymienionych

w art. 23 ust. 1, powinny je zabudować w terminie 5 lat. Rozpoczęcie budowy, za które

uważa się wykonanie ław fundamentowych, powinno nastąpić w ciągu 2 lat, a jej zakończenie,

za które uważa się zawiadomienie o oddaniu domu lub budynku do użytku - w ciągu następnych

3 lat; terminy te biegną od dnia oddania gruntu w użytkowanie wieczyste.

2.

Terminy wskazane w ust. 1 podlegają na wniosek użytkownika wieczystego przedłużeniu,

jeżeli opóźnienie w rozpoczęciu lub zakończeniu budowy jest następstwem okoliczności

niezależnych od użytkownika wieczystego.

3.

Terminy określone w ustępach poprzedzających wiążą również następców prawnych osoby,

o której mowa w ust. 1.

1.

Użytkowanie wieczyste wygasa z upływem okresu ustalonego w umowie albo przez rozwiązanie

umowy przed upływem tego okresu.

2.

Terenowy organ administracji państwowej może wydać decyzję o rozwiązaniu umowy i zarządzić

odebranie gruntów stosownie do art. 240 Kodeksu cywilnego.

3.

Rozwiązanie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste i zarządzenie odebrania

gruntu może nastąpić również w razie nieutrzymywania w należytym stanie budynków i

urządzeń oddanych w użytkowanie wieczyste łącznie z gruntem.

4.

Prawo użytkowania wieczystego może być wywłaszczone.

1.

Jeżeli decyzja o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste nie stanowi inaczej, nieruchomość

jest wolna od wszelkich długów i ciężarów. Decyzja ta nie może znieść służebności

niezbędnej do korzystania z gruntu, z którym służebność jest związana.

2.

Osoby, którym przysługiwały ograniczone prawa rzeczowe na nieruchomości, mogą w terminie

roku, licząc od dnia zawiadomienia ich o zawarciu umowy o oddanie gruntu w użytkowanie

wieczyste, zgłosić terenowemu organowi administracji państwowej roszczenia o odszkodowanie

według zasad właściwych dla wywłaszczania nieruchomości.

3.

Kwotę przypadającą do zapłaty dwu lub więcej osobom składa się - w braku zgody na

proponowany sposób wypłaty - do depozytu sądowego w celu podziału jej między osoby

uprawnione.

4.

Wykreślenie z ksiąg wieczystych długów i ciężarów, o których mowa w ust. 1, następuje

na wniosek nabywcy lub właściwego terenowego organu administracji państwowej.

Przepisy art. 22-29 i 31 stosuje się odpowiednio do gruntów sprzedawanych przez Państwo.

W razie niewykonania obowiązków określonych w art. 25 lub niedotrzymania terminów

określonych w art. 29 ust. 1 i nieprzedłużenia ich, terenowy organ administracji państwowej

może żądać, aby właściciel przeniósł własność nabytej działki na rzecz Państwa za

odpowiednim wynagrodzeniem, nie wyższym jednak, niż wyniosłoby odszkodowanie z tytułu

wywłaszczenia tej nieruchomości.

Przepisy art. 29 i 33 stosuje się odpowiednio do właścicieli i użytkowników wieczystych

działek, o których mowa w art. 17.

1.

Zawarcie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste lub umowy sprzedaży nieruchomości

państwowej poprzedza wydanie przez terenowy organ administracji państwowej decyzji

określającej osobę nabywcy oraz przedmiot zbycia.

2.

Organ, o którym mowa w ust. 1, może upoważnić właściwy bank do zawierania umów o oddanie

gruntu w użytkowanie wieczyste lub umów sprzedaży nieruchomości państwowych oraz dokonywania

czynności związanych z zawieraniem tych umów.

1.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe zasady i tryb oddawania

w użytkowanie wieczyste gruntów oraz sprzedaży nieruchomości państwowych, sposób zapłaty

za grunty pod budownictwo mieszkaniowe, zasady ustalania wysokości kosztów eksploatacji

i remontów obciążających właścicieli lokali w domach wielomieszkaniowych stanowiących

odrębne nieruchomości oraz sposób zarządzania tymi domami i zasady rozliczeń w razie

przebudowy części domu na cele mieszkalne.

2.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Finansów, w drodze rozporządzenia,

ustala ulgowe stawki opłat za czynności notarialne i sądowe dokonywane w związku z

oddawaniem gruntów w użytkowanie wieczyste i sprzedażą nieruchomości państwowych.

Przepisów niniejszego rozdziału nie stosuje się do sprzedaży działek zabudowanych

domami mieszkalnymi wraz z budynkami gospodarczymi związanymi z indywidualnym gospodarstwem

rolnym, jak również działek przeznaczonych pod taką zabudowę, jeżeli sprzedaż następuje

łącznie z gruntami rolnymi wchodzącymi w skład gospodarstwa rolnego; w tym wypadku

stosuje się przepisy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych, z tym że cenę

działki budowlanej i jej części składowych ustala się na podstawie przepisów rozdziału

5.

1.

Państwowe jednostki organizacyjne zarządzają wydzielonymi im i nabytymi gruntami wraz

z położonymi na nich budynkami i urządzeniami związanymi trwale z gruntami, stanowiącymi

część mienia ogólnonarodowego.

2.

Państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie

decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za

zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami

organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości.

3.

Państwowe jednostki organizacyjne korzystają z zarządzanej nieruchomości zgodnie z

wymaganiami prawidłowej gospodarki. W tym zakresie mogą zgodnie z przepisami szczególnymi

dokonywać zmian dotychczasowej zabudowy oraz wznosić nowe budowle.

1.

Prawo użytkowania powstaje na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej.

2.

Użytkowanie gruntu państwowego przez organizację społeczną polega na korzystaniu z

nieruchomości w zakresie i na warunkach określonych w decyzji o oddaniu gruntu w użytkowanie.

W decyzji lub umowie, o których mowa w art. 38 i 39, określa się położenie nieruchomości,

jej powierzchnię i granice, warunki oraz okres zarządu lub użytkowania, który może

być nie oznaczony lub oznaczony na czas nie dłuższy jednak niż 10 lat. W decyzji może

być określony sposób korzystania z nieruchomości.

1.

Wygaśnięcie prawa użytkowania następuje z upływem okresu, na który zostało ustanowione,

a w razie jego ustanowienia na okres nie oznaczony - w terminie ustalonym w decyzji

o wygaśnięciu prawa użytkowania, umożliwiającym zlikwidowanie działalności użytkownika

na tej nieruchomości.

2.

Terenowy organ administracji państwowej może orzec o wygaśnięciu prawa użytkowania

ustanowionego na okres nie oznaczony lub przed upływem okresu, na który zostało ustanowione

1)

w razie stwierdzenia, że użytkowana nieruchomość jest w całości lub w części zbędna

użytkownikowi bądź jest wykorzystywana niezgodnie z jej przeznaczeniem,

2)

jeżeli sposób korzystania z nieruchomości pogarsza stan środowiska w stopniu zagrażającym

życiu, zdrowiu lub mieniu,

3)

jeżeli w planie zagospodarowania przestrzennego zajdą takie zmiany, które nie pozwolą

na dalsze użytkowanie nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób, a użytkownik

nie wyraził zgody na zmianę sposobu użytkowania.

3.

Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do zarządu.

4.

Decyzja o odebraniu zarządu przysługującego jednostkom organizacyjnym

1)

resortu obrony narodowej - wymaga zgody Ministra Administracji i Gospodarki Przestrzennej,

wydanej w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej,

2)

resortu spraw wewnętrznych - wymaga zgody Ministra Administracji i Gospodarki Przestrzennej,

wydanej w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych.

1.

Państwowa jednostka organizacyjna zarządzająca nieruchomością oraz użytkownik są obowiązani

zgłosić terenowemu organowi administracji państwowej wniosek o przejęcie przez ten

organ całości lub części nieruchomości, które stały się dla nich zbędne.

2.

Przedsiębiorstwa państwowe, objęte przepisami ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych

(Dz. U. Nr 24, poz. 122, z 1982 r. Nr 45, poz. 289, z 1983 r. Nr 36, poz. 165 i Nr 39, poz. 176 oraz z 1984 r. Nr 45, poz. 242), zbywają zbędne im grunty na zasadach określonych w niniejszej ustawie.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe zasady i tryb oddawania

w zarząd oraz użytkowanie nieruchomości państwowych, przekazywania tych nieruchomości

między państwowymi jednostkami organizacyjnymi i dokonywania rozliczeń z tego tytułu.

1.

Rada narodowa stopnia wojewódzkiego określa dla poszczególnych miejscowości szczegółowe

zasady ustalania cen gruntów nie zabudowanych i znajdujących się pod zabudową, przy

uwzględnieniu kosztów ich nabycia oraz poziomu kosztów utrzymania ludności, a także

aktualnie kształtujących się w obrocie gruntami cen, dokonanych nakładów, funkcji

wyznaczonej w planie zagospodarowania przestrzennego dla tych gruntów, ich położenia

i stopnia wyposażenia w urządzenia komunalne.

2.

Ceny ustalane na podstawie ust. 1 mogą być aktualizowane w okresach nie krótszych

niż 5 lat.

3.

Ceny ustalone po raz pierwszy na podstawie przepisów niniejszej ustawy, w wypadku

konieczności ich podwyższenia dla osób fizycznych i spółdzielni mieszkaniowych, nie

mogą przekraczać trzykrotnej wysokości cen dotychczasowych.

1.

Terenowy organ administracji państwowej, w drodze decyzji, ustala cenę

1)

gruntu - według zasad określonych przez właściwą radę narodową stopnia wojewódzkiego,

2)

sprzedaży domu i innych budynków oraz lokalu i urządzeń - według kosztów ich odtworzenia,

pomniejszonych o stopień zużycia.

2.

Budynki oraz inne części składowe nieruchomości przeznaczone do rozbiórki lub likwidacji,

znajdujące się na gruntach przeznaczonych pod spółdzielcze budownictwo mieszkaniowe,

sprzedaje się spółdzielniom mieszkaniowym za cenę odpowiadającą wartości materiałów

porozbiórkowych, pomniejszoną o koszt rozbiórki lub likwidacji.

3.

W razie sprzedaży gruntów w trybie art. 4 ust. 4 terenowy organ administracji państwowej

stosuje ceny ustalone zgodnie z ust. 1 pkt 1.

1.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii właściwych komisji

sejmowych, określa zasady i tryb ustalania opłat z tytułu użytkowania wieczystego,

zarządu i użytkowania gruntów, zasady stosowania obniżki opłat za użytkowanie wieczyste

gruntów nabytych lub nabywanych pod budownictwo mieszkaniowe oraz zasady ustalania

podwyższonych opłat za zarząd i użytkowanie gruntów przeznaczonych do realizacji określonych

kategorii inwestycji.

2.

Wysokość opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu przeznaczonego pod budownictwo

mieszkaniowe oraz gruntu zabudowanego domami i budynkami wymienionymi w art. 23 ust.

1 pkt 1 lit. a), c) oraz pkt 2 i 3, z wyjątkiem określonych w pkt 1 lit. b), d), e),

nie może przekraczać 1% ceny ustalanej na podstawie art. 44.

3.

Przepis ust. 2 stosuje się do spółdzielni mieszkaniowych i osób fizycznych.

1.

Terenowy organ administracji państwowej ustala opłaty za użytkowanie wieczyste, zarząd

i użytkowanie w formie opłat rocznych, z tym że pierwsza opłata powinna wynosić ich

wielokrotność. W razie zmiany wartości nieruchomości na podstawie art. 44, terenowy

organ administracji państwowej ustala opłaty stosownie do tych cen.

2.

Terenowy organ administracji państwowej może ustalać podwyższone opłaty za zarząd

lub użytkowanie gruntów przeznaczonych do realizacji określonych kategorii inwestycji.

3.

Emeryci i renciści, których wyłącznym źródłem utrzymania jest emerytura lub renta,

korzystają, jeżeli są użytkownikami wieczystymi, z 50% obniżki w opłatach.

4.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa zasady i tryb stosowania obniżki,

o której mowa w ust. 3, w odniesieniu do członków spółdzielni mieszkaniowych.

1.

Właściciele gruntów są obowiązani uczestniczyć w kosztach budowy urządzeń komunalnych,

energetycznych i gazowych odpowiednio do wzrostu wartości nieruchomości powstałego

na skutek wybudowania tych urządzeń (opłaty adiacenckie).

2.

Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do użytkowników wieczystych, którzy korzystają

z działki bez obowiązku uiszczania opłat za użytkowanie wieczyste lub wnieśli jednorazową

opłatę za cały okres użytkowania wieczystego.

3.

Na poczet opłat, o których mowa w ust. 1, zalicza się wartość świadczeń wniesionych

w czynie społecznym na rzecz realizacji określonego urządzenia.

4.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe zasady ustalania wysokości

udziału w kosztach wymienionych w ust. 1, sposób ich pokrywania oraz zasady stosowania

obniżek.

1.

Jeżeli z planu zagospodarowania przestrzennego, umowy lub decyzji administracyjnej

wynika obowiązek zabudowy gruntu w określonym terminie bądź też obowiązek innego zagospodarowania

gruntu, po bezskutecznym upływie takiego terminu terenowy organ administracji państwowej

może wprowadzić opłaty roczne za niewykorzystywanie gruntu zgodnie z przeznaczeniem,

niezależnie od opłat wynikających z przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

2.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa zasady i tryb ustalania opłat, o

których mowa w ust. 1.

1.

Nieruchomość może być wywłaszczona, jeżeli jest niezbędna na cele

1)

obronności i bezpieczeństwa Państwa,

2)

uspołecznionego budownictwa mieszkaniowego,

3)

skoncentrowanego budownictwa jednorodzinnego,

4)

użyteczności publicznej,

5)

utworzenia stref ochronnych,

6)

wykonania innych szczególnie ważnych zadań państwowych, określonych w planach społeczno-gospodarczych.

2.

Wywłaszczenie nie może nastąpić na cele produkcji rolniczej, z wyjątkiem gruntów przeznaczonych

na cele budowy domów i budynków wymienionych w art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. c).

3.

Wywłaszczeniem może być objęta cała nieruchomość lub jej część.

4.

W wypadku gdy na cele, o których mowa w ust. 1, jest niezbędna część nieruchomości,

na żądanie właściciela wywłaszczeniem obejmuje się całą nieruchomość, jeżeli w wyniku

wywłaszczenia pozostała część nieruchomości nie nadawałaby się do racjonalnego wykorzystania

na dotychczasowe cele.

5.

Nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na inny cel niż cel uzasadniający wywłaszczenie,

chyba że nie mogła być zwrócona w trybie określonym w art. 74 z braku zgody poprzedniego

właściciela albo jego następcy prawnego.

1.

O wywłaszczeniu i odszkodowaniu, nadaniu nieruchomości zamiennej oraz o zwrocie nieruchomości

orzeka terenowy organ administracji państwowej po przeprowadzeniu rozprawy.

2.

W postępowaniu wywłaszczeniowym nie stosuje się przepisów o ugodzie administracyjnej.

Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego może nastąpić z urzędu lub na wniosek zainteresowanego

organu administracji państwowej, innej państwowej jednostki organizacyjnej lub jednostki

gospodarki uspołecznionej.

1.

Wywłaszczenie może nastąpić na rzecz Państwa na cele i według zasad określonych w

ustawie tylko wówczas, gdy nieruchomość nie może być nabyta w drodze umowy.

2.

Terenowy organ administracji państwowej może przystąpić do dalszych czynności związanych

z wywłaszczeniem po bezskutecznym upływie terminu, jaki organ ten wyznaczy zainteresowanemu

na piśmie do zawarcia umowy.

1.

Wniosek o wywłaszczenie powinien określać

1)

nieruchomość z oznaczeniem księgi wieczystej lub zbioru dokumentów, jeżeli dla nieruchomości

jest prowadzona księga wieczysta lub zbiór dokumentów,

2)

cel wywłaszczenia, z uzasadnieniem konieczności nabycia nieruchomości na ten cel,

3)

powierzchnię nieruchomości, a jeżeli wywłaszczeniem ma być objęta część nieruchomości

- powierzchnię zarówno części, jak i całości,

4)

dotychczasowy sposób korzystania z nieruchomości i opis jej części składowych,

5)

lokale, jakie powinny być dostarczone osobom, które korzystają dotychczas z budynków

i lokali przewidzianych do wywłaszczenia, oraz sposób, w jaki lokale zamienne będą

dostarczone,

6)

osobę właściciela lub posiadacza nieruchomości, jeżeli nie jest nim właściciel,

7)

wyniki rokowań prowadzonych przez wnioskodawcę o odstąpienie nieruchomości, a także

inne okoliczności uniemożliwiające zawarcie umowy.

2.

Do wniosku należy dołączyć

1)

decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji,

2)

mapę obszaru wywłaszczanego ze wskazaniem powierzchni i oznaczeniem granic nieruchomości

lub ich części wchodzących w skład tego obszaru; jeżeli wnioskiem o wywłaszczenie

jest objęta część nieruchomości o powierzchni przekraczającej 50% powierzchni całej

nieruchomości, należy na mapie wykazać pozostałą część nieruchomości,

3)

poświadczony odpis z księgi wieczystej, stwierdzający prawo własności nieruchomości

oraz istniejące na nieruchomości obciążenia albo, jeżeli nieruchomość nie ma urządzonej

księgi wieczystej, poświadczony odpis dokumentu ze zbioru dokumentów, stwierdzający

prawo własności nieruchomości oraz istniejące obciążenia, lub

4)

zaświadczenie właściwego państwowego biura notarialnego stwierdzającego, że nieruchomość

nie ma urządzonej księgi wieczystej i nie jest dla niej prowadzony zbiór dokumentów,

oraz wyciąg z ewidencji gruntów i budynków stwierdzający, w czyim posiadaniu znajduje

się nieruchomość.

1.

Organ orzekający o wywłaszczeniu składa we właściwym państwowym biurze notarialnym

wniosek o dokonanie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego

lub, jeżeli nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej - do istniejącego zbioru

dokumentów odpis zawiadomienia o wszczęciu postępowania.

2.

Zmiany stanu prawnego nieruchomości, dokonane po wniesieniu do księgi wieczystej wpisu

o wszczęciu postępowania lub po złożeniu do zbioru dokumentów odpisu zawiadomienia

o wszczęciu postępowania, nie mają wpływu na formę i wysokość odszkodowania.

3.

W razie oddalenia wniosku o wywłaszczenie, organ orzekający jest obowiązany spowodować

wykreślenie wpisu o wszczęciu postępowania.

1.

Decyzja o wywłaszczeniu powinna zawierać w szczególności

1)

ustalenie przedmiotu wywłaszczenia oraz ustalenie, jakie prawa rzeczowe obciążające

wywłaszczoną nieruchomość zostają utrzymane,

2)

określenie położenia i obszaru nieruchomości oraz wskazanie osoby właściciela nieruchomości

według zasad obowiązujących przy dokonywaniu wpisów do księgi wieczystej oraz oznaczenie

istniejącej księgi wieczystej,

3)

wskazanie, na czyj wniosek i na jakie cele następuje wywłaszczenie,

4)

ustalenie odszkodowania,

5)

wymienienie osób (imię, nazwisko i adres) uprawnionych do otrzymania odszkodowania,

6)

szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne,

7)

pouczenie o środkach odwoławczych.

2.

W razie wywłaszczenia części nieruchomości decyzja o wywłaszczeniu zastępuje decyzję

o podziale nieruchomości.

3.

Organ orzekający o wywłaszczeniu może za zgodą dotychczasowego właściciela nieruchomości

odroczyć ustalenie odszkodowania na okres 3 miesięcy od dnia wydania decyzji o wywłaszczeniu

i wydać odrębną decyzję o odszkodowaniu. W takim wypadku ustalenie odszkodowania następuje

według cen obowiązujących w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu.

1.

W razie gdy zachodzi potrzeba zapobieżenia niebezpieczeństwu, stratom i niewygodom

mogącym powstać wskutek wywłaszczenia i innego niż dotychczas zagospodarowania wywłaszczonej

nieruchomości dla właścicieli lub użytkowników gruntów sąsiednich, terenowy organ

administracji państwowej w decyzji o wywłaszczeniu określa niezbędne służebności oraz

ustala obowiązek budowy i utrzymania odpowiednich urządzeń przez przyszłego użytkownika

wieczystego, właściciela, państwową jednostkę organizacyjną zarządzającą nieruchomością

lub użytkownika.

2.

Za straty powstałe wskutek wywłaszczenia na gruntach sąsiednich po wydaniu decyzji

o wywłaszczeniu osobom uprawnionym przysługuje odszkodowanie.

1.

Wywłaszczenie nieruchomości następuje za odszkodowaniem wypłacanym przez terenowy

organ administracji państwowej z Funduszu.

2.

Odszkodowanie wypłaca się w ratach rocznych. Wysokość raty rocznej nie powinna przekraczać

50% przeciętnych kosztów wzniesienia domu jednorodzinnego, ustalonych w trybie określonym

w art. 64, z tym że okres spłaty odszkodowania nie może przekraczać 10 lat. Pierwsza

rata jest płatna w ciągu 30 dni, licząc od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu

stała się ostateczna.

3.

Odszkodowanie wypłaca się jednorazowo, jeżeli ma być użyte na budowę domu lub budynku

określonych w art. 23 ust. 1 albo na nabycie wymienionych w tym przepisie nieruchomości

lub gruntu w celu prowadzenia produkcji rolniczej.

4.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe zasady oprocentowania

odszkodowania oraz warunki przedterminowej jego wypłaty.

5.

Do odsetek za zwłokę stosuje się przepisy ogólne.

1.

Odszkodowanie za grunty pod zabudową i grunty nie zabudowane ustala się według zasad

określonych dla poszczególnych miejscowości przez radę narodową stopnia wojewódzkiego.

2.

Przy ustalaniu zasad odszkodowania za grunty rolne lub leśne uwzględnia się ich położenie,

wartość bonitacyjną, stopień wyposażenia w urządzenia techniczne służące produkcji

rolniczej lub leśnej oraz melioracje.

3.

Przy ustalaniu zasad odszkodowania za grunty nie wymienione w ust. 2 uwzględnia się

ich położenie i stopień wyposażenia w urządzenia komunalne.

4.

Odszkodowanie powinno uwzględniać aktualnie kształtujące się ceny w obrocie gruntami

W razie wywłaszczenia prawa użytkowania wieczystego, odszkodowanie za to prawo ustala

się jak za grunt stanowiący własność, z tym że wysokość tego odszkodowania powinna

być ustalona odpowiednio do nie wykorzystanego okresu trwania prawa użytkowania wieczystego.

1.

Odszkodowanie za ograniczenie prawa własności powinno odpowiadać procentowemu zmniejszeniu

się wartości nieruchomości. Wartość nieruchomości ustala się według zasad określonych

w art. 59.

2.

Jeżeli ograniczenie prawa własności nie powoduje zmniejszenia wartości nieruchomości,

a jedynie utratę pożytków, odszkodowanie nie powinno przekraczać 10-krotnej rocznej

wartości utraconych pożytków.

3.

Odszkodowanie za wywłaszczone służebności gruntowe powinno odpowiadać 30-krotnej rocznej

wartości korzyści służebnościowych.

4.

Odszkodowanie za odjęcie lub ograniczenie innego niż własność prawa rzeczowego na

nieruchomości nie może przekraczać wysokości odszkodowania, jakie przysługiwałoby

za odjęcie prawa własności.

1.

Odszkodowanie za zasiewy, uprawy i zbiory, jeżeli właściciel nie mógł ich wskutek

wywłaszczenia zebrać, powinno odpowiadać wartości przewidywanych plonów według przeciętnych

cen przyjętych w obrocie uspołecznionym po odliczeniu wartości nakładów, które właściciel

poniósłby w związku ze zbiorem. Właścicielowi przysługuje również zwrot kosztów poniesionych

w związku z wykonaniem czynności agrotechnicznych.

2.

Odszkodowanie za plantację kultur wieloletnich powinno obejmować koszty związane z

jej założeniem, koszty pielęgnacji do czasu pierwszych zbiorów oraz wartość korzyści

utraconych, obliczoną za lata pozostałe do końca pełnego plonowania. Odszkodowanie

zmniejsza się o sumę rocznych odpisów amortyzacyjnych, wynikającą z okresu wykorzystania

plantacji od pierwszego roku plonowania do dnia wywłaszczenia.

3.

Odszkodowanie za drzewostan leśny ustala się według wartości drewna określonej w cenach

zbytu, a w braku materiałów użytkowych - według kosztów zalesienia i pielęgnacji,

poniesionych przez właściciela.

1.

Odszkodowanie za budowle i urządzenia trwale związane z gruntem, stanowiące składnik

gospodarstwa rolnego, powinno odpowiadać kosztom ich odtworzenia, pomniejszonym o

stopień zużycia.

2.

Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do odszkodowania za domy jednorodzinne, lokale

w małych domach mieszkalnych i w domach wielomieszkaniowych stanowiące odrębną własność,

za domy mieszkalno-pensjonatowe, domy letniskowe i budynki przeznaczone do wykonywania

działalności handlowej, usługowej i urządzenia z nimi związane, a także nie wchodzące

w skład gospodarstw rolnych budowle i urządzenia służące produkcji rolnej.

3.

Odszkodowanie za inne niż wymienione w ust. 1 i 2 budowle i urządzenia powinno odpowiadać

przeciętnym kosztom wzniesienia domu jednorodzinnego. Odszkodowanie to nie może przekraczać

kosztów budowy wywłaszczonego budynku i urządzeń po uwzględnieniu stopnia ich zużycia.

Jeżeli na wywłaszczonym gruncie znajduje się kilka takich budowli, łączne odszkodowanie

za wszystkie budowle powinno odpowiadać kosztom wzniesienia domu jednorodzinnego.

4.

Odszkodowanie za budowle i urządzenia trwale związane z gruntem, stanowiące własność

niepaństwowych jednostek gospodarki uspołecznionej i organizacji społecznych, przeznaczone

do wykonywania ich zadań ustawowych lub statutowych, a także stanowiące własność związków

wyznaniowych i wykorzystywane do wykonywania kultu religijnego, powinno odpowiadać

kosztom ich odtworzenia, pomniejszonym o stopień zużycia.

Terenowe organy administracji państwowej o właściwości ogólnej stopnia wojewódzkiego

ustalają przeciętny koszt wybudowania domu jednorodzinnego, z uwzględnieniem kształtujących

się na danym terenie kosztów budowy.

1.

Właścicielowi wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne należy w

miarę możliwości przyznać na jego żądanie tytułem odszkodowania odpowiednią nieruchomość

zamienną.

2.

Wartość nieruchomości zamiennej powinna odpowiadać wartości nieruchomości wywłaszczonej.

Różnicę wartości nieruchomości wyrównuje się przez dopłatę pieniężną. Dopłata należna

Państwu może być rozłożona na raty.

1.

Jeżeli wywłaszczeniu podlega grunt pod budynkami wchodzącymi w skład siedliska gospodarstwa

rolnego, za który nie może być dostarczona nieruchomość zamienna, a przeniesienie

budynków i urządzeń gospodarstwa na inną nieruchomość jest niezbędne i gospodarczo

uzasadnione, koszty tego przeniesienia na wniosek właściciela pokrywa się z Funduszu.

2.

Jeżeli przeniesienie budynków w dotychczasowej postaci nie jest dopuszczalne albo

nie jest możliwe z uwagi na ich stan techniczny lub z innych względów, na wniosek

właściciela koszty budowy nowych budynków pokrywa się z Funduszu. Przepis art. 65

ust. 2 stosuje się odpowiednio.

3.

Jeżeli wywłaszczeniu podlegają grunty rolne wchodzące w skład nieruchomości rolnej,

a jej właścicielowi pozostaje 5 lub mniej lat do osiągnięcia wieku emerytalnego, właściciel

może zgłosić wniosek o przekazanie pozostałej części nieruchomości na rzecz następcy

lub Państwa w trybie i na zasadach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym

rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W takim wypadku świadczenie emerytalne,

do czasu osiągnięcia przez właściciela wieku emerytalnego, wypłaca się z Funduszu.

1.

Przy ustalaniu odszkodowania od wartości wywłaszczonej nieruchomości odlicza się ciążące

na niej kwoty stanowiące należności Państwa i banków.

2.

Należności Państwa i banków w części przekraczającej wartość wywłaszczonej nieruchomości

umarza się.

1.

Jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest obciążona na rzecz osób trzecich prawami rzeczowymi

ujawnionymi w księdze wieczystej lub zbiorze dokumentów, wypłata odszkodowania osobie

uprawnionej może nastąpić po przedstawieniu przez nią dowodu, że osoby, którym te

prawa przysługują, wyrażają zgodę na wypłatę. W braku zgody należy przypadającą do

wypłaty sumę odszkodowania lub jej część niezbędną do zaspokojenia obciążeń złożyć

do depozytu sądu właściwego ze względu na położenie nieruchomości, w celu podziału

tej sumy między osoby uprawnione; podział odbywa się według przepisów o podziale sumy

uzyskanej w drodze egzekucji z nieruchomości.

2.

Sumę odszkodowania przypadającą do wypłaty należy również złożyć do depozytu sądowego,

jeżeli osoba uprawniona odmawia przyjęcia odszkodowania albo jeżeli wypłata odszkodowania

osobie uprawnionej natrafia na przeszkody.

1.

Przejście prawa własności nieruchomości na rzecz Państwa następuje z dniem, w którym

decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna.

2.

Wykonanie decyzji o wywłaszczeniu nie może nastąpić przed wydaniem wywłaszczonemu

nieruchomości zamiennej przyznanej stosownie do art. 65 ust. 1. Przejście prawa własności

nieruchomości zamiennej następuje z dniem, w którym decyzja nadająca własność nieruchomości

zamiennej stała się ostateczna.

1.

Ostateczna decyzja o wywłaszczeniu stanowi podstawę do dokonania w księdze wieczystej

odpowiednich wpisów. W tym celu organ orzekający o wywłaszczeniu przesyła ostateczną

decyzję do właściwego państwowego biura notarialnego.

2.

Z ujawnieniem w księdze wieczystej prawa własności nieruchomości podlegają wykreśleniu

ciążące na niej prawa rzeczowe, z wyjątkiem tych, których pozostawienie na nieruchomości

uznano w decyzji o wywłaszczeniu za niezbędne.

3.

Obowiązek zwolnienia nieruchomości zamiennej od obciążeń spoczywa na terenowym organie

administracji państwowej.

Terenowy organ administracji państwowej po wszczęciu postępowania, a przed wydaniem

decyzji o wywłaszczeniu, może za zgodą terenowego organu administracji państwowej

o właściwości ogólnej stopnia wojewódzkiego udzielić zezwolenia na niezwłoczne zajęcie

nieruchomości, jeżeli jest to uzasadnione szczególnymi względami, a zwłoka poważnie

zagrażałaby interesowi społecznemu.

Terenowy organ administracji państwowej może zezwolić organowi i jednostkom, o których

mowa w art. 52, na wejście w posiadanie wywłaszczonej nieruchomości przed oddaniem

jej w zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste lub przed sprzedażą, zwłaszcza gdy

jest ona przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe.

Jeżeli decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna w okresie trwania wegetacji roślin,

a do zbioru plonów pozostało nie więcej niż 5 miesięcy, nieruchomość powinna być pozostawiona

w posiadaniu dotychczasowego właściciela w celu umożliwienia mu zebrania plonów. Przepisu

tego nie stosuje się w wypadku określonym w art. 72.

1.

Nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela

albo jego następcy prawnego za jego zgodą, jeżeli stała się zbędna na cel uzasadniający

wywłaszczenie.

2.

Decyzja o zwrocie nieruchomości powinna zawierać rozliczenie między terenowym organem

administracji państwowej a osobą, na której rzecz następuje zwrot.

3.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa zasady i tryb rozliczeń w razie zwrotu

wywłaszczonych nieruchomości.

1.

Zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomościach, zgodnie z decyzją o lokalizacji

inwestycji, ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów,

pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń technicznych łączności i sygnalizacji,

a także innych podziemnych lub nadziemnych urządzeń technicznych niezbędnych do korzystania

z tych przewodów i urządzeń, wymaga zezwolenia terenowego organu administracji państwowej.

2.

Jednostkom i osobom zobowiązanym do wykonywania czynności związanych z eksploatacją

i konserwacją przewodów i urządzeń przysługuje prawo wstępu na nieruchomości oraz

dostępu do tych przewodów i urządzeń.

3.

Jeżeli założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń uniemożliwia dalsze racjonalne

korzystanie z nieruchomości przez właściciela na cele dotychczasowe, nieruchomość

podlega wywłaszczeniu w trybie i na zasadach przewidzianych w ustawie.

1.

Terenowy organ administracji państwowej może zezwolić państwowej jednostce organizacyjnej

na czasowe zajęcie nieruchomości w celu odpłatnego wydobywania na tej nieruchomości

materiałów (np. kamieni, żwiru i piasku), niezbędnych do budowy i konserwacji dróg

lądowych i wodnych oraz na cele obrony Państwa.

2.

Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, powinno określać zakres i warunki korzystania

z udzielonego prawa.

3.

Jeżeli wskutek działań określonych w ust. 1 nieruchomość staje się nieużytkiem, podlega

wywłaszczeniu na wniosek osoby, której nieruchomość została czasowo zajęta.

1.

Jednostka gospodarki uspołecznionej może uzyskać zezwolenie terenowego organu administracji

państwowej na czasowe zajęcie nieruchomości, jeżeli zajęcie jest niezbędne tylko do

czasowego użytku, nie wymagającego wywłaszczenia tej nieruchomości.

2.

Po upływie 2 lat zajęcie ustaje z mocy prawa i nie może być przedłużone.

W wypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody,

terenowy organ administracji państwowej może zezwolić na czasowe zajęcie nieruchomości

na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy.

Zezwolenia, o których mowa w art. 75 ust. 1, art. 76 ust. 1, art. 77 ust. 1 i art.

78, mogą być udzielone tylko wówczas, gdy właściciel nie wyraża zgody na działanie

określone w tych przepisach.

1.

Właścicielowi nieruchomości przysługuje od jednostki, której udostępniono nieruchomość,

odszkodowanie za straty wyrządzone na skutek jej zajęcia i działań określonych w art.

71, 75 ust. 1, art. 76 ust. 1, art. 77 ust. 1 i art. 78.

2.

Odszkodowanie ustala, w braku porozumienia stron, terenowy organ administracji państwowej

z zastosowaniem zasad przewidzianych przy wywłaszczaniu nieruchomości.

3.

Odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i zbiorach powinno być ustalone i wypłacone

w ciągu 2 miesięcy od powstania straty, a za inne straty - nie później niż w ciągu

3 miesięcy po ustaniu zajęcia. Jeżeli ustalenie odszkodowania następuje w drodze decyzji,

termin do wypłaty odszkodowania biegnie od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.

Przepisy art. 75-80 stosuje się odpowiednio do użytkowania wieczystego, zarządu i

użytkowania.

1.

Terenowemu organowi administracji państwowej przysługuje prawo pierwokupu w wypadku

sprzedaży

1)

nie zabudowanej nieruchomości, położonej na terenie przeznaczonym w miejscowym planie

zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo mieszkaniowe,

2)

nieruchomości nabytej uprzednio od Państwa,

3)

nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste.

2.

Prawa pierwokupu nie stosuje się, jeżeli sprzedaż następuje na rzecz osób uprawnionych

do dziedziczenia ustawowego po osobie dokonującej sprzedaży.

Właściciel nieruchomości określonej w art. 82 może ją sprzedać osobie trzeciej tylko

pod warunkiem, że terenowy organ administracji państwowej nie wykona prawa pierwokupu.

1.

Prawo pierwokupu może być wykonane w ciągu 3 miesięcy od dnia otrzymania przez terenowy

organ administracji państwowej zawiadomienia o treści umowy sprzedaży.

2.

Obowiązek zawiadomienia ciąży na państwowym biurze notarialnym, w którym została sporządzona

umowa sprzedaży.

3.

Oświadczenie terenowego organu administracji państwowej o wykonaniu prawa pierwokupu

powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Z chwilą dojścia tego oświadczenia

do wiadomości sprzedawcy nieruchomość staje się własnością Państwa.

Prawo pierwokupu wykonuje się za cenę ustaloną między stronami w umowie sprzedaży.

W wypadku wykonania prawa pierwokupu wygasa prawo użytkowania wieczystego związane

z odrębną własnością budynku lub lokalu.

Grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek

organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek.

1.

Na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz

ceny sprzedaży położonych na niej domów, budynków lub lokali osobom, które w związku

z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły majątek nieruchomy na terenach nie wchodzących

w skład obecnego obszaru Państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych

przez Państwo mają otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą, zalicza

się wartość mienia nieruchomego pozostawionego za granicą.

2.

Zaliczenie wartości mienia nieruchomego, o którym mowa w ust. 1, następuje na rzecz

właściciela tego mienia lub wskazanej przez niego jednej osoby uprawnionej do dziedziczenia

ustawowego.

3.

W razie śmierci właściciela mienia nieruchomego pozostawionego za granicą uprawnienia

wynikające z ust. 1 przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z

nich, wskazanemu przez osoby uprawnione.

4.

Z przepisów ust. 1-3 osoby uprawnione mogą korzystać do dnia 31 grudnia 1988 r.; po

upływie tego terminu prawa ich wygasają.

5.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa sposób zaliczania na poczet opłat

za użytkowanie wieczyste lub na pokrycie ceny sprzedaży działki budowlanej i ceny

sprzedaży położonych na niej domów, budynków lub lokali wartości mienia nieruchomego

pozostawionego na terenach nie wchodzących w skład obszaru Państwa oraz sposób ustalania

wartości tego mienia.

1.

Z dniem wejścia w życie ustawy wygasają prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo

grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu

gruntów na obszarze m. st. Warszawy

(Dz. U. Nr 50, poz. 279).

2.

Poprzedni właściciele działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi

i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, a także domami, w których przed

dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, oraz

domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych, lub ich

następcy prawni mogą zgłosić w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie

wymienionych gruntów w użytkowanie wieczyste. O przyznaniu prawa użytkowania wieczystego

wymienionych gruntów i o zwrocie budynków orzeka terenowy organ administracji państwowej

stopnia podstawowego.

3.

Na rzecz osoby fizycznej może być dokonany zwrot tylko jednej nieruchomości.

4.

Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do obiektów sakralnych, klasztorów, domów zakonnych

i innych obiektów kościelnych, użytkowanych w całości przez byłych właścicieli lub

ich następców prawnych. Jeżeli obiekty te użytkowane są tylko w części, przepis ust.

2 może mieć zastosowanie wyłącznie w granicach faktycznego władania.

5.

Przepisu ust. 2 nie stosuje się do gruntów oddanych w użytkowanie wieczyste osobom

innym niż byli właściciele oraz do gruntów oddanych w użytkowanie.

1.

Przepisy ustawy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio

do odszkodowania za gospodarstwo rolne na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze

m. st. Warszawy

(Dz. U. Nr 50, poz. 279) przeszły na własność Państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni

tych właścicieli, prowadzący gospodarstwo, zostali pozbawieni faktycznego władania

wspomnianym gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958 r.

2.

Przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się

odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu

5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego

w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel

bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po

dniu 5 kwietnia 1958 r.

1.

Grunty państwowe położone na obszarach miast, przeznaczone w planach zagospodarowania

przestrzennego na cele gospodarki rolnej, nie oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie

wieczyste, wchodzą w skład Państwowego Funduszu Ziemi.

2.

Opłaty z tytułu użytkowania i użytkowania wieczystego gruntów, o których mowa w ust.

1, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stanowią dochody Państwowego Funduszu

Ziemi.

Grunty Państwowego Funduszu Ziemi położone na obszarach gmin, przeznaczone w planach

zagospodarowania przestrzennego na cele nie związane z gospodarką rolną lub leśną,

przechodzą na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej do zasobów

gruntów państwowych, o których mowa w art. 2.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia określa zasady zarządu mieniem gminnym w miastach

oraz warunki i tryb jego zbywania.

1.

Działki budowlane stanowiące własność osób fizycznych, utworzone w wyniku podziału

dokonanego zgodnie z przepisami i odpowiadające ustaleniom obowiązującego w dniu wejścia

w życie ustawy miejscowego szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego, powinny

być zabudowane domami i budynkami wymienionymi w art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. a), b),

c) w terminie określonym w art. 29. Bieg terminu do rozpoczęcia budowy ustala terenowy

organ administracji państwowej.

2.

Termin, o którym mowa w ust. 1, może być przedłużony. W razie niezachowania terminów

do rozpoczęcia i zakończenia budowy stosuje się art. 33 i 49.

Pozostają w mocy zasady i tryb wywłaszczania lub przejmowania nieruchomości, określone

w przepisach szczególnych.

1.

Sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną o odszkodowaniu przed dniem

wejścia w życie ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów z wykorzystaniem zebranego

materiału.

2.

Decyzje ostateczne o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste, podjęte przed dniem wejścia

w życie ustawy, stanowią podstawę do zawarcia umowy użytkowania wieczystego.

1.

Z nieruchomości, które w trybie art. 2 ustawy z dnia 4 lipca 1947 r. w sprawie zmiany dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej

z dnia 15 listopada 1936 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego

w Rzeczypospolitej Polskiej

(Dz. U. Nr 52, poz. 272) przeszły na własność Państwa, mogą być wydzielone poszczególne obiekty lub ich części

w celu przekazania ich na własność związków wyznaniowych, z uwzględnieniem w pierwszym

rzędzie potrzeb ludności ewangelickiej.

2.

Decyzje w sprawie wydzielania obiektów, o których mowa w ust. 1, lub ich części w

celu przekazania związkom wyznaniowym wydaje terenowy organ administracji państwowej

stopnia wojewódzkiego po porozumieniu z Ministrem - Kierownikiem Urzędu do Spraw Wyznań.

3.

Przepis ust. 1 stosuje się, jeżeli wniosek o przekazanie obiektu lub jego części zostanie

złożony właściwemu terenowemu organowi administracji państwowej w terminie do dnia

31 grudnia 1988 r.

W ustawie z dnia 4 lipca 1947 r. w sprawie zmiany dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej

z dnia 25 listopada 1936 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego

w Rzeczypospolitej Polskiej

(Dz. U. Nr 52, poz. 272), w art. 2 w ust. 1 skreśla się zdanie trzecie i czwarte.

W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny

(Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93, z 1971 r. Nr 27, poz. 252, z 1976 r. Nr 19, poz. 122, z 1982 r. Nr 11, poz. 81, Nr 19, poz. 147 i Nr 30, poz. 210 oraz z 1984 r. Nr 45, poz. 242) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 231 w § 3 po wyrazach „w użytkowanie wieczyste” dodaje się wyrazy „lub przenieść własność nieruchomości za wynagrodzeniem”,

2)

w art. 232 w § 1 skreśla się zamieszczone w nawiasach wyrazy „tereny państwowe”,

3)

w tytule II księgi drugiej wyraz „teren” użyty w odpowiedniej liczbie i przypadku zastępuje się wyrazem „grunt” użytym w odpowiedniej liczbie i przypadku,

4)

dotychczasową treść art. 283 oznacza się jako § 1 i dodaje się § 2 w brzmieniu

„

§ 2.

Rozporządzenie Rady Ministrów określi zasady i tryb przekazywania między jednostkami

gospodarki uspołecznionej państwowych nieruchomości rolnych i leśnych oraz niektórych

innych nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania

przestrzennego na cele gospodarki rolniczej i leśnej, a także właściwość organów w

tych sprawach.

”

Tracą moc

1)

dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich

(Dz. U. Nr 13, poz. 87 i Nr 72, poz. 395, z 1947 r. Nr 19, poz. 77 i Nr 66, poz. 402, z 1948 r. Nr 57, poz. 454 i z 1969 r. Nr 13, poz. 95),

2)

dekret z dnia 21 września 1950 r. o rozgraniczeniu nieruchomości Skarbu Państwa lub

nieruchomości nabywanych dla realizacji narodowych planów gospodarczych

(Dz. U. Nr 44, poz. 398),

3)

ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

(Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79),

4)

ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi

(Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216 i z 1972 r. Nr 49, poz. 312),

5)

ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach

(Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z 1972 r. Nr 27, poz. 193 i z 1974 r. Nr 14, poz. 84),

6)

ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego

oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach

(Dz. U. Nr 27, poz. 192 i z 1973 r. Nr 48, poz. 282).

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 sierpnia 1985 r., z tym że przepisy dotyczące opłat

za istniejące w dniu wejścia w życie ustawy użytkowanie i użytkowanie wieczyste -

z dniem 1 stycznia 1986 r.