Obwieszczenie Przewodniczącego Rady Państwa z dnia 4 listopada 1985 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych.

1.

Pracownicy mają prawo tworzenia i zrzeszania się w związki zawodowe.

2.

Związki zawodowe są samorządne. W szczególności związki zawodowe mogą samodzielnie

w sposób zgodny z prawem

1)

kształtować cele i programy swego działania,

2)

uchwalać statuty i inne akty wewnętrzne dotyczące działalności związkowej,

3)

określać struktury organizacyjne,

4)

określać zasady wyboru zarządów i innych organów kierowniczych związków.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

1.

Związki zawodowe są niezależne od organów administracji państwowej i gospodarczej.

2.

Związki zawodowe w swojej działalności statutowej nie podlegają nadzorowi i kontroli

ze strony organów administracji państwowej.

3.

Wszystkie związki zawodowe mają równe prawa. Organy państwowe obowiązane są traktować

na równi wszystkie związki zawodowe.

4.

Organy administracji państwowej i gospodarczej obowiązane są do powstrzymywania się

od wszelkich działań prowadzących do ograniczenia niezależności związków zawodowych

lub ich działalności zgodnej z prawem.

Związek zawodowy działa na podstawie statutu, który powinien być zgodny z Konstytucją Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz innymi ustawami. W szczególności związki zawodowe stoją na gruncie zasad społecznej

własności środków produkcji, będącej podstawą socjalistycznego ustroju Państwa, uznają

określoną w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej przewodnią rolę Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w budowie socjalizmu oraz

konstytucyjne zasady polityki zagranicznej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

1.

Przynależność do związku zawodowego jest dobrowolna. Nikt nie może ponosić ujemnych

następstw z powodu przynależności do związku, pełnienia w nim funkcji z wyboru lub

pozostawania poza związkiem; w szczególności nie może to być warunkiem zawarcia umowy

o pracę albo pozostawania w zatrudnieniu lub awansowania pracownika, jeżeli przepisy

ustawy nie stanowią o zakazie przynależności do związku pracowników zatrudnionych

w danym zakładzie lub na danym stanowisku

2.

Zasady ochrony stosunku pracy pracowników pełniących funkcje z wyboru w instancjach

związkowych określają przepisy Kodeksu pracy i niniejszej ustawy.

Związki zawodowe reprezentują interesy zawodowe pracowników wobec kierownictw zakładów

pracy, organów administracji państwowej i gospodarczej, organizacji społecznych, a

także w stosunkach z organizacjami związkowymi innych krajów, oraz współpracują z

tymi organami i organizacjami.

Związki zawodowe reprezentują i bronią praw i interesów pracowników w zakresie warunków

pracy i płac oraz warunków socjalno-bytowych i kulturalnych, a w szczególności w zakresie

1)

polityki racjonalnego zatrudnienia oraz kształtowania praw i obowiązków wynikających

ze stosunku pracy,

2)

wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń na rzecz pracowników,

3)

bezpieczeństwa, higieny i kultury pracy,

4)

warunków pracy kobiet i młodocianych,

5)

świadczeń socjalnych dla pracowników i ich rodzin,

6)

wypoczynku po pracy i kultury fizycznej, turystyki oraz wczasów pracowniczych,

7)

ochrony zdrowia pracowników i ich rodzin,

8)

świadczeń chorobowych, emerytalno-rentowych i innych świadczeń z ubezpieczenia społecznego,

9)

zaspokajania potrzeb mieszkaniowych pracowników,

10)

kształtowania się cen i sytuacji rynkowej oraz Kosztów utrzymania pracowników i ich

rodzin,

11)

rozwoju oświaty i kultury w środowiskach pracowniczych,

12)

ochrony środowiska naturalnego.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Związki zawodowe współuczestniczą w kształtowaniu i realizacji zadań społeczno-gospodarczych

rozwoju kraju, działają na rzecz pomnożenia dochodu narodowego i sprawiedliwego jego

podziału. W szczególności związki zawodowe współdziałają z kierownikami zakładów pracy

oraz działającymi w zakładzie pracy organami samorządowymi w zakresie tworzenia warunków

sprzyjających wykonywaniu zadań przez zakłady pracy, wdrażaniu postępu technicznego

i organizacyjnego, rozwojowi wynalazczości i racjonalizacji pracowniczej, poprawie

jakości i wydajności pracy, efektywności gospodarowania oraz bezpieczeństwu i higienie

pracy.

Związki zawodowe prowadzą działalność wychowawczą na rzecz kształtowania etyki zawodowej,

sumiennego i rzetelnego wykonywania obowiązków pracowniczych, a także przestrzegania

zasad współżycia społecznego.

Związki zawodowe mogą przystępować do międzynarodowych organizacji związkowych w celu

reprezentowania zawodowych i społecznych interesów swych członków wobec społeczności

międzynarodowej i działania na rzecz umacniania międzynarodowej solidarności ludzi

pracy oraz upowszechniania postępu i sprawiedliwości społecznej.

Zapewnia się prawo tworzenia związków zawodowych stosownie do przepisów niniejszej

ustawy bez potrzeby uzyskania uprzedniego zezwolenia.

1.

Prawo tworzenia i zrzeszania się w związki zawodowe przysługuje osobom świadczącym

pracę w ramach stosunku pracy, bez względu na podstawę takiego stosunku i stanowisko.

2.

Prawo przynależności do związków zawodowych działających w zakładach pracy przysługuje

również osobom wykonującym pracę nakładczą, a także wykonującym pracę na podstawie

umowy agencyjnej, o ile nie są pracodawcami.

3.

Związek zawodowy zrzesza pracowników zatrudnionych w danej gałęzi pracy, w danym rodzaju

zatrudnienia lub zawodzie, w danym przedsiębiorstwie wielozakładowym lub zakładzie

pracy.

1.

Przejście na emeryturę lub rentę osób określonych w art. 11 ust. 1 nie pozbawia ich

prawa przynależności do związku.

2.

Prawa przynależności do związku nie pozbawia również czasowe pozostawanie bez pracy

w związku z jej poszukiwaniem.

Żołnierzom w czynnej służbie wojskowej, jak również osobom odbywającym zastępczo obowiązek

służby wojskowej oraz funkcjonariuszom Milicji Obywatelskiej i Służby Więziennej nie

przysługuje prawo tworzenia i zrzeszania się w związki zawodowe, a także brania czynnego

udziału w działalności związku zawodowego, którego członkami byli w chwili powołania

do służby.

Pracownikom zatrudnionym w jednostkach wojskowych i innych jednostkach organizacyjnych

podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych nie przysługuje prawo tworzenia i zrzeszania

się w związkach zawodowych.

1.

Pracownicy zatrudnieni w jednostkach wojskowych podległych Ministrowi Obrony Narodowej

oraz w przedsiębiorstwach państwowych podległych Ministrowi Obrony Narodowej i Ministrowi

Spraw Wewnętrznych mają prawo tworzenia i zrzeszania się odpowiednio w związkach zawodowych

pracowników wojska i pracowników Ministerstwa Spraw Wewnętrznych - przy zachowaniu

wymogów obronności i bezpieczeństwa Państwa.

2.

Prawo zrzeszania się w związkach zawodowych nie przysługuje pracownikom

1)

zatrudnionym w jednostkach wojskowych podległych Ministrowi Obrony Narodowej, do których

stosuje się ograniczenia przewidziane w ustawie o pracownikach urzędów państwowych,

2)

zatrudnionym w jednostkach wojskowych określonych przez Ministra Obrony Narodowej,

ze względu na szczególny charakter tych jednostek.

Pracownicy, o których mowa w art. 14 i art. 15 ust. 2, mogą tworzyć rady pracownicze.

Minister Obrony Narodowej oraz Minister Spraw Wewnętrznych - każdy w zakresie swego

działania - określają zasady współdziałania dowódców jednostek wojskowych i kierowników

jednostek organizacyjnych z radami pracowniczymi, w tym także zakres spraw, w których

wymagana jest opinia rady.

Zasady reprezentowania pracowników urzędów państwowych, sądownictwa i prokuratury,

państwowego arbitrażu gospodarczego oraz organów kontroli państwowej określają odrębne

przepisy.

1.

Osoby zamierzające założyć związek zawodowy wybierają komitet założycielski i uchwalają

statut. Liczba założycieli ogólnokrajowej organizacji związkowej zrzeszającej pracowników

w dniu złożenia statutu do rejestracji nie może być mniejsza niż 30 osób, a związku

zawodowego zrzeszającego pracowników jednego zakładu pracy - mniejsza niż 10 osób.

2.

Pracownicy zakładów pracy, w których stan zatrudnienia uniemożliwia utworzenie organizacji

związkowej, mogą utworzyć wspólną organizację związkową o charakterze międzyzakładowym.

3.

Zasady tworzenia organizacji, o których mowa w ust. 2, oraz reprezentacji pracowników

zakładów pracy wobec ich kierownictw określi ogólnokrajowa organizacja międzyzwiązkową.

1.

Statut związku zawodowego określa nazwę przez wskazanie nazwy zakładu pracy, gałęzi

pracy, rodzaju zatrudnienia lub zawodu zrzeszanych pracowników, a ponadto siedzibę,

terytorialny i podmiotowy zakres działania oraz cele związku, zasady nabywania i utraty

członkostwa prawa i obowiązki członków, strukturę organizacyjną i władze związku,

tryb dokonywania ich wyboru i odwołania, źródła finansowania działalności związku,

zasady uchwalania i zmiany statutu oraz sposób rozwiązania związku.

2.

Wszyscy członkowie związku mają czynne i bierne prawa wyborcze. Statut może określić,

kiedy funkcje administracyjne i funkcje z wyboru w związkach zawodowych nie mogą być

łączone.

3.

Wybory do władz związkowych odbywają się w głosowaniu tajnym.

1.

Związek zawodowy nabywa osobowość prawną oraz prawo do działania z dniem zarejestrowania.

2.

Sąd odmówi rejestracji, jeżeli treść statutu wskazuje, że organizacja nie jest związkiem

zawodowym w rozumieniu ustawy albo postanowienia statutu są niezgodne z jej przepisami.

3.

Właściwy organ związku zawodowego ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić sąd o zmianie

statutu. W sprawie wpisania do rejestru zmiany statutu stołuje się odpowiednio ust.

2. Do czasu wydania postanowienia o wpisaniu do rejestru zmiany statutu obowiązują

statut dotychczasowy, z wyjątkiem postanowień lub decyzji związku, które podjęto na

podstawie nowego statutu w chwili jego uchwalenia, jeżeli nie są one sprzeczne z prawem.

4.

Sąd wykreśli związek zawodowy z rejestru

1)

w razie podjęcia w sposób przewidziany w statucie uchwały o rozwiązaniu związku,

2)

jeżeli liczba członków związku utrzyma się poniżej pięćdziesięciu osób dłużej niż

przez trzy miesiące.

Właściwy organ związku zawodowego ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić sąd o powyższych

okolicznościach.

5.

Do rozpoznania spraw, o których mowa w ust. 1-4, stosuje się odpowiednie przepisy

Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym. Sprawy te powinny być rozpoznane niezwłocznie, nie

później jednak niż w ciągu jednego miesiąca od złożenia wniosku. Od postanowienia

sądu przysługuje środek odwoławczy do Sądu Najwyższego.

6.

Przepis ust. 4 pkt 2 nie ma zastosowania do związku zawodowego zrzeszającego pracowników

jednego zakładu pracy.

7.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi szczegółowy tryb postępowania rejestrowego.

1.

Związki zawodowe mają prawo tworzyć ogólnokrajowe organizacje związkowe oraz ogólnokrajowe

zrzeszenia i organizacje międzyzwiązkowe. Do tych zrzeszeń i organizacji stosuje się

odpowiednio przepisy ustawy.

2.

Ogólnokrajową organizację związkową w gałęzi pracy, rodzaju zatrudnienia lub zawodzie

mogą tworzyć pracownicy lub związki zawodowe, których terenem działania jest jeden

zakład pracy.

3.

Ogólnokrajową organizację międzyzwiązkową mogą tworzyć ogólnokrajowe organizacje związkowe.

4.

Związki zawodowe, na zasadach określonych przez ogólnokrajową organizację międzyzwiązkową,

mogą powoływać instytucje związkowego współdziałania w układzie terytorialnym i pokrewnych

gałęzi pracy dla realizacji swych zadań, a w szczególności wspólnego zarządu majątkiem

związkowym, prowadzenia działalności wydawniczej oraz reprezentowania interesów pracowników

wobec właściwych organów państwowych w sprawach należących do zakresu działalności

tych związków.

1.

Związki zawodowe mają prawo opiniowania założeń lub projektów aktów prawnych oraz

decyzji dotyczących praw i interesów ludzi pracy i ich rodzin, w tym warunków życia

emerytów i rencistów. Dotyczy to w szczególności projektów planów społeczno-gospodarczych

oraz projektów aktów prawnych i decyzji w sprawach, o których mowa w art. 6.

2.

W zakresie obronności i bezpieczeństwa Państwa opiniowanie projektów aktów prawnych

i decyzji, o których mowa w ust. 1, następuje według zasad i w trybie określonych

odrębnymi przepisami.

3.

W sprawach, o których mowa w ust. 1, mających istotne znaczenie dla ludzi pracy i

ich rodzin, związkom zawodowym zapewnia się udział w pracach przygotowawczych nad

projektami aktów prawnych lub decyzji,

4.

Opinia związku zawodowego może być w szczególności przedstawiona na piśmie albo w

toku bezpośrednich konsultacji przedstawicieli związku z właściwym organem władzy

lub administracji. Opinia związku zawodowego wyrażona na piśmie powinna być przedstawiona

właściwemu organowi władzy lub administracji w określonym przez ten organ terminie,

jednak nie krótszym niż jeden miesiąc. Nieprzedstawienie opinii w tym terminie uważa

się za nieskorzystanie przez związek zawodowy z prawa wyrażenia opinii.

5.

W razie rozbieżności stanowisk, organ władzy terenowej lub administracji obowiązany

jest ustosunkować się do postulatów lub opinii związku zawodowego i zawiadomić związek

na piśmie o swym stanowisku wraz z jego uzasadnieniem.

6.

W sprawach, o których mowa w ust. 1, związek zawodowy ma prawo wyrażania swej opinii

publicznie. Zapewnia się związkom, zawodowym prawo przedstawiania swych opinii na

posiedzeniu właściwej komisji Sejmu lub rady narodowej i jej organów.

1.

Związkom zawodowym przysługuje prawo występowania z wnioskami w sprawie wydania lub

zmiany ustawy albo innego aktu prawnego dotyczącego praw i interesów ludzi pracy i

ich rodzin. Art. 22 ust. 8 stosuje się odpowiednio.

2.

Organ państwowy, do którego skierowano wniosek, obowiązany jest, z zastrzeżeniem ust.

3, w terminie jednego miesiąca, a kierownik zakładu pracy - w terminie dwóch tygodni,

przedstawić związkowi zawodowemu stanowisko wobec tego wniosku, a w razie negatywnego

stanowiska - także jego uzasadnienie.

3.

Określony w ust. 2 obowiązek dotyczy odpowiednio także Rady Państwa lub Rady Ministrów,

jeżeli wniosek w sprawie wydania lub zmiany aktu ustawodawczego przedstawiła ogólnopolska

organizacja międzyzwiązkową.

1.

Związkom zawodowym przysługuje prawo zawierania układów zbiorowych pracy o zasięgu

ogólnokrajowym. Układy takie obejmują wszystkich pracowników danej gałęzi pracy, bez

względu na przynależność do związku.

2.

W gałęziach pracy nie objętych układami zbiorowymi regulowanie warunków pracy i płacy

następuje po uzgodnieniu ze związkami zawodowymi.

3.

Związki zawodowe, ich organizacje zakładowe i organizacje ogólnokrajowe oraz właściwe

organy administracji państwowej i gospodarczej mogą zawierać porozumienia o współdziałaniu

w realizacji zadań, o których. mowa w art. 6.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, z tym że przepisy rozdziału 1 ustawy stosuje

się począwszy od dnia zniesienia stanu wojennego, wprowadzonego uchwałą Rady Państwa z dnia 12 grudnia 1981 r. w sprawie wprowadzenia stanu wojennego

ze względu na bezpieczeństwo państwa i zawieszonego uchwałą Rady Państwa z dnia 19 grudnia 1982 r. w sprawie zawieszenia stanu wojennego.

1.

Związki zawodowe sprawują społeczną kontrolę nad warunkami pracy i bytu pracowników

i ich rodzin oraz działają na rzecz przestrzegania prawa pracy oraz poprawy bezpieczeństwa

i higieny pracy.

2.

Związki zawodowe kierują społeczną inspekcją pracy oraz uczestniczą, na zasadach określonych

odrębnymi przepisami, w sprawowaniu nadzoru nad działalnością Państwowej Inspekcji

Pracy, a także współdziałają z innymi organami sprawującymi nadzór nad przestrzeganiem

przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

3.

Jeżeli w sprawach, o których mowa w ust. 1, zdaniem związku zawodowego postępowanie

organu administracji państwowej lub gospodarczej jest niezgodne z prawem lub narusza

zasady sprawiedliwości społecznej, związek może wystąpić do właściwego organu z interwencją

i żądać usunięcia stwierdzonej nieprawidłowości. Właściwy organ jest obowiązany udzielić

odpowiedzi w terminie dwóch tygodni. Odpowiedź odmowna wymaga uzasadnienia.

Związki zawodowe działają na rzecz ochrony zdrowia pracowników, współpracują z zakładami

i placówkami społecznej służby zdrowia, a zwłaszcza z przemysłową służbą zdrowia,

oraz mogą organizować, i prowadzić własne sanatoria w oparciu o obowiązujące przepisy

ustawowe. Związki zawodowe sprawują kontrolę nad rozdziałem skierowań sanatoryjnych

oraz mogą dokonywać rozdziału tych skierowań na zasadach określonych odrębnymi przepisami.

1.

Ogólnokrajowa organizacja międzyzwiązkową, na zasadach i w trybie określonych w Kodeksie postępowania cywilnego, ma prawo wnoszenia rewizji nadzwyczajnych od każdego prawomocnego orzeczenia kończącego

postępowanie w sprawie z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.

2.

Ogólnokrajowa organizacja międzyzwiązkową ma również prawo występowania do Sądu Najwyższego

i wnioskami o ustalenie wytycznych w zakresie wykładni przepisów prawa pracy i ubezpieczeń

społecznych oraz praktyki sądowej, jak też o wyjaśnienie tych przepisów prawnych budzących

wątpliwości lub których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie.

Związki zawodowe mają prawo dokonywania ocen warunków pracy, płacy i bytu pracowników.

W tym celu związkom zapewnia się pełną informację o sytuacji społecznej i gospodarczej

w skali kraju, województwa oraz zakłada pracy, z zastrzeżeniem obowiązku zachowania

przez związki zawodowe tajemnicy państwowej, gospodarczej i służbowej.

1.

Związki zawodowe reprezentują i bronią praw i interesów emerytów i rencistów, a w

szczególności przejawiają troskę o warunki ich życia oraz działają na rzecz utrzymywania

przez nich stałej więzi z zakładem pracy.

2.

Związki zawodowe uczestniczą w sprawowaniu nadzoru nad Zakładem Ubezpieczeń Społecznych

na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

1.

Związki zawodowe mają prawo prowadzenia we własnym zakresie prac badawczych w dziedzinach

objętych działalnością statutową, a w szczególności badań statystycznych, analiz indeksu

cen i płac oraz innych elementów warunków bytu i pracy.

2.

Dla realizacji celów, o których mowa w ust. 1, związki zawodowe, na zasadach określonych

odrębnymi przepisami, mogą tworzyć instytucje o charakterze naukowo-badawczym,

1.

Związki zawodowe uczestniczą w rozwoju i upowszechnianiu kultury i oświaty; w szczególności

mogą tworzyć i prowadzić instytucje i placówki upowszechniania kultury w środowiskach

pracowniczych oraz prowadzić szkolenia pracowników z tego zakresu.

2.

Związki zawodowe mogą organizować i uczestniczyć w rozwoju i upowszechnianiu w środowiskach

pracowniczych kultury fizycznej, sportu i wypoczynku po pracy oraz organizować i prowadzić

własne domy wczasowe.

3.

Związki zawodowe uczestniczą w sprawowaniu nadzoru nad Funduszem Wczasów Pracowniczych

na zasadach określonych odrębnymi przepisami.

4.

Związki zawodowe współdziałają z Polskim Związkiem Działkowców w zakresie rozwoju

pracowniczych ogrodów działkowych oraz przydziału działek.

Związki zawodowe mają prawo prowadzenia własnej działalności wydawniczej dla celów

pracy związkowej oraz prowadzenia działalności oświatowej i kulturalnej. Mają także

prawo prezentowania problematyki związkowej w ogólnie dostępnych obywatelom i ich

organizacjom środkach masowego przekazu zgodnie z przepisami regulującymi działanie

tych środków.

1.

Organy administracji państwowej i gospodarczej obowiązane są stwarzać warunki umożliwiające

związkom zawodowym realizację przysługujących im uprawnień, a w szczególności udzielać

im informacji w sprawach objętych działalnością związków zawodowych oraz udostępniać

do wglądu dokumentację dotyczącą spraw pracowniczych, z zastrzeżeniem obowiązku zachowania

tajemnicy państwowej, gospodarczej i służbowej.

2.

Zakład pracy obowiązany jest udzielić pracownikowi powołanemu do pełnienia funkcji

związkowej urlopu bezpłatnego na zasadach i w trybie określonych w Kodeksie pracy.

3.

Kierownik zakładu pracy obowiązany jest zwolnić pracownika od pracy zawodowej, z zachowaniem

prawa do wynagrodzenia za czas niezbędny do wykonania doraźnej czynności związanej

z jego funkcją związkową, jeżeli nie może być ona wykonana w czasie wolnym od pracy.

Związki zawodowe mogą prowadzić działalność gospodarczą na zasadach określonych odrębnymi,

przepisami.

1.

Zakładowa organizacja związkowa jest podstawowym ogniwem każdego związku zawodowego.

2.

Zakładowe organizacje związkowe wykonują zadania związków zawodowych w zakładach pracy,

działając poprzez swoje statutowe organy.

3.

Do zakresu działania zakładowych organizacji związkowych należy w szczególności

1)

zajmowanie stanowiska we wszystkich indywidualnych sprawach pracowniczych w zakresie

unormowanym w przepisach prawa pracy,

2)

zajmowanie stanowiska wobec kierownika zakładu pracy i organu samorządu załogi w sprawach

dotyczących praw i interesów załogi zakładu pracy, a w szczególności przy ustalaniu

zakładowego systemu wynagradzania, regulaminu pracy, regulaminu nagród i premiowania,

rozkładu czasu pracy, ustalaniu planu urlopów, oraz dotyczących socjalno-bytowych

i kulturalnych potrzeb załogi,

3)

współdziałanie z kierownikiem zakładu pracy w sprawach dotyczących podwyższania przez

pracowników kwalifikacji zawodowych, rozwoju racjonalizacji i wynalazczości pracowniczej

oraz kształtowania w zakładzie zasad współżycia społecznego,

4)

sprawowanie kontroli nad przestrzeganiem przepisów prawa pracy, a w szczególności

przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, oraz kierowanie działalnością społecznej

inspekcji pracy i współdziałania w tym zakresie z państwową inspekcją pracy,

5)

sprawowanie społecznej kontroli nad rozdziałem mieszkań będących w dyspozycji zakładów

pracy,

6)

zajmowanie się sprawami bytowymi i socjalno-kulturalnymi emerytów i rencistów.

4.

Na wniosek zakładowej organizacji związkowej kierownik zakładu pracy wspólnie z tą

organizacją dokonują nie rzadziej niż raz w roku oceny stanu realizacji praw pracowniczych

i działalności socjalnej w zakładzie pracy oraz ustalają wnioski wynikające z tych

ocen.

5.

Wykonywanie uprawnień zakładowych organizacji związkowych następuje na zasadach i

w trybie określonych w Kodeksie pracy, niniejszej ustawie oraz w innych przepisach prawa.

1.

Ustalanie przez zakład pracy zasad wykorzystania funduszu socjalnego i mieszkaniowego,

w tym podział środków z tych funduszy na określone cele, wymaga uzgodnienia z zakładową

organizacją związkową.

2.

Przyznawanie pracownikom świadczeń z funduszy, o których mowa w ust. 1, dokonywane

jest przez kierownika zakładu pracy w uzgodnieniu z zakładową organizacja związkową.

3.

System wynagradzania ustalany w zakładzie pracy i związane z nim regulaminy nagród

i premiowania, jak również regulamin pracy, rozkład czasu pracy oraz plan urlopów

są ustalane w uzgodnieniu z zakładową organizacją związkową. Uprawnienia związków

zawodowych w zakresie tworzenia zakładowych systemów wynagradzania określają odrębne

przepisy.

1.

W zakładzie pracy, w którym działa więcej niż jedna organizacja związkowa, każda z

nich pełni funkcje, o których mowa w art. 35 ust. 3 pkt 1, w odniesieniu do swoich

członków.

2.

W wypadkach określonych w ust. 1 organizacje związkowe mogą się porozumieć, że funkcje,

o których stanowi art. 35 ust. 3, będzie wykonywać, w zakresie ustalonym w porozumieniu,

wspólna reprezentacja związkowa.

3.

Pracownik nie zrzeszony w związku zawodowym do obrony swoich praw pracowniczych może

wskazać zakładowy organizację związkową, jeżeli organizacja ta uprzednio wyraziła

na to zgodę.

1.

Kierownik zakładu pracy jest obowiązany zapewnić zakładowym organizacjom związkowym

warunki lokalowe oraz środki techniczne umożliwiające właściwe ich funkcjonowanie.

2.

Na wniosek zakładowej organizacji związkowej kierownik zakładu pracy obowiązany jest

udzielić pracownikowi powołanemu do pełnienia funkcji z wyboru w zakładowej organizacji

związkowej zwolnienia od pracy na zasadach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów

wydanym po zasięgnięciu opinii ogólnokrajowej organizacji międzyzwiązkowej.

1.

Zakład pracy nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę z pracownikiem będącym

członkiem zarządu zakładowej organizacji związkowej w czasie trwania mandatu oraz

w okresie roku po jego wygaśnięciu, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie

umowy o pracę bez wypowiedzenia. W wypadku gdy zakładowa organizacja związkowa wchodzi

w skład ogólnokrajowej organizacji związkowej, rozwiązanie umowy o pracą może nastąpić

po uprzednim uzyskaniu zgody statutowo właściwego organu tej organizacji.

2.

Przepis ust. 1 nie narusza art. 40 Kodeksu pracy,

3.

Zakład pracy nie może wypowiedzieć pracownikowi będącemu członkiem zarządu zakładowej

organizacji związkowej warunków pracy i płacy na jego niekorzyść w okresie ustalonym

w ust. 1, chyba że wypowiedzenie stało się konieczne z przyczyn, o których mowa w

art. 43 § 1 Kodeksu pracy.

4.

Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy pracownik jest zatrudniony

na podstawie mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.

5.

Przepisy ust. 1-4 stosuje się odpowiednio do pracownika pełniącego z wyboru funkcję

w organach ogólnokrajowej organizacji związkowej i międzyzwiązkowej, z tym że zgodę

na rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia wyraża właściwy statutowo organ organizacji,

w której pracownik pełni lub pełnił swą funkcją,

W razie zaistnienia sporu zbiorowego właściwe organy związków zawodowych i administracji

są obowiązane niezwłocznie podjąć rokowania w celu jego rozwiązania.

1.

Jeżeli rokowania nie doprowadza do rozwiązania sporu, każda ze stron może żądać wszczęcia

postępowania pojednawczego. Postępowanie to prowadzi powołana w tyra celu komisja

w składzie sześciu członków wyznaczonych w równej liczbie przez każdą ze stron.

2.

Rozwiązanie sporu w tym postępowaniu winno nastąpić w ciągu siedmiu dni - w razie

sporu obejmującego jeden zakład pracy (spór zakładowy) i dziesięciu dni - w razie

sporu wykraczającego poza sprawy jednego zakładu (spór ponadzakładowy).

3.

Rozwiązanie sporu następuje w drodze porozumienia, które wiąże strony. W razie nieosiągnięcia

porozumienia komisja sporządza protokół rozbieżności, ze wskazaniem stanowisk stron.

1.

Jeżeli spór ponadzakładowy nie został rozwiązany w trybie określonym w art. 40 i 41,

strony obowiązane są poddać go rozstrzygnięciu przez Kolegium Arbitrażu Społecznego

przy Sądzie Najwyższym, zaś spór zakładowy - kolegium arbitrażu społecznego przy sądził

wojewódzkim, w którym utworzony został sąd pracy i ubezpieczeń społecznych.

2.

W skład kolegium wchodzą: przewodniczący wyznaczony spośród sędziów danego sądu przez

prezesa sądu oraz sześciu członków wyznaczonych po trzech członków przez każdą ze

stron. Strony powinny dążyć do wskazania osób bezpośrednio nie zainteresowanych rozstrzygnięciem

sprawy.

3.

Prezes sądu wyznacza bezzwłocznie termin posiedzenia, o którym zawiadamia strony sporu

lub ich przedstawicieli.

4.

Jeżeli rozstrzygnięcie sporu wymaga wiadomości specjalnych, kolegium może zasięgać

opinii ekspertów,

5.

Orzeczenie kolegium zapada większością głosów. Jeżeli żadna ze stron przed poddaniem

sporu rozstrzygnięciu kolegium nie postanowi inaczej, orzeczenie to wiąże, strony.

6.

Rada Państwa ustali w formie regulaminu tryb postępowania przed kolegiami arbitrażu

społecznego.

1.

Związkom zawodowym przysługuje prawo organizowania strajków na zasadach określonych

w niniejszym rozdziale.

2.

Związki zawodowe mogą podejmować także inne formy protestu nie naruszające porządku

prawnego i zasad współżycia społecznego.

1.

Strajk polega na dobrowolnym zbiorowym powstrzymywaniu się pracowników od wykonywania

pracy w celu obrony interesów ekonomicznych i socjalnych danej grupy pracowniczej.

2.

Strajk jest środkiem ostatecznym i nie może być ogłoszony bez uprzedniego wyczerpania

możliwości załatwienia sporu według zasad określonych w art. 40-42. Nie dotyczy to

ogłoszenia strajku w związku z niewykonaniem wiążącego strony orzeczenia kolegium,

o którym mowa w art. 42.

3.

Przy podejmowaniu decyzji o ogłoszeniu strajku organ związkowy bierze pod uwagę współmierność

żądań do strat związanych ze strajkiem.

4.

Strajk jest niedopuszczalny, jeżeli rozstrzygnięcie zaistniałych sporów indywidualnych

jest możliwe w drodze orzeczenia organu rozpatrującego spory o roszczenia pracownicze

5.

Niedopuszczalny jest strajk o charakterze politycznym.

1.

Strajk ogłasza zakładowy organ związku po uzyskaniu akceptacji tej decyzji przez większość

załogi w głosów dniu tajnym oraz zgody nadrzędnego organu związku. Udział w głosowaniu

jest dobrowolny.

2.

Strajk ponadzakładowy ogłasza organ związku wskazany w statucie, na zasadach określonych

w ust. 1.

3.

Udział w strajku jest dobrowolny. Nikt nie może być zmuszony do udziału lub odmowy

udziału w strajku. Nie wolno stawiać przeszkód w podejmowaniu pracy, o ile istnieją

warunki do jej podjęcia przez pracowników, którzy nie uczestniczą w strajku lub zrezygnowali

z uczestnictwa w nim

4.

Strajk zgłasza się co najmniej na siedem dni przed jego rozpoczęciem, o czym zawiadamia

się kierownika zakładu pracy.

5.

Jeżeli spór dotyczy treści układu zbiorowego pracy lub innego porozumienia, ogłoszenie

strajku nie może nastąpić przed upływem terminu wypowiedzenia układu zbiorowego lub

ustalonego w porozumieniu terminu realizacji jego postanowień.

1.

Organizatorzy strajku obowiązani są wspólnie z kierownikiem zakładu pracy zapewnić

w czasie strajku ochronę mienia oraz nieprzerwaną pracę tych urządzeń i instalacji,

których unieruchomienie może stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego albo

spowodować niepowetowane szkody.

2.

Kierownik zakładu pracy nie może być w czasie strajku ograniczony przez organizatorów

strajku w pełnieniu jego obowiązków.

3.

Organizowanie, przeprowadzanie i udział w strajku lub akcji protestacyjnej nie zwalnia

od odpowiedzialności karnej za naruszenie prawa, a zwłaszcza za bezprawny zabór lub

używanie mienia, za zmuszanie przemocą lun groźbą bezprawną innej osoby do zaniechania

podjęcia lub wykonywania pracy albo za uniemożliwianie lub utrudnianie kierownikowi

zakładu pracy pełnienia jego obowiązków.

1.

Prawo do strajku nie przysługuje pracownikom zatrudnionym w jednostkach wojskowych

oraz w przedsiębiorstwach państwowych podległych Ministrowi Obrony Narodowej i Ministrowi

Spraw Wewnętrznych, w zakładach (wydziałach i oddziałach) przemysłu obronnego, w jednostkach

organizacyjnych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i w jednostkach więziennictwa,

funkcjonariuszom pożarnictwa oraz pracownikom zatrudnionym na stanowiskach bezpośrednio

związanych z obronnością i bezpieczeństwem Państwa, w zakładach pracy produkujących,

magazynujących i zaopatrujących w środki żywności oraz w zakładach służby zdrowia

i opieki społecznej, w aptekach, a także w placówkach oświaty i wychowania.

2.

Prawo do strajku nie przysługuje również pracownikom administracji państwowej, banków,

sądów i prokuratur, pracownikom zatrudnionym przy ropociągach i gazociągach oraz przy

obsłudze linii tranzytowych, urządzeń związanych z zapewnieniem ruchu i komunikacji

międzynarodowej i jej obsługi w zakresie tranzytu, zapewniających funkcjonowanie łączności

międzynarodowej i międzymiastowej oraz służb specjalnych łączności, pracownikom stacji

oraz rozgłośni radiowych i telewizyjnych, a także obsługi urządzeń w zakresie transportu

drogowego i lotniczego.

3.

W przedsiębiorstwie Polskie Koleje Państwowe oraz w innych zakładach transportowych,

w jednostkach organizacyjnych łączności, w zakładach pracy zaopatrujących ludność

w wodę, energię elektryczną i cieplną, gaz należy zapewnić niezbędne usługi w zakresie

obronności i bezpieczeństwa Państwa oraz podstawowych potrzeb ludności. W tym celu

organizatorzy strajku obowiązani są do współdziałania z kierownictwem zakładów pracy

i terenowymi organami administracji państwowej, a takie z właściwymi organami wojskowymi.

Stwierdzenie organu wojskowego co do potrzeb w zakresie obronności i bezpieczeństwa

Państwa jest wiążące.

Wykonywanie prawa do strajku nie zwalnia zakładów pracy i zatrudnionych w nich pracowników

z obowiązków wynikających z przepisów o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej

Ludowej.

Strajk może być poprzedzony strajkiem ostrzegawczym. Strajk ostrzegawczy powinien

ograniczać się do niezbędnego okresu i nie może trwać dłużej niż dwie godziny.

Strajk jest zabroniony w zakładach pracy położonych na terenie, na którym ogłoszono

stan klęski żywiołowej - od chwili jego ogłoszenia.

Udział w strajku zorganizowanym w myśl artykułów poprzedzających nie stanowi naruszenia

obowiązków pracowniczych i nie może spowodować dla strajkujących ujemnych następstw.

Dotyczy to również udziału w innych formach protestu, o których mowa w art. 43 ust.

2.

1.

W okresie strajku zorganizowanego w myśl artykułów poprzedzających pracownik zachowuje

prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz innych uprawnień ze stosunku pracy,

z wyjątkiem prawa do wynagrodzenia.

2.

Związki zawodowe i ich zrzeszenia mogą tworzyć fundusz strajkowy i decydują o jego

wykorzystaniu. Fundusz ten nie podlega egzekucji, a związki zawodowe mogą pokrywać

z niego rekompensatę utraconego wynagrodzenia przez uczestników strajków.

3.

Pracownikowi, który nie brał udziału w strajku, a który z powodu strajku doznał przeszkód

w wykonywaniu pracy, zakład pracy jest obowiązany wypłacić równowartość utraconego

wynagrodzenia.

Kto w związku z zajmowanym stanowiskiem lub pełnioną funkcją nie dopełnia obowiązku

lub w inny sposób narusza przepisy ustawy, podlega karze grzywny.

Kto kieruje strajkiem zorganizowanym wbrew postanowieniom niniejszej ustawy, podlega

karze pozbawienia wolności do roku, ograniczenia wolności albo grzywny.

1.

Sąd Wojewódzki w Warszawie w razie stwierdzenia, że dany organ związku zawodowego

prowadzi działalność rażąco sprzeczną z ustawą, ustala trzymiesięczny termin dostosowania

działalności tego organu do obowiązującego prawa. Postępowanie sądowe wszczyna się

na wniosek Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

2.

W razie bezskutecznego upływu terminu przewidzianego w ust. 1, Sąd Wojewódzki w Warszawie

może

1)

orzec grzywnę do 50.000 zł indywidualnie nakładaną na poszczególnych członków danego

organu związkowego,

2)

zażądać od właściwych władz związku przeprowadzenia w określonym terminie nowych wyborów

do organu związku wymienionego w ust. 1 pod rygorem zawieszenia działalności tego

organu.

3.

Jeżeli środki określone w ust. 2 okażą się bezskuteczne lub gdy związek zawodowy prowadzi działalność sprzeczną

z Konstytucją Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i innymi ustawami, Sąd Wojewódzki w Warszawie, na wniosek Prokuratora Generalnego

Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, orzeka o skreśleniu związku zawodowego z rejestru

związków zawodowych.

4.

Związek zawodowy skreślony z rejestru związków zawodowych w myśl ust. 3 jest zobowiązany

niezwłocznie zaprzestać swej działalności, a w terminie najpóźniej trzech miesięcy

od uprawomocnienia się orzeczenia o skreśleniu z rejestru związków zawodowych dokonać

swojej likwidacji w sposób przewidziany w statucie

5.

Do spraw, o których mowa w ust. 1-4, przepisy art. 20 ust. 5 stosuje się odpowiednio.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Ilekroć w ustawie jest mowa o organach administracji gospodarczej, rozumie się przez

to odpowiednio także kierownika lub właściciela zakładu pracy.

Przewidziane w przepisach prawa uprawnienia właściwych instancji związków zawodowych

przechodzą na odpowiednie organy związków zawodowych, przewidziane w niniejszej ustawie

i statutach związków zawodowych.

1.

W uspołecznionych zakładach pracy tworzone są pracownicze kasy zapomogowo-pożyczkowe,

których członkami mogą być wszyscy pracownicy, a także emeryci i renciści bez względu

na przynależność związkową. Nadzór społeczny nad tymi kasami sprawują związki zawodowe.

2.

Zasady organizowania i funkcjonowania tych kas, ich ramowy statut oraz obowiązki zakładów

pracy określi Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych, w porozumieniu z Prezesem Narodowego

Banku Polskiego oraz w uzgodnieniu ze związkami zawodowymi.

3.

Kasy zapomogowo-pożyczkowe, istniejące w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, dostosują

swoją działalność do zasad ustalonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 2, w

terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

Rejestracje związków zawodowych dokonane przed dniem wejścia w życie ustawy tracą

moc prawną.

1.

Rozpoczynanie działalności związkowej następować będzie w następujących terminach

1)

po 31 grudnia 1982 r. przez organizacje związkowa w zakładach pracy - nie wcześniej

niż po zarejestrowaniu ich statutów przez sądy wojewódzkie,

2)

po dniu 31 grudnia 1983 r. przez ogólnokrajowe organizacje związkowe,

3)

po dniu 31 grudnia 1984 r. przez zrzeszenia i organizacje międzyzwiązkowe.

2.

Organem rejestracyjnym dla organizacji, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, jest Sąd

Wojewódzki w Warszawie.

3.

Rada Państwa określi w drodze uchwały zasady i sposób stosowania przepisów ust. 1.

W okresie, którego termin końcowy określi Rada Państwa, w zakładzie pracy działa jedna

organizacja związkowa.

1.

Majątek Zrzeszenia Związków Zawodowych oraz majątek związków zawodowych, istniejących

przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, na okres przejściowy zostaje przekazany

pod tymczasowy zarząd. którego organizację i funkcję określi Rada Ministrów w drodze

rozporządzenia.

2.

Zasady i tryb przekazania majątku, o którym mowa w ust. 1, związkom zawodowym określi,

w drodze rozporządzenia, Rada Ministrów - po zasięgnięciu opinii związków zawodowych,

powstałych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.

Tracą moc

1)

dekret z dnia 6 lutego 1945 r. o utworzeniu Rad Zakładowych

(Dz. U. Nr 8, poz. 36 i z 1947 r. Nr 24, poz. 92),

2)

ustawa z dnia 1 lipca 1949 r. o związkach zawodowych

(Dz. U. Nr 41, poz. 293 i z 1980 r. Nr 22, poz. 83),

3)

ustawa z dnia 6 maja 1981 r. w sprawie rejestracji organizacji międzyzwiązkowych

(Dz. U. Nr 11, poz. 52),

4)

ustawa z dnia 6 maja 1981 r. o związkach zawodowych rolników indywidualnych

(Dz. U. Nr 11, poz. 50).