Obwieszczenie Ministra do Spraw Cen z dnia 15 października 1985 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o cenach.

Ceną w rozumieniu ustawy jest wielkość wyrażona w jednostkach pieniężnych, którą nabywca

obowiązany jest zapłacić sprzedawcy za towar lub usługę.

W obrocie stosuje się ceny urzędowe, ceny regulowane oraz ceny umowne

1.

Cenami urzędowymi są ceny ustalane przez właściwe organy administracji państwowej.

2.

Ceny urzędowe ustala się na

1)

środki spożycia i usługi, mające podstawowe znaczenie dla kosztów utrzymania lub ochrony

zdrowia ludności,

2)

środki produkcji i usługi, mające podstawowe znaczenie dla kosztów wytwarzania,

3)

podstawowe produkty rolne, skupowane przez jednostki gospodarki uspołecznionej.

1.

Ceny urzędowe środków spożycia i usług (art. 3 ust. 2 pkt 1) wytwarzanych (świadczonych)

w kraju ustala się na podstawie uzasadnionych kosztów ponoszonych przy produkcji i

sprzedaży tych towarów oraz świadczeniu usług, z uwzględnieniem zysku.

2.

Ceny urzędowe importowanych środków spożycia (art. 3 ust. 2 pkt 1) ustala się w odpowiedniej

relacji do cen obowiązujących na zbliżone towary produkcji krajowej.

3.

Ceny urzędowe środków produkcji i usług (art. 3 ust. 2 pkt 2) wytwarzanych (świadczonych)

w kraju oraz importowanych, w tym szczególnie ceny urzędowe surowców i materiałów,

ustala się na podstawie przeciętnych cen uzyskiwanych lub płaconych w obrotach wolnodewizowych

w handlu zagranicznym.

4.

W razie gdy brak jest warunków do ustalenia cen na wytwarzane w kraju środki produkcji

lub usługi, o których mowa w ust. 3, na podstawie cen kształtujących się w handlu

zagranicznym, ustala się je na podstawie uzasadnionych kosztów produkcji, ponoszonych

przy wytwarzaniu tych towarów lub świadczeniu usług, z uwzględnieniem zysku.

5.

W cenach urzędowych uwzględnia się podatek obrotowy oraz cło, jeżeli na podstawie

odrębnych przepisów sprzedaż podlega obciążeniu podatkiem obrotowym, a import - cłem.

6.

Ceny urzędowe towarów i usług, wymienionych w ust. 1 i 4, ustala się na poziomie niższym

od wynikającego z uzasadnionych kosztów produkcji oraz zysku, jeżeli z ważnych względów

na podstawie odrębnych przepisów przyznana zostanie odpowiednia dotacja na pokrycie

powstającej w ten sposób straty.

7.

Ceny urzędowe towarów i usług, wymienionych w ust. 1, 3 i 4, mogą być zmieniane raz

w roku w wypadku, gdy zmieni się określona w tych przepisach podstawa ustalania cen.

Zmiana cen urzędowych może być dokonywana także w ciągu roku, jeżeli zmiana podstawy

ustalania cen przekracza 10%.

8.

Ceny urzędowe produktów rolnych (art. 3 ust. 2 pkt 3) ustala się w wysokości zapewniającej

opłacalność ich produkcji w podstawowej części gospodarstw rolnych, z uwzględnieniem

stosunku dochodów ludności rolniczej do dochodów ludności nierolniczej. Jeżeli cena

nie zapewnia opłacalności produkcji, powinna ulec odpowiedniej zmianie.

9.

Przy ustalaniu cen urzędowych - poza szczególnie uzasadnionymi wypadkami - należy

kierować się dążeniem do osiągnięcia równowagi rynkowej.

10.

Ceny urzędowe towarów są różnicowane w zależności od poziomu ich jakości, w tym także

od klas i gatunków.

11.

Ceny urzędowe są cenami loco sprzedawca, chyba że w decyzji ustalającej cenę postanowiono

inaczej.

12.

Minister do Spraw Cen, w porozumieniu z Ministrem Finansów, w drodze rozporządzenia,

określa szczegółowe zasady i metody ustalania kosztów uzasadnionych, o których mowa

w ustawie.

1.

Cenami regulowanymi są ceny ustalane przez sprzedawców lub ich zrzeszenia na podstawie

zasad określonych przez właściwe organy administracji państwowej.

2.

Organy administracji państwowej, przy określaniu zasad ustalania cen regulowanych,

kierują się przepisami art. 4. W zasadach ustalania cen regulowanych należy w szczególności

określić metody kalkulacji kosztów oraz naliczania zysku.

3.

Ceny regulowane importowanych środków produkcji ustala się w wysokości ich cen zakupu

w walucie obcej, przeliczonych na złote według obowiązującego kursu, z uwzględnieniem

marż handlowych. Przepis art. 4 ust. 5 stosuje się odpowiednio.

Ceny regulowane mogą być ustalane na

1)

towary i usługi, których produkcja lub świadczenie są dotowane przez Państwo,

2)

towary, jeśli ich dostawa następuje na podstawie rozdzielników,

3)

towary będące środkami spożycia o charakterze standardowym,

4)

importowane środki produkcji, jeżeli ich import następuje w ramach centralnie przyznawanych

na ten cel środków dewizowych,

5)

obiekty i roboty budowlane, wykonywane na zamówienia udzielane w trybie bezprzetargowym,

6)

niektóre usługi świadczone przez przedsiębiorstwa użyteczności publicznej

- z wyjątkiem towarów i usług, na które ustala się ceny urzędowe.

1.

Sejm, na wniosek Rady Ministrów, uchwala wykaz towarów i usług, na które ustala się

ceny urzędowe (art. 3 ust. 2)

2.

Rada Ministrów, po zasięgnięciu opinii właściwych komisji sejmowych, uchwala wykaz

towarów i usług, na które ustala się ceny regulowane (art. 6).

3.

Minister Handlu Zagranicznego, w porozumieniu z Ministrem Finansów i Ministrem do

Spraw Cen, określa towary objęte wykazem wymienionym w ust. 1, na które w rozliczeniach

eksportowych i importowych stosuje się ceny urzędowe.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1986 r.

1.

Jeżeli sprzedawca pobiera rażąco wysoką cenę, Minister do Spraw Cen może wydać decyzję

nakładającą na niego obowiązek obniżenia ceny lub stosowania na czas określony, nie

dłuższy niż rok, ceny regulowanej na inne towary lub inne usługi niż ustalone na podstawie

art. 7.

2.

Przez cenę rażąco wysoką rozumie się cenę znacznie przewyższającą ceny takich samych

lub podobnych towarów w obrotach handlu zagranicznego bądź na rynku krajowym, z uwzględnieniem

różnic w poziomie jakości.

3.

Minister do Spraw Cen, w drodze rozporządzenia, określa zasady kwalifikowania ceny

jako rażąco wysokiej oraz okres obowiązywania ceny obniżonej.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1984 r.

Ceny urzędowe oraz ceny regulowane są cenami maksymalnymi.

1.

Obowiązek stosowania cen urzędowych, o których mowa w art. 3, oraz cen regulowanych

nie dotyczy sprzedaży towarów i usług przez rolników, rybaków, rzemieślników i inne

jednostki gospodarki nie uspołecznionej, w tym również sprzedaży za pośrednictwem

jednostek gospodarki uspołecznionej.

2.

W wypadkach społecznie uzasadnionych Minister do Spraw Cen może na czas określony

wprowadzić obowiązek stosowania cen urzędowych lub regulowanych w stosunku do niektórych

towarów i usług, sprzedawanych przez jednostki, o których mowa w ust. 1.

1.

Ceny umowne ustała się na towary i usługi nie objęte przepisami art. 3, 6, 7 i 8,

z zastrzeżeniem przepisu ust. 2.

2.

Ceny umowne ustala się również na towary i usługi objęte przepisami art. 3, 6, 7 i

8, jeżeli są one wykonywane dla określonego odbiorcy i według wymagań technicznych

przez niego ustalonych (towary i usługi kooperacyjne, nietypowe).

3.

Ceny umowne ustala się w drodze ich uzgodnienia przez strony zawierające umowę.

4.

Przy uzgadnianiu cen umownych sprzedawca, na wniosek odbiorcy, ma obowiązek przedstawić

mu kalkulację ceny; przepis ten nie dotyczy sprzedaży w placówkach handlu detalicznego.

5.

W kalkulacji, o której mowa w ust. 4, koszty produkcji towarów i świadczenia usług

oblicza się według zasad i metod właściwych dla kosztów uzasadnionych (art. 4 ust.

12); zysk zawarty w tej kalkulacji stanowi wielkość wynikową do ceny umownej.

1.

Kalkulacja ceny umownej i regulowanej obiektów i robót budowlanych jest sporządzana

na podstawie kosztorysu.

2.

Minister do Spraw Cen, w porozumieniu z Ministrem Budownictwa i Przemysłu Materiałów

Budowlanych, określa zasady kosztorysowania obiektów i robót budowlanych.

1.

Rada Ministrów, w celu przeciwdziałania niekorzystnym zjawiskom społeczno-gospodarczym,

może

1)

zamrozić ceny na okres nie dłuższy niż trzy miesiące,

2)

wprowadzić okresowy zakaz podwyższania cen na określone grupy towarów i usług, poza

określonymi przez nią wypadkami wynikającymi z działania czynników niezależnych od

jednostki gospodarczej (sprzedawcy).

2.

Minister do Spraw Cen może

1)

wprowadzić okresowe, maksymalne wskaźniki wzrostu cen umownych na określone grupy

towarów i usług,

2)

wprowadzić obowiązek informowania przez jednostkę gospodarczą (sprzedawcę) okręgowych

urzędów cen o zamiarze podwyższenia ceny umownej i regulowanej w terminie 21 dni przed

datą wprowadzenia jej w życie,

3)

określić zasady stosowania cen skupu, zbytu, hurtowych i detalicznych odpowiednio

do szczebli obrotu towarowego.

3.

Okręgowy urząd cen może w terminie 14 dni od otrzymania informacji, o której mowa

w ust. 2 pkt 2, odroczyć dokonanie podwyżki ceny na okres nie dłuższy niż trzy miesiące.

Złożenie odwołania nie wstrzymuje wykonania decyzji.

1.

W obrocie towarami, na które ustala się ceny urzędowe lub ceny regulowane, stosowane

są marże handlowe, ustalane przez właściwe organy administracji państwowej (marże

urzędowe), z zastrzeżeniem przepisu ust. 2, 3 i 4.

2.

Marże urzędowe są marżami maksymalnymi.

3.

W wypadkach uzasadnionych odmiennym zakresem świadczeń, niż wynika to z obowiązujących

warunków kupna i sprzedaży lub zwyczajów handlowych, mogą być na podstawie uzgodnienia

zainteresowanych stron stosowane marże niższe lub wyższe od marż urzędowych.

4.

W obrocie towarami, na które ustala się ceny umowne, są stosowane

1)

marże umowne, uzgodnione, między zawierającymi umowę - producentem i jednostką handlową,

albo

2)

marże wynikowe, stanowiące różnicę między ceną dla producenta a ceną pobieraną przez

jednostkę handlową.

5.

W razie uzgodnienia marży umownej jednostka handlowa nie może bez zgody producenta

sprzedać towaru po cenie zawierającej marżę wyższą niż uzgodniona.

6.

Minister do Spraw Cen, w celu przeciwdziałania nadmiernemu wzrostowi marż umownych,

może

1)

wprowadzić obowiązek stosowania marż urzędowych,

2)

ustalić średnie wskaźniki marż umownych, obowiązujące w określonych jednostkach organizacyjnych

handlu lub w obrocie określonymi grupami towarów.

7.

W wypadkach określonych w ust. 6 pkt 2 jednostki organizacyjne handlu mogą stosować

przy sprzedaży poszczególnych towarów marże umowne na poziomie niższym lub wyższym

od wskaźników ustalonych na podstawie tego przepisu, z zachowaniem średniego wskaźnika

marż w odniesieniu do określonej grupy towarów.

1.

Sprzedawca ma obowiązek obniżyć cenę w razie

1)

pogorszenia jakości towaru i usługi w stosunku do norm przyjętych przy ustalaniu ceny,

2)

zmniejszenia ilości, masy lub objętości towaru w stosunku do norm przyjętych przy

ustalaniu ceny bądź wykonania usługi w zakresie mniejszym od umówionego,

3)

umówienia się o cenę właściwą dla usługi z terminem wykonania przyspieszonym (usługa

ekspresowa), a wykonania jej w terminie zwykłym.

2.

Jeżeli sprzedawca, w wypadku, o którym mowa w ust. 1, nie obniżył ceny, Minister do

Spraw Cen lub okręgowe urzędy cen wstrzymują dalsze stosowanie tej ceny i ustalają

cenę odpowiadającą jakości, ilości, masie i objętości towaru oraz jakości, zupełności

i terminowi wykonania usługi.

3.

Cena odpowiadająca jakości towaru lub usługi, o której mowa w ust. 2, jest ustalana

z uwzględnieniem opinii Polskiego Komitetu Normalizacji, Miar i Jakości lub upoważnionej

przez Komitet jednostki organizacyjnej co do stopnia pogorszenia jakości.

4.

Koszty sporządzenia opinii obciążają sprzedawcę stosującego cenę zawyżoną.

1.

Towar przeznaczony do sprzedaży detalicznej powinien być oznaczony ceną.

2.

Oznaczenia ceną towaru, na który obowiązują ceny urzędowe lub regulowane, dokonuje

producent. W razie gdy na dany towar obowiązuje cena umowna, a producent zgodnie z

zawartą między stronami umową nie ma obowiązku oznaczenia towaru ceną, obowiązek oznaczenia

towaru ceną ciąży na sprzedawcy.

3.

Minister Handlu Wewnętrznego i Usług, w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen, może

określać towary przeznaczone do sprzedaży detalicznej, których oznaczenie ceną urzędową,

regulowaną lub umowną może nastąpić w inny sposób niż bezpośrednio na towarze, lub

towary nie wymagające oznaczenia ceną.

4.

W miejscach sprzedaży detalicznej towarów oraz świadczenia usług muszą być uwidocznione

ceny w sposób zapewniający prostą i nie budzącą wątpliwości informację o ich wysokości,

a w odniesieniu do cen urzędowych - także o ich rodzaju (cena urzędowa).

1.

Ceny urzędowe i marże handlowe urzędowe ustala Minister do Spraw Cen.

2.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może upoważnić inny organ administracji państwowej

do

1)

ustalania cen urzędowych niektórych towarów i usług,

2)

ustalania marż handlowych urzędowych,

3)

określania zasad ustalania cen regulowanych.

1.

W razie stosowania przez sprzedawcę cen niezgodnie z przepisami ustawy lub przepisami

wydanymi na jej podstawie, Minister do Spraw Cen lub okręgowe urzędy cen wstrzymują

dalsze stosowanie ceny i zobowiązują go do stosowania ceny prawidłowej.

2.

Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do marż handlowych.

1.

Sprzedawca, który mimo pogorszenia jakości towaru lub usługi w stosunku do norm przyjętych

przy ustalaniu ceny urzędowej, regulowanej lub umownej nie obniżył jej wysokości,

jak również sprzedawca, który w wyniku stosowania cen urzędowych lub cen regulowanych

z naruszeniem przepisów osiągnęli w ten sposób kwotę nienależną, są obowiązani do

jej zwrotu nabywcy. Obowiązek zwrotu kwoty nienależnej ciąży również na sprzedawcy,

który mimo ograniczeń w swobodzie kształtowania cen, o których mowa w art. 13, podwyższył

i pobrał cenę przekraczającą dopuszczalny poziom.

2.

Jeżeli nienależna kwota nie zostanie zwrócona nabywcy, a okoliczność tę stwierdzi

organ przeprowadzający kontrolę cen, sprzedawca jest obowiązany, niezależnie od zobowiązania

wobec nabywcy, wpłacić do budżetu państwa kwotę dodatkową w wysokości 150% kwoty nienależnej.

Obowiązek ten ciąży na sprzedawcy również wtedy, gdy zwrócił on nabywcy kwotę nienależną

po rozpoczęciu kontroli.

3.

Do budżetu państwa podlega przekazaniu również kwota nienależna, jeśli uprawniony

do jej otrzymania nabywca nie jest znany.

4.

Inwestor będący jednostką gospodarki uspołecznionej przekazuje w całości do budżetu

państwa otrzymaną od wykonawcy obiektów budowlanych i robót budowlanych kwotę nienależną.

5.

Decyzję o ustaleniu nienależnej kwoty podlegającej zwrotowi i kwoty dodatkowej, podlegającej

wpłaceniu do budżetu państwa, wydaje okręgowy urząd cen lub izba skarbowa.

6.

Jeżeli okoliczność, o której mowa w ust. 2, stwierdzi w trakcie kontroli inny organ

niż wymienione w ust. 5, organ ten zwraca się do okręgowego urzędu cen o wydanie decyzji,

o której mowa w ust. 5.

7.

Od decyzji ustalającej nienależną kwotę i kwotę dodatkową, wydanej przez

1)

okręgowy urząd cen - przysługuje odwołanie do Ministra do Spraw Cen,

2)

izbę skarbową - przysługuje odwołanie do Ministra Finansów.

8.

Decyzja o ustaleniu nienależnej kwoty nie może być wydana, jeżeli od końca roku, w

którym pobrano cenę, upłynął okres jednego roku.

9.

Przepisy ust. 1-8 stosuje się odpowiednio w razie naruszenia przez sprzedawców porozumień

w sprawach cen, zawieranych z nimi przez Ministra do Spraw Cen na podstawie odrębnych

przepisów.

10.

Minister Finansów, w drodze rozporządzenia, określa terminy i tryb wpłacania nienależnych

kwot do budżetu państwa.

11.

Przepisy ust. 1-10 stosuje się odpowiednio do marż handlowych.

1.

Kontrolę cen sprawuje inspekcja cen.

2.

Społeczna kontrola kształtowania i przestrzegania cen realizowana jest na podstawie

odrębnych przepisów ustawowych.

Sprzedawca jest obowiązany udostępniać przedstawicielom organów przeprowadzających

kontrolę cen oraz organów kontroli społecznej dokumenty i materiały w celu przeprowadzenia

kontroli cen, umożliwiać wstęp do pomieszczeń dla przeprowadzenia czynności kontrolnych,

a także udzielać niezbędnych wyjaśnień i informacji.

Ceny urzędowe ogłasza się w wydawanym przez Ministra do Spraw Cen Dzienniku Urzędowym

Cen.

1.

Ustawy nie stosuje się do

1)

opłat za najem lokali, opłat taryfowych za usługi pocztowe i telekomunikacyjne oraz

innych opłat ustalanych na podstawie odrębnych ustaw,

2)

cen towarów i usług przeznaczonych wyłącznie na potrzeby wojskowe oraz cen na świadczenia

i usługi wykonywane przez wojskowe jednostki organizacyjne na rzecz żołnierzy oraz

innych osób uprawnionych do tych świadczeń i usług,

3)

cen w obrocie z zagranicą, wyrażanych w obcej walucie.

2.

Właściwość organów i zasady ustalania cen, o których mowa w ust. 1 pkt 2, określa

Rada Ministrów.

3.

Ilekroć w ustawie jest mowa o

1)

cenie - rozumie się przez to również stawkę taryfową,

2)

marży handlowej - rozumie się przez to również prowizję i narzut do ceny,

3)

sprzedawcy lub sprzedaży - rozumie się przez to odpowiednio wykonawcę obiektu budowlanego

i roboty budowlanej, wykonawcę prac geologicznych oraz wykonawcę usługi lub wykonanie

obiektu budowlanego i roboty budowlanej, wykonanie prac geologicznych oraz świadczenie

usługi.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

1.

Traci moc dekret z dnia 3 czerwca 1953 r. o ustalaniu cen, opłat i stawek taryfowych

(Dz. U. Nr 31, poz. 122).

2.

Utrzymuje się w mocy ceny i marże handlowe, ustalone na podstawie dekretu, o którym

mowa w ust. 1, do czasu ich zmiany w trybie przewidzianym w ustawie.