Ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych i zakresie działania podległych mu organów.

1.

Minister Spraw Wewnętrznych jest naczelnym organem administracji państwowej w dziedzinie

ochrony bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego, a także ochrony przed bezprawnymi

zamachami na życie i zdrowie ludzkie oraz dorobek materialny i kulturalny społeczeństwa.

2.

Minister Spraw Wewnętrznych, w ramach swoich kompetencji, strzeże praworządności ludowej

oraz współdziała z innymi organami państwowymi w zakresie ochrony praw i wolności

obywatelskich.

1.

Do zakresu działania Ministra Spraw Wewnętrznych należą sprawy

1)

ochrony bezpieczeństwa państwa, w tym zwalczanie szpiegostwa, terroryzmu, dywersji

i sabotażu oraz innych czynów godzących w konstytucyjne zasady ustrojowe Polskiej

Rzeczypospolitej Ludowej, jak również koordynowanie działań w zakresie ochrony tajemnicy

państwowej i służbowej oraz kontrola ruchu międzynarodowego,

2)

ochrony życia, zdrowia i mienia obywateli oraz mienia społecznego przed bezprawnymi

zamachami naruszającymi te dobra,

3)

ochrony porządku publicznego, w tym ochrony ładu i spokoju w miejscach publicznych

oraz środkach komunikacji publicznej, a także bezpieczeństwa w ruchu drogowym,

4)

zwalczania innych przestępstw i wykroczeń, a także inicjowania i organizowania działań

mających na celu zapobieganie przyczynom i warunkom sprzyjającym popełnianiu przestępstw

i wykroczeń oraz współdziałania w tym zakresie z zainteresowanymi organami państwowymi,

organizacjami spółdzielczymi i społecznymi,

5)

ochrony granic państwowych, w tym organizowanie kontroli ruchu granicznego, zabezpieczanie

nienaruszalności znaków i urządzeń granicznych,

6)

społeczno-administracyjne, określone w przepisach prawa o stowarzyszeniach, przepisach

o zgromadzeniach, o zbiórkach publicznych, o odznakach i mundurach, o ewidencji ludności

i dowodach osobistych, obywatelstwie polskim, o cudzoziemcach, o aktach stanu cywilnego,

o broni, amunicji i materiałach wybuchowych, a także w innych przepisach,

7)

organizacyjno-mobilizacyjne i obronne resortu spraw wewnętrznych oraz wykonywanie

innych zadań z zakresu obronności, wynikających z przepisów o powszechnym obowiązku

obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

2.

Do zakresu działania Ministra Spraw Wewnętrznych należy ponadto

1)

zwierzchni nadzór nad ochroną przeciwpożarową oraz współdziałanie w usuwaniu skutków

klęsk żywiołowych i innych niebezpiecznych zdarzeń,

2)

nadzór nad kolegiami do spraw wykroczeń oraz udzielanie wytycznych co do polityki

orzecznictwa w sprawach o wykroczenia,

3)

nadzór nad Ochotniczą Rezerwą Milicji Obywatelskiej oraz Strażą Przemysłową i innymi

uzbrojonymi specjalistycznymi formacjami ochronnymi w zakresie określonym w odrębnych

przepisach.

3.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowy zakres działania Ministra

Spraw Wewnętrznych.

4.

Rada Ministrów nadaje statut organizacyjny Ministerstwu Spraw Wewnętrznych.

Minister Spraw Wewnętrznych określa kierunki działania podległych organów i jednostek

organizacyjnych, a także ustala kierunki realizacji zadań społeczno-administracyjnych

wykonywanych przez terenowe organy administracji państwowej i udziela im pomocy.

Minister Spraw Wewnętrznych organizuje i doskonali metody i formy działań rozpoznawczych,

zapobiegawczych i wykrywczych w celu zwalczania przestępstw oraz wykroczeń, jak również

innych czynów i zjawisk zagrażających bezpieczeństwu państwa i porządkowi publicznemu.

1.

Minister Spraw Wewnętrznych wykonuje swoje zadania poprzez Służbę Bezpieczeństwa,

Milicję Obywatelską, podległe jednostki wojskowe i straż pożarną.

2.

Ochrona bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego należy do podstawowych zadań

Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej.

3.

Zadania i organizację podległych jednostek wojskowych i straży pożarnych regulują

odrębne przepisy.

4.

Terenowymi organami Ministra Spraw Wewnętrznych, w zakresie określonym w ust. 2, są

1)

szefowie wojewódzkich urzędów spraw wewnętrznych,

2)

szefowie rejonowych, miejskich i dzielnicowych urzędów spraw wewnętrznych oraz komendanci

komisariatów i posterunków Milicji Obywatelskiej.

5.

Szefowie urzędów i komendanci Milicji Obywatelskiej, o których mowa w ust. 4, wykonują

swoje zadania przy pomocy podległych im urzędów, komisariatów i posterunków.

6.

Minister Spraw Wewnętrznych określa zakres działania i organizację organów, o których

mowa w ust. 4, a w odniesieniu do szefów rejonowych urzędów spraw wewnętrznych - także

terytorialny zasięg działania oraz podległe im jednostki.

1.

Funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej w celu rozpoznawania,

zapobiegania i wykrywania przestępstw i wykroczeń oraz innych działań godzących w

bezpieczeństwo państwa lub porządek publiczny wykonują czynności: operacyjno-rozpoznawcze,

dochodzeniowo-śledcze i administracyjno-prawne.

2.

Funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej wykonują również czynności

na polecenie sądów i organów prokuratury w zakresie określonym w odrębnych przepisach.

3.

Uprawnienia procesowe funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej wynikające z przepisów

Kodeksu postępowania karnego i przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia przysługują również funkcjonariuszom Służby Bezpieczeństwa.

1.

Funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej wykonując czynności,

o których mowa w art. 6, mają w szczególności prawo

1)

legitymowania lub w inny sposób ustalania tożsamości osoby,

2)

zatrzymywania osób - w trybie i wypadkach określonych w przepisach Kodeksu postępowania karnego,

3)

zatrzymywania osób naruszających lub zagrażających porządkowi i bezpieczeństwu publicznemu,

4)

przeszukiwania osób i pomieszczeń - w trybie i wypadkach określonych w odrębnych przepisach,

5)

dokonywania kontroli osobistej i przeglądania zawartości bagaży, a także sprawdzania

ładunku w portach i na dworcach oraz w środkach komunikacji lotniczej, drogowej, kolejowej

i wodnej w razie istnienia podejrzenia dokonania przestępstwa lub czynu godzącego

w bezpieczeństwo państwa albo porządek publiczny,

6)

żądania niezbędnej pomocy od kierowników instytucji państwowych i jednostek gospodarki

uspołecznionej, dozorców i administratorów domów oraz sołtysów, a także członków Ochotniczej

Rezerwy Milicji Obywatelskiej, jak również zwracania się w nagłych wypadkach do każdego

obywatela o udzielenie doraźnej pomocy.

2.

Zasady i tryb działań, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 5, w drodze rozporządzenia,

określa Minister Spraw Wewnętrznych.

1.

W razie zagrożenia bezpieczeństwa państwa lub zakłócenia porządku publicznego oraz

niepodporządkowania się poleceniom organów Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej,

wydanym na podstawie prawa, funkcjonariusze tych organów mogą używać następujące środki

przymusu bezpośredniego

1)

fizyczne i techniczne środki służące do obezwładniania bądź konwojowania osób oraz

do zatrzymywania pojazdów,

2)

milicyjne pałki gumowe, a także chemiczne i wodne środki obezwładniające,

3)

psy służbowe,

4)

pociski miotane.

2.

W wypadkach określonych w ust. 1 mogą być stosowane jedynie środki przymusu bezpośredniego

odpowiadające potrzebom wynikającym z istniejącej sytuacji i niezbędne do osiągnięcia

podporządkowania się wydanym poleceniom.

3.

Minister Spraw Wewnętrznych, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowo wypadki

oraz warunki i sposoby użycia środków przymusu bezpośredniego, o których mowa w ust.

1.

1.

Jeżeli środki przymusu bezpośredniego wymienione w art. 8 ust. 1 są niewystarczające,

funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej mają prawo użycia broni

palnej

1)

w celu odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie własne lub innej osoby,

2)

w celu zapobieżenia lub odparcia zamachu na obiekty państwowe i ważne urządzenia użyteczności

publicznej,

3)

w celu zapobieżenia lub odparcia zamachu na mienie społeczne o znacznej wartości,

4)

przeciwko osobie, która wezwana do natychmiastowego porzucenia broni lub niebezpiecznego

narzędzia nie zastosuje się do tego wezwania i jej zachowanie wskazuje na bezpośredni

zamiar użycia wobec człowieka broni lub niebezpiecznego narzędzia,

5)

przeciwko osobie, która usiłuje przemocą odebrać broń funkcjonariuszowi Służby Bezpieczeństwa,

Milicji Obywatelskiej, żołnierzowi lub innej osobie uprawnionej do posiadania broni,

6)

w celu zapobieżenia lub odparcia bezpośredniego zamachu na konwój ochraniającej osoby,

pieniądze lub przedmioty wartościowe,

7)

w pościgu za sprawcą zamachu określonego w pkt 1-6,

8)

w pościgu za osobą podejrzaną o popełnienie niebezpiecznego przestępstwa, a zwłaszcza

podejrzaną o terroryzm, szpiegostwo, dywersję, zabójstwo, podpalenie, napad rabunkowy,

9)

w celu udaremnienia ucieczki skazanego na karę pozbawienia wolności lub osoby tymczasowo

aresztowanej,

10)

w razie gdy konwojowany niebezpieczny przestępca podjął nie budzącą wątpliwości próbę

ucieczki,

11)

w celu udaremnienia nielegalnego przekroczenia granicy państwa, jeżeli zachodzą warunki,

w których organy ochrony granic są uprawnione do użycia broni palnej stosownie do

obowiązujących przepisów o ochronie granic państwowych.

2.

W działaniach oddziałów i pododdziałów zwartych Milicji Obywatelskiej użycie broni

palnej może nastąpić na rozkaz ich dowódcy.

3.

Użycie broni palnej powinno następować w sposób wyrządzający możliwie najmniejszą

szkodę osobie, przeciwko której użyto broni, i nie może zmierzać do pozbawienia jej

życia, a także narażać na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia innych osób.

4.

Minister Spraw Wewnętrznych, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowo warunki

i sposób postępowania przy użyciu broni palnej, a także zasady użycia broni palnej

przez jednostki wymienione w ust. 2.

1.

W razie zagrożenia bezpieczeństwa państwa lub zakłócenia porządku publicznego, zwłaszcza

poprzez sprowadzenie

1)

niebezpieczeństwa powszechnego dla życia, zdrowia lub wolności obywateli,

2)

bezpośredniego niebezpieczeństwa zagrożenia dla mienia społecznego, indywidualnego

lub osobistego w znacznych rozmiarach,

3)

niebezpieczeństwa zagrożenia obiektów ważnych dla bezpieczeństwa państwa, a także

ważnych dla gospodarki narodowej obiektów i urządzeń,

4)

bezpośredniego zagrożenia albo zajęcia budynków administracji państwowej, organizacji

politycznych lub społecznych.

Minister Spraw Wewnętrznych w celu zapewnienia bezpieczeństwa państwa lub przywrócenia

porządku publicznego może zarządzić użycie uzbrojonych oddziałów lub pododdziałów

zwartych Milicji Obywatelskiej.

2.

W wypadkach, o których mowa w ust. 1, gdy użycie uzbrojonych oddziałów i pododdziałów

zwartych Milicji Obywatelskiej okaże się niewystarczające, mogą być użyte do pomocy

- na podstawie decyzji Komitetu Obrony Kraju - oddziały zwarte Sił Zbrojnych Polskiej

Rzeczypospolitej Ludowej.

3.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa zasady użycia uzbrojonych oddziałów

i pododdziałów wymienionych w ust. 1 i 2.

1.

W wypadkach, o których mowa w art. 10 ust. 1, mogą być również użyte jednostki Ochotniczej

Rezerwy Milicji Obywatelskiej oraz formacje i organizacje powołane do ochrony porządku

publicznego lub mienia społecznego.

2.

Minister Spraw Wewnętrznych może zarządzić wyposażenie członków Ochotniczej Rezerwy

Milicji Obywatelskiej oraz formacji i organizacji, o których mowa w ust. 1, w środki

przymusu bezpośredniego, a w razie konieczności również w broń palną.

3.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowo zasady użycia jednostek

Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej oraz formacji i organizacji, o których mowa

w ust. 1, a także zasady użycia środków przymusu bezpośredniego i broni palnej przez

członków (pracowników) tych jednostek, formacji i organizacji.

1.

Funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej mogą korzystać nieodpłatnie,

w wypadkach nie cierpiących zwłoki, z pojazdów lub innych przedmiotów należących do

jednostek gospodarki uspołecznionej lub instytucji państwowych oraz obywateli, jeżeli

jest to niezbędne do wykonania zadania służbowego w celu ratowania życia albo zdrowia

ludzkiego oraz zapobieżenia szkodzie w mieniu o wielkiej wartości.

2.

Minister Spraw Wewnętrznych, w drodze rozporządzenia, określa zasady korzystania z

pojazdów lub innych przedmiotów, o których mowa w ust. 1, oraz tryb dochodzenia roszczeń

w wypadkach powstania z tego tytułu szkód w mieniu.

1.

Obywatele mogą dochodzić od Ministra Spraw Wewnętrznych i podległych mu organów roszczeń

na zasadach i w trybie określonych w odrębnych przepisach, jeżeli w wyniku zastosowanych

środków przymusu bezpośredniego, w tym również broni palnej, doznali uszczerbku na

zdrowiu lub ponieśli szkodę w mieniu albo jeżeli utracili osobę najbliższą.

2.

Ministrowi Spraw Wewnętrznych i podległym mu organom przysługuje roszczenie o zwrot

świadczenia w stosunku do funkcjonariuszy, z których winy zaistniał uszczerbek lub

szkoda wymienione w ust. 1.

3.

Zakres roszczeń, o których mowa w ust. 2, w drodze rozporządzenia, określa Minister

Spraw Wewnętrznych.

1.

W celu zapobieżenia niebezpieczeństwu popełnienia przestępstwa godzącego w podstawy

ustrojowe, bezpieczeństwo lub obronność Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, a także

zbrodni zabójstwa, Minister Spraw Wewnętrznych, w porozumieniu z Prokuratorem Generalnym

Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej może zarządzić stosowanie środków technicznych w

celu utrwalenia śladów i dowodów.

2.

Rada Ministrów określa zasady użycia i rodzaje środków technicznych, o których mowa

w ust. 1.

1.

Służba Bezpieczeństwa i Milicja Obywatelska mogą korzystać z pomocy obywateli przy

wykonywaniu swych zadań z dziedziny bezpieczeństwa Państwa i porządku publicznego.

2.

W razie utraty życia lub poniesienia uszczerbku na zdrowiu przez osoby, o których

mowa w ust. 1, lub w razie szkody w mieniu tych osób, przysługuje odszkodowanie na

zasadach określonych przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia.

1.

Szefowie i komendanci, o których mowa w art. 5 ust. 4, składają na żądanie właściwych

rad narodowych lub ich organów sprawozdania i informacje dotyczące oceny stanu porządku

publicznego.

2.

Sprawozdania i informacje, o których mowa w ust. 1, nie obejmują wiadomości stanowiących

tajemnicę państwową lub służbową.

1.

Minister Spraw Wewnętrznych i podległe mu organy przy wykonywaniu swych zadań współdziałają

z organami administracji państwowej oraz organizacjami spółdzielczymi i społecznymi.

2.

Służba Bezpieczeństwa i Milicja Obywatelska współdziałają w realizacji zadań w zakresie

obronności i bezpieczeństwa państwa z organami wojskowymi oraz innymi organami określonymi

w odrębnych przepisach.

3.

Służba Bezpieczeństwa i Milicja Obywatelska mogą współpracować przy realizacji swoich

zadań z organami bezpieczeństwa i porządku publicznego innych państw na podstawie

umów i porozumień międzynarodowych.

1.

Państwowe jednostki organizacyjne udzielają w zakresie swego działania pomocy Służbie

Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej w wykonywaniu ich zadań.

2.

Na wniosek Ministra Spraw Wewnętrznych lub podległych bądź nadzorowanych przez tego

Ministra organów państwowe jednostki organizacyjne są obowiązane uwzględniać potrzeby

tych organów w zakresie badań, produkcji, usług i dostaw środków technicznych niezbędnych

do wykonywania przez nie zadań; w stosunku do przedsiębiorstw państwowych stosuje

się w tym zakresie przepis art. 54 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych

(Dz. U. Nr 24, poz. 122, z 1982 r. Nr 45, poz. 289 i z 1983 r. Nr 36, poz. 165).

Minister Spraw Wewnętrznych w zakresie ochrony bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego

organizuje współpracę organów administracji państwowej, państwowych jednostek organizacyjnych,

a także współdziałanie podległych mu organów z organizacjami spółdzielczymi i społecznymi.

Przepisy ustaw o służbie funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej oraz o zaopatrzeniu

emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i ich rodzin, jak również o odszkodowaniach

przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Milicji

Obywatelskiej stosuje się do funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa.

W ustawie z dnia 31 stycznia 1959 r. o służbie funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej

(Dz. U. z 1973 r. Nr 23, poz. 136, z 1974 r. Nr 44, poz. 264 i z 1983 r. Nr 16, poz. 79) po art. 102 dodaje się art. 102a w brzmieniu

„

Art. 102a.

1.

Osobom, które stosownie do przepisów o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej

Ludowej

1)

odbywają służbę w formacjach uzbrojonych, podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych,

2)

otrzymały przydziały organizacyjno-mobilizacyjne do jednostek Milicji Obywatelskiej

(Rezerwowe Oddziały Milicji Obywatelskiej) i pełnią w nich służbę,

przysługują w zakresie wykonywanych przez nich zadań uprawnienia funkcjonariuszy Milicji

Obywatelskiej.

2.

Szczegółowe prawa i obowiązki osób, o których mowa w ust. 1, określa Minister Spraw

Wewnętrznych.

”

Tracą moc

1)

dekret z dnia 7 grudnia 1954 r. o naczelnych organach administracji państwowej w zakresie

spraw wewnętrznych i bezpieczeństwa państwa

(Dz. U. Nr 54, poz. 269, z 1956 r. Nr 41, poz. 188 i Nr 54, poz. 241 oraz z 1974 r. Nr 14, poz. 85),

2)

dekret z dnia 21 grudnia 1955 r. o organizacji i zakresie działania Milicji Obywatelskiej

(Dz. U. Nr 46, poz. 311, z 1974 r. Nr 14, poz. 85 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91),

3)

ustawa z dnia 13 listopada 1956 r. o zmianie organizacji naczelnych organów administracji

publicznej w zakresie bezpieczeństwa publicznego

(Dz. U. Nr 54, poz. 241).

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

1.

Osobom, które stosownie do przepisów o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej

Ludowej

1)

odbywają służbę w formacjach uzbrojonych, podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych,

2)

otrzymały przydziały organizacyjno-mobilizacyjne do jednostek Milicji Obywatelskiej

(Rezerwowe Oddziały Milicji Obywatelskiej) i pełnią w nich służbę,

przysługują w zakresie wykonywanych przez nich zadań uprawnienia funkcjonariuszy Milicji

Obywatelskiej.

2.

Szczegółowe prawa i obowiązki osób, o których mowa w ust. 1, określa Minister Spraw

Wewnętrznych.