Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.

W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny

(Dz. U. Nr 16, poz. 93, z 1971 r. Nr 27, poz. 252 i z 1976 r. Nr 19, poz. 122) wprowadza się następujące zmiany

1)

art. 131 otrzymuje brzmienie

„

Art. 131.

Przy tłumaczeniu i stosowaniu przepisów niniejszego kodeksu należy mieć na względzie,

że Polska Rzeczpospolita Ludowa gwarantuje własność i całkowitą ochronę indywidualnych

gospodarstw rolnych, stanowiących trwały i równoprawny element społeczno-gospodarczego

ustroju Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

”

;

2)

w art. 160

a)

§ 1. otrzymuje brzmienie

„

§ 1.

Własność nieruchomości rolnej lub jej części może być przeniesiona na rzecz osoby

fizycznej tylko wtedy, gdy nabywca

1)

stale pracuje w jakimkolwiek gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej

albo

2)

ma kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego.

”

,

b)

§ 3. otrzymuje brzmienie

„

§ 3.

Rozporządzenie Rady Ministrów, wydane po zasięgnięciu opinii właściwej komisji sejmowej

oraz sejmowej Komisji Prac Ustawodawczych, określi, jakie nieruchomości uważa się

za nieruchomości rolne, jakie gospodarstwo uważa się za gospodarstwo rolne, jakie

kwalifikacje uważa się za kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz organ

właściwy do stwierdzania spełnienia warunków wymaganych dla nabycia własności nieruchomości

rolnej przez osobę fizyczną i do wydawania zezwoleń na nabycie własności nieruchomości

rolnej przez osoby prawne. Rozporządzenie to może uzależnić przeniesienie własności

nieruchomości rolnej od przejęcia przez nabywcę ciążących na niej długów z tytułu

nadania albo z tytułu sprzedaży przez Państwo.

”

;

3)

w art. 161

a)

§ 1 i 2 otrzymują brzmienie

„

§ 1.

Obszar nabytej przez osobę fizyczną nieruchomości rolnej, wraz z obszarem nieruchomości

rolnej stanowiącej już własność nabywcy lub wraz z obszarem odpowiadającym jego udziałowi

we współwłasności takiej nieruchomości, nie może przekraczać norm obszarowych, które

według przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej stanowią górną granicę obszaru nieruchomości

nie podlegającej przejęciu przez Państwo na cele reformy rolnej.

§ 2.

W razie przekroczenia obszaru wymienionego w § 1 nadwyżka może być przejęta na własność

Państwa, chyba że przekroczenie obszaru jest nieznaczne, a przejęcie nadwyżki nie

byłoby celowe. Przejęcie następuje bez odszkodowania, w stanie wolnym od obciążeń,

z wyjątkiem obciążeń z tytułu służebności gruntowych. O przejęciu nadwyżki orzeka

sąd w postępowaniu nieprocesowym na wniosek Skarbu Państwa.

”

.

b)

§ 4. uchyla się;

4)

art. 162 uchyla się;

5)

art. 163 otrzymuje brzmienie

„

Art. 163.

§ 1.

Jeżeli wskutek przeniesienia własności nieruchomości rolnej lub jej części miałby

nastąpić podział gospodarstwa rolnego, przeniesienie własności może nastąpić tylko

wtedy, gdy nabywana nieruchomość rolna lub jej część bądź sama przez się, bądź wraz

z nieruchomościami stanowiącymi już własność nabywcy lub wraz z obszarem odpowiadającym

jego udziałowi we współwłasności utworzy gospodarstwo rolne zdolne do towarowej produkcji

rolnej.

§ 2.

Przy ocenie zdolności gospodarstwa rolnego nabywcy do towarowej produkcji rolnej uwzględnia

się zarówno nieruchomości należące do wspólnego majątku małżonków, jak i nieruchomości

należące do odrębnego majątku każdego z nich, jeżeli nieruchomości te stanowią lub

mogą stanowić całość gospodarczą.

”

;

6)

art. 164 otrzymuje brzmienie

„

Art. 164.

Przepisów artykułu poprzedzającego nie stosuje się do przeniesienia własności nieruchomości

rolnej na rzecz Państwa.

”

;

7)

art. 165 otrzymuje brzmienie

„

Art. 165.

Rozporządzenie Rady Ministrów, wydane po zasięgnięciu opinii właściwej komisji sejmowej,

określi warunki uznania gospodarstwa rolnego za zdolne do towarowej produkcji rolnej

oraz organ właściwy do stwierdzenia tych warunków. Jeżeli przeniesienie własności

nieruchomości rolnej lub jej części następuje w drodze orzeczenia sądu lub ugody sądowej,

zdolność gospodarstwa rolnego do towarowej produkcji rolnej ustala sąd.

”

;

8)

art. 214 otrzymuje brzmienie

„

Art. 214.

§ 1.

Jeżeli zniesienie współwłasności nieruchomości rolnej przez podział między współwłaścicieli

nie jest dopuszczalne, własność nieruchomości może być przyznana tylko temu ze współwłaścicieli,

który odpowiada warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze

przeniesienia własności.

§ 2.

Jeżeli kilku współwłaścicieli odpowiada warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości

rolnej w drodze przeniesienia własności, własność nieruchomości będzie przyznana temu

z nich, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele.

§ 3.

W braku zgody między współwłaścicielami sąd przyzna nieruchomość temu ze współwłaścicieli,

który stale pracuje w gospodarstwie rolnym obejmującym tę nieruchomość, chyba że interes

społeczno-gospodarczy przemawia za wyborem innego właściciela.

§ 4.

Jeżeli kilku współwłaścicieli stale pracuje w gospodarstwie rolnym obejmującym nieruchomość,

sąd przyzna nieruchomość temu ze współwłaścicieli, który daje najlepszą gwarancję

należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego.

§ 5.

Przepisy paragrafów poprzedzających stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy nieruchomość

rolna może być podzielona, ale liczba wydzielonych części jest mniejsza od liczby

współwłaścicieli uprawnionych do otrzymania gospodarstwa.

”

;

9)

art. 215 uchyla się;

10)

art. 216 otrzymuje brzmienie

„

Art. 216.

§ 1.

Współwłaściciel, któremu wskutek zniesienia współwłasności przypada nieruchomość rolna,

obowiązany jest do spłat na rzecz pozostałych współwłaścicieli, którzy w chwili zniesienia

współwłasności

1)

odpowiadają warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze

przeniesienia własności, albo

2)

są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo

3)

są trwale niezdolni do pracy.

§ 2.

Ograniczeń przewidzianych w § 1 nie stosuje się do spłat na rzecz małżonka w razie

zniesienia współwłasności nieruchomości rolnej, która stosownie do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego należy do wspólnego majątku małżonków.

§ 3.

Wypłata spłat współwłaścicielom mającym kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego

ulega zawieszeniu do czasu podjęcia stałej pracy w jakimkolwiek gospodarstwie rolnym

bezpośrednio przy produkcji rolnej. Jeżeli podjęcie takiej pracy nie nastąpi w ciągu

roku od chwili zniesienia współwłasności, prawo do spłaty wygasa.

§ 4.

Współwłaściciele, którym zostały przyznane spłaty w związku z ich pracą w gospodarstwie

rolnym, a którzy zaprzestali pracy w takim gospodarstwie, tracą prawo do spłat jeszcze

nie uiszczonych, chyba że stali się trwale niezdolni do pracy.

§ 5.

Oszacowanie nieruchomości rolnej w celu ustalenia wartości udziałów współwłaścicieli

przeprowadza się według przepisów dotyczących sprzedaży państwowych nieruchomości

rolnych.

§ 6.

Spłaty przypadające współwłaścicielom określonym w § 1 pkt 1 mogą być obniżone. Przy

określaniu stopnia ich obniżenia bierze się pod uwagę

1)

typ, wielkość i stan gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem zniesienia współwłasności,

2)

sytuację osobistą i majątkową współwłaściciela zobowiązanego do spłat i współwłaściciela

uprawnionego do ich otrzymania.

”

;

11)

w art. 217 w zdaniu pierwszym wyrazy: „mającej kwalifikacje” zastępuje się wyrazami: „odpowiadającej warunkom”, a zdanie drugie skreśla się;

12)

w art. 218 wyrazy: „warunki uznania pracy w gospodarstwie rolnym za wykonywaną nieprzerwanie co najmniej

od roku” skreśla się;

13)

art. 1059 otrzymuje brzmienie

„

Art. 1059.

Spadkobiercy dziedziczą z ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli w chwili otwarcia spadku

1)

odpowiadają warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze

przeniesienia własności albo

2)

są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo

3)

są trwale niezdolni do pracy.

”

;

14)

art. 1060 otrzymuje brzmienie

„

Art. 1060.

W granicach określonych w art. 931 § 2 wnuki spadkodawcy, które w chwili otwarcia

spadku odpowiadają warunkom przewidzianym w art. 1059 pkt 1, dziedziczą gospodarstwo

rolne także wtedy, gdy ich ojciec lub matka nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla

braku warunków przewidzianych w art. 1059. Przepis ten stosuje się odpowiednio do

dalszych zstępnych.

”

;

15)

art. 1061 uchyla się;

16)

art. 1062 otrzymuje brzmienie

„

Art. 1062.

§ 1.

Rodzeństwo spadkodawcy, które w chwili otwarcia spadku odpowiada warunkom przewidzianym

w art. 1059 pkt 1, dziedziczy gospodarstwo rolne także wtedy, gdy zstępni spadkodawcy

nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla braku warunków przewidzianych w art. 1059 lub

w art. 1060.

§ 2.

W granicach określonych w art. 934 dzieci rodzeństwa spadkodawcy, które w chwili otwarcia

spadku odpowiadają warunkom przewidzianym w art. 1059 pkt 1, dziedziczą gospodarstwo

rolne także wtedy, gdy ich ojciec lub matka nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla

braku warunków przewidzianych w art. 1059 lub w § 1 niniejszego artykułu. Przepis

ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

”

;

17)

art. 1063 otrzymuje brzmienie

„

Art. 1063.

Jeżeli ani małżonek spadkodawcy, ani żaden z jego krewnych powołanych do dziedziczenia

z ustawy nie odpowiada warunkom przewidzianym dla dziedziczenia gospodarstwa rolnego

albo jeżeli uprawnionymi do dziedziczenia są wyłącznie osoby, które w chwili otwarcia

spadku są trwale niezdolne do pracy, gospodarstwo dziedziczą spadkobiercy na zasadach

ogólnych.

”

;

18)

art. 1064 otrzymuje brzmienie

„

Art. 1064.

Rozporządzenie Rady Ministrów określi wypadki, w których pobieranie nauki zawodu lub

uczęszczanie do szkół uprawnia do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, oraz zasady

i tryb stwierdzania trwałej niezdolności do pracy.

”

;

19)

art. 1065 otrzymuje brzmienie

„

Art. 1065.

§ 1.

Spadkobiercą testamentowym gospodarstwa rolnego może być każda osoba, która w chwili

otwarcia spadku odpowiada warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości rolnej

w drodze przeniesienia własności.

§ 2.

Osoba należąca do kręgu spadkobierców ustawowych może na podstawie testamentu dziedziczyć

gospodarstwo rolne również wtedy, gdy byłaby uprawniona do dziedziczenia tego gospodarstwa

z ustawy.

§ 3.

Jeżeli gospodarstwo rolne zostało przeznaczone w testamencie osobie nie odpowiadającej

wymaganiom przewidzianym w paragrafach poprzedzających, dziedziczą je spadkobiercy

ustawowi.

§ 4.

Do dziedziczenia testamentowego przez osoby prawne stosuje się odpowiednio przepisy

art. 160 § 2.

”

;

20)

art. 1068 otrzymuje brzmienie

„

Art. 1068.

Obszar nabytej przez osobę fizyczną w drodze dziedziczenia lub zapisu nieruchomości

rolnej wraz z obszarem nieruchomości rolnej stanowiącej już własność tego spadkobiercy

lub zapisobiercy albo z obszarem odpowiadającym jego udziałowi we współwłasności nie

może przekraczać obszaru, który według przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej

stanowi górną granicę obszaru nieruchomości nie podlegającej przejęciu przez Państwo

na cele reformy rolnej. Przepisy art. 161 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

”

;

21)

art. 1069 otrzymuje brzmienie

„

Art. 1069.

Jeżeli do spadku należy gospodarstwo rolne, spadkobierca może zbyć spadek w całości

lub w części tylko osobie odpowiadającej warunkom wymaganym dla nabycia własności

nieruchomości rolnej w drodze przeniesienia własności. Dotyczy to również zbycia udziału

spadkowego.

”

;

22)

w art. 1071

a)

w § 1 w zdaniu pierwszym wyrazy: „i nie jest trwale niezdolny do pracy” skreśla się;

b)

§ 2 i 3 otrzymują brzmienie

„

§ 2.

W braku zgody między współspadkobiercami sąd przyzna gospodarstwo rolne temu ze spadkobierców,

który stale pracuje w tym gospodarstwie, chyba że interes społeczno-gospodarczy przemawia

za wyborem innego spadkobiercy.

§ 3.

Spadkobierca, który w chwili działu spadku jest trwale niezdolny do pracy, może otrzymać

gospodarstwo rolne tylko wtedy, gdy jest to usprawiedliwione „szczególnymi okolicznościami

sprawy”.

”

;

23)

w art. 1073 zdanie drugie skreśla się;

24)

art. 1074 uchyla się;

25)

art. 1085 otrzymuje brzmienie

„

Art. 1085.

Spadkobierca, który w wyniku działu spadku otrzymał gospodarstwo rolne i zbył je przed

upływem lat dziesięciu od daty otwarcia spadku, obowiązany jest do wydania korzyści,

uzyskanych w wyniku zbycia gospodarstwa, pozostałym spadkobiercom dziedziczącym gospodarstwo

rolne, stosownie do ich udziałów w tym gospodarstwie.

”

;

26)

w art. 1088 § 2 otrzymuje brzmienie

„

§ 2.

Jeżeli w chwili działu spadku żaden ze spadkobierców nie odpowiada warunkom określonym

w paragrafie poprzedzającym, wkład gruntowy wraz z działką przyzagrodową i siedliskową

ulega sprzedaży stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego. W takim wypadku rolniczej spółdzielni produkcyjnej przysługuje prawo pierwokupu,

”

§ 1.

Przepisy ustawy stosuje się do spadków otwartych od dnia jej wejścia w życie.

§ 2.

Do przeniesienia własności i zniesienia współwłasności nieruchomości rolnej stosuje

się przepisy obowiązujące w dacie tych zdarzeń.

Oświadczenie Skarbu Państwa o wykonaniu prawa pierwokupu, przewidzianego dotychczas

w art. 217, 1073 i 1088 § 2 Kodeksu cywilnego, złożone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, jest skuteczne, jeśli przed

tym dniem zostało wydane postanowienie o przybiciu na rzecz Skarbu Państwa. Nie dotyczy

to wypadku, gdy po wejściu w życie ustawy postanowienie o przybiciu zostało uchylone.

Uchyla się ustawę z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych

(Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91), z tym że pozostaje w mocy nabyta na jej podstawie własność nieruchomości oraz związane

z tym nabyciem skutki prawne określone w art. 5, 6 i 8-11 tej ustawy. Rozpoznawanie

spraw o stwierdzenie nabycia na podstawie tej ustawy własności nieruchomości przez

posiadacza samoistnego oraz o odroczenie terminu zapłaty należności z tytułu nabycia

własności tych nieruchomości przekazuje się sądom.

§ 1.

Nabycie własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego stwierdza sąd w postępowaniu

nieprocesowym. Ten sam tryb postępowania stosuje się w sprawach o odroczenie terminu

zapłaty należności z tytułu nabycia własności nieruchomości.

§ 2.

Wniosek do sądu o wszczęcie postępowania może zgłosić także właściwy terenowy organ

administracji państwowej stopnia podstawowego.

§ 3.

W postanowieniu stwierdzającym nabycie własności nieruchomości sąd określa według

zasad obowiązujących w przepisach o księgach wieczystych położenie, obszar oraz osobę

właściciela nieruchomości, a jeżeli dla nieruchomości jest założona księga wieczysta

lub zbiór dokumentów - oznaczenie księgi lub zbioru. Ponadto sąd w postanowieniu tym

określa wysokość, sposób i terminy spłat albo orzeka o zwolnieniu od obowiązku spłaty

należności, a gdy nabycie nastąpiło w związku z zawartą umową o dożywocie - stwierdza

powstanie prawa dożywocia.

§ 4.

Postępowanie w sprawach wymienionych w § 1 jest wolne od opłat sądowych.

§ 1.

Prawomocne postanowienie sądu, stwierdzające nabycie własności nieruchomości przez

posiadacza samoistnego, stanowi podstawę do ujawnienia nowego stanu własności w księdze

wieczystej oraz w ewidencji gruntów i budynków.

§ 2.

Sąd przesyła postanowienie, o którym mowa w § 1, państwowemu biuru notarialnemu właściwemu

do prowadzenia dla nieruchomości księgi wieczystej. Państwowe biuro notarialne po

otrzymaniu postanowienia podejmuje z urzędu postępowanie o wpis w księdze wieczystej

lub ujawnienie w zbiorze dokumentów nabytego prawa, a jeżeli dla nieruchomości nie

została założona księga wieczysta lub zbiór dokumentów - o założenie księgi wieczystej.

Jeżeli dokonanie wpisu uzależnione jest od przedstawienia mapy i opisu, państwowe

biuro notarialne zażąda przedstawienia tych dokumentów od właściwej państwowej jednostki

organizacyjnej prowadzącej ewidencję gruntów i budynków.

§ 3.

Postępowanie o ujawnienie nowego stanu własności w księdze wieczystej lub w zbiorze

dokumentów oraz o założenie księgi wieczystej na podstawie postanowienia wymienionego

w § 1 jest wolne od opłat sądowych.

§ 4.

Postanowienie wymienione w § 1 sąd przesyła również właściwej państwowej jednostce

organizacyjnej prowadzącej ewidencję gruntów i budynków.

§ 1.

W razie objęcia nieruchomości lub jej części w posiadanie na podstawie umowy mającej

na celu przeniesienie własności, lecz zawartej bez zachowania wymaganej formy aktu

notarialnego, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego wezwie

strony do zawarcia umowy w formie prawem przewidzianej lub do przywrócenia poprzedniego

stanu posiadania w terminie trzech miesięcy. W wezwaniu należy strony uprzedzić o

skutkach jego niewykonania, przewidzianych w § 2.

§ 2.

Po bezskutecznym upływie terminu określonego w § 1, jeżeli okoliczności wskazane w

tym przepisie trwają nadal, terenowy organ administracji państwowej wymierzy grzywnę

w celu przymuszenia, stosownie do przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

§ 3.

Jeżeli w toku postępowania sądowego dotyczącego własności nieruchomości ujawni się,

że strony zawarły umowę mającą na celu przeniesienie własności nieruchomości bez zachowania

wymaganej formy aktu notarialnego, sąd zawiadomi o tym właściwy terenowy organ administracji

państwowej w celu wymierzenia grzywny przewidzianej w § 2, chyba że wcześniej nastąpiło

zakończenie postępowania w sposób zgodny ze stanem prawnym nieruchomości.

§ 4.

Umowa mająca na celu przeniesienie własności, lecz zawarta bez zachowania formy prawem

przewidzianej, nie stanowi podstawy do ujawnienia nowego stanu władania w ewidencji

gruntów i budynków.

§ 1.

Sprawy o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego

oraz o odroczenie terminu zapłaty należności z tytułu nabycia własności nieruchomości,

nie zakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją terenowego

organu administracji państwowej, podlegają rozpoznaniu w trybie określonym tą ustawą,

jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. Sprawy takie przekazuje się niezwłocznie

właściwym sądom.

§ 2.

Odwołania od decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego

w sprawach, o których mowa w § 1, przekazuje się właściwym sądom jako drugiej instancji

w tych sprawach. Do postępowania przed przekazaniem odwołania właściwemu sądowi, do

terminu jego wniesienia, podstawy oraz formy stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odwołanie wnosi się do sądu za pośrednictwem organu, który wydał decyzję.

§ 3.

Sąd, do którego przesłane zostało odwołanie, może w uzasadnionych wypadkach na posiedzeniu

niejawnym wstrzymać natychmiastowe wykonanie decyzji terenowego organu administracji

państwowej.

§ 4.

Jeżeli po wejściu w życie niniejszej ustawy, w związku z uchyleniem lub stwierdzeniem

nieważności ostatecznej decyzji terenowego organu administracji państwowej, ma nastąpić

ponowne rozpatrzenie sprawy - podlega ona przekazaniu właściwemu sądowi.

Do postępowania sądowego, zawieszonego w chwili wejścia w życie niniejszej ustawy

na podstawie przepisów dotychczasowych oraz do określonych w tych przepisach tytułów

egzekucyjnych stosuje się odpowiednio przepisy dotychczasowe.

Stwierdzenie nabycia własności nieruchomości, dokonane przez sąd lub do dnia wejścia

w życie niniejszej ustawy dokonane przez terenowy organ administracji państwowej,

stanowi wyłączny dowód nabycia własności nieruchomości, o których mowa w art. 4 tej

ustawy.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Przy tłumaczeniu i stosowaniu przepisów niniejszego kodeksu należy mieć na względzie,

że Polska Rzeczpospolita Ludowa gwarantuje własność i całkowitą ochronę indywidualnych

gospodarstw rolnych, stanowiących trwały i równoprawny element społeczno-gospodarczego

ustroju Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

§ 1.

Jeżeli wskutek przeniesienia własności nieruchomości rolnej lub jej części miałby

nastąpić podział gospodarstwa rolnego, przeniesienie własności może nastąpić tylko

wtedy, gdy nabywana nieruchomość rolna lub jej część bądź sama przez się, bądź wraz

z nieruchomościami stanowiącymi już własność nabywcy lub wraz z obszarem odpowiadającym

jego udziałowi we współwłasności utworzy gospodarstwo rolne zdolne do towarowej produkcji

rolnej.

§ 2.

Przy ocenie zdolności gospodarstwa rolnego nabywcy do towarowej produkcji rolnej uwzględnia

się zarówno nieruchomości należące do wspólnego majątku małżonków, jak i nieruchomości

należące do odrębnego majątku każdego z nich, jeżeli nieruchomości te stanowią lub

mogą stanowić całość gospodarczą.

Przepisów artykułu poprzedzającego nie stosuje się do przeniesienia własności nieruchomości

rolnej na rzecz Państwa.

Rozporządzenie Rady Ministrów, wydane po zasięgnięciu opinii właściwej komisji sejmowej,

określi warunki uznania gospodarstwa rolnego za zdolne do towarowej produkcji rolnej

oraz organ właściwy do stwierdzenia tych warunków. Jeżeli przeniesienie własności

nieruchomości rolnej lub jej części następuje w drodze orzeczenia sądu lub ugody sądowej,

zdolność gospodarstwa rolnego do towarowej produkcji rolnej ustala sąd.

§ 1.

Jeżeli zniesienie współwłasności nieruchomości rolnej przez podział między współwłaścicieli

nie jest dopuszczalne, własność nieruchomości może być przyznana tylko temu ze współwłaścicieli,

który odpowiada warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze

przeniesienia własności.

§ 2.

Jeżeli kilku współwłaścicieli odpowiada warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości

rolnej w drodze przeniesienia własności, własność nieruchomości będzie przyznana temu

z nich, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele.

§ 3.

W braku zgody między współwłaścicielami sąd przyzna nieruchomość temu ze współwłaścicieli,

który stale pracuje w gospodarstwie rolnym obejmującym tę nieruchomość, chyba że interes

społeczno-gospodarczy przemawia za wyborem innego właściciela.

§ 4.

Jeżeli kilku współwłaścicieli stale pracuje w gospodarstwie rolnym obejmującym nieruchomość,

sąd przyzna nieruchomość temu ze współwłaścicieli, który daje najlepszą gwarancję

należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego.

§ 5.

Przepisy paragrafów poprzedzających stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy nieruchomość

rolna może być podzielona, ale liczba wydzielonych części jest mniejsza od liczby

współwłaścicieli uprawnionych do otrzymania gospodarstwa.

§ 1.

Współwłaściciel, któremu wskutek zniesienia współwłasności przypada nieruchomość rolna,

obowiązany jest do spłat na rzecz pozostałych współwłaścicieli, którzy w chwili zniesienia

współwłasności

1)

odpowiadają warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze

przeniesienia własności, albo

2)

są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo

3)

są trwale niezdolni do pracy.

§ 2.

Ograniczeń przewidzianych w § 1 nie stosuje się do spłat na rzecz małżonka w razie

zniesienia współwłasności nieruchomości rolnej, która stosownie do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego należy do wspólnego majątku małżonków.

§ 3.

Wypłata spłat współwłaścicielom mającym kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego

ulega zawieszeniu do czasu podjęcia stałej pracy w jakimkolwiek gospodarstwie rolnym

bezpośrednio przy produkcji rolnej. Jeżeli podjęcie takiej pracy nie nastąpi w ciągu

roku od chwili zniesienia współwłasności, prawo do spłaty wygasa.

§ 4.

Współwłaściciele, którym zostały przyznane spłaty w związku z ich pracą w gospodarstwie

rolnym, a którzy zaprzestali pracy w takim gospodarstwie, tracą prawo do spłat jeszcze

nie uiszczonych, chyba że stali się trwale niezdolni do pracy.

§ 5.

Oszacowanie nieruchomości rolnej w celu ustalenia wartości udziałów współwłaścicieli

przeprowadza się według przepisów dotyczących sprzedaży państwowych nieruchomości

rolnych.

§ 6.

Spłaty przypadające współwłaścicielom określonym w § 1 pkt 1 mogą być obniżone. Przy

określaniu stopnia ich obniżenia bierze się pod uwagę

1)

typ, wielkość i stan gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem zniesienia współwłasności,

2)

sytuację osobistą i majątkową współwłaściciela zobowiązanego do spłat i współwłaściciela

uprawnionego do ich otrzymania.

Spadkobiercy dziedziczą z ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli w chwili otwarcia spadku

1)

odpowiadają warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze

przeniesienia własności albo

2)

są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo

3)

są trwale niezdolni do pracy.

W granicach określonych w art. 931 § 2 wnuki spadkodawcy, które w chwili otwarcia

spadku odpowiadają warunkom przewidzianym w art. 1059 pkt 1, dziedziczą gospodarstwo

rolne także wtedy, gdy ich ojciec lub matka nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla

braku warunków przewidzianych w art. 1059. Przepis ten stosuje się odpowiednio do

dalszych zstępnych.

§ 1.

Rodzeństwo spadkodawcy, które w chwili otwarcia spadku odpowiada warunkom przewidzianym

w art. 1059 pkt 1, dziedziczy gospodarstwo rolne także wtedy, gdy zstępni spadkodawcy

nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla braku warunków przewidzianych w art. 1059 lub

w art. 1060.

§ 2.

W granicach określonych w art. 934 dzieci rodzeństwa spadkodawcy, które w chwili otwarcia

spadku odpowiadają warunkom przewidzianym w art. 1059 pkt 1, dziedziczą gospodarstwo

rolne także wtedy, gdy ich ojciec lub matka nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla

braku warunków przewidzianych w art. 1059 lub w § 1 niniejszego artykułu. Przepis

ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

Jeżeli ani małżonek spadkodawcy, ani żaden z jego krewnych powołanych do dziedziczenia

z ustawy nie odpowiada warunkom przewidzianym dla dziedziczenia gospodarstwa rolnego

albo jeżeli uprawnionymi do dziedziczenia są wyłącznie osoby, które w chwili otwarcia

spadku są trwale niezdolne do pracy, gospodarstwo dziedziczą spadkobiercy na zasadach

ogólnych.

Rozporządzenie Rady Ministrów określi wypadki, w których pobieranie nauki zawodu lub

uczęszczanie do szkół uprawnia do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, oraz zasady

i tryb stwierdzania trwałej niezdolności do pracy.

§ 1.

Spadkobiercą testamentowym gospodarstwa rolnego może być każda osoba, która w chwili

otwarcia spadku odpowiada warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości rolnej

w drodze przeniesienia własności.

§ 2.

Osoba należąca do kręgu spadkobierców ustawowych może na podstawie testamentu dziedziczyć

gospodarstwo rolne również wtedy, gdy byłaby uprawniona do dziedziczenia tego gospodarstwa

z ustawy.

§ 3.

Jeżeli gospodarstwo rolne zostało przeznaczone w testamencie osobie nie odpowiadającej

wymaganiom przewidzianym w paragrafach poprzedzających, dziedziczą je spadkobiercy

ustawowi.

§ 4.

Do dziedziczenia testamentowego przez osoby prawne stosuje się odpowiednio przepisy

art. 160 § 2.

Obszar nabytej przez osobę fizyczną w drodze dziedziczenia lub zapisu nieruchomości

rolnej wraz z obszarem nieruchomości rolnej stanowiącej już własność tego spadkobiercy

lub zapisobiercy albo z obszarem odpowiadającym jego udziałowi we współwłasności nie

może przekraczać obszaru, który według przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej

stanowi górną granicę obszaru nieruchomości nie podlegającej przejęciu przez Państwo

na cele reformy rolnej. Przepisy art. 161 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

Jeżeli do spadku należy gospodarstwo rolne, spadkobierca może zbyć spadek w całości

lub w części tylko osobie odpowiadającej warunkom wymaganym dla nabycia własności

nieruchomości rolnej w drodze przeniesienia własności. Dotyczy to również zbycia udziału

spadkowego.

Spadkobierca, który w wyniku działu spadku otrzymał gospodarstwo rolne i zbył je przed

upływem lat dziesięciu od daty otwarcia spadku, obowiązany jest do wydania korzyści,

uzyskanych w wyniku zbycia gospodarstwa, pozostałym spadkobiercom dziedziczącym gospodarstwo

rolne, stosownie do ich udziałów w tym gospodarstwie.