Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego.

§ 18. 1.

łecznionej,

trw ałym

p o dłożu,

w skali 1: 1000 lub

§ 20. 1. Wyk onawca r obót geodezyjnych przekazuje

1) inwestorowi - k opi ę ma'py powstałej w wyniku powykonawczych pomiarów inwen taryzac yjnych lub oryg ina ł mapy w wypadku określonym w § 19 ust. 2,

2) właściwej pallstw ow ej jednostce geodezy jno-kartograficznej

a) oryginał mapy powstały w wyniku powykonawczych p omiar ów inwentaryzacyjnych lub kopię mapy ok re ś lo nej w § 19 ust. 2,

b) dane dotyczą ce osn owy geodezyjnej,

c) dane umożliw iając e akt ualizację mapy zasadnicze j,

ewidencji grun tów i katas.tru uzbrojenia terenu.

2. Mat e ri a ły nie podlega j ące przekazaniu zgodnie z

ust. 1 załącza s ię do dokumenta cji budowy.

Rozdzia l 6

Przepisy koilcowe.

2. Pomiary powykon awcze urządzeń podziemnych na-

§21. Traci moc zarządzen ie Ministr a Spraw Wez dnia 19 lipc a 1963 r. w sprawie wykonywania czynności geodez yjnych przy wyznaczaniu obiektów

budowlanych (Monitor Polski Nr 60, p oz, 307).

przed ich zasypaniem.

wnętrznych

§ 19. 1. S porz ądzona w wynik u realizacji inwestycji

os tateczna dokumentacja geodezyjno-kartograficzna powinna zawierać dane niezb ęd ne do wniesien ia zmian do

mapy zasaD n iczej , ewidencji gruntów i k.atastru uzbrojenia

terenu.

2.

na

większej.

2. W razie stwierdzenia nie.dopuszczalnych rozbież no ś­

ci między wynikami pomiarów a ustaleniem proj ek tu

tbiektu budowlanego, fakt ten należy odnotować w dzi enniku budowy.

leży wykonać

Poz. 47 i 48

-

Sytuację naziemną, podziemną

§ 22. Roz porządzenie

1 kwietnia 1975 r.

i nadz iem ną dla zana m api e zakł adu ,

wchodzi

M inister Gospodarki Terenowej

kładó w pr z emys ł o wych n ależy wykazać

w

ży ci e

z

dniem

Ochrony Środow iska

J. Kusiak "

48

ROZPORZl\DZENIE MINIS'l"RA "GOSPODARKI TERENOWEJ I OCHRONY SRODOWISKA

z dnia 20 lutego 1975 r.

w sprawie nadzoru urbanlstyczno-budowlanefJo.

Na podstaw ie art. 25, art. 28 ust. 4, art. 29 ust. 3, art. 34

ust. 1, ar t. 42 ust. 4 i art. 57 ust. 3 ustawy z dnia 24 paż­

dziern ika 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38,

p oz. 229) zarz ą d za się, co następuje

DZIAŁ

1

Przepisy ogólne.

§ 1. 1. Ro zpor ządzenie

i prowadzenia robót budowlanych oraz użytkowa­

nia obiek tów budowlanych,

2) określa podstawo we o bo wiązki inwestorów, projektantów, wykonawców robót budowlanych i osób wykonujących samodzielne funkcje techni czne w b lldown ictwie

w zakresie okre ślonym w pkt l oraz przy prowadzeniu rob ót "bud owlany ch i użytk o waniu o biektów budowlanych,

3) określa ob owiązk i właściciel i i zarzą dców zw iązan e

z utrzymaniem i r ozbió rką obiektów budowlapych,

4) ustala zakres, zas ad y i tryb działania terenow ych organów admini stracji państwowe j w sprawach nadzoru

urbanistyczno-budowlanego i techniczno-budow lane go.

1) n orm uje spraw y zw i ązane ze sprawowaniem nadzo r u "

ur ba nis tyc zno-budowl anego, ob e jmujące

al ustalanie miejsca i waru nków realizac ji inwestyc ji

budowlanych, zmiany sposobu wykor zystania tere2" Artykuły pow alane w rozp orz ądz e niu bez b liższeg o

nu oraz sprawy warunków ochrony śr o dowiska w

okre ślenia ozn aczają art ykuły ustawy z dnia 24 p ażMie r­

działa l ności budowlan e j,

n ika 1974 r. - Pr aw o budowl ane (Dz. U. Nr 38, poz. 229).

h) s prawy zagospodarowania terenów objętych dzia§ 2. Il ekroć w rozporządzeniu jest mowa

ła lnością inwestycyjną, roz wiąza ń ur banistyc znoarchitek tonicznych obiektów budowla nych, ustana1) o "właściwym organie " - na leż y przez to r ozumie ć

wiania stref ochronnych , warunków ro zpoczęci a

zgodnie z art. 57 us t. 1

•

I

-

DzienniK Ustaw Nr 8

81

a) w zakresi e budownictwa osób fizycznych - organy

administracji pat'ls t wowej w gminach, miastach

l dzielnicach miast podzielonych na dzielnice,

b) w zakresie pozostałego budownictwa - organy administracji państwowej w powiatach, miastach stanowiących powia ty i dzielnicach miast wyłączonych

z województw,

Poz. 48

4. Pracownicy organów, wykon ujący uprawnienia,

o których mowa wart. 55, powinni pos ia dać imienne upoważnienie wydane przez właści wy organ.

DZIAŁ

Budownictwo jednostek gospodarki uspołecznion e j

oraz iuu yeb je dnostek organizacy jn ych.

przez to również rozumieć

j e dnostkę organizacyjną lub osobę upoważnioną do

występowania w imieniu inwestora,

2) o "inwestorze" -

należy

3) o "mapie" - należy przez to rozumieć mapę lub szkic

sytuacyjny, wymagane dla danego rodzaju czynności

lub opracowań, określone w przepisach wydanych na

podstawie art. 25,

należy przez to rozumieć

plan zagospodarowania terenu inwestycji lub plan usytuowania obiektu budowlanego, sporządzony w ramach

założeń techniczno- ekon omicznych in wes tycji lub w

dokumentacji jedp.os tadiowej d la inwestycji realizowanych przez jednostki gospodarki uspołecznionej oraz

plan zagospodarowania działki budowlanej, sporządzo­

ny dla inwestycji osób fizycznych i jednoste k organizacyjnych, nie będących jednostkami gospodar ki uspo-

-4) o "planie realizacyjnym" -

łecznionej.

§ 3. 1. Plan realizacyjny i proj ekt - wymagane do

. uzyskania decyzji przewidzianych w rozpor ząd zeniu, powinny być sporządzone zgodnie ' z obowiązuj ący mi przepisami i normami oraz przedstawione w egzempiarzach oprawionych w okładkę formatu A-4.

2. Skreślenia, poprawki, uzupełnienia i adnota cje wprowad zo ne na odbitkach planów realizacyjnych i projektów

powinny . być wykonane trwałą techniką g raficzną, opisane oraz opatrzone podpisem osoby dokonującej tych

zmian lub zapisów i datą ich wykonania.

§ 4. 1. Przepisów rozp o rządzenia nie stosuje

budownictwa doświadcza lneg o.

się

do

2. W odniesieniu do obiektów budowlanych

1)

objętych

nadzorem techniczno-budowlanym, p owolanym na podstawie art. 58 - mają zastosowanie .wyłąc z nie przep isy § 1-24, 28-31 i 34-39 rozporządze­

nia,

2) objętych prawem lotniczym oraz ustawami o drogach

publicznych, kolejach i łączn ośc i - ma ją zasto s owani e

wyłącznie przepisy § 1-33, § 35 i 66--ó9 rozporządze ­

nia.

§ 5. 1. Wł a ściwy organ przed w y daniem decyz ji obejwymagania, nakazy lub zakazy w spra wach ochrony środowiska w budownictwie pow inien p o rozum ieć się

z organem albo jednostką organ izacy jną, właściwymi w

sprawach ochrony środowi sk a, lub z asię gnąć ich opinii.

mują c ej

2. W razie prz ystąpienia do aktualizacji miejscowego

planu zagospodarowania przestrzennego wł a ściwy organ

pode jmuje dec yzję w spr awie usta l~nia miejsca i warunków realizacji inwes tyc ji bud owlanej po poroz umieni u

% organem właściwym do aktualizac ji miejscowego planu.

3. Jeżeli 'sprawy, o kt órych mowa w ro zpo r ządzeniu ,

inwestycji lub ob iektów budowlanych poł o żonyc h

na o bszarze sąsia du jąc ych ze s ob ą jednostek pOdl ialu teryt orialnego, d ecyzję w p ierwszej ins tancji p0dejmuje ten

wła ściwy organ, do którego wystąpił zaint eres o wany, w po r ozumieniu z organem lub organami sąsierl nich jed noste k

pod ział u terytorialnego.

2

Rozdział

l

Informacja o terenie.

§ 6. 1. Właściwy organ jes t obowiązany u dzielić informacji o te renie po trzebnej do ustalenia lokali zac ji inwestycji oraz prac związanych z przygotowaniem inwestycji.

2. Na ż ądanie inwe s tora właściwy organ jest obowią ­

zany udzielić informa c ji o ki lku terenach, na których mogłaby być realizowana inwesty c ja.

3. Informacja o terenie wskazuje

pol o ż e nie i ori en t acy jną w i elkość terenu, na którym

inwestycja mogłaby być realizowa na , je go fun kc ję oraz

ch a rakt e r ys tykę warunków na tura lnych i stanu za inwestowania, a ta kż e podstawo we dane d otycząc e

ukształtowania prz estrzennego i funk cjonalnego terenu oraz ochrony środow iska ,

2) możliwości zaopatrzenia w energię, wodę i odpro wadzania ' ścieków oraz ewent ua lne wnioski co do inwestycji t owarzyszących i wspólnych.

1)

4. W ce lu uzysk ania informacji o terenie nal e ży przedorganowi mater iały niezbędne do jej

udzielenia, jak program, ch arakterystyk ę i potrzeby technic zno -uż ytkow e inwestycji.

stav, ić wł aściwem u

./

5. Przedstawieni e dany ch d oty czących pr ogr amu i charak terystyki nie obowiązuje w s tosunk u do inwestycji

z wiązanyc h z obronnością kr aj u i bezp ie czeństwem wewnętrznym, realizowanych na tere nac h z amknięfyc h .

§ 7. t. Udz ielenie inf ormac ji o terenie po winno nastą­

w terminie do 21 dn i od daty o tr zymania od inwestora

n i ezbędnych materiałów; w wypa dkc:ch szcze gólnie skompliko wanych termin ten może być przedłu żo ny do 60 dni.

pić

2. Informacja o leren ie traci s wą aktualność, j eżeli inw esto r w terminie 3 m i esi ęc y od daty uzyskan ia tej informacji nie prze dstawi ł wn iosk u o us tale nie miejsca i war unków realizac ji inwes tycji lub o zatwierdzenie planu rea lizćlcy jnego.

3. Term in ustalony w ust. 2 może być pr z e d ł u żony na

wniosek inw estora , wyłącznie jednak w s tosunku do jednego teren u.

Rozdział

2

Ustalanie miejsca i warunków realizacji inwestycji

budowlanych.

§ 8. 1. Inwestor jest ob owiąza ny uz yskać od właści­

w ego organu d e cyzję o ustal en iu mie jsca i warunków rea, lizac ji inwestyc ji budowlanej .

dot yc zą

2. De cy zja o ustal e niu mi ejsc a i warunków realizacji

inwes tyc ji bL1d ()w ~a nej o kreś la

l) teren (dZ iał k ę bud owlaną). na którym inw es tycja może

być zrea lizowa na . jego prze znacze nie oraz w razie potrzeby tereny stref y ochronnej,

•

-

D ziennik Ustaw Nr 8

e2 -

p.oz. 43

----------------------------------~----------------------------~~--~\--~----

2)

waru!lki urbanistyczn.e i architekt,on,icz ne realizac j'i i nw es tyc ji n·a ry m ter e ni e , ob ,' jlll lltące w szcZ8gó'ln,; ś c i.

a) główne zasady tu nkc j onal nego zag 0sp cJd a r owania

te r enu I [Jowląza nJa z ukłau e'm komunikacyjnym

o tocze n ia ora z wsk·ażnikl wykorzystania te renu;

pu e~t Izennego i arc hltf kzabu d owy i zi e leni, z okreś ie n i em ' łin i i

zabudowy, gabary t0w obiektów ' lub d o puszc zaln e g o zakresu tlg r a nl cz f ń IN zClgo s pod drowa nlu te renów

sąsi e dnich przy uwzg ! ę d ilJelllU okreś l onych warunk ów fi z jogr a fi cznych I stanu lill nw estowania ,

b) za sady

produkcyjnych paI'lstwowych gospodarstw rolnych

ouiz na obsza ra c h k o lejowych i na lotniskach 'n ie pr zeznaczo n yc h do ·zamieszka·n ia;

e)

ukształ t o wania

t o,nlcZi1e~lo

przezn aczo nych do czasowego użyt k u inwestora. '

lub wykonawcy na . okres r ealizacji inwestycji bu.d ow lanej , w obręb i e gran ic terenu inwestycji,

3) ustawianie barakowozów uży wany ch przy wykon y wan iu rob ót budowlany c h oraz b ad ań geologicznych

je że l i nie spowoduje to skutków, o któ r ych mo w a ' w

ust. I pkt 5 lit. b).

4. Na wniosek inwes tora wł a ś c iwy organ jest obow fą­

c) dO i:JLIslcwl n y stopień i za'lues Zi:l n leczyszczeó w y zany usta :i ć miejsce i ' warunki realizacji inwestycji bud a lanych do powletlZa atrn o sler ycz nego oraz lI ci'llŻ­ _ dowlan yc h, nie objętych przepisami ust. 1.

Iiw osci d 'la 'terencw otacz"jących,

.

.

§ 10. l. W celu uz ys kania decyzji ou!:\taleniu ' mi e jsca

3) warunki zaopdt rz e nla w en e r \;jię, w o dę i odprowadzai w a runków realiza cji inwesty cji budówianej inwestor ponia ŚCieKÓW, okr eśl one przez odpowied nie j ednostki,

wi'ni en w zależnoś ci od rodzaju inwestycji przedstawić

4) inne w a runki I zdkcenla mają ce wpływ n a r ozwiąza ­

właściwemu org a nowi

nia proJek t·o'we inw f slycji i ew e nŁ'ua ! ną r ea l izac ję inl) program i charakterystykę t ec hniczno-użytkową inwewestycj i towarzys z ą cyc h i ws·pól nych.

stycji,

.

§ 9. ' 1. Ustalenia pr zez właściwy organ m ic·j sc a· wa2) d ane co do wielkości potrzebnego terenu i szczególne

runk ów real izac ji inw e s , yc ji budowla·ne j wymaga

wymagania w tym 'zakresie,

1) wykon anie i rozbudowa stalych i tymczasowy c h bu3) zapo trze bowanie na energię,g·az, cfepło j' wodę, ilość

dynków,

i przybliż 6ny skład śc ieków oraz ' warunki obsługi

mu ilikacy j ne j i transportowej,

.

2) wykonanie i r ozbu d owa budow li s ta ł yc h służących do'

celów wypoczynku , r oz!'ywki i sportu,

4) d ane co 'd o 'ilości i przybhżonego s'kładu za lllecrysz3) wykon a nie stałych budowl i mostów i wiaduktów k o czeń wydalanych do atmosfery oraz przewidy\va ny stomunika cji kole j owe j i d rogowe j o rozp ię toścI ' pOW Y Ż e j

p ień uciążliwoś ci i ogran i czeń, które inwe stycja spowo15 m oraz dwupoz iomowych s krzyżowa ń ob ie k tów ko .

duje na terenach. otaczających, a w r azie potr zeby

ustanowienia strefy ochronnej -:. materiały 'i dane uzamunii<a cy j nyc h,

s Jd n iającc r ozmia ry oraz w ar unki użyt kowania' ter e'n u

4) wyko na n ie stałych si 8c i · lub linii u zbroj e nia ter enu

t e j s tr efy ,

wo d OCiągow yc h , kanalizacy j nych , ciep~nych , gazowych ,

ko- '

ele k tro e nergetycznyc h, telekomunikacyjnych i na pa l iwa płynne, z wyjątk i e m sieci i linii uzbro j e nia terenu,

poszcz e gólnyc h nieruc ho mości ,

pasów drogowych,

obszarów ko :e j owyc h i lotnisk,

5) realiz a cja 'innych inw es tycji bu dow lanych

a ) przew idzia n ych na terenach

czas na inn e c e: e ' lub

b)

użytkowan yc h

się

do b udowli

3. Ustalenia mi e jsca i w a runków r ea liz a cji inwestyc ji

bud owlane j nie wymaga

budowa ob iektów budowlanych w obrębie zamknię t yc h

terenów zWląwnych z obronn ości ą kraju i bezpi~czc'I1stwem wewnętrznym oraz w obrębie por tó w morskich, .

2) budowa budynków

1)

a)

pańs two w yc h

gospodarstw

l eśnyc h

w

ob rębi e

la-

sów,

b)

c)

stałych

parterowyc h gospodarczych i inwen ta rskich, o kubaturze do 1000 m 3 , w obrębie istnieją ­

c yc h ośrodków produkcyjnych p a l1stwowych gospo darstw ro lnyc h p oza miastami ,

st a ł yc h,

o kub a turze do 1000 m 3 w obrębie zaenergetycznych, górniczych, przemysło ­

wych oraz na obszarach kolejowych i na lotniskach,

k ładów

d)

przewidzianych do czasowego u żytku na okres nie

5 lat w obrębie zakładów energe ty cznych, g órniczych, przemysłowych , w oś rodk ac h

przekraczający

mapę ob e j mu jącą teren inwestycji (str ęfy ochronnej),

z oznaczo ną e w entu.a lnie wł a s ną . prop ozyc ją m iejsc a

r e alizacji inwestycji . budowlanej dwóch egze m- '

pl arz ach,

..

,

.

w

6)

k o pię

(wy rys) mapy ewidencji gruntów d la ob,Sz.a ru

map .ą , o kt.Óre j mowa . w pkt 5, z p odąnie m

gr ani c ni e ru chomoś ci (władania), jeżeli da n e te n ie

zostały w yk.azane n a m api e, . . ..

objętego

d? \y ch-

k tÓrych wykonanie mog.łoby spowo d owa ć wpro w a clz 2u ie, utrwa la nie lub zwiększenie i stnie ją cyc h

ogran icze l'J., uc i ążliwo śc i , p ogorsze nie warunków

o chron y środovv l skil, sanit a rnyc h albo b :n p ie cz e ń ­

s fwa ludzi lu b mienia na terena ch sąsiednich. .

2. P rzepisów LIS t. l pkt 5 nie stosuje

tria ngulacy jnych i lIlaków geodezy jnyc h.

5)

7)

wykaz właścIcieli, ' użytkownikó.w łub posiadaczy ter enu i ich sąsi adów, jeż e li właściwy or ga n nie z wo ln ~ł inwestora od obowiązku z ł o ż e nia t ych danych,

LI o d pisy w ymaga nego przepisami szczegó lnym i p orozumienia, 'pozwole nIa ..lub zgod y. organów a dmin istracji '

państwowe j na wykonanie 'za mi er zone j inwestycji bud ow lanej,

9) odpis d ecyzj i o lókali za cji in we stycji, j eże li inwe s tyc ja wymaga ustalenia l? kalizacjL

2. Przedstawienie. danych, o \<.tórych mowa w . ust. 1.

pkt 1, n ie obowiązuje w stos~nku do inwesty cji realizowanych na te re nac h zamkniętych zw i ą z.anych z obrQnnośc i ~

kraju i bezpieczeństwe m wewnętrznym oraz w obrębie portó w morskich; terenem zamkniętym może być równi eż ter e n p o jedynczego obiektu budowlanego lub jego cz ęść .

3. W cel u uzyskania decyzji o ustaleniu miejsca i warunków reali zac ji inwes tyc ji lini owyćh i si e ciowych inwestor jes t obowiązany p r zedstawić na m a pie (wyr y sie) w

d wóch eg zemprarzach proponowany przebi eg linii lub s ieci, z oznaczenie m ewentualnego ter enu p otr zebnego q, la

obiektów budowla ny ch z nimi związanych oraz odpisy wymaganeg o przepisami s zczególnymi pozwolenia , p or oz um ienia lub zgody orga n ów administracji p aństw owe j na proponowany przeb ieg li nii lu b s ieci. W raz ie zbliż e n i a obiekt ów liniowych l ub sieciowych do linii i urządzeń tel e ko-

-

munikacyjnych aibo skrzyż owani a z mml, na leży przedstawić d owody uz god ni e nia przebiegu tych linii z wł a ści­

wymi jednostkami r esor tu łączności.

4. Właściwy organ może żądać przedstawienia dodatkowych materiałów i danych niezbędn ych do wydania d ecyzji oraz większ e j ilości egzemplarzy map y (wyrysuj, o

której mowa w ust. 3. _

§ 11. 1. Usta le nie miejs ca i waru nk ó w reali zac ji inwestycji budowlanej może n astąpi ć łącz nie z zatw ie rdzeniem planu realiz acyj nego, j eżel i inw es tor przedstawI dok umenty wymagane do żatw ie rdzenia tego planu.

2. Dec yzja o ustaleniu miejsca i warunków realizacji

inwestycji zastępuje dowody uzgodnień w zakresie warunków zaopatrzenia w energię I wodę oraz odprowadzania

ścieków.

Rozdział

Sporządzenie

3

I zatwierdzanie planów realizacyjnych.

§ 12. 1. Plan realizacyjny sporządza się dla inwestycji. dla których jest wymagane ustalen ie przez właściwy

organ m:ejsca i warunków realizacji inwes tycji.

2. Pl a n realizacyjny pow ini en być opracowany na

aktualnych mapach w skali dostosowanej do rodzaju i wielkości inwestycji, lecz nie mn ie jszej niż I : I 000 d la terenów zabudo.yanych.

§ 13. 1. Część graficzna planu real izacyjnego , w zaod rodzaju inwestycji oraz warunków terenowych,

powinna zawierać

l) granice terenu inwestycji, z podział e m na tereny o

różnym przeznaczeniu,

2} granice strefy ochronnej, w razie ob owi ązku jej ustanowienia, z określen iem zasad zagospodarowania

i użytkowania tej strefy,

3) granice złóż kopalin lub obszaru górnic zego - przy inwestycjach polegających na eksploatacji tych złóż,

4) usytuowanie i obrysy oraz układy projektowanych

obiektów budowlanych, ze wskazaniem charakterystycznych elementów, wymiarów, rzędnych i wzajemnych odległości tych obiek tów oraz ich przeznaczenia,

5) układ zieleni wysokiej I niskiej,

6) oznaczenie elementów istniejącego zag ospodarowania

terenu, podlegających adaptacji stałej, czasowej lub

likwidacji,

7) rzędne w charakterystycznych punktach projek towanego ukształtowania terenu, a w razie potrzeby charakterystyczne przekroje terenu,

8) w miarę potrzeby widoki ciągów elewacyjnych ulic

I placów miejskich, z uwzględnieniem rozwiązań kolorystycznych,

9} projekty koncepcyjne lub posiadane dokładniejsze

opracowania projektowanych indywidualnie obiektów

budowlanych, określonych w § 9 ust. l pkt 1-3,

10) niezbędne profile oraz przekroje projektowanych komunikacyjnych obiektów budowlanych oraz sieci

uzbrojenia terenu , z ozn acze niem charakterystycznych

elementów, wymiarów i rzędnych.

leżności

2. Jeżeli przy zatwierdzani u planu realizacyjnego inwestor nie ma możliwości przedstawienia koncepcji rozwią- .

zań obiektów budowlanych projektowanych indywidualn ie

albo przedstawione koncepcje są niewystarczają ce do podjęcia decyzji wł a ściwy organ może określić termin odr ę bnego ich przeds tawi en ia.

83

Poz. 48

§ 14. Część opi s owa planu rea lizacyj nego, w zależ­

od rodzaju inwes tycji i warunk ów terenowych, powinna zawierać

ności

1) okreś le nie prze dmiotu i zakresu inwestycj i oraz kolejności realiza c ji poszczególnych ob iektó w (z ada ń inwestycyjnych),

2} opis istniejącego zagospod arowania terenu, z omówieniem przewidz ianych w nim zmian, adaptacji i likwidacji,

3) zestawienie charakterystycznych danych o przydatnoś­

ci gruntów do celów budowy, łączn i e z dan y mi co do

spodziewanych wpływów eksploatacji górniczej w granicach obszaru górniczego,

4) opis rozwiązan i a układu komunikacyjnego, transportowego, uzbrojenia terenu i ochrony przeciwpożarowej,

5) opis wpływu inwestycji na środowisko (ilości i składu

wydajanych z a nieczyszczeń, poziomu dźwięk ów, zasię­

gu ich wpływów na otoczenie, zmiany stosunków

wodnych itp .) oraz zwięzły opis rozwiązan ia ochrony

przed hałasem , ochrony powietrza atmosferycznego,

wód i gleby przed zanieczyszczeniem,

6} opis zagospodarowania strefy ochronnej i ograniczeń

w użytkowaniu jej terenów.

7) bilanse terenu, kubatur I powierzchni obiektów budowlanych oraz zestawienie wskażników technicznoekonomicznych charakteryzujących zagospodarowanie

terenu,

8} zestawienie zastosowanych projektów typowych z załączonymi kartami katalogowymi oraz projektów powtarzalnych z charakterystycznymi .danymi według

układu karty katalogowej projektu typowego, z uzasadnieniem ich doboru i omówieniem zasad adaptacji,

9) określenie powierzchni I objętości wierzchniej warstwy

ziemi uprawnej, podlegającej zdjęciu I dostarczeniu we

wskazane miejsce stos ownie do przepisów o ochronie

gruntów rolnych l leśnych oraz rekultywacji gruntów,

10) opis określający przt!znaczenie, konstrukcję i wyposażenie obiektów, o których mowa w § 13 ust. 1 pkt 9

I 10, z podaniem odpowiednio do przeznaczenia obiektu

danych co do szkodliwości dla środowiska, stopnia zagrożenia pożarowego i

higienicznosanitarnego otoczenia oraz zasady rozwiązania architek tonicznego

obiektu.

§ 15. Wątpliwości ' co do zakresu treści planu rea Iizacyjnego, o której mowa w § 13 i 14, rozstrzyga właściwy

organ.

§ 16. Wymagania dotyczące treści planu real izacyjnego ,nie dotyczą inwestycji związanych z obronnością kraju

i bezpieczeństwem wewnętrznym, realizowanych na zamkniętych terenach, oraz inwestycji realizowanych w portach morskich. Dla tych inwestycji treść planu realizacyjnego wymagającego zatwierdzenia powinna być ograniczona do określenia

l} granic projektowanego terenu zamkniętego, łącznie

z granicami strefy ochronnej, oraz sposobu jej zagospodarowania , jeżeli zachodzi potrzeba jej ustanowienia, z opisem wply wu na środow i sko , sposobów ochrony przed zanieczyszczen iem, pow ie trza at mosfe rycznego, wody i gleby , a takie ochrony przed hała se m, wibracją I promieniowaniem,

2) linii zabudow y oraz elewacji obiektów bud oWlanych

proj ek towany ch od strony dróg publiczn yc h, ulic

i pla ców, poł ożonyc h poza granicami portów morskich

lub ter enów z am kniętych,

.....

3) prze biegu i charak terystyki technicznej dróg- l llnU

komu nikacyjnych oraz sie ci uzbroj enia terenu, wyprow ad zony ch poza granice portu lub terenów zamknię­

tych, a t akże podłączeń tych obiektów do siec! utytku

pub licznego.

§ 17. 1. Do wniosku o zatwierdzenie planu re alizacyJnego inwes tor jest obowiązany dołączyć plan realizacyJny

w dwóch egzemplarzach, jeż e li właściwy organ nie zd"da

w i ększej il o ści tego planu, ora z w jednym egzemplarzu

1) odp isy wym aga nych przepisami szczególnymi decyzji

organów adminis tracj i pall stwowej wyratając y c h zg-od41

na zamierzone roboty budowlane,

2) dow ody zgody właściwych organów w razie potrzeby

o d st ęp s t wa od przepisów techniczno-budowlanych,

3) dok u me nt a c ję geologic z ną lub kartę rejestracyjn" zło­

ż a kop alin, k tórych wydobywanie nie podlega prawu

górniczemu, przy inwestycjach pol e gających na euploa ta cji tych złóż.

2. Przy inwestycjach liniowych I sieciowych r..Uzowanych na obszarze dwóch lub więcej powiatów dokumenty, o których mowa w ust. 1, powinny być dołączone

do wniosku o za twi erdzenie pl anu realizacyjne{lo w kompletach osobnych dla każde go powia'tu.

3. J e żeli opracowania projektowe pochodz/l z importu,

do wniosku o zatwi erdzenie planu realiz acyjnego inwestor

j est obow i ązany dołąc zyć p onadto dowód spra.wdze nia tych

opracowań przez zespó ł spra wd zający p aństwowej jednostki projek towania lub przez rzeczoznawców budowlanych.

§ 18. 1. W decyzji o za twierdzeniu planu realbacyJnego wł a ściw y organ

l} stwi erdz a zg o dność rozw i ązań projektowanej inwestycji z ustaleniami miejscowe go planu ugospodarowania przestrz enn ego lub wyznaczenia terenów budowlanych na podstawie przepisów o tere nach budowlI anych

w miastach lub na wsi oraz I warunkami określonymi

w decyzji o ustaleniu miejsca I warunków realizacji Inwestycji,

2) r ozstrzyga pod względem urbanistycznym i architet.tonicznym o doborze proj ektów typowych I powtarzalnych oraz o prawidłowości rozwiązań architektoniclnych obiektów budowlanych projektowanych indywid ualn ie, pow i ązaniu ich z warunkami naturalnymi terenu inwestycJi i z zagospodarowaniem otoczenia,

3) zatwierdza pod względem urbanistycznym i archite-ktoniczn ym r·ozwiązanla i ustalenia, o których mowa w

§ 13 i 14.

Poz. 48

84

klamowe l ogłoszeniowe, oraz k apliczek i innych podo'b nych obiektów kult u reli gij nego,

ł) wykonywania stałych ogrodze ń od strony ulic i placów w miastach i w miejscowościach uznanych za

uzdr owiska i o charak te rze turys t yc~no - w y poczynko ­

wym.

2. Uzyskania poz'Wo,l enia na bud owę nie wymaga budow~ pomników, posągów , ka pliczek i innych podobnych

obiektów kultu religijnego na tere nach cmentarzy i terenach prz ykościelnych , z wiązanyc h z wy konywaniem kultu

religijnego.

3. Przepisu ust. 1 nie stosuje si ę do inwestycji z wią­

zanych z obronnością kraj u i bezpieczel'lstwem w ew n ę t rz­

nym realizowanych na terena ch zamk ni ę tych or az do in westycJi w o b rę'bie portów morskich.

§ 20. 1. Pozwo le nie na budowę może d ot y cz y ć całej

inwestyc ji obj ętej planem rea lizacyj nym lub na wniosek

inwestora jej cz ęści.

2. Pozwolenie na bu d o wę usta la terminy, do który ch

będll mogły istni eć tymczasowe obiekty budowlane, ora z

warunki likwidacji przejściowego zagospodarow ania ter enu, jak też okreś la, w za leżnoś ci od rodzaju zami erzonych

robót bud owlanych

1) warunki pro wadzenia robót budowlanych ze wzg l ęd u

na bezpieczeństwo ludzi lub mienia oraz ochronę ś ro do wiska,

'

.

2) termin rozbiórki Istn iejąc ego obi ektu bud owl anego,

stanowiącej waru,n ek wydanego pozwolenia na budowę,

3) obiekty budowlane, których przek azanie d o uż y tkowa­

nia powinno by ć zgłoszone właściw emu organo wi.

3. Przy i.nwestycjl realizowanej na tereni e p ozo stają­

cym w prawnej dyspozycji inwestora lub której rea lizacja

ni. wymaga praw.neg.oprz ejęcia tere nu, pozwolenie na

budowę wydaje s ię łączni e z zatwierdzeniem planu realizacyjnego.

•. Właściwy organ może wydać pozwolenie na budoWił łącznie ;& zatwierdzeniem planu rea lizacyjnego w wypadkach innych aniżeli wymienione w ust. 3.

I 21. 1. Do wniosku o wydanie pozwolenia na budoWił inwestor jest obow'i qza,ny dołączyć

1) plan realizacyjny w dwóch egzemplarzach wraz 'l dokumentami o kr eślonymi w § 17 lub pow o łać się na

wcześniejszą decyzję o zatwierdzeniu planu realizacyjnego,

2) odpis dokumentu stwi erd zającego prawo i.nwestora do

dysponowania nieruchomościq prz e widzianą pod inwestycję,

2. W decyzji, o której m owa w ust. 1, właściwy organ

może określić szczegółowe rozwiązania projektowe obIektu bud owla nego lub jego cz ęś ci, jakie ze wzylędu na bupieczeństwo ludzi lub mienia na,leży przedstawić przy wys tęp o waniu o pozwolenie na budowfł.

Rozdział.

Pozwolenfa na budowę.

§ 19. 1. Uzyskanie pozwolenia na b udowę obowillzuJe

W razie

l} Inwestycji, dla których zgodnie z przepisami § 9 Jest

wymagane ustalenie przez wła'ściwy organ miejsca

i warunków realizacji inwestycji,

~) wykonywania Vi mlęjscach publicznych pomników, posągów i wodotrysków, stałych urządzeń wpływaj4cych

lld wyg l ąd obiektów budowlanych, jat urządzenia re-

3) w razie potrzeby dokumenty, o których mowa w - § 13

ust. 2 i w ł 18 U!;;t. 2.

2. Właściwy organ określa dokumenty wymagane do

uzyskania pozwolenia na b u dowę pomników, po sągó w, wodotrysków, urządzeń wpływających na wygląd obiektów

budowlanych, obi ektów kultu religijnego i ogro dzeń , o których mowa w § 19 ust. 1 pkt 2 i 3.

Rozdział

5

ZmIana sposobu wykorzystania terenu oraz strefy ochronne.

I 22. 1. Zmiana sposobu wykorzys tania tere nu bez dokonywania inwestycji budow1anej wymaga uzyskania zgody właściwego organu, jeżeli wpłyn ę ła~x . na pogorszenie

warunków ochrony środowiska albo b e zpieczeństwa ludzi

lub mienia na danym terenie lub w jego otoczeniu, a

zwłaszcza w razie

1) prowadzenia odkrywkowej eksploatacji kopalin,

~

Dzi ennik Ustaw Nr 8

urządzenia wysypisk, składow is k, m IeJsc postojowych,

pr odukcji poligonowe j, przeł adu nku m ater iałów lub surowców na terenach użytkowanych do ty chczas na inne cele.

2. Do wniosku o wyraże nie zgody, o której m owa w

ust. l) nal eż y dołączyć pla n realizacyjny w dwóch egzemp larzach oraz odpisy wymaganych przepisami szczegó ln ymi pozwoleil lub zgody or ganów administrac ji państwowej

na zmi anę sp osobu wyko rzys tan ia teren u.

§ 23. 1. Ustanowienie str efy ochro nnej nast ępuje w

drodze zatwierdzenia p la nu real izacyjnego.

2. Właścici e l e, zarządcy l ub użytkownicy istniejących

obiek tów budowlanych, dla któr ych us tanawia si ę strefę

ochronną, są obowiązani dus t arczyć właściwemu organowi

p otrzebne wyniki bada l'!, materiały i inne dane nie zbęd n e

do podj ę cia decyzj i.

§ 24. Do planów realiz a cyj nych , o któ rych mowa w

§ 22 i 23, s tosuje s ię odpowiednio przep isy § 12-18.

2)

Rozdział

6

Zg łaszani e rozbiór k I obiektów budowlanych.

§ 25. Z głosze nia właśc iwemu organowi wymaga r ózbi órka

1) stałych ś cian opor owych oraz budowl'i ochronnyc h

prze ciwla wi nowych i przeciwrumowiskowych, za bez. pieczając y c h równ ie ż grunty przyl egłyc h nieruchomo ści, .

2) zbiorników wodnych przeci wpoż a rowych,

3) studni publiczny ch,

4) budynków i· budowli z najdu Ją cy ch się w od legło ści

mniejszej n i ż 113 wysokości budowli od linii ro zgraniczającej tereny uż ytk u p ublicznego ,

5) obiektów budowlanych · b ędących zabytka mi.

§ 26. 1. Do zgłoszenia rozb iórki należ y dołącz yć

1) szkic ; okr eś l ają cy położenie r ozbieran ego ol)iektu budowlanego i urządz e ń . ,ochronnych związanych z wykonyw aniem robót r ozbiórkowych, w s tosunku do gra- .

nic nieruc homości , i stnie j ącyc h obiektów budowlanych

i innych elementów zagospodarowania teren u, podlegają cyc h ochronie przed us zkodze ni em, wraz z opisem

tych robót,

2) dowód zgody w łaściwe go organu na rozbiórkę obiekt u, jeżeli p rze pisy szczególne tego wymagają.

2. Właści wy organ może z a żądać od inwestor a, ze

wz ględu na b ezpieczeństwo ·ludzi i mienia , p rzedstawienia

do datkowych danych o obiekcie lub o prac-owań d otyczą ­

cych prowadzenia r obót rozbiórk owych.

§ 27. 1. Zgłoszenia ' rożbiórki właściwemu or ganowi

n ależy dok onać co na jmniej na 7 dni przed zamierzony m

terminem rozp oczęcia robót.

2. Do r ozb iórki można przystąp ić , j eżeli w termini e

7 dni od dorę cze nia z głosze n i a rozbiórkI' właściwy organ

ni e sprzeciwi się je j rozpoczęciu.

3. Jeżeli n a l e ży nie z włoc'znie zasto s ować środk i mające

na celu usun ięcie za grożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia, roboty ro zbiórkowe i z abezpiecza ją ce , ni ez będne do

usun ięci a dora żnego zagrożenia, mogą być roz t)oczę t e przed

ich zgłoszeniem wiaściwemu organowi.

Rozdział

7

Prowadzen Ie robót .budowlanych.

§ 28. 1. J edno stka .organiza cyjna ., pr zystępująca do

wy kona nia robót budowlanych (roz biórk owych) j es t obow iązana ustanowk k ierovi'h ika bu d owy (ro zbr6tki ), p os.ia-

-

Poz. 48 ·

d a jącego

przygot'owanie zawodowe d o p e ł nienia samodzIelnej funkcji technicznej, obejmują c ej kierowanie, nadzór

i kontrolę robót budowlanych, oraz p r owadzić dziennik budowy (r oz bi órki ). Obowiązuje to w razie

1) wyko n ywa nia i rozbudo wy ob Iek tu b ~ldow l anego ,

2) wykonywa~Ia r obó t budow lanyc h w istniejącym obiekcie budowlanym, obejmujących zmlilny układu konstrukcyjnego lub wymianę elementów konstrukcy j nych

na r ozwiązania o innych wł a ściwościac h te chnicznyc h,

3) wykon y wania st ałych insta :acji w obiektach b udow lanych,

4) r ozbiórki obiektów b udow lanych, wymagając e j zg ło­

szenia właściwem u org a n owi.

2. Powolanie ki erow n ika budowy obowiązułe również

w wypadkach innych aniżel i wymie nione w ust. l , j eżel i

j est to n iezbqdne ze w zg l ędu nil zakres lub skompl ikowany charak ter robót, koni e czność zape wn ienlil b e zpiecz,"ń ­

s lw a ludzi lub mienia, ochronę środowiska i warunków

z drowotn ych.

3. Na terenie inwestyc j i budowlanych, obejmującyc h

r oboty bud ow lane okre ś l one w ust. 1 pkt l, 2 i 4, obowią­

z uje wywiesze n ie tablicy informacyjnej budowy (rozbi órki).

4. Wymagania, o których mowa w ust. I i 3, nie doty czą budowy (r ozbiórki )

1) parterowych budynków gospodarczych o powierzchni

zabudowy do 30 m 2,

2) pomników, posą gów , wodotr ysków i innych obiektvw

architektury ogr odowej , u rządzeń wpływających na

wygląd obiektów bud o wlany ch, kapliczek i inn ych podo bnych obiek t ów kultu relig ijnego ,

3) ogrodzeń.

5. Właściwy organ może

1) z wolnić z przewidzianego w us t. . l obowiązku ustanowienia kier ownika budowy (rozbió rki),

2) ze wzgl ę du na bezpieczeństwo lud zi lub mienia albo

ochronę środowiska z ażądać ustanowi en ia kierown ika

budowy (rozbiórki) i prowadzenia dzie nnika budowy

(rozbiórki) przy wykonywaniu określonych r obót bu,dow lanych ni.e wym ienionych w ust. 1.

6. Je że li na bud owie są pr owadzone roboty budowlaHe , d o kierowania którymi jest wymagane przygotowanie

za wodowe w specjalnoś ci techniczno-budowlanej in nej niż

ma kierownik budowy, obowiązu j e ustanowienie kierow·nika robót w danej sp ec j alności.

7; Przepi s ust. 6' stosuje się odpowiednio do innych ·

s amodzielnyc h funkcji technicznych na budowie .

§ 29. 1. Dzie n nik budo wy (rożbiórki) nal e ży prowadzić

o ddzielnie dla każdego obiekt u budowlan e go, a w odnies ieniu do obiektów liniowych l ub sieciowych podzielo nych

na odcinki ro bó t dla oznaczone go odcinka r obót.

2. W szczegól n yc h wypadkach wł aściwy organ może

d opuścić p rowadzenie odr ę bn yc h, odpowiednio oznaczon ych tomów dziennika budowy dla po szcze gólnych rodzajów robót instalacyjnych w obiekcie.

3. Jeżeli przepisy wymagają p ro wadze nia dl a określo ­

nych robót budowlanych specjalriego dziennika robót (np.

d la fundame\ltów na palach lub studniach, d la ścianek

szczelnyc h). w dziennik u budowy nal eży zamieścić ad n otacj ę o prowadze niu sp ecjaln ego d zie nnika r obót i dzienn ik ten należy dołączyć do dz ie nnil:a ' budowy po z akoń ­

czeni u r obót.

4. Z a prawid ł owe pr o'w a dzen ie dziennika budowy (r oz. biórki) jest odpowiedzia lny ki e rowni k budowy (r ozbiórki),

. a pr-zy wykon)/ waniu robó t s y,gtemem gos pod arczy m · inwestot · albo osoba k ierują ca budową.

-

5. Prawo dokonywania wpisów w dzienniku budowy

(rozbiórki) przysługuje

1) osobom sprawującym w imieniu wykonawcy lub inwestora kie rownictwo lub nadzór nad budową (r ozbiórką), osobom pełniącym nadzór autorski, przedstawici elo wi użytk ownika, a w zakresie bezpieczeństwa

wykon y wania r o bót budowlanych także pracownikom

wy ko nawcy,

.

2) osobo m dokon ują c ym czynnośc i geodezyjnych na terenie bud o wy,

3) przeds tawic iel om organów upowużn iony c h do kon troli

przestrzega nia pr zepi s ó w na bud owie.

6. Osoby, któ ryc h d o tyczy zap iS doko nany w dzie·nniku bu dowy (roz bi ó rki). są o bo wiązane potw ie rdz i ć p.J clpisem zaznajomie nie si ę z tr eści ą tego zapisu ,

§ 30. Dzienni k bu dow y ( rozi~j ór ki ) jes t wydaw a ny

przez w łaściwy , organ za z\', fotem k osztów.

§ 31. Kierowni k budo wy (rozbiórki ). a p rzy gospo da r czym s ystemie vvyk o nywa n ia rob6 t - inwe stor, są obowią ­

zan i przez ce.ly okres wykonywania rob ót przechowywa ć

do kurm ent y stanowią c e podstawę ic h wykonywania oraz

ud ost ę p niać te dokume nty uprawnionym org3nom n a mie jscu bLHfowy (roz bi órk i) .

Rozdzia ł

8

Zawiarlami,m ie o odday;iu ob;ek tu budowlans go do u żytku.

§ 32. 1. Zawiadomienie w ł a ŚCIwego org ah u o oddani u

do uż ytku obiekt u '. budo wlane go ob o w i ązuje wyłąc znie w

zakr esie w ykonanych n a podstaw ie pozwolenia na bl\do wę

l) ob; ek tów budowlanych, których eksplo atacja jest uzależ ni ona od ozn aczenia w terenie i zagos podarowania

strefy oc h ronne j lub od wykon a nia urządzeń z wiąza ­

nych z och roną środ o w i s'>c.a,

2) budynków z pomies zc zen. ami przeznaczonymi na stały

pobyt ludzi, z w y jątkiem budynków objętych pra we m

lotniczym i ustawą o ko lejach,

3) obi ektów budowlanych nie wymie,nionych w pkt I i 2,

co do ktćrych w pozwoleniu na budowę nało ż on o obowiązek zawiadomienia o oddaniu. do u ży tku.

2. ' Inwestor jest obowiązany w terminie 7 dni od przekazania do użytku całości lub części obiektu budo wlanego, okr eślo nego w ust. l, zawiadom i ć o tym właściwy organ, załączając

l) oświad c zenie osoby kierującej budową, że obi ekt budow lany został wykona ny zgodnie z pozwoleniem na

bud owę, z pr ze pisami i normami oraz że doprowadzono

do należytego stanu i porządku teren budowy, a także

ulicę, sąsiednią nieruchomość, budynek lub lokal są­

siada w razie kor zysta nia z nich,

2) określenie ewentL1a Iny ch zmian dokonywanych · w

trakc ie wykonywania robót w stosunku do ustaleń pozwolenia na budowę, a ponadto

3) w odniesieni u do obiektów budowlanych, o których

mowa w ust. l pkt 1, oświadczenI e o wyznaczeniu

strefy ochronnej i właściwym jej zagospodarowaniu,

a także o wykonaniu urządzeń niezbędnych do zapewnienia ochrony środowiska i o s tanie ich got owoś ci

do eksploatacji,

..) w odnieSieniu do obiektu będącego zakładem pracy oświadczenie o zajętym przez inspektora pracy stanowisku co do zgodności wybudowanego obiektu lub

jego części z ustalonymi w projekcie wymaganiami

beżpieczeństwa i higieny pracy.

3. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do obiektów budowlanych czasowo użytkowanych przez wykonawcó.w ro-

8~

Poz. 48

-

bót lub inwestora w okresie realizacji inwestycji budowlanej.

R o z d z i ał g

PoZ'wolenia na utytkowanle.

§ 33. 1. W wypadkach określonych wart. 42 inwestor

wy st ę puje

o udzielen ie pozwol e nia na użytkowanie obiektu

b udowlanego po wykonaniu c a ł o ści robót bu dowlanych, zamierzonych i nakazanych, po przeprowadzeniu wymaganych przep is ami ba dań i sp rawd z e ń oraz po doprowadzen iu tere nu d zi a łki do stanu zgodnego z przepisami, dołącza­

j ąc do wniosku dokumenty ' wymagane przez wł a ściwy

organ.

2. Wlaściwy org an może w uzasad nionych w ypadkac h

w y ra zi ć z god ę na wykonanie robót w częściach, usta l aj ąc

waru nki i terminy wykona nia c a ło ści robót.

3. Z datno ść do u ży tku wy k onane go obiektu budowl an ego stw ierdza wlaściwyo r gan, ko r zy s t a j ą c w m ia rę potrzc:by z up ra wn ie ń przewidziany ch wa r t. 56.

R o z d z i a ł 10

Utrzymanie ohie któw budowlanych.

§ 34. 1. Wł aścicie l lu b z arządc a obiektu budowlanego

jest ob owiązan y u ż y t kowa ć obiekt. zg odnie z jego przeznaczeniem i ut rzymyw ać go zgodnie z przepisami art. 5.

art. 13 i a rt. 43 oraz , j e żeli w ym agają tego przepisy szczeg óln e, w ypo sażać obi ek t w nOWOCZE:sne ur ząd zeni a i ins talac je p odnoszące war unki b ezpiec z eństwa ludzi lub mieni a, walory u żytko we i eksploata cyjne obiektu oraz zmniejsz a j ąc e jego uciążl iwość 'dl a ot oczeni a.

2. Wł aści ciel lub zarządca obiektu budowlanego ma

obowiąz e k przechowywania prze z okr es istnienia obiektu

p la nu realizacyjnego i projektu ze wszy stkimi rysunkami

zamie nnymi lub naniesionymi zmianami, wprowadzonymi

w toku wykonywania robót budowlanych.

§ 35. 1. Właściciel lub za rz ądca jest obowiąz a ny ZAdla każdego budynku ks i ążkę obiektu budowlanego.

s tano wiącą dokument przezna czony do zapisów dotyczą­

cych przeprowadzan yc h badań stanu technicznego, remontów i przebudowy w okresie użytkowania obiektu budowlanego, w terminie

l) do jednego miesiąca od dnia przekazania do użytko ­

wania nowo wybudowanego lub przebudowanego budyn ku,

2) do końca 198Q r. dla istniejących budynków.

2. Właściwy organ może nałożyć obowiązek prowadzenia książki obiek tu budowlanego dla innych aniżeli

wymienione w ust. l obiektów budowlanych albo zwolnić

z obowiązku określon eg o w ust. 1.

3. Ksią ż ka obi ektu budowla.ne·go jest w dawa na przez

właś ci wy organ za zwrotem kosztów.

4. Protokoły i ekspertyzy dotyczące stanu technicznego obiektu budowlanego powinny być dołączone do książ­

ki obiektu budowlanego jako załączniki.

5. Właściciel lub zarządca jest obowiqzany przechowywać łącznie z książką obiektu budowlanego

1) materiały, o których mowa w § 34 ust. 2,

2) dzie nnik budowy i protok.oły badań oraz sprawdzeń

wymaganych przez przepisy szczególne, instrukcją

obsługi oraz instrukcję eksploatacyjną obiektu lub instalacji i urządzeń związanych z obie.ktem,

3) komplety opracowań projektowych i dokumentów

technicznych robót budowlanych wykonanych w '

I

obiekcie w trakcie jego użytkowania.

6. Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego Jest

ł ożyć

I

-

obowią zany

udos tęp nić

książkę

obiektu budowlanego

przedstaw icielom organów i osobom przeprowadzającym

kontrolę utrzymania obiektu budowl aneg o we właści wym

stanie tec hnicznym oraz przedstawiciel.om innych upoważ­

n ionych jednostek.

§ 36. 1. Pod stawą decyzji wydane j w wykonaniu

art. 47 p o winien być protokół oglę dzi n ob iektu budowlaneg'o, przeprowadzonych p rzez przedsta wicie la właściwego

o rganu ora z przed stawic ieli innych organów adm in istracji

pańs twowej, stosownie do wymag a ń przepisó w szczególnych.

2. Prot o kó ł oględzin powinien z a wierać w szczególnośc i

87

P oz. 48

1) kontroli okresowe j, dokonywanej co n a jmnIe] r a z na

rok , j cżeli instrukc ja eks pl oa tacyjn a d la d ane go obie ktu budowlanego nie st anowi in ~c z (' j , p')l ega jącej na

ko nt roli s tanu techn icznego e ~e me n t ó w b,u cynku, budowli i insta lacji, narai,o n yc h na szkod liwe wp.ływy

atmosferyczne i n i szczą c e d zi ał an ie czynni k ów powstaj ących pod c zas uż ytko w ania obi e ktu. or a z nil k o ntro li

ins ta lacj i i urz ądzeń słu żą c yc h ochronie śro do wis ka,

2) prz eglądo wi s tanu sprawn oścI tech ni cz ne j i wartoś ci

u ż ytkowej całego obIektu budowlaneg o,

prze prowadzanemu co najmn ie j raz n a 5 lat , prz e gląd te n zastę­

puj e kontrolę ok r esową w d dn_ym roku.

przegląd, o których m owa w ust. 1,

dokonywane przez osoby posiLld a ją ce p rzygotow a nie zawod o we wymagane do pe l rllenia f un k c ji k ierown ik a budowy l ub robót FZY budowi e an a log iczn ego obiektu b udo w lanego .

2. Kontrola lub

1) op is stanu te chnicznego budynku ,

2) przyczyny powstania uszkodzenia lub zniszczenia

obie ktu budowianego,

3) określenie s ta nu zagrożenia b e zpiec zeństwa ludzi l u b

mienia,

") uzasadnienie konieczności rozbiórki.

§ 37. W razie stwierdzenia przez w ł aściwy organ potrzeby opróżnien ia w cał ości lub w cząści budynku przeznaczO'nego na po by t ludzi, grożącego bezp o śr edn ia za wa leniem, organ ten jes t obowią zan y

1) wydać właści cielowi lub zarządcy obiektu budowlanegJ n akaz opró żnienia a l bo wyłączenia w określonym

terminie całości lub czę ści budynku z u żytkowania ,

Da podstawie p r otokołu oględ z i n budynku stwierdzi1ją­

ce go s tan zagr oże~ia bezpieczell stwa ludzi l u b m ie llla

i konieczność opróżnienia w całości lub w częś c i na

s tale lub do czasu wyk o nania niezbędnych robót budowlanych,

2) przesłać prot okó ł, o którym m owa w pkt l, organov"i

(j ednostce ) właściwemu do spraw pr z ydziału lokali w

tym budynku w celu w ydani a nakazu opróżnienia b udynku lub jego części, j eżeli nie j es t sam właściwy do

wydania tej decyzji,

3) zarządzić

a) umieszczenie na budynku zawi adom ie nia o sta ni e

zagrożenia bezpieczellstwa ludzi lub mienia oraz

o zakazie użytkow am a bud y nk u,

b) wykonan ie doraźnych zabezpI ec zeń i us un i ę cie zagrożenia bezpieczeilstwa ludzI lub ,mienia , z ok reś ­

leniem technicznie uzasadnionych term inów w y k onania.

§ 38. 1. Właś ci wy organ może z ażą d a ć od właściciela

lub zar ządcy, z uwzg lę d nienie m przep is ów szc zególnych,

us u n i ęcia przeszkód, jeżeli powodują zagrożenie be zpieczeństwa l udzi lub mieni a w istniejących obiektach b udowlanych albo ograniczenia do piyw u ś wiatła dz ie nn ego do pomiesz c z e ń przezn ac zonych na pobyt ludzi w s topni u nie dop uszczonym przez przepisy techniczno-budow lan e.

2. Usunięcie drzewostanu w w,ypadkach, o których mowa w us t. 1, jest dopuszczalne ty lko wówczas, gdy w inny spos ób nie mo żn a zapewnić b ezp i ec zeństw a ludz i lub

mie ni a albo wym aga ń zdrowotnych. Decyzja w spra wi e

usuni ęc i a drzewostanu może być podj ęta po zap oznaniu s ię

z opi ni ą w tej sp r awie sam o rządu m ie szkańców i jednostki

właści wej do spraw zieleni.

§ 39. \Vłaściwy organ z awiada mia Państwo wy Z akła J

Ubezp i ecz eń o wydaniu nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.

l.ozdział

11

Przeprowadzanie kontroli stanu technicznego obiektów

budowlanych.

§ 40. 1. Obiekty budowlane powinny być wcz asie ich

,

użytkowania poddawane;

m ogą być

3. Ko n trolę s tanu technIcznego instalacji elektr y cznych

I pio'runochronnych oraz g Jzllwych pOWInny pr zep r owad z a ć: osoby posiadające kwa lifIkacje wyma gCHI€ przy wyk onywani u do zo r u lu b usług w zakresie llaprawy ikonserwilcji odpowiednich urządzel1 energetycznych .

4. WJ aściwy or gan, ze względu na b ezp i e cz e ńsllĄ.'o ludzi lub mienia , może skrócić określone \,} ust. 1 terminy w

st os unku do poszczególnych ob iek tów bu d owla ny ch.

§ 41. 1. Włilściciel lub zar ządc a ora z użytkownik w

zakresi e napr aw należąc y;: h do nich w m y śl przep isów

szcze gólnych są obowiązani w c za sie lub bezp o średnio p o

p rzeprowadzonej kontroli lub przeglądzie stilnll tec hniczn ego obiekt u budowlan e go lub jego c zęści usunąć wszystk ie stwierdzone us zkodzenia i u sterki oraz u zup e łnić braki,

któ re mog ł yby s powodować zag rożenie bez pieczeństwa lud zi lub m ie nia i zagrożenie środow iska , a w sz czegó lności

p ożar , wybuch, porażenie prądem elektrycznym a ibo zat rucie gaze m.

2. Jeż e li w obiektach budowlanych budownictwa ogólneg o zachodzi potrzeba wykonan ia ro bót budowlanych,

ob e jmu jący ch wymianę fundamentów, s tr opów , słupów lub

ścian nośnych na rozwiązan i a o innych włilściwościach

technicznych albo prz euudowę el ewac ji ob iektu ,- wła ści ciel

lub z arzą dca jest ob o wiązany zaw ia domić wł. aściwy organ

n a 7 dni p rzed terminem o przystąp ie niu d o wykonama zam ierzonych r o bót bu dowlanych oraz o rodzaju, zakre sie

i sp oso "e wykonania tych robót.

3. Właściwy organ może z ażądać od właściciela lub

z arządcy, ze wzg l ędu na bezpieczeństwo lu dzi lub m ie nia

a lbo walory arch Itektoniczne obiektu budow lanego, przedstaw ienia okr e ślonych daoych o tym obiekcie lu!.! op ra cowań dotyczących prow ad zenia i wykonania robót, o któr ych m o wa w us t. 2.

Rozdział 12

Zmlana sposobu uż ytlwwa.nla obiektu budowlanego.

§ 42. 1. Wniosek o wyraż en ie ż gody n a zmianę spos obu użytkowania ob iektu bud ow lanego lu b jego CZ ę SC1,

o której m owa wa r t. 44 i 45 us t. l, pow inien z ilwie r a ć

1) opis lub r y s unek określający usytu owani e ob ie kt u budo wla nego w stos unku do granic ni e ru c homości i innyc h obiektów budowlanych, z oz naczeniem c zę ści

obiek t u, w której zamierza s ię dokonać zmiany sposobu uży tk owa nia,

2) zw i ęzły opis techniczny, określający r odza j i charakter ystykę obiektu budowlanego, jeg o konstrukcję, opis

sta ny te c hni cznego pods lawowyc h ele mentów bez piec.z el1stwa ludzi lub mienia w obiekc; ie budowlanym, jego dotychciaso~e i prze widywane przeznaczenie, :z;

określeniem, na czym będzie polegała zmiana przezna. czenia,

3) dowody uzyskania wymaganych prze pisami s zczególnymi zgody, porozumienia lub pozwolenia innych organów administracji państwowej, dotyczących objętej

wnioskiem zmiany spos obu użytkowan ia obiektu budowlanego lub jego części.

2. W razie przeznaczania do zb iorowego uży tku public znego pomieszczeil m ającyc h uprzednio in ne przeznaczenie, do wniosku, o którym mowa w ust. 1, powinny być

d ołączone ponadto dane t echniczno-użytkowe tyc h p o- .

mi eszc zeń oraz projekt ich ada·ptacji.

3. Jeżeli wnios ek o wyrażenie zgody na zmianę sposob u użytkowania sk ł ada użytkownik, należy dołączyć do

wniosku dowód zgody właściciela lub zarządcy na propon owaną z mian ę sposobu użytkow a n ia obiektu budowlanego

lub jego części.

DZIAŁ 3

Budownictwo osób fizycznych.

Rozdział 1

Pozwolenie na budowę.

§ 43. 1. Pozwo lenie n a budowę r ozstrzyga o zgodności

budowy z miejscowym p la nem za gospodarowania przes trzennego lub z wyznacz eniem terenów budowlany ch na

podstawie przepis ów o terenach budowlanych w miastach

lub na obszarach wsi.

2. Pozwólenie na bud owę

1) określa położenie i granice działki budowl ane j, łącznie

ze strefą ochronną w wypadkach wymagających ustanowieni,a tej strefy,

2) ustala zasady i w arun ki prawidIowej zabudowy dz ia ł­

ki bądż tyl ko usytuowanie zamierzonych obiektów budowlanych w naw iązaniu do istni e ją ce j i projektowanej zabudowy otoczenia działki,

3) ro zstrzyga pod względem urbanistycznym i architektoniczn ym o prawidłowości doboru projektów typowy ch

(po w tarzalnych l ora z r ozwiązań obiektów budowlan yc h projektowanych indywidualnie, a ' także o warunkach budowy i użytkowania obi ek tów budowlanych,

wynikających z wymagań ochrony środowiska lub warunkó w eksploatacji górniczej w granicach obszarów

górnic zych ,

4) ustala terminy, do który ch b ędą mogły istn ie ć ~biekty

budowlane r ealizowa ne jak o tymczasowe,

5) okr e śla w raz ie potrzeby

a) warunki prowadzenia robót budowlanych ze wzglę­

du na be zp ieczeństwo ludzi lub mienia na terenach

prz y ległych do budowy,

b) te rmin rozbi órki istn ie jącego obiektu budowlanego,

stanowiącej warunek realizacji inwestycji,

c) obiek ty budowlane, których przekazanie do użytko­

wania powinno być zgłoszone właściwemu organowi,

d) zakres dopuszczonych czasowo odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych w zwi?zku z istniejącą i zamJerzoną zabudową dz iał ki i jej otoczenia.

§ 44. 1. Pozwol e nia na budowę wymaga

1) wykona nie i r ozbudowa stałych i tymc zas owych budynków,

2) wykonanie robót budowlanych w istniejącym budynku, obejmujących wymianę fundamentów, słupów lub

ścian nośnych na rozwiązania o innych właściwościach

technicznych albo zabezp ieczenie budynku przed wpły­

wami eksploatacji górniczej,

3) wykonanie

Poz. 48-

a)

stałych

ścian

oporowych

o

wyśok o ści

powyżej

1 m,

b) stałych instalacji gazowych,

c) stal ych ogrodz e ń od strony ulic i p la ców w miastach i w miejscow o ścia c h uznanych za uzdrowiska

i o charakterze tur yslycz!lo-wypoczyn~ow ym,

d) w miejscach p ublicznych pomników, po są gów i wod o trysków, slały c h u rzijdlc il wplywających na wyg ląd ohi e któw budowlanych, jak ur lądzen i a r ekla lllowe i ogłoszenIOwe, oraz kap li cz2k i innych podobnych obiektów kultu re liai jn" go,

4) wykonanie innych inw f.'s!yc ji bu dow lanych

a) poza terenami is t n ie jącej zagrody (siediiska ) alb ;)

p oza terenem istnieji.jce j, czę ściowo już zagosp odarovvan e j dzia łki bu dowla nej,

b) poza ter enem dz ia ł ki wydzielone j geodezyjn ie ,

zgodnie z · przep isarm o wy z naczen iU terenów budowlanych w mias tach lub na obszafi'! ch wsi,

c) w obiektach zabytkow y ch oraz w Ich otoczenlll,

d) mogących wprowadz ic lub zwi ę kszyć uciążliw 0ś ci

pogarszające w arunkl sanitarne , b e zp ie czeństwa , lu dzi lub mienia albo warunki 'wykorzysrania terenó w

sąs iedni ch.

2. Pozwolenia na budowę n ie wymaga budowa

1) altanek nie przystosowa nyc h dostałego zamieszkania

na działkach w pracowniczych ogrodach dl ia łkow ych ,

2) p omnik6w: posągów. kapliczek i inn ych podobnych

obiektów kultu religij neg o -: na terena ch cme ntarzy

oraz na terenach prz ykościelnyc h, zw iąza nych z w y konywaniem kultu reli gi jnego.

3. Właściwy organ może zwol nić z obowiązku uz yska nia pozwolenia na budowę położonego na obszJrze wsi budynku gospodarczego i inwentarskiego, wzn oszonego we dług projektu typowego lub powtarzalneg o na terenie

istnie jącej zagrody z zac howani e-m warunków okreś l on yc h

w § 46 ust. 1 pkt 4, jeżeli budynek ten nie b ęd zie naruszal

warunków techn ic znych, j akim powinny odpowiadać ob iek ty budo wlane , a z w łaszcza ze względu na odległość od granic sąs iednich nieruchomości nie będzie naruszał za sad zagospodaro wania terenu, wym3gań ochrony środ o wiska

i beżpi eczeń.st wa ludzi lub mienia . .

§ 45. 1. Na wniosek inwestora właściwy or gan jes t

obow iązany przed udzi eieniem pozwolenia na budowę r ozstrzy gnąć podstawowe problemy ur ba nIstyczne i architektoniczne oraz ochrony środOWiska zamie rzon e j inwest ycj i

budowlanej, w drodze wydania oddzielnej d ecyzji o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji lub o zatwierd ze niu p lan u zagospoda rowania dzi a łki.

.

2. W decyzji, o któr ej m owa w ust. 1. następują rozstrzygn ię cia okreś l one w § 43 ust. 2 pk t 1 i 2.

3. Na \vn iose k inwestor a wł aściwy organ jest obo,

wiązany

prz e kazać i nfo rmację o możli wościach i warunkach

r ealizacji inwestycji na te ren-ie propono wa nym przez

inwestora lub wskazanym przez organ albo zmi an y

sposobu wykorzystania tego terenu,

2) w razie nie przyjęcia propozycji inwestora wydać

odpowi e dn ią decyzję, zawie rającą faktyczne i prawne

uzasadnienie nieprzyjęcia tej propozycji.

§ 46. 1. Do wniosku o wyda nie pozwolenia na bu-

. 1)

d o wę należy dołą czyć

1) plan zagospodarowania działki budowlanej albo powołanie się na wcześn ie j uzysk aną decy z ję o zatw ierdzeniu planu zagospod a r owa n ia dz ia łki w wyp3dkach,

o których mowa w § 45 ust. 1,

2) w wypadku projektowanego indywid ual nie obiektu

budowlanego, objętego obowiązkiem uz ysk ania pozwolenia na budowę

Dziennik Ustaw Nr' 8

-

a) char ak terystyczne rzuty poziome, przekroje l elew ac je budynku lub budo wli alb o odpowiednie rys unki nie zbędne do wy konania zamierzonych robót

b udo wlanych, określające ich położenie, zakres

i r odzaj oraz zasady rozwiązania architektonicznobudowlanego,

b) krótki opis określający przeznaczenie; wyposażenie

i w y kończenie ob iektu budowlanego, z podaniem

odpowiednio do rodzaju obiektu - danych o stopniu zagrożenia pożarowego i sanitarnego otoczenia,

3) dowody wymaganych przepisami szczególnymi zgody, porozumienia lub pozwolenia innych organów

administracji państwowej, dotyczących wykonywania

zamie.zonych robót budowlanych,

4) dowód własności, wieczystego użytkowania działki budowlanej, a na obszarach wsi również dowód samoistnego posiadania lub Inny dowód dysponowania nieruchomością, określony w odrębnych przepisach.

Opracowania i dokumenty określone w pkt l i 2 dołącza się

w dwóch egzemplarzach, a określone w pkt 3 i 4 w jednym egzempl arzu.

2. Przepis ust. 1 pkt 2 nie dotyczy objętych obowiąz­

kiem uzyskania pozwolenia na budowę parterowych budynków bez palenisk i o powierzchni zabudowy do 30 mi,

z wyjątkiem garaży w miastach.

3. Właściwy organ może zażądać, ze względu na bezpieczeństwo ludzi lub mienia, przedstawienia niezbędnych

obliczell i rysunków każdego o~iektu budowlanego.

4. Do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę

obiektu budowlanego, przewidzianego do wykonania według projektu typowego lub powtarzalnego, iriwestor może, zamiast planu zagospodarowania dz'iałki, dołączyć dwa

egzemplarze mapy (dopuszczonego przepisami szkicu aytuacyjnego), wymag;mej do sporządzenia tego planu oraz

j eden egzemplarz projektu, j eż eli obiekt będzie budowany

1) na terenie istniejącej zagrody,

.

2) na działce częściowo zabudowanej,

3) na działce nie zabudowanej, wydzielonej geodezyjnie

zgodnie z przep is ami o wyznaczeniu terenów budowlanych w miastach oraz na obszarze wsi.

5. Projekt typowy lub powtarzalny powinien mieć naniesione zmiany wyłącznie w razie zamierzonej rozbudowy

lu~- przebudowy określonej w § 44 ust. 1 pkt 1 i 2.

6. W wypadkach określonych w ust. 4 właśdwy organ

udzielający pozwolenia na budowę określa na mapie (szkicu sytuacyjnym)

usytuowanie obiektu budowlanego,

uwzględni aj ąc prawidłowość doboru projektu typowego

i warunki bezpieczeństwa ludzi i mienia.

7. Jeżeli wnios e k o wydanie pozwolenia na budowę

dotyczy zagrody, do kt6rej uporządkowania i modernizacji

są niezbędne czasowe odstępstwa od przepisów technicznobudowlanych, we Wniosku należy wykazać możliwość prawidłowej za budowy działek lub zagród sąsiednich przy zamierzonej zabudowie zagrody objętej wnioskiem, uzgodnioną z właścicielami lub użytk owni kami tych dział e k.

8. Jeżeli kilku inwestor6w zamierza podjąć zespołowo

budowę obiektów budowlanych, mogą oni wystąpić wspólnie lub przez pelnomocnika o zatwierdzenie planu zagospodarowania działek oraz o wydanie pozwolenia na budowę dla sąsiadujących dział ek budowlanych. We wniosku

należy podać

1) numery działek z ewidencji gruntów oraz oznaczenie

obiektó w budowlanych lub ich segmentów należących

do poszczególnych inwestor6w.

2) imi ę i nazwisko, adres osoby uprawnionej do odbioru

i przechowywania wydanych decyzji wraz z załączni­

kami.

Poz. 48

-

9. W razie inwestycji, o któr yc h mowa w · ust. 8,

budowane co n ajmniej d wa ide n ty czne budynki na podstawie tego s amego proj ektl1 ty po we go lub

powtarzalnego, przedstawia się wymagane opra cowania

projektowe tylko Je dnego budynku.

10. Właściwy organ okreś l a dokume nty wy maga ne - do

uzyskania p ozwolenia na budowę obiektów lub urządzeń,

o kl6rych mowa w § 44 ust. l pkt 3 lit. d).

f 47. 1. Plan zagospodarowania dz i ałki bu dowlanej

należy sporządzić na aktualnej mapie (dopuszczonym przez

przepisy szkicu sytuacyjnym), w skali nie mniejszej niż

11500.

2. Plan zagospodarowania działki budowla ne j powinien zawierać elementy niezbędne do

1) ustalenia gran ic działki,

2) usytuowania i wykonania projektowanych o biektów

budowlanych, w szczególności określające

a) obrysy projektowanych obiektów b udowlanyc h, ich

przeznaczenie, charakterystyczne wymi a ry, wzajemne odległości, wyjazdy i wejścia, sposób przewidzianej realizacji - według rodzaju projektu (typowego, powtarzalnego lub opracowanego indywidualnie),

h) zmiany wp ro wadzane w istniejącym zagospodar owaniu działki i w drzewostanie.

I 48. Pozwolenie na budowę jest wydawa ne dla całości inwestycji lub jej części, w zakresie objętym opracowaniami projektowymi dołącz.onymi do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę.

jeżell mają hyć

Rozdział

2

ZgłaszanIe rozbiórki obiektu budowlanego.

I 49. 1. Zgłoszenia właściwemu organowi wyma ga rozb16rka

l) budynk6w znajdujących się w odległości m nie jszej niż

1/. wysokOŚCi budynku od linii rozgraniczającej tereny

użytku publicznego oraz innych budynków o wysokoś­

ci powyżej 8 m,

2) atałych ścian oporowych, zabezpieczający ch również

grunty przyległe,

3) obiektów zabytkowych.

2. W zgłoszeniu rozbiórki inwestor jest ob owią zany

1) określić położenie na działce i rodzaj rozbieranego

obiektu,

2) w odniesieniu do obiek tó w zabytkowych prz e dstawić

dowód zgody właściwego organu na rozb iórkę obiektu.

3. Zgłoszenia rozbiÓrki właściw e mu orga nowi należy

dokonać co najmniej na 7 dni przed zamierzo ny m terminem rozpoczęcia robót.

.(. Do rozbiórki można przystąpić, jeżeli w terminie

; dni od doręczenia zgłoszenia roz biórki właśc iw y organ

jej aię nie sprzeciwi.

~. Roboty rozbiórkowe i zabezpieczające, niezbędne

do usunięcia dorażnego zagrożenia bezpieczeńs t wa ludzi

i mdenia, mogą być rozpoczęte przed ich zg łosze :lie m właś­

ciwemu organowi.

Rozdział 3

Zmiana sposobu wykorzystauia terenu.

I 50. 1. Na dol{Qnanie zmiany sposobu wyk orzystania terenu, polegającej na tworzeniu wysyp isk a , składowi­

ska, miejsc postojowych I produkcji poligon owe j oraz wyrobiska odkrywkowego kopalin jest niezbęd ne uzyskanie

zgody właściwego organu.

2. Do wniosku o wyrażenie zgody, o której mowa w

ust. 1, należy dołączyć szkic ok reśla jący p olożeni e wysypiska lub wyrobiska, wymaganą przepisami s zczególnymi

~

-

Poz. 48

~------------------------------------------------------------~---------

kartę rejestracyjną zł o ża kopalin, krótką charakterystykę

dokonyw unej zmiany sposobu wykorzyst a nia terenu i nast ęps tw d la środow i s k a oraz d o wód wł a sn o ści, wieczystego użytkowania, a na obszarach wsi rów nie ż dow ód samoistnego pos ia dania t erenu objętego wni oskiem,

Rozdział

4

Prowad zenie robót budowlanyc h.

nym, a w szczególności wypełniać obow i ązki określone w

§ 34.

§ 56. 1. Instalacje elek tryczne i piorunochronne oraz

g a zowe w obiektach budowl a nych powinny być w czasie

ich użytkowania podd awa ne co najmniej raz na 8 la! przegląd o wi polegając e mu na bad a niu stan u sprawności tec hnicznej połączeń, osp rzętu, zab ezpi e cze ń i śr o dków ochr on y

od por aże ń, r ezystanc ji ( opo rn oś ci) izolacji pr zewodów

i uzi emie ń in sta lac ji i ap ara tów lub - oQ.powied n io szcze ln ości przew od ów i ap aratów gazowych.

2. Ba dan ia st a nu techn ic zne g o inst a lacji, o których

mowa w ust. t, nale ży p owie rz ać os o bom pos iada jącym

kwalifikacje wym aga ne od osó b w yk on u jących d ozór lub

uslugi w zakres ie nap raw y i konserw a cji odpowi e dnich

§ 5 1. t. Prz ystępu jący do wykonania r o bót b udowl an yc h, v/yrn a ga jąc yc h uzyskan ia pozwo lenia n a bu dow ę lub

z głosze nia rozbIó r ki właściwemu organ o wi, jest ob o wią­

zany

1) po w i erzyć kier ow nictwo bu do wy, roz biórki lub okreś­

lon ych robó t budow lanych osobie p o s i adającej wymaurządzeń ene rge tycz~y ch.

ga ne pr zygo tow a nie zawodowe, okr e ś l o n e w pr ze pisach

3. Pro t okoły z przeglądów ins tal a cj i e lektr y cznych,

w s p[a w ie sam odzi elnych fLlllkcji techn icznych w bupiorunochronnych i gazowych, o któr ych mowa w ust. l,

down ictwi e,

pow inny b yć przecho wyw ane przez w ł aśc ic ie l a (z a rządcę)

2) pr owadZ IĆ dzi e nnik budowy (rozbió r ki),

obiektu budowlanego i udostępniane organom i jedn os t3) um !e sc i ć na budowie prowadzonej w m i eście w wik om up n ważniony m do kontr oli przestrze gania pr zepisów

docz ni' m mi e jscu tablicę informa cy j ną budowy (rozw bud ow nictwie.

bió rk i).

4. Właściwy organ może nakaz a ć ze wzgl ędu na bez2. Pr zep isu ust. 1 nie stosuje się do bu dowy (rozbiórp iecz e ństwo ludz i lub mienia przepr owadze n ie w wyznak i)

czonym te rmin ie p rze glądu sta nu techni cz nego ob iektu buI) part ero wy ch budynków o powierzchni do 3D m',

dowlan eg o lub j ego części.

2) ins talacji gazowy ch,

§ 57 . 1. Właś ci ciel lub z a rządca, a użytkownik w za3) ogr od zeń ,

kresie napraw do niego należących w myśl przepisów

4) po m n iKÓ W, posąg ó w, wodotrysków, urz ądzeń wpływa­

szcze gólnych, jes t obowiązany, w czasie lub b ez p () śr ~ dnio

jący c h na wygląd obiektów budo w:u nych, kapliczek

po prze pr o wadzonym przeglądzie stanu techniczn ego obieki in nyc h pod obnych obiektów kultu religijn e gQ.

tu budowlanego l u b jego cz ęś ci, usunąć wszystkie stwier3. W ła ściw y org an może zwolnić z obowiązku powoła­

dzone us zkodzen ia i usterk i, których pozostawienie mon ia kiero wni ka budowy (rozbió r ki lub rob ót) albo prowagłoby spowodować zagrożenie bezpieczeństwa lud7Ji lub

dzen ia d li en nika budowy (rozbiórki) w w ypadkach innych

mienia bądż środow i ska, a w szczególn o ści katastr o fę bur obót budow la nych aniżeli wymienione w ust. 2.

. dowlaną, pożar lub wybuch, poraż e n i e prądem elektrycz§ 52. I. Dz iennik budowy (rozbió rk i) należy prowanym lub zatrucie gazem.

dzić od dziel ni e dla każdego obiektu bu do wlanego.

2. W odni esieni u do obi ek tów b ud o wlanych będących

2. Za prawi dł ow e pro wadze'n ie dz ;enn ika budowy

własn o ś ci ą osó b fizycznych stosuje się także przep isy

(rozhiórk i) jes t od powiedzia I na osoba kierująca robotami

§ 36-39.

bud owl any m i.

§ 58. 1. Wniosek o wyrażenie zgody na zmianę spo·

3. Praw o dokonywania wp isów w dzi e nniku budowy

s ob u użytkowania obiektu bu dowlanego (jego części), Q

(r ozb ió r ki) p r zysługuje

któr e j mowa wart. 44 i 45 ust. 1, powinien zawierać

1) inw esto rowi, osobom spr awu jącym kierow nictwo robót

1) opis lub rysunek określający usytuowanie obi e ktu bubud ow la nych, wykonawcom ora z proj ek ta nto m ,

d ow lanego w stosunku do granic działki i innych

2) pr zedsta wicie lom organó w upoważ ni onych do k ontroli

o biek tów budowlanych, z oznacze n iem cz ę ści obiektu,

prze s trze gania prz e p isów na bud o wie .

w której zamie rza się d ok onać zmia ny sp osobu użyt­

kowania,

4. OSCJby , któr yc h dotyczy zapis d ok onany w dzienni2) z więzl y opis techniczny ok r eślający rodzaj i ch arakteku budow y (rozbiórki ). są ob owiązane p ot w i erdzić podpir ystykę obiektu budowlaneg o , op is jeg o ~onstrukcji

s e m zazn aj o mienie się z treś cią teg o zap isu.

i

st a nu technicznego p udstaw o wych e lementów zapew5. Dz ien nik budowy (rozbi órk i) i tab lica informacyjna

ni a ją cy ch be zpi ecz eń s t wo lud zi lub mienia, jego dosą w y d a wan e przez wła ściwy o rgan za zw r otem k osztów.

ty ch czasowe i prze wid y wane prze zn a czeni e, z okr e śle­

§ 53 . In we stor je st obowiąz a ny p r ze z cał y okres proniem, na czym bę dzie poleg a ł a zmi a na przeznaczenia.

wad zenia r o bót prz e chowywać d oku menty s t a no w iące pod2. J eże li wn iose k, o któr ym m o wa w ust. l, składa

st awę ich wykonania oraz udo st ępniać

te d ok umenty

uż ytkownik , ob o wiązu je dolączenie dowodu zgody właś ­

i dzi ennik bu dowy up ra w niony m or gan o m.

ci ciela lub zarzą dc y na p r o ponowaną zmianę sposobu

u żytkow a nia obi e k tu budowlaneg·Q lub je go części.

Rozdział 5

3. W łaś c iwy orga n może zażądać przedstawienia doZawiadamianie o oddawaniu do uł ytk u I utrzymanJe

datkowyc h wyj a śn i e ń i op r ac ow ań technicznych nie wyobiektów budowlanych.

mi eni onych w us t. l, jeżeli jest to niez będ ne do wydania

d ecyzji, ora z innyc h dokumen tów wym aga nych prze pisami

§ 54. Bu d u jący jest obowią z any VI terminie 1 dni od

szcz e gółn ymi.

prz ys tą p i enia do uż y tkowania całośc i lub części stałego

Rozdział 6

budynk u za wiadom i ć o tym właściwy organ, załączając

Pozwolenia na użytkowanie.

wymagan e p rzepisami dzienn ik budowy oraz protokoły

badań

i sprawdzeń.

§ 55. Właściciel

lub zarządca obiektu budowlanego

jest obow iąza ny użytkować obiekt zgodnie z jego przeznaczeniem or a z utrzymywać go w należytym stanie technicz-

§ 59. 1. W wypadkach określonych wart. 42 inwestor

o udzie le nie pozwolenia na użytkowanie obiektu

budowlanego po wykonaniu w całości robót budowlanych,

zamierzonych i nakazanych, po przeprowadzeniu wymaga-

występuje

D2iienn iJk Ustaw Nr 8

----------------------------------------------------------------------------------------nych pr·z e.plsami badań i sprawd.zeń oraz po d opl"tl.wadzeniu

terenu działki do stanu zgodnego z przep isami , d o łą c zając

do wniosku dokumenty budowy wymaga ne przez właści­

wy organ.

2. Właściwy organ może w uzasadnionych wypa dkach

wyrazić zgodę na wykonanie robót w cz ęściach , usta la jąc

warunki i terminy wykonania całości robót.

3. Zdatn o ść do użytku wykonanego obi ekt u stw ierdza

właściwy or~n, korzystając w m i arę potrzeby z uprawnień przewi dzianych wart. 56.

Postępowanie

DZIAŁ 4

w sprawacb katastrof budowlanych.

1. Katastrofą budow l aną w ro zu mieniu r oz pojest nie za mierzone, gwałtowne zn iszczenie

obiektu bud o wlanego łub jego części, a ta kże k onstru kcyjnych elementów ruszt o wań, ścianek szczel n ych i obudowy wykopów.

2. Nie stanowi katastrofY budowlanej

l) uszkodzen ie elementu wbudowanego w obi ekt budowlany, nadającego s i ę do naprawy lub wymiany,

. 2) awaria terenowych urzą,dzeń budowlanych,

3) awaria insta lacji.

3. Przez terenowe urządzenia budow lane należ y rozumieć związane z obiektami budowlan ym i d o j a zd y. przejścia, placyki · postojowe, płacyki pod śm iet n iki l trzepaki,

podwórka i ukształtowanie terenu. ·

4. Postępowanie wyjaśniające w sprawi e katastrofy

budow lanej prowadzi właściwy org an, z · w y łączeni e m postęp ow ania w spraw ie w y pa dku z ludżmi.

§ 61. 1. W razie katastrofy b ud owla n e j w budowanym

(.rozbieranym) obiekcie · b ud owlanym kierownik budowy

(robót) jest obow i ązany

l) zorgan i z ówa ć dor ażn ą pomoc po szkodowa n ym,

2) zabezp ieczyć miejsce katast rofy p rzed zm ianą stanu,

jaki p owstał w zwi ąz ku z ka ta s t rofą,

3) n i ezwłocznie zaw i a domić o katastrofie

a) właściwy org an,

b) właŚCiw e go prok uratora lub w ł aściwy organ M il icji

Obywatelskiej,

c) inwestora, dy re kcję wyko nawcy i j edno s tkę nadrzędną wykonawcy,

d) In ne organy zain teresowane przyczynam i i sku tkami katastrofy budowla nej z mocy p rzepisó w

szczególnych .

2. Przepisu ust. 1 .pk t 2 nie s tosuje s. ię. gdy wprowadzenie zmia n y jest kon ieczne w celu r a towania życia ł u b

zabe zpieczeni a przed rozszerzaniem s i ę skutków k a ta s tr ofy; w tym wypadku ob o w i ązuje s zczegółowe opisa n ie stanu

faktycznego po ka ta strofie oraz wprow adwnyc h zmia n,

z oznaczeniem tych stanów na szkicach i w miarę m o ż no ści

na fotografia ch .

.

3. Ob ,1wiązki, o których mo wa w ust. 1, w od niesieniu

do obiektów budowlanych, który ch wykonan ie nie wyma' ga ustanowi en ia kiero w n ika bud o wy. o bciążają in wes tora,

a w odniesieniu do ob iektów istnieją c y c h - właściciela

lub zarządcę.

§ 62. 1. Właściwy organ po otrzym a n iu zaw iadomienia o katastr ofie budow la nej JesŁ obow i ą zany

l) n i ezwł oczni e powo łać kom i s ję ma jąc ą na ce lu pr otokolarne ustalenie okoliczności I prz yczy n kat a strofy

oraz okr eśle n i e pod stawowyc h cz y nn o ści n iezb ę dnyc h

go ~ikwidacji zagr oże ni a b ezpieczeństwa ludzi lub

m ien ia,

... , ,..'

.

2) prz.e,słać n i ezwłocznie do or ga nu a dministracji p a ń­

stwo wej sto p ni a wojewódzk iego oraz d o M inisterst wa Gos poda rki T erenowej i Ochrony Sr odowisk a

§ 60.

rządzenia

zawiadom.ienie o k a tas trofie· b ud\)wlan pi. w i·ększych

r ozmiar ów lub w wyn ,ku któr e j nd3 uq.pIl wypadek

z lud ź mi.

. 2. W skład k omisj i ustala jącej ok oliczn o śc i· i p rzyc zyn y k a tast r ofy bud o w ii1l1ej wchodzą

l) przeds tawi ciel wl dściweg o organu. j a ko przewodn iczą­

cy kom is ji,

2) p rzecJstawlciele inn yc h organów zainteresowany ch, jak

sł u żby ochrony zdl)y tków , ochrony przeciwpoża rowej

oraz or ganó w d ozo ru technicznego,

3) w mi arę po tr zeLJy - odpowiedni rzeczoz nawcy lub

oso by p os iadające przyo n!.ow clrll e.... zawodowe do wyk o ny~r anla samud Lie lny ch funkcji t-e chnlcznych . w bud ownIc! wie.

3. Do obecności przy pr acach kom is ji m og ą. być wez wa ni

l) osoby kierownictwa i nadzoru or a z k.ontroli wykonywanych rob ót bud ow lany r h.

2) inwpstor , właściCie l. zarząd ca lu b użytk o wnik,.

3) przedsta wi,ciele zain teresowanych wykonawców na

budOW ie,

4) proj e ktant i prz edstawi c iel producenta m ate r ia łów bud·owl an yc h.

4. Nieobecność k tó rejkolwi e k z osób w.ymienionyc h w

ust. 2 p kt. 2 i w usL 3 nie ws trzymu je prac k om isj i.

5. Po z a kończeniu prac k omisi.1 w ł aściwy organ jest

o bowiązany n i ezwło cznie wyd ać d pcyzjG określającą obow ią zek i te rm in w yko na n ia ni ezlJc;d ny ch robót, zwi:ąza nych

z uporządk ow an i em terenu k a tastr 0fy I za bezp ie cze nie m

o biekt u bud owlanego do cza, u wykonania r obó t doprow ad zają c yc h obiek t do stanu w ł aśc ~w e go.

6. Wł aści wy or ga n może żą Gl.ać od inw estora, wykon a wcy, wł aśc iciela lub z arząd cy o biek tu bud o wlanego d os tarczeni a e ksper t yz dotycią c yc h pr ojekt u ob iektu budowlaneg o . materiałów, elem e ntów i robót, a l akże st a· nu tec hn icznego ob Iektu budowlan e go po kat a str o fie, j eżel i jest

to n ie zb ędne ze w zględu na bezpi e czeństwo ludzi lu b m ien ia albo do wydania decyzji bądż do us ta le nia przyczy n

k at astr of y.

§ 63. Wykonawca, inw est o r, wł aśc ici e l lub zarządc a

obiektu budowlanego po zakończ e niu p o st ę po w ania, o któ r ym mowa w § 62. je'st obOW I ą z any pod ją ć n i ezw ł oczni e

dz i ałanie ni e zbęd ne d o llsun i ·ęc i a s k u tków k a tastrofy budowlanej.

DZI AŁ 5

Nadzór na-d wykonywaniem samod7ielnych fun kcji

techni czny ch w budow nic t wie.

§ 64. W ram ac h nadz oru na d w y k o nyw a niem samod zielnyc h fun kcji techniczny c h w b ud o wn ic t wi e wła ś ciw y

or ga n m oiew szcZ"egól n o śc i

l} s p ra wdz ,ić, czy os o ba. której po w ie rzon o pełnienie sam odzie lne j funkcji techni c zn e j w budownictwie, ma

wymaga ne prz ygotow il nie za w oelowe ,

2) badać z g n d n ość w y konyw a n ia sam odL ie lnyc h funkcj i

te ch nic z nych w b11downictwie z pr zep isa mi art. 3-5,

'13- 17 i 19.

§ 65. 1. Wl i1 ś ciwy organ jest ob owiązany naka za ć

zm i anę osnby pełn ' ą c ej sa m \l dz : e lną f un kc ję t echn i czną w

budownictwie. j e ż. eli stw ie rdzi, że os o ba ta

1) n ie posiada w y maganego przyg o tow a nia zawodowego,

2) n ie w y w i ązuje s i ę ze swoich obow i ą z k ó w , a wynika' ją c e s tąd uchybienia mOCJą sp owodować za ~Jrożen i e

bez p i e c zeństwa ludzi lub mi e ni a, narus zeni e wymaga ń

oc hrony środowiska al t) o możliwość k atastr ofy b ud o w! i:lOe j - a fa kty te zostaly stwierdzone protokolarni e.

.. '

.

.

--.; 92 -

2. Zmia na , o której mowa w ust. 1, powinna n a stąpić

W ciągu 14 dni od dor ę cz eni a żą da n i a właściw eg o organu.

3. W razie niewykonania naka zu, o którym mowa 'w

ust. 1, wł a ściwy organ wd raż a Vi st osunk u do osoby zo b owiązanej do dokonania zm ia ny post ęp o w anie eg zekucyjne

W administracji.

§ 66. 1. Przewidziane wart. 62 i 64 środki w związku

• odpowiedz ialnością zawod ow ą osób wykonujących samodzielne fun kcje techniczne w budownictwie stosu je się w

.zczególnoś ci , j eżeli

1) nastąpiła katastrofa budowlana w wyniku wad w pro, jekcie obiek tu budowlanego albo wydan ia lub uchy lenia się od wydania decyzji przez wł aściw ą os o bę

wbr ew jej ob o wiązkom,

2) powstało z a gr'ożen i e b ez p iec zeństwa ludzi lub mienia,

3) powstał o naru szenie warunkó w ochrony śr o dow is ka

lub wymagań art. 4,

") nastąpiła samowo la b udowlana , która w y wołała działania wł a ściwego organu, o któr y ch mowa w art. 36,

37, 40 lub 42,

6) po raz drugi w okresie ostatn ich pi ę ciu lat właściwy

organ z aż ąd a ł zmiany tej samej osoby, pełniącej samodz ie l ną funkcję techniczną .w budownictwie, z przyczyn, o któryc h mowa w § 65 ust. 1 pkt 2.

2. Przed zastosowaniem środków z tytułu odpowiezawodow eJ wła śc iwy of ga n jest obowiązany

1) ust alić pro tokolarnie okoliczności popełn i en'i a czynu

skutkują cego odpowiedzialność z a wodową , określić zarzuty, ~vsk azać osobę odpowied zi alną i współodpowie­

dzialną oraz rodzaj proponowan ych środków,

-2) zap oznać s t ronę z ustal eniami i wnioskami, o których

mo wa w pkt 1, w celu umożliwienia jej ustosunkowania się i ud zie lenia wyj aśnie ń.

d.zialności

§ 67 . 1. W razie n Ł!ło ż e nia na podstawie art. 63

ust. 2 lub art. 64 ust. 1 na osobę w ykon ującą samodzielną

funkcję techh i czną w budownictwie

obowiąz k u złożenia

egzaminu ze znajomości przepisów i norm, egzamin ten

przeprowadza komisja egzaminacyjna, pow o łana zgodnie

z art. 63 ust. 2 przez organ administracji państwowej

• topnia wo je wód zkiego.

2. W s kła d komisji egzaminacyjnej wchodzą

l) przedstawicie l właściwego organu, jako przewodniczący"

2) przedsta wicie:e stowarzyszeń naukowo-technicznych,

właściw yc h w sprawach poszcze gólnych sp ec jalności

technitzno-budowla ny ch, w których będą przeprowadzane egzaminy,

3) osoby posiad a jące wyższe wykształcen ie techniczne

i przygotowanie zawodowe, wymagane do pełnien i a

samodzi elnych funkcji technicznych w budownictw ie

w tych specjalnościach techniczno-budowlanych, w

któryc h b ę dą przeprowadzone egzaminy,

") osoby z wyższym wyksz t ałceniem ' prawniczym i praktyką w budownictwie,

6) sek retarz komisji.

3. Komisja przeprowadza egzaminy ustne w zes p o ł ac h

przez przewodn ic ząc e go komisji dla sp Ec jalności te chniczno-budowlanych, w których będą prze prow adzane egzaminy, w składz ie

J) prz ewodniczący zespoł u, którym może być przewod niczący komisji lub jego zast ę pca,

pow ołanych .

Poz. 48'

2) dwóch' egzaminatorów z odpowiednim przygotowaniem

zawodowy m,

3) jeden egzaminator z wykształcen i em prawniciym.

4. Wynik egzaminu us tala zespół w protok ole i przed- }'

stawia go organowi, przy którym komisja działa, stronie,

która zda la egzamin z wynikiem z a dowalającym , organ ten

wydaje odpowiednie zaświadczenie.

5. Termin, miejsce i zakres egzaminu w~ znacza przewodniczący komisji w wykonaniu decyzji wł a sciwego orga·

nu, nakładającej obow iąze k złoż e nia egzaminu, zaw ia damiając o tym stronę na 14 dni przed egzaminem.

6. W razie niepomy ślnego wyniku egzaminu przewod.

nicz ą cy komisji wyznacz a stronie następny termin egza mi.

nu, po upły ~;e co najmnie j 2 mi e sięcy od dnia prze pro'.

~

w a dzonego egza minu.

7. Do czasu zdania egzaminu osoba objęta obowiąz.

kiem złożenia ' egzaminu nie może wykonywa ć samodziel·

ny ch funkcji t ech nićznych w budownictwie.

§ 68. 1. Obsługę administracyjną komisji egzaminacyjnej zap ewnia organ, przy którym działa komisja.

2. Wydatki komis ji egza min acy jnej są pokrywane I

budż et u właściwej rady narodowej,

3. Na pokrycie k osztów egzaminu zd a jący jest obow iązany wpł acić 200 zł na konto budżetu właściw ej rady

na rodowej.

§ 69. 1. Wł aściw e organy są obowiąz ane przesłać odpisy prawomocnych decyzji z tytułu odpo wiedzi alności zawodo wej oraz z aś wiadcz e ń o złożeniu egza minu, o któr y m

mowa w § 67, do

l) pracodawcy osoby pociągniętej do odp owi edzia lno ści

i do właściweg ,o stowarzyszenia naukowo-technic znego,

2) organu, który wydał decyzję z tytułu odpowiedzialności zawodowej w pierwszej instancj i,

3) Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Srodowiska do rejestru decyzji.

2. Ministerstwo Gospodarki Terenowej i Ochrony Śro­

dowiska prowadzi rejestr wydanych decyzji z tytułu odpo~

wiedzialności zawodowej, obejmujący osoby wykonują~ •

samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, które zostały pociągnięte do odpowiedzialności zawodowej prze·

widzianej wart. 62 i 64.

3. Skreślenie z rejestru, o którym mowa w ust. 2, na·

stępuje po upływie 5 lat od daty Llprawomocnienia s ię de·

cyzji w sprawie upomnie nia, a w razie zakazu wykonywania samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie - od daty przywr ócenia praw a wykonywania tych

fun kcji.

DZIAŁ 6

Przepisy końcowe.

§ 70. Traci moc rozporządzenie Minis tra Gospoda rki

Terenowej i O chrony Środowiska z dnia 20 stycznia 1973 r

w sprawie ustalania miejsca reali zac ji inwestycji budowl anych oraz p aństw owego nadzoru budowlan eg o nad budownictwem powszechnym (Dz. U. Nr 4, poz. 29).

§ 71. Rozporządzenie wchodzi w ż y cie I dn ie m

1 kwietnia 1975 r.

Minister Gospodarki Tereno w ej

q chrony Środowiska

J. Kus iak

Tłoczono z po lecenia Prez esa Rady MinIstrów

w Zakhrlach Grafi cznyc h "Ta m k~", Za k tild nr I. W al szawa, ul Tamka 3,

Zam. 398.

",

Cena 7.20 zł

,

"

pziennik Ustaw Nr 8

-

sporządzonej

budowy dwa ' egzemplarze szkicÓw tyczenia i kontroli pOfundamentów i poszczegÓlnych elementów obiektu

budowlanego, zawierające dane ge odezyjne umożliwiające

wznowienie lub kontrolę wyznaczenia.

"

ł()żenia

Ro zDz iał 5

Rodzaje l zakres robót geodezyjnych po zakończeniu

budowy.

Inwestor, . będący jednostką gospodarki uspopo z ak ończeniu budowy poszczególnych obiektÓw budowlanych jest obowiązany zapewnić sporządzenie

powykonawczych pomiarów inwentaryzacyjnych w celu

zebrania odpowie dnich dan yc h geodezyjnych dotyczących

zag ospodarowanego terenu, w tym także - jego ukształtowa­

nia pio nowego. Nie dotyczy to ukształtowania pionowego

inwestyc ji w dziedzinie urządzeń melioracji w odnych.