Ustawa z dnia 23 października 1975 r. o Państwowym Arbitrażu Gospodarczym.

Państwowy Arbitraż Gospodarczy jest powołany do

-

umacniania praworządności i porządku prawnego w stosunkach między jednostkami gospodarki

uspołecznionej oraz dyscypliny wykonywania przez te jednostki planów społeczno-gospodarczego

rozwoju kraju i podnoszenia efektywności gospodarowania,

-

ochrony interesu społecznego oraz interesów jednostek gospodarki uspołecznionej w

stosunkach między tymi jednostkami,

-

doskonalenia współpracy i systemu umów w stosunkach między jednostkami gospodarki

uspołecznionej zgodnie z kierunkami społeczno-gospodarczego rozwoju kraju.

Państwowy Arbitraż Gospodarczy wykonuje swoje zadania przez

1)

rozpoznawanie sporów o prawa majątkowe, o zawarcie lub ustalenie treści umowy (spory

przedumowne), o zmianę lub rozwiązanie umowy oraz o ustalenie stosunku prawnego lub

prawa,

2)

badanie przyczyn sporów między jednostkami gospodarki uspołecznionej oraz zawiadamianie

właściwych organów o konieczności podjęcia środków zmierzających do usunięcia tych

przyczyn i zapobiegania ich powstawaniu,

3)

upowszechnianie i pogłębianie znajomości prawa w zakresie stosunków między jednostkami

gospodarki uspołecznionej,

4)

inicjowanie regulacji prawnych normujących stosunki między jednostkami gospodarki

uspołecznionej oraz współdziałanie w ich opracowywaniu,

5)

analizowanie działalności mediacyjnej jednostek nadrzędnych i podejmowanie środków

w celu zapobiegania zawieraniu w wyniku mediacji porozumień naruszających prawo lub

interes społeczny,

6)

współdziałanie w zapewnieniu należytej obsługi prawnej państwowych jednostek organizacyjnych,

organizacji spółdzielczych i społecznych, w szczególności przez przygotowywanie i

doskonalenie kadr prawniczych do wykonywania tej obsługi oraz czuwanie nad należytym

jej wykonywaniem, w trybie i zakresie ustalonych odrębnymi przepisami.

1.

Państwowy Arbitraż Gospodarczy rozpoznaje spory, w których stronami są

1)

państwowe jednostki organizacyjne,

2)

spółdzielnie i ich związki,

3)

kółka rolnicze i ich związki,

4)

gospodarcze organizacje rzemiosła,

5)

inne organizacje społeczne prowadzące działalność gospodarczą, którym przepisy przyznają

osobowość prawną,

6)

spółki, w których Państwo lub jednostki wymienione w pkt 1-5 posiadają udział wynoszący

ponad 50% kapitału zakładowego, oraz spółki wodne.

2.

Państwowy Arbitraż Gospodarczy nie rozpoznaje sporów, w których chociażby jedna ze

stron jest organizacją związków zawodowych, oraz sporów o roszczenia z tytułu przewozów

w komunikacji międzynarodowej za bezpośrednimi dokumentami przewozowymi, jeżeli stroną

w sporze jest przewoźnik.

3.

Rada Ministrów może w drodze rozporządzenia przekazać Państwowemu Arbitrażowi Gospodarczemu

rozpoznawanie sporów, w których stronami są organizacje związków zawodowych i jednostki

wymienione w ust. 1, oraz sporów o roszczenia z tytułu przewozów w komunikacji międzynarodowej

za bezpośrednimi dokumentami przewozowymi, jeżeli stroną w sporze jest przewoźnik.

4.

Do Państwowego Arbitrażu Gospodarczego nie należy rozpoznawanie sporów, o których

mowa w ust. 1, jeżeli na podstawie przepisów szczególnych zostały przekazane do właściwości

innych organów.

5.

Umowa o poddanie pod rozstrzygnięcie sądu polubownego sporu, którego rozpoznanie należy

do Państwowego Arbitrażu Gospodarczego, jest nieważna.

1.

Państwowy Arbitraż Gospodarczy - poza wypadkami przewidzianymi w przepisach szczególnych

- rozpoznaje

1)

spory o zawarcie, zmianę lub rozwiązanie umowy, jeżeli jedna ze stron odmawia zgody

na zawarcie, zmianę lub rozwiązanie umowy, a odmowa może narazić gospodarkę narodową

na stratę,

2)

spory o ustalenie treści umowy, jeżeli strony nie mogą ustalić jej treści.

2.

Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do sporów o zawarcie, zmianę lub rozwiązanie

albo ustalenie treści porozumienia w sprawie współpracy, określającego tryb zawierania

umów i zasady ich wykonywania.

1.

Jednostki nadrzędne mogą - przed wszczęciem sporu arbitrażowego - podejmować działalność

mediacyjną zmierzającą do doprowadzenia do porozumienia między podporządkowanymi im

jednostkami gospodarki uspołecznionej.

2.

Porozumienie zawarte w wyniku mediacji nie zamyka drogi do wszczęcia postępowania

arbitrażowego.

1.

Państwowy Arbitraż Gospodarczy działa przy Radzie Ministrów.

2.

Nadzór nad Państwowym Arbitrażem Gospodarczym sprawuje Prezes Rady Ministrów.

3.

Prezes Rady Ministrów może powierzyć sprawowanie nadzoru nad Państwowym Arbitrażem

Gospodarczym jednemu z członków Rady Ministrów.

1.

Zadania Państwowego Arbitrażu Gospodarczego wykonywane są przez Główną Komisję Arbitrażową

oraz okręgowe komisje arbitrażowe.

2.

Okręgowe komisje arbitrażowe obejmują swoją działalnością obszar jednego lub kilku

województw.

3.

Prezes Rady Ministrów w drodze rozporządzenia tworzy i znosi okręgowe komisje arbitrażowe,

ustala ich siedziby i obszar właściwości.

4.

Organizację wewnętrzną Państwowego Arbitrażu Gospodarczego określa statut nadany przez

Prezesa Rady Ministrów.

1.

Prezesa Państwowego Arbitrażu Gospodarczego powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów.

2.

Zastępcami Prezesa Państwowego Arbitrażu Gospodarczego są wiceprezesi, których powołuje

i odwołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek Prezesa Państwowego Arbitrażu Gospodarczego.

Prezes Państwowego Arbitrażu Gospodarczego kieruje Główną Komisją Arbitrażową oraz

nadzoruje okręgowe komisje arbitrażowe.

1.

Okręgową komisją arbitrażową kieruje prezes okręgowej komisji arbitrażowej.

2.

Prezes Państwowego Arbitrażu Gospodarczego powołuje i odwołuje prezesów oraz wiceprezesów

okręgowych komisji arbitrażowych.

1.

Do orzekania w postępowaniu arbitrażowym uprawnieni są prezesi, wiceprezesi oraz arbitrzy.

2.

Prezes Państwowego Arbitrażu Gospodarczego może powierzyć orzekanie asesorom arbitrażu.

1.

W Głównej Komisji Arbitrażowej działa Rada Państwowego Arbitrażu Gospodarczego.

2.

W skład Rady Państwowego Arbitrażu Gospodarczego wchodzą Prezes jako przewodniczący,

wiceprezesi Państwowego Arbitrażu Gospodarczego oraz dwudziestu członków, powołanych

na okres trzech lat przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek Prezesa Państwowego Arbitrażu

Gospodarczego spośród pracowników nauki i praktyków.

3.

Rada Państwowego Arbitrażu Gospodarczego ustala ogólne wytyczne orzecznictwa arbitrażowego

oraz dokonuje oceny przedstawionych przez Prezesa Państwowego Arbitrażu Gospodarczego

kierunków tego orzecznictwa.

4.

Ogólne wytyczne orzecznictwa arbitrażowego są ustalane na wniosek Przewodniczącego

Komisji Planowania przy Radzie Ministrów, Ministra Finansów, Ministra Sprawiedliwości,

Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Prezesa Państwowego Arbitrażu

Gospodarczego oraz z inicjatywy Rady.

5.

Tryb działania Rady Państwowego Arbitrażu Gospodarczego określa ustalony przez nią

regulamin; regulamin zatwierdza Prezes Państwowego Arbitrażu Gospodarczego.

1.

Arbitrzy i asesorzy arbitrażu są pracownikami mianowanymi przez Prezesa Państwowego

Arbitrażu Gospodarczego.

2.

Prezes Państwowego Arbitrażu Gospodarczego określa zasady odbywania aplikacji arbitrażowej,

zakres i tryb składania egzaminu na arbitra oraz zasady wykonywania asesury arbitrażowej.

1.

Na stanowisko arbitra okręgowej komisji arbitrażowej może być mianowany obywatel polski,

który

1)

daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków arbitra,

2)

korzysta w pełni z praw cywilnych i publicznych,

3)

jest nieskazitelnego charakteru,

4)

ukończył wyższe studia prawnicze,

5)

odbył aplikację arbitrażową i złożył egzamin na arbitra,

6)

pracował w charakterze asesora arbitrażu co najmniej dwa lata.

2.

Od wymagań określonych w ust. 1 pkt 5 i 6 są zwolnione osoby, które mogą być powołane

na stanowisko sędziego lub mają kwalifikacje radcy prawnego.

3.

Przepisy ust. 1 pkt 1-5 i ust. 2 stosuje się odpowiednio do mianowania na stanowisko

asesora arbitrażu.

1.

Arbitrem Głównej Komisji Arbitrażowej może być mianowana osoba, która odpowiada wymaganiom

przewidzianym do mianowania na stanowisko arbitra okręgowej komisji arbitrażowej,

a ponadto przez okres co najmniej dziesięciu lat była zatrudniona w Państwowym Arbitrażu

Gospodarczym albo w innych jednostkach organizacyjnych na stanowiskach dających rękojmię

należytej znajomości przepisów obowiązujących w obrocie między jednostkami gospodarki

uspołecznionej.

2.

Z okresu lat pracy, o którym mowa w ust. 1, co najmniej pięć lat powinno przypadać

na pracę na stanowisku arbitra okręgowej komisji arbitrażowej bądź na stanowiskach

kierowniczych, radcy prawnego lub innych samodzielnych stanowiskach pracy.

Arbitrem może być mianowana w wyjątkowych wypadkach osoba, która nie odpowiada wymaganiom

określonym w art. 14 ust. 1 pkt 5 i 6 i w art. 15, dotyczącym stażu pracy, jeżeli

posiada przygotowanie do wykonywania obowiązków arbitra.

1.

Pracownicy Państwowego Arbitrażu Gospodarczego przed objęciem stanowiska, z którym

łączy się uprawnienie do orzekania, składają wobec Prezesa Państwowego Arbitrażu Gospodarczego

lub prezesa właściwej okręgowej komisji arbitrażowej ślubowanie następującej treści

„

Ślubuję uroczyście na powierzonym mi stanowisku chronić i umacniać ład oparty na społecznych,

gospodarczych i politycznych zasadach ustrojowych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej,

w swej działalności umacniać zasady praworządności, spory rozstrzygać bezstronnie,

zgodnie z przepisami prawa i interesem społecznym, obowiązki moje wypełniać sumiennie

i starannie

”

.

2.

Prezesi okręgowych komisji arbitrażowych składają ślubowanie wobec Prezesa Państwowego

Arbitrażu Gospodarczego.

3.

Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do asesorów Państwowego Arbitrażu Gospodarczego,

którym powierzono orzekanie.

1.

Prezes Państwowego Arbitrażu Gospodarczego rozwiązuje stosunek pracy z arbitrem, jeżeli

arbiter

1)

zrzeknie się swego stanowiska,

2)

nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązków arbitra,

3)

z powodu choroby lub ułomności został uznany orzeczeniem komisji lekarskiej do spraw

inwalidztwa i zatrudnienia za trwale niezdolnego do pełnienia obowiązków arbitra,

4)

osiągnął wiek emerytalny, chyba że Prezes Państwowego Arbitrażu Gospodarczego na wniosek

arbitra wyrazi zgodę na dalsze zajmowanie przez niego stanowiska, nie dłużej jednak

niż przez okres pięciu lat,

5)

został ukarany prawomocnym orzeczeniem komisji dyscyplinarnej karą wydalenia z pracy.

2.

Stosunek pracy z arbitrem może być rozwiązany, jeżeli arbiter

1)

z powodu choroby nie pełnił obowiązków dłużej niż rok,

2)

z innych usprawiedliwionych przyczyn niż choroba nie pełnił obowiązków dłużej niż

jeden miesiąc,

3)

odmówił bez uzasadnionych powodów poddania się badaniom lekarskim, mającym na celu

stwierdzenie zdolności do pracy.

3.

Rozwiązanie stosunku pracy nie może nastąpić w razie nieobecności arbitra w pracy

z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem lub odosobnienia ze względu na chorobę zakaźną

w okresie pobierania z tego tytułu zasiłku.

4.

Rozwiązanie stosunku pracy z arbitrem z przyczyn, o których mowa w ust. 1 pkt 2-4

i ust. 2 pkt 3, następuje za trzymiesięcznym wypowiedzeniem. W razie zrzeczenia się

przez arbitra swego stanowiska (ust. 1 pkt 1) - rozwiązanie z nim stosunku pracy następuje

w dniu oznaczonym w decyzji Prezesa Państwowego Arbitrażu Gospodarczego o rozwiązaniu

stosunku pracy, nie później jednak niż w ciągu trzech miesięcy od dnia zrzeczenia.

5.

Stosunek pracy z arbitrem wygasa w wypadkach, w których Kodeks pracy przewiduje wygaśnięcie umowy o pracę. Przepisy Kodeksu pracy o wygaśnięciu umowy o pracę stosuje się odpowiednio.

Za czas niepełnienia obowiązków z powodu choroby świadczenia określone w przepisach

o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

przysługują arbitrowi przez okres do jednego roku.

1.

Za naruszenie obowiązków służbowych i uchybienie godności arbitra - arbitrzy ponoszą

odpowiedzialność dyscyplinarną.

2.

Za naruszenie obowiązków mniejszej wagi Prezes Państwowego Arbitrażu Gospodarczego

może nałożyć karę porządkową upomnienia bez wszczynania postępowania dyscyplinarnego.

Karami dyscyplinarnymi są

1)

nagana,

2)

obniżenie wynagrodzenia o jedną grupę na okres do jednego roku,

3)

przeniesienie na bezpośrednio niższe stanowisko z obniżeniem wynagrodzenia o jedną

grupę,

4)

wydalenie z pracy.

1.

Nie można wszcząć postępowania dyscyplinarnego po upływie sześciu miesięcy od dnia

otrzymania wiadomości o popełnieniu przewinienia ani po upływie roku od dnia popełnienia

przewinienia.

2.

Kary dyscyplinarne, z wyjątkiem kary przewidzianej w art. 21 pkt 4, uważa się za niebyłe

po roku nienagannej pracy.

1.

W sprawach dyscyplinarnych orzekają

1)

Komisja Dyscyplinarna Państwowego Arbitrażu Gospodarczego - w pierwszej instancji,

2)

Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna Państwowego Arbitrażu Gospodarczego - w drugiej instancji.

2.

Komisje dyscyplinarne działają przy Głównej Komisji Arbitrażowej.

3.

Przewodniczących i członków komisji dyscyplinarnych powołuje Prezes Państwowego Arbitrażu

Gospodarczego na okres dwóch lat.

4.

Prezes Państwowego Arbitrażu Gospodarczego określa skład komisji dyscyplinarnych i

sposób ich powoływania, zasady stosowania kar dyscyplinarnych oraz tryb postępowania

dyscyplinarnego.

Sprawy dotyczące rozwiązania i wygaśnięcia stosunku pracy z arbitrami są rozstrzygane

w trybie postępowania administracyjnego.

Przepisy art. 18-24 stosuje się odpowiednio do asesorów arbitrażu.

1.

Państwowy Arbitraż Gospodarczy zatrudnia również pracowników administracyjnych i obsługi.

2.

Prezes Państwowego Arbitrażu Gospodarczego może ustalić szczególne wymagania kwalifikacyjne

do zajmowania określonych stanowisk przez pracowników administracyjnych.

W sprawach nie unormowanych w ustawie do pracowników Państwowego Arbitrażu Gospodarczego

stosuje się przepisy szczególne dotyczące tych pracowników, a także - odpowiednio

- przepisy wydane na podstawie art. 298 Kodeksu pracy w sprawie praw i obowiązków pracowników urzędów państwowych.

Państwowy Arbitraż Gospodarczy powinien w postępowaniu arbitrażowym dążyć do wszechstronnego

wyjaśnienia okoliczności faktycznych i stosunków prawnych, na których tle wynikł spór,

do ustalenia przyczyn tego sporu oraz do jego szybkiego rozstrzygnięcia.

1.

Postępowanie arbitrażowe wszczyna się na wniosek strony; postępowanie może być wszczęte

również z urzędu przez Prezesa Państwowego Arbitrażu Gospodarczego lub prezesa okręgowej

komisji arbitrażowej.

2.

Strony są obowiązane wziąć udział w postępowaniu.

Państwowy Arbitraż Gospodarczy nie jest związany wnioskami stron, w szczególności

może rozstrzygnąć co do roszczenia, które nie było przedmiotem żądania albo co do

którego żądanie cofnięto, oraz orzec ponad żądanie wniosku.

1.

Okręgowa komisja arbitrażowa rozpoznaje spory w pierwszej instancji.

2.

Prezes Państwowego Arbitrażu Gospodarczego, ze względu na szczególny charakter sporu,

może aż do chwili wydania orzeczenia przez okręgową komisję arbitrażową zarządzić

przekazanie sprawy Głównej Komisji Arbitrażowej; sprawa jest rozpoznawana w tym wypadku

w jednej instancji.

1.

Od orzeczeń okręgowej komisji arbitrażowej oraz zarządzeń prezesa okręgowej komisji

arbitrażowej i przewodniczącego zespołu orzekającego przysługują środki odwoławcze.

2.

Środkami odwoławczymi są

1)

odwołanie - przysługujące od orzeczeń okręgowej komisji arbitrażowej,

2)

zażalenie - przysługujące na zarządzenie prezesa okręgowej komisji arbitrażowej oraz

przewodniczącego zespołu orzekającego.

3.

Rada Ministrów w drodze rozporządzenia może ustalić, że od niektórych orzeczeń i zarządzeń

nie przysługują środki odwoławcze lub przysługują w ograniczonym zakresie.

4.

Środki odwoławcze od orzeczeń okręgowej komisji arbitrażowej i zarządzeń prezesa okręgowej

komisji arbitrażowej rozpoznaje Główna Komisja Arbitrażowa, a od zarządzeń przewodniczącego

zespołu orzekającego - Prezes Państwowego Arbitrażu Gospodarczego.

1.

Środki odwoławcze od orzeczeń okręgowej komisji arbitrażowej i zarządzeń prezesa okręgowej

komisji arbitrażowej wnosi się do okręgowej komisji arbitrażowej, w której zapadło

zaskarżane orzeczenie lub wydano zarządzenie, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia

orzeczenia lub zarządzenia.

2.

W sprawie zawiłej prezes okręgowej komisji arbitrażowej może z urzędu lub na wniosek

strony przedłużyć termin do wniesienia środka odwoławczego, nie więcej jednak niż

do dni trzydziestu.

3.

Prezes okręgowej komisji arbitrażowej odrzuca środek odwoławczy wniesiony po terminie

oraz gdy środek odwoławczy nie przysługuje.

4.

Prezes okręgowej komisji arbitrażowej może przywrócić termin do wniesienia środka

odwoławczego, jeżeli uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Wniosek o przywrócenie

terminu będzie rozpoznany, jeżeli zostanie zgłoszony wraz ze środkiem odwoławczym

najpóźniej w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny, która spowodowała uchybienie.

5.

Odrzucenie środka odwoławczego i przywrócenie terminu do jego wniesienia może nastąpić

również w postępowaniu odwoławczym.

Środki odwoławcze od zarządzeń przewodniczącego zespołu orzekającego wnosi się do

Prezesa Państwowego Arbitrażu Gospodarczego w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia

zarządzenia. Do środków tych stosuje się odpowiednio przepisy art. 33 ust. 3 i 4.

1.

Prawomocne orzeczenia Państwowego Arbitrażu Gospodarczego wiążą strony, organy Państwowego

Arbitrażu Gospodarczego i inne organy i instytucje państwowe oraz organizacje spółdzielcze

i społeczne.

2.

Orzeczenie Państwowego Arbitrażu Gospodarczego jest prawomocne, gdy nie przysługuje

od niego środek odwoławczy.

3.

Przepis ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do zarządzeń Prezesa Państwowego Arbitrażu

Gospodarczego, prezesów okręgowych komisji arbitrażowych i przewodniczących zespołów

orzekających.

Państwowy Arbitraż Gospodarczy może, na wniosek strony lub z urzędu, wznowić postępowanie

zakończone prawomocnym orzeczeniem.

1.

Od prawomocnego orzeczenia może być wniesiona rewizja nadzwyczajna, jeżeli orzeczenie

rażąco narusza prawo lub podstawowe interesy gospodarki narodowej.

2.

Do wniesienia rewizji nadzwyczajnej są uprawnieni: Przewodniczący Komisji Planowania

przy Radzie Ministrów, Minister Sprawiedliwości, Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej

Ludowej i Prezes Państwowego Arbitrażu Gospodarczego.

3.

Do wniesienia rewizji nadzwyczajnej od orzeczenia Głównej Komisji Arbitrażowej są

uprawnieni również właściwi dla stron: ministrowie, kierownicy urzędów centralnych,

terenowe organy administracji państwowej stopnia wojewódzkiego, Prezydium Naczelnej

Rady Spółdzielczej lub zarząd centralnego związku spółdzielni, zarząd Centralnego

Związku Kółek Rolniczych, zarząd Centralnego Związku Rzemiosła i zarządy główne innych

organizacji społecznych.

4.

Strona może złożyć podanie o wniesienie rewizji nadzwyczajnej tylko do jednego z organów

wymienionych w ust. 2.

1.

Rewizję nadzwyczajną rozpoznaje Główna Komisja Arbitrażowa. Rewizję nadzwyczajną wnosi

się do Głównej Komisji Arbitrażowej w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia

stronom odpisu orzeczenia Głównej Komisji Arbitrażowej lub od dnia uprawomocnienia

się orzeczenia okręgowej komisji arbitrażowej.

2.

Główna Komisja Arbitrażowa oddala rewizję nadzwyczajną wniesioną po terminie.

3.

Główna Komisja Arbitrażowa może rozpoznać rewizję nadzwyczajną wniesioną przez Przewodniczącego

Komisji Planowania przy Radzie Ministrów, Ministra Sprawiedliwości, Prokuratora Generalnego

Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej lub Prezesa Państwowego Arbitrażu Gospodarczego

po terminie wskazanym w ust. 1, jednak nie później niż w ciągu sześciu miesięcy od

dnia doręczenia odpisu orzeczenia Głównej Komisji Arbitrażowej lub uprawomocnienia

się orzeczenia okręgowej komisji arbitrażowej, jeżeli zaskarżone orzeczenie w sposób

szczególnie rażący narusza prawo lub podstawowe interesy gospodarki narodowej.

1.

Sąd Najwyższy i Główna Komisja Arbitrażowa wspólnie wyjaśniają przepisy prawa, których

stosowanie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowym i arbitrażowym.

2.

Sąd Najwyższy i Główna Komisja Arbitrażowa udzielają wyjaśnień w składzie pięciu sędziów

Sądu Najwyższego i pięciu arbitrów Głównej Komisji Arbitrażowej pod przewodnictwem

Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego lub wyznaczonego przez niego sędziego Sądu Najwyższego,

przy udziale przedstawiciela Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

3.

Wniosek o udzielenie wyjaśnień może być przedstawiony przez Ministra Sprawiedliwości,

Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Pierwszego Prezesa Sądu

Najwyższego lub Prezesa Państwowego Arbitrażu Gospodarczego.

1.

Spory o właściwość między sądami powszechnymi a Państwowym Arbitrażem Gospodarczym

rozstrzygają ostatecznie Sąd Najwyższy i Główna Komisja Arbitrażowa w składzie trzech

sędziów Sądu Najwyższego oraz dwóch arbitrów Głównej Komisji Arbitrażowej.

2.

Spory o właściwość między Państwowym Arbitrażem Gospodarczym a organami innymi niż

wskazane w ust. 1 rozstrzyga ostatecznie Państwowy Arbitraż Gospodarczy w zespole

składającym się z trzech arbitrów Głównej Komisji Arbitrażowej oraz dwóch przedstawicieli

zainteresowanego naczelnego lub centralnego organu administracji państwowej.

1.

Orzeczenia oraz ugody zawarte przez strony w toku postępowania arbitrażowego i zatwierdzone

orzeczeniami arbitrażowymi, jak również zarządzenia Prezesa Państwowego Arbitrażu

Gospodarczego i prezesów okręgowych komisji arbitrażowych są natychmiast wykonalne

i stanowią tytuły egzekucyjne; tytułem egzekucyjnym jest także prawomocny nakaz zapłaty.

2.

Okręgowa komisja arbitrażowa może ustalić w orzeczeniu, że będzie ono wykonalne dopiero

po uprawomocnieniu się, jeżeli wskutek wykonania orzeczenia mogłaby wyniknąć dla strony

niepowetowana szkoda.

3.

Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do zarządzeń prezesów okręgowych komisji arbitrażowych.

4.

Tytuły egzekucyjne zaopatrzone w klauzulę wykonalności (tytuły wykonawcze) powinny

być wykonywane bezzwłocznie, bez uprzedniego wszczynania postępowania egzekucyjnego.

1.

Główna Komisja Arbitrażowa i okręgowe komisje arbitrażowe rozpoznają spory w trzyosobowych

zespołach orzekających.

2.

Prezes Państwowego Arbitrażu Gospodarczego lub prezes okręgowej komisji arbitrażowej

może zarządzić rozpoznanie sporu o szczególnym znaczeniu gospodarczym lub o charakterze

precedensowym przez zespół orzekający powiększony o dwie osoby.

3.

Rewizje nadzwyczajne są rozpoznawane w pięcioosobowym zespole orzekającym.

1.

Członek zespołu orzekającego podlega wyłączeniu od udziału w rozpoznawaniu sporu,

jeżeli

1)

sam lub jego osoba najbliższa jest pracownikiem strony,

2)

wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki albo na odpowiedzialność

karną, służbową lub dyscyplinarną,

3)

w instancji niższej brał udział w wydaniu orzeczenia, od którego złożono odwołanie,

4)

miał wpływ na bieg sprawy będącej przedmiotem sporu.

2.

O wyłączeniu prezesa okręgowej komisji arbitrażowej oraz członka zespołu orzekającego

Głównej Komisji Arbitrażowej decyduje Prezes Państwowego Arbitrażu Gospodarczego,

o wyłączeniu zaś członka zespołu orzekającego okręgowej komisji arbitrażowej - prezes

okręgowej komisji arbitrażowej.

3.

Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do pracowników Państwowego Arbitrażu Gospodarczego,

rozpoznających spory jednoosobowo.

1.

Okręgowa komisja arbitrażowa rozpoznaje jednoosobowo spór, w którym strona pozwana

nie złożyła odpowiedzi na wniosek lub uznała jego żądanie.

2.

Rada Ministrów może w drodze rozporządzenia ustalić inne wypadki niż wskazane w ust.

1, w których spory rozpoznaje się jednoosobowo.

3.

Prezes okręgowej komisji arbitrażowej może zarządzić rozpoznanie sporu, o którym mowa

w ust. 1 i 2, w zespole określonym w art. 42 ust. 1 lub 2.

1.

Członkami zespołów orzekających Głównej Komisji Arbitrażowej mogą być

1)

pracownicy Państwowego Arbitrażu Gospodarczego uprawnieni do orzekania,

2)

osoby powołane przez

a)

Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów,

b)

ministrów i kierowników urzędów centralnych,

c)

Prezydium Naczelnej Rady Spółdzielczej i zarządy centralnych związków spółdzielni,

d)

zarząd Centralnego Związku Kółek Rolniczych,

e)

zarząd Centralnego Związku Rzemiosła spośród osób posiadających znajomość zasad obrotu

między jednostkami gospodarki uspołecznionej.

2.

Członkami zespołów orzekających okręgowej komisji arbitrażowej mogą być

1)

pracownicy Państwowego Arbitrażu Gospodarczego uprawnieni do orzekania,

2)

osoby powołane przez właściwy terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego,

dyrektorów zjednoczeń (wielkich przedsiębiorstw państwowych) oraz zarządy właściwych

wojewódzkich (okręgowych) związków spółdzielni (terenowych jednostek organizacyjnych

centralnych związków spółdzielni), kółek rolniczych i izb rzemieślniczych - spośród

osób posiadających znajomość zasad obrotu między jednostkami gospodarki uspołecznionej.

3.

Prezes Państwowego Arbitrażu Gospodarczego występuje do organów wymienionych w ust.

1 pkt 2, a prezes okręgowej komisji arbitrażowej - do organów wymienionych w ust.

2 pkt 2 o powołanie osób na członków zespołów orzekających, określając liczbę tych

osób.

Osoby wymienione w art. 45 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 składają wobec Prezesa Państwowego

Arbitrażu Gospodarczego lub prezesa właściwej okręgowej komisji arbitrażowej ślubowanie

o treści ustalonej w art. 17 ust. 1.

1.

Prezes Państwowego Arbitrażu Gospodarczego i prezesi okręgowych komisji arbitrażowych

wyznaczają imiennie członków zespołu orzekającego w sprawie, uwzględniając w miarę

możności ich szczególną znajomość tej dziedziny gospodarki narodowej, której sprawa

dotyczy.

2.

Przewodniczącym zespołu orzekającego jest prezes albo wyznaczony przez niego wiceprezes

lub inny uprawniony do orzekania pracownik Państwowego Arbitrażu Gospodarczego.

Członek zespołu orzekającego jest obowiązany zachować w tajemnicy okoliczności sprawy,

o których dowiedział się w związku z udziałem w rozstrzyganiu sporu.

Od stron uczestniczących w postępowaniu arbitrażowym pobiera się opłaty arbitrażowe.

Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi szczegółowe zasady postępowania arbitrażowego

oraz rodzaje i wysokość opłat arbitrażowych.

Państwowy Arbitraż Gospodarczy współdziała z organami administracji państwowej i jednostkami

gospodarki uspołecznionej w zakresie doskonalenia współpracy i systemu umów w stosunkach

między tymi jednostkami.

1.

Prezes Państwowego Arbitrażu Gospodarczego informuje naczelne i centralne organy administracji

państwowej o stwierdzonych w wyniku analizy sporów nieprawidłowościach w funkcjonowaniu

gospodarki narodowej.

2.

Państwowy Arbitraż Gospodarczy zawiadamia właściwe organy i jednostki nadrzędne o

dostrzeżonych uchybieniach w działalności jednostek gospodarki uspołecznionej.

3.

O uchybieniach wymienionych w ust. 2 Państwowy Arbitraż Gospodarczy zawiadamia także

kierownika jednostki gospodarki uspołecznionej, w której działalności dostrzeżono

uchybienia.

4.

Organy i jednostki organizacyjne wymienione w ust. 2 i 3 są obowiązane poinformować

Państwowy Arbitraż Gospodarczy o czynnościach podjętych w celu usunięcia uchybień.

Organy administracji państwowej, organy kontroli państwowej oraz banki i inne jednostki

gospodarki uspołecznionej są obowiązane w zakresie swego działania udzielać organom

Państwowego Arbitrażu Gospodarczego informacji potrzebnych do wyjaśnienia przyczyn

występujących sporów, a także udzielać pomocy w zbieraniu materiałów koniecznych do

wszczęcia postępowania z urzędu.

Osoby zatrudnione w dniu wejścia w życie ustawy w państwowych komisjach arbitrażowych

i będące arbitrami państwowymi, arbitrami okręgowymi i asesorami stają się odpowiednio

arbitrami Głównej Komisji Arbitrażowej, arbitrami okręgowych komisji arbitrażowych

i asesorami arbitrażu.

Sprawy zastrzeżone w dotychczasowych przepisach do właściwości Głównej Komisji Arbitrażowej

przy Ministrze Finansów oraz okręgowych komisji arbitrażowych przechodzą odpowiednio

do właściwości Głównej Komisji Arbitrażowej i okręgowych komisji arbitrażowych Państwowego

Arbitrażu Gospodarczego działającego na podstawie niniejszej ustawy.

Spory, które według przepisów niniejszej ustawy należą do właściwości Państwowego

Arbitrażu Gospodarczego, a które przed wejściem w życie tej ustawy zostały wszczęte

w sądach powszechnych, będą rozpoznawane aż do ukończenia postępowania według przepisów

dotychczasowych.

W Prawie o ustroju sądów powszechnych

(Dz. U. z 1964 r. Nr 6, poz. 40, z 1967 r. Nr 13, poz. 55, z 1969 r. Nr 13, poz. 98 i z 1974 r. Nr 50, poz. 316) w art. 51 § 1 lit. f) otrzymuje brzmienie

„

f)

prezesi, wiceprezesi, arbitrzy Głównej Komisji Arbitrażowej i okręgowych komisji arbitrażowych

oraz byli radcowie prezesa do spraw orzecznictwa w państwowych komisjach arbitrażowych,

którzy zajmowali te stanowiska co najmniej przez trzy lata

”

.

1.

Traci moc dekret z dnia 5 sierpnia 1949 r. o państwowym arbitrażu gospodarczym

(Dz. U. z 1961 r. Nr 37, poz. 195).

2.

Sprawy wszczęte przed komisjami arbitrażowymi na podstawie przepisów dekretu wymienionego

w ust. 1 i nie zakończone wydaniem orzeczenia przed dniem wejścia w życie niniejszej

ustawy podlegają rozpoznaniu przez organy Państwowego Arbitrażu Gospodarczego działającego

na podstawie tej ustawy.

3.

Do spraw, o których mowa w ust. 2, stosuje się przepisy niniejszej ustawy ze zmianami

ustalonymi przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 grudnia 1975 r.