Ustawa z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową.

Świadczenia, odszkodowawcze określone w ustawie przysługują żołnierzowi, który doznał

trwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem

czynnej służby wojskowej albo wskutek choroby powstałej w związku ze szczególnymi

właściwościami lub warunkami służby wojskowej, a także rodzinie żołnierza, który zmarł

wskutek takiego wypadku lub choroby.

1.

Za wypadek pozostający w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej uważa się nagle

zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które zaszło podczas lub w związku

1)

z wykonywaniem obowiązków służbowych albo poleceń przełożonych,

2)

z wykonywaniem czynności w interesie służby, nawet bez polecenia przełożonych,

3)

z wykonywaniem funkcji lub zadań zleconych przez działające w wojsku organizacje polityczne,

zawodowe lub społeczne,

4)

z ratowaniem ludzi lub ich mienia z grożącego niebezpieczeństwa albo ratowaniem mienia

społecznego przed zniszczeniem lub zagarnięciem,

5)

z udzielaniem przedstawicielowi organu państwowego pomocy przy spełnianiu przez niego

czynności urzędowych,

6)

z udziałem w pościgu lub ujęciu osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa albo

ochroną innych obywateli przed napaścią,

7)

z udziałem w czynach społecznych organizowanych za zgodą przełożonego,

8)

z odbywaniem bezpośredniej drogi do miejsca i z miejsca wykonywania czynności określonych

w pkt 1-7.

2.

Minister Obrony Narodowej określa tryb ustalania okoliczności i przyczyn wypadków,

o których mowa w ust. 1.

Wykaz chorób, z tytułu których przysługują świadczenia określone w ustawie, ustala

Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrami Zdrowia i Opieki Społecznej

oraz Pracy, Płac i Spraw Socjalnych.

Świadczenia określone w ustawie nie przysługują

1)

w razie wypadku lub choroby, których wyłączną przyczyną było udowodnione przez jednostkę

wojskową umyślne lub rażąco niedbałe działanie albo zaniechanie żołnierza naruszające

obowiązujące przepisy lub rozkazy, jeżeli jego przełożeni zapewnili warunki odpowiadające

tym przepisom i sprawowali we właściwy sposób nadzór nad ich przestrzeganiem, a żołnierz

posiadał potrzebne umiejętności do wykonywania określonych czynności i był należycie

przeszkolony w zakresie znajomości tych przepisów,

2)

w razie wypadku, którego wyłączną przyczyną było zachowanie się żołnierza spowodowane

nadużyciem alkoholu,

3)

jeżeli uszczerbek na zdrowiu lub śmierć żołnierza zostały spowodowane przez niego

rozmyślnie.

1.

Żołnierzowi, który doznał trwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku określonego

w art. 2 albo trwałego uszczerbku na zdrowiu co najmniej w 20% wskutek choroby określonej

na podstawie art. 3, przysługuje jednorazowe odszkodowanie pieniężne.

2.

Podstawę obliczenia wysokości odszkodowania stanowi

1)

w stosunku do żołnierza zawodowego - kwota dwunastomiesięcznego uposażenia zasadniczego

wraz z dodatkami o charakterze stałym przyjmowanego za podstawę wymiaru emerytury

lub renty stosownie do przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i

ich rodzin,

2)

w stosunku do żołnierza niezawodowego - kwota dwunastomiesięcznego wynagrodzenia lub

uposażenia przyjmowanego za podstawę wymiaru renty stosownie do przepisów o zaopatrzeniu

inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin.

3.

Odszkodowanie przysługuje w wysokości 1/100 kwoty określonej w ust. 2, nie mniej jednak

niż 500 zł za każdy procent ustalonego uszczerbku na zdrowiu.

4.

Jeżeli nastąpi dalsze pogorszenie stanu zdrowia żołnierza pozostające w związku z

wypadkiem lub chorobą, które spowodowały ustalony poprzednio uszczerbek na zdrowiu,

i uszczerbek ten powiększy się co najmniej o 10%, odszkodowanie ulega odpowiedniemu

zwiększeniu.

1.

W razie śmierci żołnierza wskutek wypadku określonego w art. 2 albo wskutek choroby

określonej na podstawie art. 3 jednorazowe odszkodowanie pieniężne przysługuje następującym

członkom rodziny żołnierza

1)

małżonkowi, który w dniu śmierci żołnierza pozostawał z nim we wspólności małżeńskiej,

2)

dzieciom, wnukom, rodzeństwu i rodzicom, jeżeli w dniu śmierci żołnierza spełniali

warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej, określone w przepisach o zaopatrzeniu

emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin albo w przepisach o zaopatrzeniu inwalidów

wojennych i wojskowych oraz ich rodzin.

2.

Odszkodowanie przysługuje małżonkowi albo dziecku, które jest sierotą zupełną, w wysokości

40.000 zł.

3.

Jeżeli po żołnierzu pozostało dwoje lub więcej dzieci, które są sierotami zupełnymi,

kwota odszkodowania określona w ust. 2 ulega zwiększeniu o 10.000 zł na drugą i każdą

dalszą sierotę zupełną. Łączną kwotę odszkodowania dzieli się między te dzieci w równych

częściach.

4.

Kwota odszkodowania przysługującego małżonkowi lub dzieciom, które są sierotami zupełnymi,

nie może być niższa niż kwota dwunastomiesięcznego uposażenia lub wynagrodzenia, o

którym mowa w art. 5 ust. 2.

5.

Każdemu innemu członkowi rodziny wymienionemu w ust. 1 pkt 2, w tym również każdemu

dziecku, które nie jest sierotą zupełną, odszkodowanie przysługuje w wysokości 10.000

zł.

6.

Jeżeli uprawnionymi do odszkodowania są tylko rodzice, przysługuje ono obojgu rodzicom

w wysokości 40.000 zł, a jeżeli uprawnionym jest tylko jedno z rodziców - w wysokości

25.000 zł.

7.

Jeżeli żołnierz zmarł wskutek wypadku lub choroby po otrzymaniu z tytułu tego wypadku

lub choroby odszkodowania, uprawnionym członkom jego rodziny przysługuje odszkodowanie

tylko wtedy, gdyby było ono wyższe niż odszkodowanie wypłacone żołnierzowi. W takim

przypadku odszkodowanie przyznaje się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotami

tych odszkodowań i wypłaca się w odpowiednich częściach uprawnionym członkom rodziny.

1.

Jednorazowe odszkodowanie pieniężne określone w art. 5 lub w art. 6 przysługuje, jeżeli

żołnierz

1)

doznał uszczerbku na zdrowiu lub zmarł wskutek wypadku w ciągu 3 lat od tego wypadku,

2)

doznał uszczerbku na zdrowiu wskutek choroby nie później niż w ciągu 3 lat od zwolnienia

z czynnej służby wojskowej,

3)

zmarł wskutek choroby w ciągu 3 lat od ustalenia uszczerbku na zdrowiu wskutek tej

choroby, nie później jednak niż w ciągu 3 lat od zwolnienia z czynnej służby wojskowej.

2.

Zwiększenie odszkodowania określone w art. 5 ust. 4 przysługuje, jeżeli zmiany w stanie

zdrowia żołnierza uzasadniające zwiększenie odszkodowania nastąpiły w terminach określonych

w ust. 1 pkt 1 i 2.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach Minister Obrony Narodowej lub organ wojskowy

przez niego upoważniony może przyznać

1)

żołnierzowi albo członkowi rodziny zmarłego żołnierza - odszkodowanie wyższe niż określone

w art. 5 i 6,

2)

członkowi rodziny zmarłego żołnierza nie spełniającemu warunków wymaganych do uzyskania

renty rodzinnej albo innej osobie bliskiej - odszkodowanie w granicach określonych

w art. 6,

3)

członkom rodziny żołnierza, który zaginął w czasie pełnienia służby wojskowej - odszkodowanie

w wysokości określonej w art. 6.

Rada Ministrów może podwyższać kwoty jednorazowych odszkodowań pieniężnych określone

w art. 5 i 6.

Żołnierzowi, który doznał uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku określonego w art.

2, a w razie jego śmierci wskutek takiego wypadku - członkom pozostałej rodziny, przysługuje

odszkodowanie za udowodnione szkody poniesione wskutek utraty, zniszczenia lub uszkodzenia

w związku z wypadkiem przedmiotów osobistego użytku.

1.

O stopniu uszczerbku na zdrowiu żołnierza wskutek wypadku, o którym mowa w art. 2,

albo wskutek choroby określonej na podstawie art. 3 orzekają wojskowe komisje lekarskie.

2.

Wojskowe komisje lekarskie ustalają również związek śmierci żołnierza ze służbą wojskową

wskutek wypadku lub choroby.

3.

Minister Obrony Narodowej określa w drodze rozporządzenia w porozumieniu z Ministrem

Pracy, Płac i Spraw Socjalnych sposób ustalania stopnia uszczerbku na zdrowiu żołnierzy

oraz związku śmierci żołnierzy ze służbą wojskową wskutek wypadku lub choroby.

4.

Związek śmierci żołnierza niezawodowego ze służbą wojskową wskutek wypadku lub choroby,

jeżeli zmarł on poza wojskowym zakładem leczniczym po zwolnieniu ze służby wojskowej,

ustala komisja lekarska do spraw inwalidztwa i zatrudnienia na zasadach i w trybie

określonych w przepisach o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich

rodzin.

1.

Postępowanie w sprawie odszkodowania wszczyna się z urzędu lub na wniosek zainteresowanego.

2.

Prawo do odszkodowania oraz jego wysokość ustalają właściwe organy wojskowe.

3.

Od decyzji organu wojskowego I instancji przysługuje zainteresowanemu odwołanie do

organu wojskowego II instancji w terminie 30 dni od doręczenia decyzji.

4.

Od ostatecznej decyzji organu wojskowego przysługuje zainteresowanemu skarga do sądu

ubezpieczeń społecznych w terminie określonym w prawie o sądach ubezpieczeń społecznych.

Odszkodowania określone w art. 5-10 wypłaca właściwy organ wojskowy.

Minister Obrony Narodowej określa w drodze rozporządzenia przypadki, w których postępowanie

w sprawie odszkodowania wszczyna się z urzędu, tryb przyznawania i wypłaty odszkodowania

oraz właściwość organów wojskowych w tych sprawach.

1.

Żołnierzowi niezawodowemu, który bezpośrednio przed powołaniem do czynnej służby wojskowej

był pracownikiem, przysługują po zwolnieniu z tej służby świadczenia wyrównawcze,

jeżeli jego zarobki uległy obniżeniu wskutek uszczerbku na zdrowiu spowodowanego wypadkiem

określonym w art. 2 lub chorobą określoną na podstawie art. 3.

2.

Świadczenia wyrównawcze przyznaje i wypłaca zakład pracy, w którym żołnierz był zatrudniony

przed powołaniem do służby wojskowej, w wysokości i na zasadach określonych w przepisach

o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy.

Żołnierzowi niezawodowemu, który bezpośrednio przed powołaniem do czynnej służby wojskowej

był pracownikiem, uprawnionemu po zwolnieniu z tej służby do zasiłku z ubezpieczenia

społecznego za czas niezdolności do pracy z powodu choroby, przysługuje zasiłek ten

w wysokości 100% miesięcznego zarobku osiąganego przed powołaniem do służby wojskowej,

jeżeli stał się czasowo niezdolny do pracy wskutek uszczerbku na zdrowiu spowodowanego

wypadkiem określonym w art. 2 lub chorobą określoną na podstawie art. 3.

1.

Świadczenia pieniężne przewidziane w ustawie przysługują

1)

z tytułu wypadków pozostających w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej, jeżeli

wypadek nastąpił po dniu wejścia w życie ustawy,

2)

z tytułu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami

służby wojskowej, jeżeli żołnierz doznał uszczerbku na zdrowiu lub zmarł wskutek tej

choroby po dniu wejścia w życie ustawy.

2.

Do spraw o świadczenia należne z tytułu wypadków, które nastąpiły przed dniem wejścia

w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

1.

Odszkodowanie na zasadach określonych w ustawie przysługuje również

1)

małoletnim kandydatom na żołnierzy zawodowych, którzy doznali uszczerbku na zdrowiu

wskutek wypadku pozostającego w związku z odbywaniem nauki albo wskutek choroby określonej

na podstawie art. 3,

2)

osobom powołanym do odbycia czynnej służby wojskowej oraz zwolnionym z tej służby,

które uległy wypadkowi w bezpośredniej drodze z miejsca zamieszkania do jednostki

wojskowej lub z powrotem do miejsca zamieszkania,

3)

studentom szkół wyższych odbywających wojskowe szkolenie w ramach studium wojskowego,

którzy ulegli wypadkowi pozostającemu w związku z odbywaniem przez nich tego szkolenia,

4)

członkom rodzin osób zmarłych wskutek wypadku, o którym mowa w pkt 1-3.

2.

Osobom wymienionym w ust. 1 pkt 2, które bezpośrednio przed powołaniem do służby wojskowej

były pracownikami, przysługują również świadczenia przewidziane w art. 15 i 16.

Świadczenia pieniężne przewidziane w niniejszej ustawie przysługują niezależnie od

świadczeń przewidzianych w przepisach

1)

o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin,

2)

o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin,

3)

o uposażeniu żołnierzy.

Świadczenia przyznane na podstawie niniejszej ustawy i emerytura lub renta przyznana

na podstawie przepisów wymienionych w art. 19 pkt 1 lub 2 stanowią - w stosunku do

jednostek wojskowych oraz do żołnierzy i pracowników zatrudnionych w siłach zbrojnych,

którzy nieumyślnie wyrządzili szkodę przy wykonywaniu powierzonych im obowiązków służbowych

- wynagrodzenie wszelkich szkód wynikłych dla żołnierza lub jego rodziny, spowodowanych

uszczerbkiem na zdrowiu lub śmiercią żołnierza wskutek wypadku określonego w art.

2 lub w art. 18 albo wskutek choroby określonej na podstawie art. 3.

1.

Uprawnienia Ministra Obrony Narodowej przewidziane w art. 8 przysługują Ministrowi

Spraw Wewnętrznych w stosunku do żołnierzy pełniących służbę w podległych mu jednostkach

i członków ich rodzin.

2.

Przepisy wykonawcze przewidziane w ustawie Minister Obrony Narodowej wydaje w porozumieniu

z Ministrem Spraw Wewnętrznych.

1.

W ustawie z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej

Ludowej

(Dz. U. Nr 44, poz. 220) skreśla się art. 117.

2.

W ustawie z dnia 23 stycznia 1968 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych

oraz ich rodzin

(Dz. U. Nr 3, poz. 11) skreśla się art. 65.

3.

W art. 82 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

(Dz. U. Nr 16, poz. 134) skreśla się

1)

w ust. 2 pkt 1 lit. a) wyrazy „art. 33a”,

2)

w ust. 2 pkt 1 lit. b) wyrazy „art. 29a”,

3)

ust. 4 i 5.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1973 r.