Ustawa z dnia 30 marca 1965 r. o sądach społecznych.

Powoływane z inicjatywy środowiska sądy społeczne w postaci sądów społecznych w zakładach

pracy oraz społecznych komisji pojednawczych w miastach, osiedlach i wsiach korzystają

z pomocy organów Państwa.

1.

Związki zawodowe otaczają sądy społeczne w zakładach pracy wszechstronną opieką oraz

wytyczają kierunki ich działania.

2.

Rady narodowe, współdziałając z komitetami Frontu Jedności Narodu, udzielają społecznym

komisjom pojednawczym wszechstronnej pomocy.

3.

Sądy powszechne udzielają sądom społecznym pomocy, w szczególności w zakresie wyjaśniania

obowiązujących przepisów prawa.

1.

Sądy społeczne rozpatrują sprawy o naruszenie zasad współżycia społecznego lub ładu

społecznego, jak w szczególności lekceważenie obowiązków obywatelskich, lekceważenie

obowiązków względem rodziny lub obowiązków pracowniczych, niewłaściwy stosunek do

pracowników, zakłócanie spokoju i porządku w miejscu pracy lub w miejscu zamieszkania,

lekceważenie przez pracowników zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, naruszenie mienia

społecznego lub zasad jego ochrony, naruszenie mienia obywateli, niedozwolone korzystanie

przez pracowników dla celów osobistych ze środków należących do uspołecznionego zakładu

pracy, spory na tle wspólnego zamieszkania i korzystania ze wspólnych urządzeń albo

na tle stosunków sąsiedzkich na wsi.

2.

Sąd społeczny rozstrzyga, czy i w jakim zakresie sprawę rozpatrzy, kierując się przy

tym oceną, jakie możliwości wychowawczego i zapobiegawczego oddziaływania wynikają

z rozpatrzenia wniesionej sprawy.

1.

Sądy społeczne w zakładach pracy rozpatrują sprawy pracowników danego zakładu pracy.

Nie dotyczy to jednak sporów ze stosunku pracy.

2.

Sądy społeczne w zakładach pracy nie rozpatrują spraw kierowników zakładów pracy i

ich zastępców. W razie ich niewłaściwego stosunku do pracowników rada robotnicza lub

jej prezydium, a w zakładzie pracy, w którym nie powołano rady robotniczej, rada zakładowa

lub jej prezydium, kieruje sprawę do jednostki nadrzędnej nad zakładem pracy.

3.

Społeczne komisje pojednawcze rozpatrują sprawy osób zamieszkałych na terenie danego

miasta, osiedla lub wsi.

1.

Sądy społeczne w zakładach pracy powoływane są na wniosek rady zakładowej uchwałą

konferencji samorządu robotniczego lub zebrania ogólnego pracowników, zatwierdzoną

przez wojewódzką komisję związków zawodowych.

2.

Społeczne komisje pojednawcze powoływane są na wniosek właściwego komitetu Frontu

Jedności Narodu uchwałą właściwej miejskiej (dzielnicowej w mieście podzielonym na

dzielnice), gromadzkiej rady narodowej lub rady narodowej osiedla.

1.

Sprawowanie obowiązków członka sądu społecznego jest funkcją społeczną.

2.

Członkiem sądu społecznego może być obywatel, który ukończył lat 26, nie był sądownie

karany, cieszy się szacunkiem i zaufaniem środowiska oraz ma odpowiednie doświadczenie

życiowe i wyrobienie społeczne.

3.

Członek sądu społecznego w zakładzie pracy podlega w zakresie stosunku pracy ochronie

prawnej na równi z członkiem rady zakładowej.

1.

Wyboru członków sądu społecznego w zakładzie pracy dokonuje spośród pracowników zebranie

ogólne pracowników lub zebranie delegatów.

2.

Wyboru członków społecznej komisji pojednawczej dokonuje spośród mieszkańców miejscowy

komitet Frontu Jedności Narodu.

3.

Członka sądu społecznego, który nie spełnia swoich obowiązków albo przestał odpowiadać

warunkom określonym w art. 6 ust. 2, odwołuje organ, który dokonał jego wyboru.

1.

Sprawę do sądu społecznego może wnieść każdy. Sąd społeczny może rozpatrzyć sprawę

również z własnej inicjatywy.

2.

Sąd społeczny nie rozpatruje sprawy, w której toczy się już postępowanie karne lub

cywilne.

3.

Sąd lub prokurator może zwrócić się do sądu społecznego o rozpatrzenie sprawy, w której

następuje umorzenie postępowania karnego, a byłoby celowe rozpatrzenie sprawy przez

sąd społeczny.

1.

Sąd społeczny rozpatruje sprawy kolegialnie.

2.

Członek sądu społecznego podlega wyłączeniu na wniosek własny lub na wniosek stron

od rozpatrywania sprawy, jeżeli zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego bezstronności.

1.

Sąd społeczny może przed wyznaczeniem posiedzenia ograniczyć się do rozmowy z osobą,

której sprawa dotyczy, lub przekazać sprawę do rozpatrzenia organizacji społecznej,

do której osoba ta należy, jeżeli uzna, że osiągnięty zostanie w ten sposób cel wychowawczy.

Przekazanie sprawy do rozpatrzenia organizacji społecznej jest szczególnie wskazane,

jeżeli ma ona sąd koleżeński.

2.

Sądy społeczne, działające w zakładach pracy podległych Ministerstwu Obrony Narodowej,

powinny przekazywać sprawy wniesione przeciwko żołnierzom do właściwych organów wojskowych.

1.

Posiedzenia sądu społecznego są jawne. Jednakże z uwagi na charakter sprawy sąd społeczny

może ograniczyć udział osób obecnych na posiedzeniu.

2.

Obecni na posiedzeniu mogą zabierać głos w sprawie rozpatrywanej przez sąd społeczny.

Przy załatwianiu zatargów i sporów sąd społeczny powinien dążyć przede wszystkim do

pojednania stron. Pojednanie stron może nastąpić także przez zawarcie ugody określającej

ich wzajemne prawa i obowiązki.

1.

Zależnie od wyniku rozpatrzenia sprawy sąd społeczny stosuje środki wychowawcze. Sąd

społeczny może zastosować środki wychowawcze także w wypadku, gdy osoba, której sprawa

dotyczy, uchyla się bez uzasadnionych powodów od udziału w posiedzeniu.

2.

Środkami wychowawczymi stosowanymi przez sąd społeczny są

1)

zobowiązanie do przeproszenia pokrzywdzonego,

2)

zobowiązanie do naprawienia szkody,

3)

upomnienie,

4)

nagana,

5)

zobowiązanie do wpłaty na wskazany przez sąd cel społeczny sumy do 300 zł, najwyżej

jednak 10% wynagrodzenia za pracę przypadającego zobowiązanemu za dany miesiąc, a

w wyjątkowych wypadkach za dwa kolejne miesiące.

Środki wychowawcze wymienione w pkt 1, 2 i 5 można stosować łącznie z upomnieniem

lub naganą.

3.

Sąd społeczny może zaniechać stosowania środków wychowawczych, jeżeli uzna, że cel

wychowawczy został osiągnięty przez udział w posiedzeniu osoby, której sprawa była

rozpatrywana.

W wyjątkowych wypadkach, gdy środki wychowawcze, o których mowa w art. 13, należałoby

uznać za niewystarczające

1)

sąd społeczny w zakładzie pracy może wystąpić do kierownika zakładu pracy o zastosowanie

środków przewidzianych w regulaminie pracy,

2)

sąd społeczny może wystąpić

a)

do właściwego organu lub instytucji o zastosowanie odpowiednich środków porządkowych,

b)

do administracji domu o wszczęcie postępowania sądowego o opróżnienie lokalu w wypadkach

niszczenia mieszkania, rażącego lub uporczywego wykraczania przeciwko obowiązującemu

porządkowi domowemu albo wywoływania uzasadnionego zgorszenia u innych najemców lub

sąsiadów.

Sąd społeczny wydaje orzeczenie bezpośrednio po naradzie. Decyduje większość głosów

składu sądzącego. Treść orzeczenia oraz jego motywy ogłasza przewodniczący składu

sądzącego.

1.

Sądy społeczne powinny dążyć do wykrywania i usuwania źródeł ujemnych zjawisk, będących

przedmiotem rozpatrywanych spraw.

2.

W tym celu sąd społeczny w szczególności

1)

powinien występować do kierownictwa zakładu pracy z wnioskiem o dokonanie usprawnień,

mających na celu usunięcie okoliczności sprzyjających naruszeniom prawa lub zasad

współżycia społecznego,

2)

powinien występować z podobnymi wnioskami do prezydiów właściwych rad narodowych lub

podległych im organów i instytucji.

1.

Orzeczenia sądów społecznych nie podlegają zaskarżeniu.

2.

Prokurator ze względu na uzasadniony interes społeczny lub stwierdzone naruszenie

prawa może skierować do sądu powiatowego sprawę, w której zapadło orzeczenie sądu

społecznego. Sąd powiatowy rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym i w razie stwierdzenia,

że orzeczenie sądu społecznego narusza prawo lub uzasadniony interes społeczny, orzeczenie

to uchyla.

3.

Prokurator ze względu na uzasadniony interes społeczny może skierować sprawę będącą

przedmiotem postępowania przed sądem społecznym do właściwego organu państwowego.

1.

Sąd społeczny uchwala regulamin, określający szczegółowo zasady organizacyjne oraz

tryb postępowania.

2.

Wzorcowy regulamin dla sądów społecznych w zakładach pracy uchwala Centralna Rada

Związków Zawodowych. Wojewódzkie komisje związków zawodowych zatwierdzają regulaminy

sądów społecznych w celu zapewnienia ich zgodności z regulaminem wzorcowym.

3.

Wzorcowy regulamin dla społecznych komisji pojednawczych uchwala ogólnopolski Komitet

Frontu Jedności Narodu. Prezydia powiatowych, miejskich w miastach stanowiących powiaty

oraz dzielnicowych rad narodowych w porozumieniu z właściwymi komitetami Frontu Jedności

Narodu zatwierdzają regulaminy społecznych komisji pojednawczych w celu zapewnienia

ich zgodności z regulaminem wzorcowym.

Centralna Rada Związków Zawodowych może wydawać wytyczne dotyczące szczegółowych zasad

powoływania, organizacji i sposobu działania sądów społecznych w zakładach pracy oraz

stosowania przez nie środków wychowawczych. Wytyczne dla społecznych komisji pojednawczych

może wydawać Ogólnopolski Komitet Frontu Jedności Narodu.

Istniejące dotychczas sądy społeczne stają się sądami społecznymi w rozumieniu niniejszej

ustawy.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.