Ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach.

1.

Kolejami w rozumieniu niniejszej ustawy są drogi szynowe wraz z przeznaczonymi do

ich eksploatacji i utrzymania budowlami, urządzeniami oraz poruszającym się po tych

drogach taborem, służące do przewozu osób, przesyłek oraz ładunków.

2.

Przepisy niniejszej ustawy nie mają zastosowania do

1)

linii tramwajowych,

2)

dróg szynowych służących do transportu wewnątrzzakładowego w jednostkach gospodarczych

eksploatujących takie urządzenie, a znajdujących się w całości w obrębie zakładów

tych jednostek i nie mających połączenia z siecią kolei użytku publicznego,

3)

wyciągów turystycznych,

4)

urządzeń transportowych linowych i linowo-terenowych, eksploatowanych przez jednostki

gospodarcze, nawet gdyby urządzenia te wychodziły poza teren zakładu.

1.

Koleje dzielą się na koleje użytku publicznego i koleje użytku niepublicznego.

2.

Przez koleje użytku publicznego rozumie się koleje przeznaczone do publicznego przewozu

osób i przesyłek.

3.

Przez koleje użytku niepublicznego rozumie się koleje służące do wyłącznego użytku

eksploatujących je jednostek.

4.

Do kolei użytku niepublicznego zalicza się również bocznice kolejowe, połączone z

siecią kolei użytku publicznego.

5.

Minister Komunikacji w porozumieniu z Ministrem Żeglugi określi zasady użytkowania

kolei w portach morskich i śródlądowych oraz organy i tryb postępowania tych organów

w zakresie rozgraniczenia zadań i obowiązków w stosunku do kolei znajdujących się

w tych portach.

Ilekroć w ustawie jest mowa

1)

o „kolejach górniczych” - należy przez to rozumieć koleje użytku niepublicznego, stanowiące

urządzenia zakładów górniczych,

2)

o „kolejach piaskowych” - należy przez to rozumieć koleje użytku niepublicznego przedsiębiorstw

zaopatrujących zakłady górnicze w materiały podsadzkowe, podległych Ministrowi Górnictwa

i Energetyki,

3)

o „obszarze kolejowym” - należy przez to rozumieć wydzieloną powierzchnię gruntu,

przeznaczoną do utrzymania i eksploatacji kolei wraz ze znajdującymi się na nim budowlami

i urządzeniami służącymi temu celowi.

Rada Ministrów może, jeżeli wymaga tego interes publiczny, uznać kolej użytku niepublicznego

za kolej użytku publicznego, jak również kolej użytku publicznego - za kolej użytku

niepublicznego.

1.

Minister Komunikacji wydaje przepisy techniczne o utrzymaniu i eksploatacji kolei,

z wyjątkiem przepisów określonych w ust. 3.

2.

W stosunku do kolei piaskowych przepisy techniczne o utrzymaniu kolei wydaje Minister

Komunikacji w porozumieniu z Ministrem Górnictwa i Energetyki, a w stosunku do kolei

górniczych - także w porozumieniu z Wyższym Urzędem Górniczym.

3.

Przepisy techniczne o eksploatacji kolei górniczych i piaskowych wydają właściwi ministrowie

w porozumieniu z Ministrem Komunikacji, a w stosunku do kolei górniczych - także w

porozumieniu z Wyższym Urzędem Górniczym.

1.

Minister Komunikacji wydaje przepisy o skrzyżowaniu linii kolejowych z drogami publicznymi

i liniami tramwajowymi.

2.

Przepisy o skrzyżowaniu linii kolejowych z drogami publicznymi objętymi zakresem działania

Ministra Gospodarki Komunalnej oraz z liniami tramwajowymi wydaje Minister Komunikacji

w porozumieniu z Ministrem Gospodarki Komunalnej.

Budowa, utrzymanie i eksploatacja kolei użytku publicznego należy do przedsiębiorstwa

„Polskie Koleje Państwowe”, zwanego w dalszym ciągu w skróceniu „przedsiębiorstwem

PKP”.

Przedsiębiorstwo PKP posiada osobowość prawną i prowadzone jest w ramach narodowych

planów gospodarczych według zasad rozrachunku gospodarczego.

Do zakresu działania przedsiębiorstwa PKP w szczególności należy

1)

przewóz osób, przesyłek i ładunków pocztowych oraz obsługa spedycyjna klientów kolei,

2)

utrzymywanie obiektów, taboru i urządzeń kolejowych w stanie zapewniającym sprawne

wykonywanie przewozów i bezpieczeństwo ruchu kolejowego,

3)

budowa i przebudowa kolei,

4)

sprawowanie w zakresie zleconym przez Ministra Komunikacji nadzoru technicznego nad

kolejami użytku niepublicznego,

5)

sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o porządku na kolejach użytku publicznego.

1.

Przedsiębiorstwo PKP organizuje kolejową służbę zdrowia.

2.

Do kolejowej służby zdrowia należy

1)

sanitarne zabezpieczenie obszaru kolejowego i udzielanie pomocy leczniczej w nagłych

wypadkach na tym obszarze,

2)

organizowanie i wykonywanie profilaktyki leczniczej, lecznictwa pracowników i rencistów

kolejowych oraz ich rodzin,

3)

przeprowadzanie badań lekarskich, mających na celu ustalanie przydatności do pełnienia

służby na kolejach.

Jednostki organizacyjne przedsiębiorstwa PKP, określone przez Ministra Komunikacji,

mają prawo używania oznak z godłem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz pieczęci

urzędowej z wizerunkiem orła.

Wykonywanie funkcji zwierzchniego kierownictwa przedsiębiorstwa PKP oraz reprezentowanie

go jako całości na zewnątrz należy do Ministra Komunikacji.

Sieć kolei znajdująca się w eksploatacji przedsiębiorstwa PKP dzieli się na okręgi

kolei państwowych.

1.

Szczegółowy zakres i sposób działania przedsiębiorstwa PKP, ogólne zasady gospodarki

finansowej i organizacji oraz liczbę okręgów kolei państwowych ustala statut przedsiębiorstwa

PKP, nadany przez Radę Ministrów.

2.

Minister Komunikacji ustala podział sieci kolei na okręgi kolei państwowych, siedziby

dyrekcji okręgowych kolei państwowych oraz organizację wewnętrzną przedsiębiorstwa

PKP.

1.

Okręgami kolei państwowych zarządzają dyrekcje okręgowe kolei państwowych, na których

czele stoją dyrektorzy okręgów kolei państwowych.

2.

Minister Komunikacji może tworzyć specjalne jednostki organizacyjne do wykonywania

określonych zadań przedsiębiorstwa PKP.

1.

Do składania w imieniu przedsiębiorstwa PKP oświadczeń w zakresie praw i obowiązków

majątkowych upoważniony jest Minister Komunikacji oraz inne osoby określone w statucie.

2.

Statut przedsiębiorstwa PKP określa przypadki, w których do składania oświadczeń w

zakresie praw i obowiązków majątkowych przedsiębiorstwa PKP wymagane jest współdziałanie

dwóch upoważnionych osób.

Pracownikom przedsiębiorstwa PKP przysługuje ochrona prawna przewidziana w przepisach

prawa karnego dla urzędników.

Stosunek służbowy pracowników przedsiębiorstwa PKP normuje odrębna ustawa.

Warunki i sposób prowadzenia ruchu kolejowego w czasie wykonywania budowy kolei określa

Minister Komunikacji.

Minister Komunikacji po uzgodnieniu z prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej

może zarządzić likwidację i rozbiórkę nieczynnych linii kolei użytku publicznego lub

ich części.

Szczegółowe warunki przewozu przez przedsiębiorstwo PKP osób i przesyłek normuje odrębna

ustawa.

Korzystanie z kolei użytku niepublicznego na zasadzie współużywania jest dopuszczalne

za zezwoleniem Ministra Komunikacji lub organu przez niego upoważnionego.

Kolej użytku niepublicznego może być połączona z siecią kolei przedsiębiorstwa PKP

za zezwoleniem Ministra Komunikacji lub organu przez niego upoważnionego.

Minister Komunikacji określi warunki wykonywania robót związanych z połączeniem i

skrzyżowaniem linii kolei użytku niepublicznego z linią kolei użytku publicznego oraz

robót związanych z utrzymaniem i naprawą części linii kolei użytku niepublicznego,

położonych na obszarze kolejowym przedsiębiorstwa PKP.

Otwarcie ruchu na kolei użytku niepublicznego może nastąpić na podstawie zezwolenia

właściwej terenowo dyrekcji okręgowej kolei państwowych, po uprzednim komisyjnym sprawdzeniu

przez tę dyrekcję, że kolej pod względem bezpieczeństwa ruchu i bezpieczeństwa publicznego

odpowiada przepisom niniejszej ustawy. Koszty związane ze sprawdzeniem ponosi jednostka,

która ubiega się o zezwolenie na otwarcie ruchu.

Przewóz osób i publiczny przewóz przesyłek na kolejach użytku niepublicznego może

być prowadzony za zezwoleniem Ministra Komunikacji i na warunkach przez niego określonych.

Właściwa miejscowo dyrekcja okręgowa kolei państwowych może uzależnić obsługę bocznicy

kolejowej od wykonania niezbędnej przebudowy lub rozbudowy tej bocznicy i połączonych

z nią urządzeń kolejowych wewnątrzzakładowych, jak również urządzeń do mechanicznego

naładunku i wyładunku wagonów oraz usprawnienia czynności ładunkowych w inny sposób,

jeżeli będzie to konieczne dla właściwej obsługi bocznicy lub usprawnienia pracy na

przyległych liniach kolejowych użytku publicznego.

1.

Nadzór techniczny nad utrzymaniem kolei użytku niepublicznego i bezpieczeństwa ruchu

na tych kolejach sprawuje Minister Komunikacji lub organ przez niego upoważniony.

2.

Nadzór, o którym mowa w ust. 1, sprawowany jest odpłatnie.

W razie zagrożenia bezpieczeństwa ruchu lub bezpieczeństwa publicznego przez niestosowanie

się użytkownika kolei użytku niepublicznego do przepisów niniejszej ustawy właściwa

miejscowo dyrekcja okręgowa kolei państwowych może, po uprzednim zawiadomieniu użytkownika

kolei, ograniczyć lub zamknąć ruch na niej.

Minister Komunikacji określi w drodze rozporządzenia warunki, jakim powinni odpowiadać

pracownicy zatrudnieni na kolejach użytku niepublicznego.

1.

W stosunku do kolei górniczych

1)

zezwoleń określonych w art. 22 i art. 25 udzielają urzędy górnicze w porozumieniu

z właściwą miejscowo dyrekcją okręgową kolei państwowych;

2)

nadzór techniczny określony w art. 28 ust. 1 sprawują urzędy górnicze;

3)

uprawnienia, o których mowa w art. 29, przysługują urzędom górniczym.

2.

W stosunku do kolei piaskowych

1)

zezwoleń określonych w art. 22 i art. 25 udziela Minister Górnictwa i Energetyki w

porozumieniu z Ministrem Komunikacji lub upoważnioną przez niego dyrekcją okręgową

kolei państwowych;

2)

nadzór techniczny określony w art. 28 ust. 1 sprawuje Minister Górnictwa i Energetyki

lub organ przez niego upoważniony;

3)

uprawnienia, o których mowa w art. 29, przysługują Ministrowi Górnictwa i Energetyki

lub organom przez niego upoważnionym.

Zasady budowy, utrzymania i eksploatacji kolei użytku niepublicznego użytkowanych

przez Ministerstwo Obrony Narodowej i Ministerstwo Spraw Wewnętrznych określi Minister

Komunikacji w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej i Ministrem Spraw Wewnętrznych.

1.

Wszelkie zadrzewienia (zakrzewienia) powinny znajdować się, a roboty ziemne powinny

być wykonywane w takiej odległości od linii kolejowych, aby nie zakłócały działania

urządzeń kolejowych przeznaczonych do eksploatacji i utrzymania kolei i nie zagrażały

bezpieczeństwu i prawidłowemu ruchowi kolejowemu i drogowemu.

2.

Minister Komunikacji określa w drodze rozporządzenia odległości i warunki, w których

można w sąsiedztwie kolei zadrzewiać i zakrzewiać grunty oraz wykonywać roboty ziemne.

3.

Jeżeli na roboty ziemne wymienione w ust. 2 wymagane jest zezwolenie organu administracji

państwowej, organ ten przed wydaniem zezwolenia powinien zasięgnąć opinii zarządu

kolei.

W razie budowy kolei w mniejszej odległości od istniejących budowli niż przewidziana

w obowiązujących przepisach zarząd kolei obowiązany jest te budowle odpowiednio zabezpieczyć

lub przenieść na inne miejsce albo zwrócić koszty koniecznego zabezpieczenia tych

budowli przed niebezpieczeństwem pożaru lub koszty przeniesienia ich na inne miejsce.

Ustalenie zakresu zabezpieczenia i wysokości podlegających zwrotowi kosztów zabezpieczenia

lub przeniesienia następuje w trybie określonym w art. 37.

1.

W razie potrzeby usunięcia zadrzewienia (zakrzewienia) pogarszającego widoczność sygnałów

i pociągów, utrudniającego budowę i eksploatację urządzeń kolejowych lub powodującego

zaspy śnieżne, właściwy do spraw wewnętrznych organ prezydium powiatowej (miejskiej

miasta stanowiącego powiat miejski, dzielnicowej w mieście wyłączonym z województwa)

rady narodowej zarządzi usunięcie zadrzewienia (zakrzewienia) na wniosek zarządu kolei

za odszkodowaniem ustalonym w trybie określonym w art. 37. Odszkodowanie to nie przysługuje,

jeżeli zadrzewienie (zakrzewienie) nastąpiło po wybudowaniu kolei z naruszeniem przepisów,

o których mowa w art. 33 ust. 2.

2.

Usunięcia zadrzewienia (zakrzewienia) na obszarze gruntów państwowego gospodarstwa

leśnego dokonuje w przypadkach określonych w ust. 1 właściwy organ administracji lasów

państwowych na wniosek zarządu kolei.

1.

Zarząd kolei ma prawo na obcym gruncie, za odszkodowaniem ustalonym w trybie określonym

w art. 37, urządzać i utrzymywać pasy ochronne przeciwpożarowe oraz ustawiać zasłony

odśnieżne, a w szczególności zakładać żywopłoty.

2.

Zarząd kolei jest obowiązany do urządzania i utrzymywania pasów ochronnych przeciwpożarowych

na państwowych gruntach leśnych.

3.

Koszty urządzenia i utrzymywania pasów ochronnych przeciwpożarowych i zasłon odśnieżnych

ponosi zarząd kolei. Jeżeli zadrzewienie (zakrzewienie), powodujące potrzebę urządzenia

pasów ochronnych przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu kolei, urządzenie i utrzymywanie

tych pasów oraz związane z tym koszty obciążają właścicieli zadrzewionych (zakrzewionych)

gruntów.

4.

Minister Komunikacji określa w drodze rozporządzenia

1)

sposób urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych - w porozumieniu z Ministrami

Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego, Gospodarki Komunalnej oraz Rolnictwa;

2)

sposób urządzania i utrzymywania pasów ochronnych przeciwpożarowych - w porozumieniu

z ministrami wymienionymi w pkt 1 oraz Ministrem Spraw Wewnętrznych.

1.

Wysokość odszkodowania (art. 34, 35 i 36 ust. 1) ustala zarząd kolei w porozumieniu

z osobami zainteresowanymi. W razie niedojścia do porozumienia, wysokość odszkodowania

określa właściwy do spraw wewnętrznych organ prezydium powiatowej (miejskiej miasta

stanowiącego powiat miejski, dzielnicowej w mieście wyłączonym z województwa) rady

narodowej przy odpowiednim zastosowaniu zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczeniu

nieruchomości.

2.

Ustalenie wysokości odszkodowania nie wstrzymuje wykonania urządzeń i robót, przewidzianych

w art. 34, 35 i 36 ust. 1.

W razie wykonania budowli lub jakichkolwiek urządzeń i robót wzdłuż linii kolejowych

wbrew obowiązującym przepisom, właściwy do spraw komunikacji organ prezydium powiatowej

(miejskiej miasta stanowiącego powiat miejski) rady narodowej bądź rady narodowej

miasta wyłączonego z województwa na wniosek zarządu kolei zarządzi na koszt sprawcy

doprowadzenie otoczenia kolei do stanu zgodnego z powyższymi przepisami.

Wstęp na obszar kolejowy dozwolony jest tylko w miejscach wyznaczonych. Poza tymi

miejscami wstęp na obszar kolejowy mają osoby posiadające upoważnienia właściwych

organów kolejowych oraz osoby upoważnione do wstępu na obszar kolejowy na podstawie

odrębnych przepisów.

1.

Do zabezpieczenia mienia kolejowego i powierzonego kolei oraz nadzoru nad przestrzeganiem

porządku na kolejach użytku publicznego powołane są organy ochrony kolei.

2.

Organami ochrony kolei są: Służba Ochrony Kolei oraz inne organy określone przez Ministra

Komunikacji w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych.

3.

Zakres działania i uprawnień organów ochrony kolei obejmuje

1)

ochronę mienia kolejowego i powierzonego kolei,

2)

sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o porządku na kolejach użytku publicznego,

3)

ochronę życia, zdrowia i mienia obywateli korzystających z usług kolei.

4.

W celu wykonywania swych zadań organy ochrony kolei mają prawo

1)

nakładania w trybie obowiązujących przepisów grzywien w drodze mandatu karnego,

2)

legitymowania lub stwierdzania w inny sposób tożsamości osób, które przekroczyły przepisy

o porządku na kolejach, oraz zatrzymania winnego w razie dokonania przestępstwa lub

wykroczenia na obszarze kolejowym i doprowadzenia go przymusowo do najbliższego organu

Milicji Obywatelskiej,

3)

noszenia i użycia broni palnej.

5.

Minister Komunikacji w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych wyda w drodze rozporządzenia

przepisy o porządku na kolejach użytku publicznego.

6.

Minister Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Komunikacji określi w drodze

rozporządzenia organy ochrony kolei, którym przysługuje prawo noszenia broni palnej

w czasie pełnienia służby na obszarze kolejowym, oraz przypadki, w których dopuszczalne

jest użycie broni przez organy ochrony kolei, i tryb postępowania przy użyciu broni.

7.

Szczegółowy zakres działania oraz organizację Służby Ochrony Kolei określi Minister

Komunikacji w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych.

Minister Komunikacji w porozumieniu z Ministrami Obrony Narodowej i Spraw Wewnętrznych

określi uprawnienia oraz zasady i tryb wykonywania tych uprawnień przez organy ochrony

kolei w stosunku do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej oraz zasady współdziałania

tych organów z właściwymi organami wojskowymi.

1.

Minister Spraw Wewnętrznych określi w drodze rozporządzenia w porozumieniu z Ministrem

Komunikacji przypadki, w których działalność organów ochrony kolei sięgać będzie poza

obszar kolejowy.

2.

Przepisy art. 40 nie naruszają właściwości Milicji Obywatelskiej w zakresie utrzymywania

bezpieczeństwa, spokoju i porządku publicznego na obszarze kolei użytku publicznego.

3.

Organy ochrony kolei są obowiązane udzielać w miarę możności pomocy organom Milicji

Obywatelskiej i organom ochrony granic na ich wezwanie w wykonywaniu czynności służbowych.

4.

Minister Komunikacji w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych określi szczegółowe

zasady i sposób współdziałania organów ochrony kolei z organami Milicji Obywatelskiej

i ochrony granic.

1.

Kto zadrzewia (zakrzewia) grunty lub wykonuje roboty ziemne wbrew przepisom art. 33

lub przepisom wydanym na jego podstawie,

podlega karze grzywny do 4.500 złotych.

2.

Kto wykracza przeciw przepisom o porządku na kolejach użytku publicznego wydanym na

podstawie art. 40 ust. 5,

podlega karze grzywny do 1.000 złotych.

3.

Orzekanie w sprawach wymienionych w ust. 1 i 2 następuje w trybie przepisów o orzecznictwie

karno-administracyjnym.

Księgi kolejowe założone i prowadzone na podstawie ustawy z dnia 19 maja 1874 r. o

zakładaniu ksiąg kolejowych, o skutku praw hipotecznych ustanowionych na kolei żelaznej

i o hipotecznym zabezpieczeniu praw zastawu, służących właścicielowi obligacji kolejowych

z prawem pierwszeństwa (L. 70 austr. Dz. U. P. i Dz. U. z 1927 r. Nr 35, poz. 304),

podlegają zamknięciu.

Ustawa nie narusza przepisów o komunikacji w służbie obrony Państwa.

1.

Tracą moc

1)

ustawa z dnia 19 maja 1874 r. o zakładaniu ksiąg kolejowych, o skutku praw hipotecznych

ustanowionych na kolei żelaznej i o hipotecznym zabezpieczeniu praw zastawu, służących

właścicielowi obligacji kolejowych z prawem pierwszeństwa (L. 70 austr. Dz. U. P.

i Dz. U. z 1927 r. Nr 35, poz. 304);

2)

ustawa z dnia 14 grudnia 1920 r. w sprawie przejęcia kolei, zbudowanych przez władze

okupacyjne, pod zarząd Ministerstwa Kolei Żelaznych

(Dz. U. z 1921 r. Nr 3, poz. 5);

3)

ustawa z dnia 14 października 1921 r. o udzielaniu koncesji na koleje żelazne prywatne

(Dz. U. Nr 88, poz. 646);

4)

art. 7 ustawy z dnia 7 października 1921 r. o przepisach porządkowych na drogach publicznych

(Dz. U. Nr 89, poz. 656 z późniejszymi zmianami);

5)

rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu

przedsiębiorstwa „Polskie Koleje Państwowe”

(Dz. U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312 i z 1951 r. Nr 14, poz. 108);

6)

ustawa z dnia 27 kwietnia 1931 r. o oddaniu „Francusko-Polskiemu Towarzystwu Kolejowemu”,

Spółce Akcyjnej w Paryżu, kolei Herby Nowe-Gdynia z odnogą Siemkowice-Częstochowa

do eksploatacji oraz o udzieleniu poręki państwowej

(Dz. U. z 1931 r. Nr 40, poz. 350 i z 1939 r. Nr 33, poz. 212);

7)

ustawa z dnia 17 marca 1932 r. o koncesjach na koleje znaczenia miejscowego i koleje

miejskie

(Dz. U. z 1932 r. Nr 38, poz. 391 i z 1948 r. Nr 18, poz. 129);

8)

art. 42 prawa o wykroczeniach;

9)

art. 5-14 ustawy z dnia 13 marca 1934 r. o oddaleniu budowli, składów, zadrzewienia

i robót ziemnych od linii kolejowych oraz o pasach ochronnych przeciwpożarowych i

zasłonach odśnieżnych

(Dz. U. Nr 28, poz. 220);

10)

ustawa z dnia 13 marca 1934 r. o ochronie porządku na kolejach użytku publicznego

(Dz. U. Nr 32, poz. 285);

11)

ustawa z dnia 18 marca 1935 r. o wykonywaniu przewozu osób kolejami użytku prywatnego

(Dz. U. Nr 24, poz. 164);

12)

art. X dekretu z dnia 11 października 1946 r. Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe

i prawo o księgach wieczystych

(Dz. U. Nr 57, poz. 321).

2.

Do czasu wejścia w życie ustawy określonej w art. 18 oraz wydania przepisów przewidzianych

w niniejszej ustawie pozostają w mocy dotychczasowe przepisy.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.