Ustawa z dnia 16 listopada 1960 r. o prawie geologicznym.

1.

Przepisy ustawy określają zasady prowadzenia prac geologicznych dla poznania budowy

geologicznej kraju albo w związku z poszukiwaniem i rozpoznawaniem złóż kopalin oraz

wód podziemnych lub w związku z ustalaniem przydatności gruntów dla potrzeb budownictwa

i zagospodarowania przestrzennego.

2.

Pracami geologicznymi w rozumieniu ustawy jest planowanie i prowadzenie badań geologicznych

połączonych z robotami w terenie, w szczególności z wykonywaniem robót górniczych

i wierceń studziennych, prowadzenie obserwacji i pomiarów związanych z tymi robotami,

sporządzanie dokumentacji geologicznych, sporządzanie bilansu zasobów złóż kopalin

oraz określanie zasobów wód podziemnych.

1.

W przypadku gdy prace geologiczne obejmują roboty górnicze lub wiercenia studzienne,

do prowadzenia tych robot lub wierceń stosuje się również odpowiednio przepisy prawa

górniczego o planach ruchu zakładu górniczego, o ruchu zakładu górniczego, o kierownictwie

i dozorze ruchu zakładu górniczego oraz przepisy karne, przy czym roboty te i wiercenia

podlegają nadzorowi i kontroli urzędów górniczych w zakresie i trybie określonym w

prawie górniczym i w dekrecie z dnia 21 października 1954 r. o urzędach górniczych

(Dz. U. Nr 47, poz. 223 z późniejszymi zmianami).

2.

Przepisy ust. 1 nie mają zastosowania do robót prowadzonych w celu

1)

poszukiwania i rozpoznawania złóż kopalin, których wydobywanie podlega prawu górniczemu,

2)

poszukiwania wód podziemnych i budowy ich ujęcia,

3)

badania przydatności gruntów dla potrzeb budownictwa i zagospodarowania przestrzennego.

- jeżeli głębokość wyrobiska nie przekracza 30 m, chyba że roboty prowadzone są na

terenie obszaru górniczego lub rejonu ochrony górniczej wód leczniczych.

3.

Nadzór i kontrolę nad robotami określonymi w ust. 2 sprawują organy do spraw geologii

prezydiów wojewódzkich rad narodowych.

4.

Prezes Rady Ministrów określi w drodze rozporządzenia, na jakich zasadach osoba fizyczna

może na posiadanym przez nią gruncie prowadzić prace niezbędne dla ujęcia wód podziemnych

na własne potrzeby oraz dla ustalenia przydatności tego gruntu dla potrzeb budowlanych,

a także zasady i sposób prowadzenia robót określonych w ust. 2 oraz sprawowania przez

organy do spraw geologii prezydiów wojewódzkich rad narodowych nadzoru i kontroli

nad tymi robotami.

Prezes Centralnego Urzędu Geologii i Minister Obrony Narodowej określą w porozumieniu

z zainteresowanymi ministrami (kierownikami urzędów centralnych) szczegółowe zasady

i warunki prowadzenia prac geologicznych na terenach mających szczególne znaczenie

dla obronności Państwa.

1.

Prace geologiczne prowadzą powołane w tym celu przedsiębiorstwa i inne instytucje

państwowe oraz w zakresie związanym z ruchem zakładów górniczych także przedsiębiorstwa

górnicze.

2.

Właściwy minister (kierownik urzędu centralnego) ustala w porozumieniu z Prezesem

Centralnego Urzędu Geologii, na podstawie wytycznych Rady Ministrów, szczegółową organizację

i zakres działania resortowej służby geologicznej.

1.

Jednostki gospodarki niepaństwowej mogą prowadzić prace geologiczne tylko po uzyskaniu

zezwolenia i w zakresie ustalonym w tym zezwoleniu.

2.

Zezwolenia określone w ust. 1 wydaje organ do spraw geologii prezydium wojewódzkiej

rady narodowej, właściwy ze względu na siedzibę jednostki gospodarki niepaństwowej.

3.

Wydawanie zezwoleń na prowadzenie prac geologicznych przez jednostki gospodarki nie

uspołecznionej następuje na zasadach ogólnych przepisów o zezwoleniach na wykonywanie

przemysłu, rzemiosła, handlu i niektórych usług przez jednostki gospodarki nie uspołecznionej

w trybie określonym niniejszą ustawą.

4.

Prezes Rady Ministrów określi w drodze rozporządzenia sposób wydawania zezwoleń na

prowadzenie prac geologicznych przez jednostki gospodarki niepaństwowej.

Przedsiębiorstwem geologicznym w rozumieniu ustawy jest przedsiębiorstwo lub inna

instytucja, która prowadzi prace geologiczne.

1.

Przedsiębiorstwu geologicznemu służy prawo wstępu na nieruchomości dla przeprowadzenia

badań geologicznych i dla wykonania związanych z tymi badaniami robót w sposób nie

powodujący trwałego przekształcenia nieruchomości i umożliwiający posiadaczowi nieprzerwane

korzystanie z nieruchomości zgodnie z jej gospodarczym przeznaczeniem.

2.

Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia sposób korzystania z uprawnień określonych

w ust. 1 oraz tryb wydawania decyzji stwierdzających prawo wstępu na nieruchomości.

1.

Nieruchomość pozostająca w posiadaniu jednostki gospodarki nie uspołecznionej, niezbędna

dla wykonania robót związanych z badaniami geologicznymi przez państwowe przedsiębiorstwo

geologiczne, może być zajęta na czas oznaczony dla wykonania robót, nie powodujących

trwałego przekształcenia nieruchomości (czasowe zajęcie nieruchomości).

2.

Czasowe zajęcie nieruchomości nie może trwać dłużej niż trzy lata. Organ właściwy

do wydania decyzji w sprawie czasowego zajęcia może przedłużyć czasowe zajęcie nieruchomości,

nie więcej jednak niż o dwa lata, jeżeli cel, dla jakiego zajęto nieruchomość, mimo

prowadzenia robót bez uzasadnionych przerw i opóźnień, nie mógł być osiągnięty w czasie

określonym w zezwoleniu z przyczyn szczególnych, a nieprzedłużenie czasowego zajęcia

mogłoby spowodować znaczną szkodę.

3.

Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia sposób korzystania z uprawnień określonych

w ust. 1 oraz tryb wydawania decyzji w sprawie czasowego zajęcia nieruchomości.

Przedsiębiorstwo geologiczne, które prowadząc prace geologiczne powoduje szkodę w

cudzej nieruchomości lub jej części składowej, obowiązane jest do odszkodowania bez

względu na to, czy szkodę można było przewidzieć oraz czy ktokolwiek ponosi winę uszkodzenia.

Przedsiębiorstwo geologiczne obowiązane jest przez cały okres czasowego zajęcia nieruchomości

wypłacać właścicielowi (posiadaczowi) nieruchomości corocznie wynagrodzenie za pozbawienie

go użytkowania nieruchomości w wysokości przeciętnego rocznego czystego dochodu, jaki

nieruchomość przynosiła w ciągu ostatnich pięciu lat przed jej zajęciem.

Odszkodowanie za zasiewy, uprawy i plony zniszczone w czasie prowadzenia prac geologicznych

na podstawie decyzji stwierdzającej prawo wstępu na nieruchomość powinno odpowiadać

wartości przewidywanych zbiorów według przeciętnych cen przyjętych w obrocie po odliczeniu

wartości nakładów, które właściciel poniósłby w związku z dokonaniem zbioru.

Jeżeli wskutek prowadzonych prac geologicznych nastąpi trwały zanik wody albo utrata

jej przydatności do użytku ludności lub dla potrzeb inwentarza, naprawienie szkody

polega na budowie studni lub innych urządzeń zapewniających trwałe zaopatrzenie ludności

w odpowiednią ilość wody do użytku domowego i dla potrzeb inwentarza, co najmniej

według stanu z okresu bezpośrednio przed powstaniem szkody.

Odszkodowanie za nie dające się usunąć uszkodzenie gruntu rolnego lub leśnego ustala

się na podstawie równowartości zmniejszenia się rocznego przychodu z gruntu na skutek

szkody powstałej w związku z prowadzonymi robotami w stosunku do przeciętnego rocznego

przychodu z tego gruntu z ostatnich trzech lat przed powstaniem szkody.

W przypadku wystąpienia w związku z pracami geologicznymi szkód innych niż określone

w art. 10-13 stosuje się dla ustalenia sposobu i rozmiaru odszkodowania zasady naprawiania

szkód górniczych określone w prawie górniczym.

1.

Organy administracji państwowej, instytucje państwowe i przedsiębiorstwa państwowe

obowiązane są same bezpośrednio naprawiać szkody powstałe w nieruchomościach lub innych

częściach składowych nieruchomości w związku z pracami geologicznymi.

2.

Koszty naprawienia szkody ponosi przedsiębiorstwo geologiczne.

W sprawach spornych o odszkodowanie i naprawę szkód powstałych w związku z prowadzeniem

prac geologicznych orzeka właściwy organ prezydium powiatowej rady narodowej w trybie

określonym w ustawie o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

1.

Roboty związane z badaniami geologicznymi należy prowadzić w sposób zapewniający bezpieczeństwo

życia i zdrowia ludzkiego, ochronę powierzchni ziemi i znajdujących się na niej budowli,

ochronę urządzeń przed szkodami, jak również bezpieczeństwo zakładów eksploatacji

złóż kopalin oraz ochronę wód, zadrzewień i złóż kopalin.

2.

Na terenach podlegających ochronie na mocy przepisów szczególnych roboty mogą być

prowadzone tylko w zakresie i na warunkach określonych w tych przepisach.

1.

Przedsiębiorstwo geologiczne obowiązane jest dla każdego wyrobiska lub zgrupowania

wyrobisk ustanowić osoby sprawujące geologiczny nadzór - w odpowiedniej liczbie i

osoby te zgłosić, zależnie od właściwości, okręgowemu urzędowi górniczemu lub organowi

do spraw geologii prezydium wojewódzkiej rady narodowej.

2.

Prezes Centralnego Urzędu Geologii określi w porozumieniu z Prezesem Wyższego Urzędu

Górniczego zasady i sposób sprawowania geologicznego nadzoru określonego w ust. 1.

1.

Prezes Rady Ministrów wyda przepisy określające

1)

szczegółowe zasady sporządzania i tryb zatwierdzania projektu badań geologicznych,

2)

sposób prowadzenia badań geologicznych i związanych z nimi robót, uwzględniający wszechstronne

ich wykorzystanie dla poznania budowy geologicznej kraju i rozszerzenia bazy surowcowej,

oraz sposób postępowania z dokumentami geologicznymi.

2.

Prezes Rady Ministrów może zobowiązać przedsiębiorstwa eksploatujące złoża kopalin

do wykonywania szczególnych badań radiometrycznych.

1.

Sporządzać projekty badań geologicznych i dokumentację geologiczną, prowadzić roboty

określone w art. 2 ust. 2 oraz sprawować geologiczny nadzór nad robotami związanymi

z badaniami geologicznymi może osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje ogólne,

naukowe i zawodowe.

2.

Prezes Rady Ministrów ustali w drodze rozporządzenia kwalifikacje osób uprawnionych

do wykonywania czynności określonych w ust. 1, tryb stwierdzania tych kwalifikacji

oraz zasady i tryb pozbawiania uprawnień osób, które wykazały oczywistą nieudolność

lub niedbałość przy pełnieniu powierzonych im czynności.

Organ państwowej administracji geologicznej sprawujący geologiczną kontrolę i nadzór

nad robotami może zawiesić osobę prowadzącą roboty określone w art. 2 ust. 2 lub sprawującą

geologiczny nadzór nad robotami związanymi z badaniami geologicznymi w wykonywaniu

poruczonych jej czynności, jeżeli uzna, że dalsze sprawowanie tych czynności zagraża

interesowi społecznemu, przekazując jednocześnie sprawę do rozstrzygnięcia organowi,

który stwierdził kwalifikacje osoby zawieszonej w pełnieniu czynności.

1.

Użytkownicy ujęć wód podziemnych obowiązani są zarejestrować ujęcie wody podziemnej

we właściwym organie prezydium wojewódzkiej rady narodowej oraz przeprowadzać okresowe

obserwacje i ewidencję wahań poziomu zwierciadła wody w ujęciu i jego wydajności.

2.

Prezes Centralnego Urzędu Geologii w porozumieniu z Ministrem Gospodarki Komunalnej

oraz Prezesem Centralnego Urzędu Gospodarki Wodnej określa, do których ujęć wód podziemnych

stosuje się przepisy ust. 1, sposób rejestracji i prowadzenia obserwacji i ewidencji

oraz organy prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwe do prowadzenia rejestracji

ujęć.

1.

Organ właściwy do sprawowania nadzoru i kontroli nad robotami związanymi z badaniami

geologicznymi (art. 2) może wstrzymać roboty związane z badaniami geologicznymi, jeżeli

są prowadzone bez geologicznego nadzoru lub z naruszeniem postanowień niniejszej ustawy.

2.

Wniesienie odwołania przeciwko zarządzeniu organu nadzoru nie wstrzymuje jego wykonania.

1.

Wyniki robót i badań geologicznych należy ująć w dokumentacji geologicznej, zawierającej

w zależności od celu, dla jakiego prowadzono roboty i badania, w szczególności ustalenie

zasobów złoża kopaliny, ustalenie zasobów wód podziemnych lub ustalenie przydatności

gruntów dla potrzeb budownictwa oraz planowania przestrzennego.

2.

Dokumentacja geologiczna zawierająca ustalenie zasobów złoża kopaliny lub zasobów

wód podziemnych podlega zatwierdzeniu przez Prezesa Centralnego Urzędu Geologii lub

z jego upoważnienia przez organy do spraw geologii prezydiów wojewódzkich rad narodowych.

3.

Prezes Centralnego Urzędu Geologii określa

1)

zasady i sposób ustalania oraz tryb zatwierdzania zasobów złoża kopaliny i sporządzania

dokumentacji geologicznych nie wymienionych w ust. 1,

2)

w porozumieniu z Prezesem Centralnego Urzędu Gospodarki Wodnej zasady i sposób ustalania,

oraz tryb zatwierdzania zasobów wód podziemnych,

3)

w porozumieniu z Przewodniczącym Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury

zasady i sposób ustalania i tryb zatwierdzania przydatności gruntów dla potrzeb budownictwa

oraz planowania przestrzennego.

Właściwy minister (kierownik urzędu centralnego) w porozumieniu z Przewodniczącym

Komisji Planowania przy Radzie Ministrów i z Prezesem Centralnego Urzędu Geologii

ustala warunki, jakim powinna odpowiadać kopalina oraz jej złoże, aby zasoby tego

złoża mogły być uznane za nadające się do gospodarczo uzasadnionej eksploatacji (kryteria

bilansowości zasobów złóż kopalin).

Rada Ministrów określa, z jakim stopniem dokładności należy ustalić zasoby złoża kopaliny

lub zasoby wód podziemnych dla podjęcia działalności inwestycyjnej, związanej z eksploatacją

złoża kopaliny lub jej przeróbkę bądź związanej z eksploatacją zasobów wód podziemnych.

1.

Centralny Urząd Geologii sporządza corocznie ogólnokrajowy bilans zasobów złóż kopalin.

2.

Jednostka eksploatująca złoże kopaliny lub budująca zakład przeznaczony do eksploatacji

złoża kopaliny obowiązana jest do bieżącego prowadzenia ewidencji zasobów złoża w

zakresie i w sposób określony przez Prezesa Centralnego Urzędu Geologii w porozumieniu

z zainteresowanymi ministrami.

3.

Ministerstwa i inne organy administracji państwowej oraz jednostki gospodarcze i instytucje

naukowo-badawcze obowiązane są dostarczać Centralnemu Urzędowi Geologii materiały

niezbędne dla sporządzania bilansu zasobów złóż kopalin i jego analizy.

1.

Organy państwowej administracji geologicznej koordynują prace geologiczne oraz sprawują

geologiczny nadzór i kontrolę nad projektowaniem badań geologicznych, prowadzeniem

badań i sporządzaniem dokumentacji geologicznych w zakresie stosowania postanowień

niniejszej ustawy oraz przepisów na jej podstawie wydanych.

2.

Rada Ministrów ustala szczegółowo podział zadań i zasady współdziałania między urzędami

górniczymi a organami państwowej administracji geologicznej w zakresie kontroli i

nadzoru nad robotami wykonywanymi w związku z badaniami geologicznymi.

Organami państwowej administracji geologicznej są

1)

właściwe do spraw geologii organy prezydiów wojewódzkich rad narodowych,

2)

Centralny Urząd Geologii.

Organy do spraw geologii prezydiów wojewódzkich rad narodowych działają w pierwszej

instancji i są właściwe dla spraw, które zgodnie z przepisami niniejszej ustawy należą

do zakresu działania organów państwowej administracji geologicznej, a nie są zastrzeżone

do właściwości Centralnego Urzędu Geologii.

1.

Centralny Urząd Geologii działa przy Radzie Ministrów i jest centralnym organem państwowej

administracji w zakresie prac geologicznych.

2.

Centralny Urząd Geologii podlega nadzorowi Prezesa Rady Ministrów.

3.

Na czele Centralnego Urzędu Geologii stoi Prezes Urzędu.

4.

Prezesa i wiceprezesów Centralnego Urzędu Geologii powołuje i odwołuje Prezes Rady

Ministrów.

Centralny Urząd Geologii działa w drugiej instancji w sprawach, które zgodnie z przepisami

niniejszej ustawy należą do zakresu działania organów do spraw geologii prezydiów

wojewódzkich rad narodowych, oraz sprawuje nadzór w tym zakresie nad organami do spraw

geologii prezydiów wojewódzkich rad narodowych.

Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia szczegółowy zakres działania Centralnego

Urzędu Geologii i organów do spraw geologii prezydiów wojewódzkich rad narodowych.

1.

Przy Centralnym Urzędzie Geologii działają komisje oceniające prawidłowość ustalania

zasobów złóż kopalin, wód podziemnych lub warunków geologicznych dla potrzeb budownictwa.

2.

O ile ustawa niniejsza lub przepisy na jej podstawie wydane przewidują zatwierdzenie

lub zaopiniowanie dokumentacji geologicznej przez Prezesa Centralnego Urzędu Geologii,

Prezes Urzędu zatwierdza lub opiniuje dokumentacje na podstawie orzeczenia właściwej

komisji.

3.

Prezes Rady Ministrów ustali sposób powoływania komisji wymienionych w ust. 1, ich

organizację i zakres działania oraz tryb postępowania przed komisjami.

1.

Pracownicy organów państwowej administracji geologicznej przy sprawowaniu kontroli

i nadzoru mają prawo wstępu do przedsiębiorstw geologicznych prowadzących prace geologiczne

oraz na miejsce wykonywania robót.

2.

Kierownicy przedsiębiorstw geologicznych oraz osoby sprawujące kierownictwo i dozór

robót związanych z badaniami geologicznymi obowiązane są udostępnić pracownikom organów

państwowej administracji geologicznej materiały i dokumenty potrzebne dla przeprowadzenia

kontroli i nadzoru oraz udzielać wyjaśnień.

1.

Kto, będąc obowiązany do przestrzegania nakazów lub zakazów zawartych w art. 5 ust.

1, 17 ust. 1, 18 ust. 1 i 22 ust. 1, wykracza przeciw tym nakazom lub zakazom, podlega

karze aresztu do 3 miesięcy lub karze grzywny do 4.500 zł, o ile czyn nie pociąga

za sobą z mocy innych przepisów surowszej odpowiedzialności karnej.

2.

Takiej samej karze podlega osoba, która będąc obowiązana do przestrzegania nakazów

lub zakazów zawartych w przepisach wydanych na podstawie art. 2 ust. 4 prowadzi roboty

określone w art. 2 ust. 2 niezgodnie z tymi przepisami.

3.

Orzekanie w sprawach określonych w ust. 1 i 2 następuje w trybie i na zasadach określonych

w przepisach o orzecznictwie karno-administracyjnym.

1.

Osoby sprawujące w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy czynności geologicznego

nadzoru nad robotami lub sporządzające projekty badań geologicznych bądź dokumentacje

geologiczne obowiązane są złożyć w ciągu sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie

rozporządzenia, o którym mowa w art. 20 ust. 2, wniosek o stwierdzenie ich kwalifikacji.

2.

Osoby określone w ust. 1 mogą sprawować swe czynności bez stwierdzenia ich kwalifikacji

do czasu załatwienia wniosku, o którym mowa w ust. 1.

3.

Postanowienie ust. 2 nie uchybia możności zawieszenia osoby sprawującej czynności

geologicznego nadzoru albo sporządzającej projekty badań geologicznych lub dokumentacje

geologiczne w wykonywaniu tych czynności stosownie do postanowień art. 20.

4.

Postanowienia ust. 1-3 stosuje się odpowiednio do osób kierownictwa i dozoru ruchu

robót związanych z badaniami geologicznymi, które dotychczas nie podlegały przepisom

prawa górniczego (art. 2 ust. 1), oraz do osób prowadzących roboty określone w art.

2 ust. 2.

1.

Kto w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy użytkuje ujęcie wody podziemnej o wydajności

przekraczającej 25 m

2.

Postanowienie ust. 1 nie dotyczy ujęć wód podziemnych eksploatowanych w celu odwodnienia

złoża kopaliny oraz ujęć wykonanych w dnie cieku lub zbiornika powierzchniowego lub

przy ich brzegu w celu eksploatacji wody pochodzącej z bezpośredniej infiltracji wód

tego cieku lub zbiornika, jak również z terenów sztucznie zasilanych wodą dla poboru

z gruntu wody infiltrowanej dla celów wodociągowych.

Przepisy niniejszej ustawy dotyczące prezydiów wojewódzkich rad narodowych dotyczą

też prezydiów rad narodowych miast wyłączonych z województw.

Przepisy o szczególnym trybie wywłaszczenia i o zajęciu nieruchomości zawarte w ustawie o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie mają zastosowania w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie.

Ustawa nie narusza przepisów prawa górniczego o geologicznej obsłudze eksploatacji

złóż kopalin. W przypadkach nie unormowanych prawem górniczym stosuje się odpowiednio

przepisy niniejszej ustawy.

Ustawa niniejsza nie narusza przepisów prawa wodnego, a w szczególności zatwierdzenie

dokumentacji ustalającej zasoby wody podziemnej nie zwalnia z obowiązku uzyskania

pozwolenia wodno-prawnego wymaganego przepisami prawa wodnego.

Sprawy o roszczenie z tytułu szkód górniczych, spowodowanych robotami przy poszukiwaniu

złóż kopalin, objętych prawem górniczym, wniesione do komisji do spraw szkód górniczych

przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają orzecznictwu tych komisji

na zasadach dekretu z dnia 6 maja 1953 r. - Prawo górnicze

(Dz. U. z 1955 r. Nr 10, poz. 65 z późniejszymi zmianami).

1.

Z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy tracą moc przepisy w przedmiocie unormowanym

tą ustawą, a w szczególności dekret z dnia 8 października 1951 r. o państwowej służbie geologicznej

(Dz. U. Nr 52, poz. 369).

2.

W ustawie z dnia 1 lipca 1958 r. o zezwoleniach na wykonywanie przemysłu, rzemiosła,

handlu i niektórych usług przez jednostki gospodarki nie uspołecznionej

(Dz. U. Nr 45, poz. 224) dodaje się w art. 4 nowy ust. 4 w brzmieniu

„

4.

Odrębne przepisy określają właściwość organów administracji państwowej w zakresie

wydawania zezwoleń na prowadzenie prac geologicznych oraz tryb wydawania tych zezwoleń.

”

Przepisy wydane na podstawie dekretu z dnia 8 października 1951 r. o państwowej służbie geologicznej oraz inne przepisy w przedmiotach unormowanych niniejszą ustawą zachowują moc do

chwili zastąpienia ich przepisami wydanymi na podstawie niniejszej ustawy, o ile nie

są z nią sprzeczne.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.