PL
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
Table of Provisions (196)
Statutory Text (196 Articles)
Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie w indywidualnych sprawach
z zakresu administracji państwowej.
§ 1.
Kodeks normuje postępowanie przed organami administracji państwowej.
§ 2.
Kodeks stosuje się również w postępowaniu przed organami
1)
przedsiębiorstw państwowych i innych państwowych jednostek organizacyjnych,
2)
organizacji zawodowych, samorządowych, spółdzielczych i innych organizacji społecznych
- gdy organy te są powołane z mocy prawa do załatwiania spraw określonych w art. 1.
§ 3.
Ilekroć w dalszych przepisach kodeksu jest mowa o organach administracji państwowej,
rozumie się przez nie także organy wymienione w § 2.
Kodeks reguluje ponadto postępowanie przed organami władzy i administracji państwowej
oraz przed innymi organami państwowymi w sprawie skarg i wniosków (dział IV).
Organy administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa kierując się
interesem ludu pracującego i zadaniami budownictwa socjalistycznego.
W toku postępowania organy administracji państwowej stoją na straży praworządności
ludowej i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego
oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes
obywateli.
Organy administracji państwowej powinny prowadzić postępowanie w taki sposób, aby
pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa.
Organy administracji państwowej w toku postępowania czuwają nad tym, aby strony nie
poniosły szkody z powodu nieznajomości przepisów prawa i w tym celu udzielają stronom
niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
§ 1.
Przed wydaniem decyzji organy administracji państwowej powinny umożliwić stronom wypowiedzenie
się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
§ 2.
Organy administracji państwowej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach,
gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia
lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną.
Organy administracji państwowej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi
kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić
do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.
§ 1.
Organy administracji państwowej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując
się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.
§ 2.
Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być
załatwione niezwłocznie.
§ 1.
Sprawy należy załatwiać w formie pisemnej.
§ 2.
Sprawy mogą być załatwiane ustnie, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis
prawny nie stoi temu na przeszkodzie. Treść oraz istotne motywy takiego załatwienia
powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji.
Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne
i mogą być uchylane lub zmieniane tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie.
Organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są
1)
w stosunku do prezydiów rad narodowych - prezydia rad narodowych wyższego stopnia,
w stosunku zaś do prezydiów wojewódzkich rad narodowych - Rada Ministrów z zastrzeżeniem
przepisu art. 110 § 4,
2)
w stosunku do organów administracyjnych prezydiów rad narodowych - odpowiednie organy
prezydiów rad narodowych wyższego stopnia i właściwi ministrowie,
3)
w stosunku do innych organów administracji państwowej, przedsiębiorstw państwowych
i innych podstawowych jednostek organizacyjnych - odpowiednie organy nadrzędne i właściwi
ministrowie,
4)
w stosunku do organów organizacji wymienionych w art. 2 § 2 pkt 2 - odpowiedni organ
wyższego stopnia tych organizacji, a w razie jego braku - organ państwowy sprawujący
nadzór nad ich działalnością.
Organami naczelnymi w rozumieniu kodeksu są
1)
w stosunku do prezydiów rad narodowych - Rada Ministrów, w stosunku do organów administracyjnych
prezydiów rad narodowych oraz do innych organów administracji państwowej, przedsiębiorstw
państwowych i innych państwowych jednostek organizacyjnych - właściwi ministrowie,
2)
w stosunku do organów organizacji wymienionych w art. 2 § 2 pkt 2 - naczelny organ
tych organizacji lub naczelny organ administracji państwowej, jeżeli sprawuje zwierzchni
nadzór nad ich działalnością.
Organy administracji państwowej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej
i miejscowej.
§ 1.
Właściwość rzeczową organu administracji państwowej ustala się według przepisów o
zakresie jego działania.
§ 2.
Jeżeli nie można ustalić właściwości rzeczowej w sposób wskazany w § 1, właściwy jest
organ prezydium powiatowej rady narodowej, wyznaczony przez to prezydium.
§ 1.
Właściwość miejscową organu administracji państwowej ustala się
1)
w sprawach dotyczących nieruchomości - według miejsca jej położenia,
2)
w sprawach dotyczących prowadzenia zakładu pracy - według miejsca, w którym zakład
pracy jest, był lub ma być prowadzony,
3)
w innych sprawach - według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania
w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron
nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich
zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.
§ 2.
Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w § 1, sprawa należy
do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie
postępowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca - do organu, właściwego
dla obszaru dzielnicy Śródmieście w m. st. Warszawie.
Spory o właściwość rozstrzyga
1)
między prezydiami rad narodowych - prezydium rady narodowej wyższego stopnia, a między
prezydiami wojewódzkich rad narodowych - Rada Ministrów,
2)
między organami administracyjnymi prezydium rady narodowej - prezydium tej rady, a
między organami prezydiów różnych rad narodowych - wspólne dla tych prezydiów prezydium
rady narodowej wyższego stopnia,
3)
między organami administracyjnymi prezydiów różnych wojewódzkich rad narodowych -
wspólny dla nich minister, a gdy organy te podlegają różnym organom naczelnym - Prezes
Rady Ministrów,
4)
między innymi organami administracji państwowej oraz między tymi organami a organami
administracyjnymi prezydiów rad narodowych - wspólny dla nich organ bezpośrednio wyższego
stopnia, a w razie braku takiego organu - Prezes Rady Ministrów.
Do czasu rozstrzygnięcia sporu o właściwość organ administracji państwowej, na którego
obszarze wynikła sprawa, podejmuje tylko czynności nie cierpiące zwłoki ze względu
na interes społeczny lub słuszny interes obywateli i zawiadamia o tym organ właściwy
do rozstrzygnięcia sporu.
Zasady i tryb rozstrzygania sporów o właściwość między organami administracji państwowej
a sądami określi ustawa.
§ 1.
Pracownik organu administracji państwowej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu
w sprawie
1)
w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że
wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki,
2)
swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia,
3)
osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli,
4)
w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron,
albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3,
5)
w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji,
6)
z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne
lub karne,
7)
w której jedną ze stron jest osoba pozostająca wobec niego w stosunku nadrzędności
służbowej.
§ 2.
Bezpośredni przełożony pracownika, a jeżeli chodzi o pracownika organu administracyjnego
prezydium rady narodowej również przewodniczący tego prezydium, jest obowiązany na
żądanie pracownika lub strony albo z urzędu wyłączyć pracownika od udziału w postępowaniu,
jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności nie wymienionych w § 1, które
mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika.
§ 3.
Wyłączony pracownik powinien podejmować tylko czynności nie cierpiące zwłoki ze względu
na interes społeczny lub ważny interes stron.
§ 1.
Organ administracji państwowej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej
interesów majątkowych
1)
jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych
w art. 21 § 1 pkt 2 i 3,
2)
osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub
osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 21 § 1 pkt 2 i 3.
§ 2.
Przepis art. 21 § 3 stosuje się odpowiednio.
§ 1.
W przypadku wyłączenia pracownika (art. 21) bezpośredni jego przełożony wyznacza innego
pracownika do prowadzenia sprawy. Jeżeli wyłączony został kierownik organu administracyjnego
prezydium rady narodowej, przewodniczący tego prezydium wyznaczy pracownika do prowadzenia
sprawy.
§ 2.
W przypadku wyłączenia organu (art. 22) sprawę załatwia organ bezpośrednio wyższego
stopnia, który do załatwienia sprawy może wyznaczyć inny podległy sobie organ.
§ 1.
Członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 21
§ 1. O wyłączeniu tego członka w przypadkach określonych w art. 21 § 2 postanawia
przewodniczący organu kolegialnego lub organu wyższego stopnia na wniosek strony,
członka organu kolegialnego albo z urzędu.
§ 2.
Jeżeli wskutek wyłączenia członków organu kolegialnego organ ten stał się niezdolny
do podjęcia uchwały z braku wymaganego quorum, stosuje się odpowiednio przepisy art.
23 § 2.
Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo
kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Stronami mogą być osoby fizyczne, osoby prawne oraz państwowe jednostki organizacyjne
i organizacje społeczne.
§ 1.
Zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów
prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
§ 2.
Osoby nie posiadające zdolności do czynności prawnych działają przez swych ustawowych
przedstawicieli.
§ 3.
Strony nie będące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych
przedstawicieli.
Organ administracji państwowej dopuści organizację społeczną do udziału na prawach
strony w postępowaniu dotyczącym innej osoby, jeżeli udział taki jest uzasadniony
statutowymi celami tej organizacji i interes społeczny wymaga tego. Organizacji społecznej,
której nie dopuszczono do udziału w postępowaniu, służy z tego powodu zażalenie.
Strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego
działania.
§ 1.
Pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna, posiadająca zdolność do czynności prawnych.
§ 2.
Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu.
§ 3.
Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa.
Adwokat może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa.
§ 4.
W sprawach mniejszej wagi organ administracji państwowej może nie żądać pełnomocnictwa,
jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma
wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony.
§ 1.
Organ administracji państwowej może wystąpić do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawicieli
dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie
został już wyznaczony.
§ 2.
W przypadku konieczności podjęcia czynności nie cierpiącej zwłoki organ administracji
państwowej może dla osoby nieobecnej sam wyznaczyć przedstawiciela uprawnionego do
działania do czasu wyznaczenia dla niej przedstawiciela przez sąd.
§ 1.
Organ administracji państwowej powinien załatwić sprawę w ciągu dwóch miesięcy od
daty wszczęcia postępowania, a w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od daty
otrzymania odwołania przez organ odwoławczy.
§ 2.
Do terminów określonych w § 1 nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach
prawnych dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz
okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.
§ 1.
O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 32 organ administracji
państwowej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując
nowy termin załatwienia sprawy.
§ 2.
Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji państwowej również w przypadku zwłoki
w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
§ 3.
Organ administracji państwowej obowiązany jest o przypadkach niezałatwienia sprawy
w terminie określonym w art. 32 zawiadomić również organ wyższego stopnia, a organ
administracyjny prezydium rady narodowej - także to prezydium, w trybie określonym
przez Radę Ministrów.
Na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 32 lub ustalonym w myśl art.
33 stronie służy zażalenie do organu administracji państwowej wyższego stopnia.
Pracownik organu administracji państwowej, który nie dopełnił obowiązków wynikających
z art. 33 albo nie załatwił sprawy w nowym terminie ustalonym w myśl art. 33, podlega
odpowiedzialności służbowej lub dyscyplinarnej.
Organ administracji państwowej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez
swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy.
§ 1.
Pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi.
§ 2.
Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.
§ 3.
W sprawie wszczętej na skutek podania złożonego przez dwie lub więcej stron pisma
doręcza się wszystkim stronom, chyba że w podaniu wskazały jedną jako upoważnioną
do odbioru pism.
§ 1.
W toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek
zawiadomić organ administracji państwowej o każdej zmianie swego adresu.
§ 2.
W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym
adresem ma skutek prawny.
§ 1.
Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy.
§ 2.
Pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji państwowej, jeżeli
przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
§ 3.
W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie
koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie.
W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem
do rąk dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania
pisma adresatowi; o doręczeniu pisma do rąk sąsiada lub dozorcy umieszcza się zawiadomienie
na drzwiach mieszkania adresata.
W razie niemożności dokonania doręczenia w sposób wskazany w art. 39 i 40 pismo składa
się na okres dwóch tygodni w urzędzie pocztowym lub w biurze gromadzkiej rady narodowej
(w prezydium miejskiej, dzielnicowej rady narodowej, rady narodowej osiedla), a zawiadomienie
o tym umieszcza się na drzwiach mieszkania adresata albo biura lub innego pomieszczenia,
w którym wykonuje on swoje czynności zarobkowe, albo na nieruchomości, której postępowanie
dotyczy. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia
tego okresu.
Państwowym jednostkom organizacyjnym, organizacjom zawodowym, samorządowym, spółdzielczym
oraz innym osobom prawnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich
siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism.
§ 1.
Odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swym podpisem ze wskazaniem daty
doręczenia.
§ 2.
Jeżeli odbierający pismo uchyla się od potwierdzenia doręczenia lub nie może tego
uczynić, doręczający sam stwierdza datę doręczenia oraz wskazuje osobę, która odebrała
pismo, i przyczynę braku jej podpisu.
§ 1.
Jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu
1)
przez pocztę - pismo zwrócone przez organ pocztowy z jego adnotacją o odmowie przyjęcia
i podaniem jej daty uważa się za doręczone w tym dniu i załącza do akt sprawy;
2)
w inny sposób - pismo doręcza się przez pozostawienie go w miejscu doręczenia, a gdy
to jest niemożliwe, przez złożenie go w urzędzie pocztowym lub w biurze gromadzkiej
rady narodowej (prezydium miejskiej, dzielnicowej rady narodowej, rady narodowej osiedla).
§ 2.
W przypadkach określonych w § 1 pkt 2 doręczający stwierdza datę pozostawienia pisma
w miejscu doręczenia albo złożenia go w urzędzie pocztowym lub w biurze (prezydium)
rady narodowej.
Pisma skierowane do osób nieznanych z miejsca pobytu, dla których sąd nie wyznaczył
przedstawiciela, pozostawia się w aktach sprawy, o czym wywiesza się obwieszczenie
na okres czternastu dni w biurze gromadzkiej rady narodowej (prezydium miejskiej,
dzielnicowej rady narodowej, rady narodowej osiedla). Pisma te uważa się za doręczone
w ostatnim dniu okresu, na który wywieszono obwieszczenie.
§ 1.
Organ administracji państwowej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach
i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli
jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych.
§ 2.
Organ obowiązany jest dołożyć starań, aby zadośćuczynienie wezwaniu nie było dla strony
uciążliwe.
§ 1.
Do osobistego stawienia się wezwany jest obowiązany tylko w obrębie powiatu (miasta
stanowiącego powiat miejski, miasta wyłączonego z województwa), w którym on zamieszkuje
albo przebywa.
§ 2.
Miasto stanowiące powiat miejski lub wyłączone z województwa oraz otaczający je lub
graniczący z nim powiat uważa się za jeden powiat w rozumieniu § 1.
W toku postępowania organ administracji państwowej zwraca się do innego organu stopnia
powiatowego lub niższego o wezwanie osoby zamieszkałej lub przebywającej w jego okręgu
do złożenia wyjaśnień lub zeznań albo do dokonania innych czynności, związanych z
toczącym się postępowaniem. Organ prowadzący postępowanie oznaczy zarazem okoliczności
będące przedmiotem wyjaśnień lub zeznań albo czynności, jakie mają być dokonane.
Przepisów art. 47 i 48 nie stosuje się w przypadkach, w których charakter sprawy lub
czynności wymaga dokonania czynności przed organem administracji państwowej prowadzącym
postępowanie.
§ 1.
W wezwaniu należy wskazać
1)
nazwę i adres organu wzywającego,
2)
imię i nazwisko wzywanego,
3)
w jakiej sprawie oraz w jakim charakterze i w jakim celu zostaje wezwany,
4)
czy wezwany powinien się stawić osobiście lub przez pełnomocnika, czy też może złożyć
wyjaśnienie lub zeznanie na piśmie,
5)
termin, do którego żądanie powinno być spełnione, albo dzień, godzinę i miejsce stawienia
się wezwanego lub jego pełnomocnika,
6)
skutki prawne niezastosowania się do wezwania.
§ 2.
Wezwanie powinno być zaopatrzone podpisem pracownika organu wzywającego, z podaniem
imienia, nazwiska i stopnia służbowego podpisującego.
W sprawach nie cierpiących zwłoki ze względu na interes społeczny lub ważny interes
strony wezwania można dokonać również telegraficznie z podaniem danych wymienionych
w art. 50 § 1.
§ 1.
Osobie, która stawiła się na wezwanie, przyznaje się koszty podróży i inne należności
według przepisów o należnościach świadków i biegłych w postępowaniu sądowym. Dotyczy
to również kosztów osobistego stawiennictwa stron, gdy postępowanie zostało wszczęte
z urzędu albo gdy strona została bez swojej winy błędnie wezwana do stawienia się.
§ 2.
Żądanie przyznania należności należy zgłosić organowi administracji państwowej, przed
którym toczy się postępowanie, przed wydaniem decyzji, pod rygorem utraty roszczenia.
§ 1.
Jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu
tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego
z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu.
§ 2.
Terminy określone w tygodniach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim tygodniu,
który nazwą odpowiada początkowemu dniowi terminu.
§ 3.
Terminy określone w miesiącach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu,
który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu
nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca.
§ 4.
Jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień
terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni.
§ 5.
Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w urzędzie pocztowym
lub telegraficznym.
§ 1.
W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli
uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
§ 2.
Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny
uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla
której określony był termin.
§ 3.
Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne.
§ 1.
O przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji państwowej.
Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie.
§ 2.
O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie
organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.
Przed rozpatrzeniem prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia
organ administracji państwowej na żądanie strony może wstrzymać wykonanie decyzji
lub postanowienia.
§ 1.
Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
§ 2.
Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi
administracji państwowej.
§ 3.
O wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić
wszystkie osoby będące stronami w sprawie.
§ 1.
Podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie lub
telegraficznie. Podania mogą być wnoszone również ustnie do protokołu.
§ 2.
Podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres
i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych.
§ 3.
Podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego,
a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba,
która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią
inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu.
§ 4.
Organ administracji państwowej obowiązany jest potwierdzić wniesienie podania, jeżeli
wnoszący je tego zażąda.
§ 1.
Jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu
na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania.
§ 2.
Jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy
wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie
tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
§ 1.
Jeżeli organ administracji państwowej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy
w sprawie, powinien niezwłocznie przekazać je do organu właściwego, zawiadamiając
o tym wnoszącego podanie.
§ 2.
Podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa
się za wniesione z zachowaniem terminu.
§ 1.
Jeżeli podanie dotyczy kilku spraw podlegających załatwianiu przez różne organy, organ
administracji państwowej, do którego podanie wniesiono, uczyni przedmiotem rozpoznania
sprawy należące do jego właściwości. Równocześnie zawiadomi wnoszącego podanie, że
w sprawach innych powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu i poinformuje
go o treści § 2.
§ 2.
Odrębne podanie złożone zgodnie z zawiadomieniem, o którym mowa w § 1, w terminie
czternastu dni od daty doręczenia zawiadomienia uważa się za złożone w dniu wniesienia
pierwszego podania.
§ 3.
Jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić
na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest
sąd, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem.
§ 1.
Organ administracji państwowej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania,
mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w
inny sposób utrwalona na piśmie.
§ 2.
W szczególności sporządza się protokół
1)
przyjęcia wniesionego ustnie podania,
2)
przesłuchania strony, świadka i biegłego,
3)
oględzin i ekspertyz dokonywanych przy udziale przedstawiciela organu administracji
państwowej,
4)
rozprawy,
5)
ustnego ogłoszenia decyzji i postanowienia.
§ 1.
Protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności
dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku
tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby.
§ 2.
Protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej,
które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby
należy omówić w protokole.
§ 1.
Protokół przesłuchania powinien być odczytany i przedstawiony do podpisu osobie zeznającej
niezwłocznie po złożeniu zeznania.
§ 2.
W protokołach przesłuchania osoby, która złożyła zeznanie w języku obcym, należy podać
w przekładzie na język polski treść złożonego zeznania oraz wskazać osobę i adres
tłumacza, który dokonał przekładu; tłumacz ten powinien podpisać protokół przesłuchania.
Organ administracji państwowej może zezwolić na dołączenie do protokołu zeznania na
piśmie, podpisanego przez zeznającego, oraz innych dokumentów mających znaczenie dla
sprawy.
Skreśleń i poprawek w protokole należy tak dokonywać, aby wyrazy skreślone i poprawione
były czytelne. Skreślenia i poprawki powinny być stwierdzone w protokole przed jego
podpisaniem.
Czynności organu administracji państwowej, z których nie sporządza się protokołu,
a które mają znaczenie dla sprawy lub toku postępowania, utrwala się w aktach w formie
adnotacji podpisanej przez pracownika, który dokonał tych czynności.
§ 1.
W każdym stadium postępowania organ administracji państwowej obowiązany jest umożliwić
stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów.
§ 2.
Strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy
lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione
ważnym interesem strony.
Przepisu art. 68 nie stosuje się do akt sprawy, objętych ochroną tajemnicy państwowej,
a także do innych akt, które kierownik organu administracji państwowej wyłączy ze
względu na ważny interes państwowy.
Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy,
a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania
świadków oraz opinie biegłych.
§ 1.
Organ administracji państwowej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć
cały materiał dowodowy.
§ 2.
Organ może w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie
dotyczące przeprowadzenia dowodu.
§ 3.
Organ przeprowadzający postępowanie na wezwanie organu właściwego do załatwienia sprawy
(art. 48) może z urzędu lub na wniosek strony przesłuchać również nowych świadków
i biegłych na okoliczności będące przedmiotem tego postępowania.
§ 4.
Fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty
znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie.
§ 1.
Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem
dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.
§ 2.
Organ administracji państwowej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało
zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to
dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie
dla sprawy.
§ 1.
Strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków,
biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem.
§ 2.
Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom,
biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia.
Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego,
czy dana okoliczność została udowodniona.
Okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność
wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności,
o których mowa w art. 8 § 2.
Świadkami nie mogą być
1)
osoby niezdolne do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń,
2)
osoby obowiązane do zachowania tajemnicy państwowej i służbowej na okoliczności objęte
tajemnicą, jeżeli nie zostały w trybie określonym obowiązującymi przepisami zwolnione
od obowiązku zachowania tej tajemnicy,
3)
duchowni co do faktów objętych tajemnicą spowiedzi.
§ 1.
Nikt nie ma prawa odmówić zeznań w charakterze świadka z wyjątkiem małżonka strony,
wstępnych, zstępnych i rodzeństwa strony oraz jej powinowatych pierwszego stopnia,
jak również osób pozostających ze stroną w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.
§ 2.
Świadek może odmówić odpowiedzi na pytania, gdy odpowiedź mogłaby narazić jego lub
jego bliskich wymienionych w § 1 na odpowiedzialność karną, hańbę lub bezpośrednią
szkodę majątkową albo spowodować naruszenie obowiązku zachowania prawnie chronionej
tajemnicy zawodowej.
§ 3.
Przed odebraniem zeznania organ administracji państwowej uprzedza świadka o prawie
odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania.
§ 1.
Gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji państwowej może
zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.
§ 2.
Strona może zażądać wyłączenia biegłego w przypadkach określonych w art. 21. Poza
tym do biegłych stosuje się przepisy dotyczące przesłuchania świadków.
§ 1.
Organ administracji państwowej może w razie potrzeby przeprowadzić oględziny.
§ 2.
Jeżeli przedmiot oględzin znajduje się u osób trzecich, osoby te są obowiązane na
wezwanie organu do okazania przedmiotu oględzin.
Organ kolegialny, właściwy do wydania decyzji w sprawie, może zlecić przeprowadzenie
postępowania dowodowego lub jego części jednemu ze swych członków lub pracowników,
jeżeli szczególne przepisy temu się nie sprzeciwiają.
§ 1.
Kto, będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art. 47), mimo prawidłowego wezwania
nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako strona, świadek lub biegły albo bezzasadnie
odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału
w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną
do 300 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 500 zł.
§ 2.
Organ, który nałożył karę grzywny, może na wniosek ukaranego, złożony w ciągu siedmiu
dni od daty otrzymania zawiadomienia o ukaraniu, uznać za usprawiedliwioną nieobecność
lub odmowę zeznania, wydania opinii albo okazania przedmiotu oględzin i zwolnić od
kary grzywny. Na odmowę zwolnienia od kary służy zażalenie.
§ 3.
Ukaranie grzywną nie wyklucza możności zastosowania do opornego świadka środków przymusu,
przewidzianych w przepisach szczególnych.
§ 1.
Organ administracji państwowej może przeprowadzić w toku postępowania rozprawę, jeżeli
w ten sposób da się osiągnąć znaczne przyspieszenie lub uproszczenie postępowania.
§ 2.
Organ powinien przeprowadzić rozprawę
1)
jeżeli jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych
albo w drodze oględzin,
2)
gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron,
3)
jeżeli wymagają tego przepisy prawne.
§ 1.
Organ administracji państwowej podejmuje przed rozprawą czynności niezbędne do jej
przeprowadzenia.
§ 2.
W szczególności organ wzywa
1)
strony do złożenia przed rozprawą wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów i do stawienia
się na rozprawę osobiście lub przez przedstawicieli albo pełnomocników,
2)
świadków i biegłych do stawienia się na rozprawę.
§ 3.
Ponadto organ zawiadamia o rozprawie państwowe jednostki organizacyjne, organizacje
społeczne, a także inne osoby, jeżeli ich udział w rozprawie jest uzasadniony ze względu
na jej przedmiot. W tym przypadku organ wzywa je do wzięcia udziału w rozprawie albo
do złożenia przed rozprawą oświadczenia i dowodów dla jego poparcia.
§ 1.
W wezwaniu na rozprawę określa się termin, miejsce i przedmiot rozprawy.
§ 2.
Stronom, świadkom, biegłym oraz państwowym jednostkom organizacyjnym, organizacjom
i innym osobom, wezwanym do udziału w rozprawie (art. 83 § 3), doręcza się wezwanie
na piśmie.
§ 3.
Jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że oprócz wezwanych stron, uczestniczących w postępowaniu,
mogą być jeszcze w sprawie inne strony, nie znane organowi administracji państwowej,
należy ponadto o terminie, miejscu i przedmiocie rozprawy ogłosić w drodze obwieszczeń
albo w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości.
Termin rozprawy powinien być tak wyznaczony, aby doręczenie wezwań oraz ogłoszenie
o rozprawie nastąpiły przynajmniej na siedem dni przed rozprawą.
Rozprawą kieruje wyznaczony do przeprowadzenia rozprawy pracownik tego organu administracji
państwowej, przed którym toczy się postępowanie. Gdy postępowanie toczy się przed
organem kolegialnym, rozprawą kieruje przewodniczący albo wyznaczony członek organu
kolegialnego.
§ 1.
Nieobecność na rozprawie stron należycie wezwanych na rozprawę nie stanowi przeszkody
do jej przeprowadzenia.
§ 2.
Kierujący rozprawą odroczy ją, jeżeli stwierdzi poważne nieprawidłowości w wezwaniu
stron na rozprawę, jeżeli niestawienie się strony zostało spowodowane przeszkodą trudną
do przezwyciężenia, a także z innej ważnej przyczyny.
§ 1.
Na rozprawie strony mogą składać wyjaśnienia, zgłaszać żądania, propozycje i zarzuty
oraz przedstawiać dowody na ich poparcie. Ponadto strony mogą wypowiadać się co do
wyników postępowania dowodowego.
§ 2.
Kierujący rozprawą może uchylić zadawane świadkom, biegłym i stronom pytania, jeżeli
nie mają one istotnego znaczenia dla sprawy. Jednakże na żądanie strony należy zamieścić
w protokole osnowę treści uchylonego pytania.
Za niewłaściwe zachowanie się w czasie rozprawy strony, świadkowie, biegli i inne
osoby uczestniczące w rozprawie mogą być po uprzednim ostrzeżeniu wydalone z miejsca
rozprawy przez kierującego rozprawą oraz ukarane grzywną do 500 zł. Na postanowienie
kierującego rozprawą o ukaraniu służy zażalenie.
§ 1.
Organ administracji państwowej zawiesza postępowanie
1)
w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej
strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe, a postępowanie nie podlega umorzeniu
jako bezprzedmiotowe (art. 98),
2)
w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony,
3)
w razie utraty przez stronę lub przez jej ustawowego przedstawiciela zdolności do
czynności prawnych,
4)
gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia
wstępnego przez inny organ lub sąd.
§ 2.
Gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, organ administracji
państwowej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony.
§ 1.
Organ administracji państwowej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona,
na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne
strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu.
§ 2.
Jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci
się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane.
Organ administracji państwowej, który z przyczyny określonej w art. 90 § 1 pkt 1-3
zawiesił postępowanie wszczęte z urzędu, poczyni równocześnie niezbędne kroki w celu
usunięcia przeszkody do dalszego prowadzenia postępowania. Tak samo postąpi organ
w razie zawieszenia z tej samej przyczyny postępowania wszczętego na żądanie strony,
jeżeli interes społeczny przemawia za załatwieniem sprawy.
§ 1.
Organ administracji państwowej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej
w art. 90 § 1 pkt 4, wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie
zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie,
chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub
sądu.
§ 2.
Jeżeli zawieszenie postępowania z przyczyny określonej w art. 90 § 1 pkt 4 mogłoby
spowodować niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważną szkodę dla
interesu społecznego, organ administracji państwowej załatwi sprawę, rozstrzygając
zagadnienie wstępne we własnym zakresie.
§ 3.
Przepis § 2 stosuje się także wówczas, gdy strona mimo wezwania (§ 1) nie wystąpiła
o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo gdy zawieszenie postępowania mogłoby
spowodować niepowetowaną szkodę dla strony. W tym ostatnim przypadku organ może uzależnić
załatwienie sprawy od złożenia przez stronę stosownego zabezpieczenia.
§ 1.
O postanowieniu w sprawie zawieszenia postępowania organ administracji państwowej
zawiadamia strony.
§ 2.
W przypadku zawieszenia postępowania na żądanie strony lub jednej ze stron (art. 91
§ 1) organ pouczy je o treści przepisu art. 91 § 2.
§ 3.
Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie.
W czasie zawieszenia postępowania organ administracji państwowej może podejmować czynności
niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo
poważnym szkodom dla interesu społecznego.
Zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie.
§ 1.
Organ administracji państwowej załatwia sprawę przez wydanie decyzji.
§ 2.
Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób
kończą sprawę w danej instancji.
Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji
państwowej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.
§ 1.
Decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji państwowej i strony lub
stron, powołanie podstawy prawnej, osnowę i datę decyzji, pouczenie, czy i w jakim
trybie służy od niej odwołanie, oraz podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska
służbowego podpisującego.
§ 2.
Jeżeli decyzja nie uwzględnia żądania strony w całości lub w części, rozstrzyga sporne
interesy stron albo nakłada na stronę lub stwierdza nałożony na nią obowiązek, powinna
zawierać faktyczne i prawne uzasadnienie.
§ 3.
Decyzja wydana na skutek odwołania powinna zawierać zawsze faktyczne i prawne uzasadnienie.
§ 4.
Organ może ograniczyć treść decyzji do danych wymienionych w § 1 w przypadkach, w
których z dotychczasowych przepisów ustawowych wynikała możliwość zaniechania lub
ograniczenia uzasadnienia ze względu na interes bezpieczeństwa Państwa lub porządek
publiczny.
§ 1.
Decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności,
gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia
gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes
społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji
państwowej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia.
§ 2.
W przypadkach określonych w § 1 rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany
decyzji również po jej wydaniu. Wówczas organ wydaje osobną decyzję, od której służy
stronie odwołanie.
§ 1.
Decyzję doręcza się stronom na piśmie.
§ 2.
W przypadkach wymienionych w art. 11 § 2 decyzja może być stronom ogłoszona ustnie.
Organ administracji państwowej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej
doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej.
§ 1.
Strona może w terminie czternastu dni od daty doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać
jej uzupełnienia co do osnowy. Strona może również w tym samym terminie zażądać uzupełnienia
decyzji pouczeniem co do prawa odwołania albo sprostowania tego pouczenia zamieszczonego
w decyzji.
§ 2.
W przypadkach określonych w § 1 termin dla strony do wniesienia odwołania biegnie
od dnia doręczenia jej odpowiedzi.
Błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która
zastosowała się do tego pouczenia.
§ 1.
Organ administracji państwowej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze
postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez
ten organ decyzjach.
§ 2.
Organ, który wydał decyzję, wyjaśnia w drodze postanowienia na żądanie organu egzekucyjnego
lub strony wątpliwości co do treści decyzji.
§ 3.
Na postanowienie w sprawie sprostowania i wyjaśnienia służy zażalenie.
§ 1.
W toku postępowania organ administracji państwowej wydaje postanowienia.
§ 2.
Postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz
nie rozstrzygają o istocie sprawy.
Postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji państwowej i strony
lub stron, powołanie podstawy prawnej, osnowę i datę postanowienia oraz podpis z podaniem
imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego. Gdy na postanowienie służy
stronie zażalenie, postanowienie powinno zawierać ponadto zwięzłe uzasadnienie oraz
pouczenie o trybie wniesienia zażalenia.
§ 1.
Postanowienia, od których służy stronom zażalenie, doręcza się na piśmie.
§ 2.
W przypadkach wymienionych w art. 11 § 2 postanowienia mogą być stronom ogłaszane
ustnie.
Do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 99 § 3 i 4 oraz art. 103-105.
§ 1.
Od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji.
§ 2.
Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji państwowej bezpośrednio
wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje szczególny organ odwoławczy.
§ 3.
Od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez naczelny organ administracji państwowej
nie służy odwołanie.
§ 4.
Od decyzji prezydium wojewódzkiej rady narodowej, mocą której uchylono lub zmieniono
decyzję organu administracyjnego tego prezydium (art. 140), służy stronie odwołanie
do właściwego ministra.
Odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarcza, jeżeli z odwołania wynika,
że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji.
§ 1.
Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który
wydał decyzję.
§ 2.
Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie,
a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.
§ 3.
Pozostają w mocy przepisy ustaw, przewidujące inne terminy do wniesienia odwołania.
§ 1.
Przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu.
§ 2.
Wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji.
§ 3.
Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się w przypadkach, gdy
1)
decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności (art. 100),
2)
decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy.
§ 4.
Ponadto decyzja podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, gdy
1)
jest zgodna z żądaniem wszystkich stron,
2)
wszystkie strony zgodnie zrzekły się na piśmie wniesienia odwołania.
O wniesieniu odwołania organ administracji państwowej, który wydał decyzję, zawiadomi
strony.
§ 1.
Jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, a organ administracji państwowej, który
wydał decyzję, uzna, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać
nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję.
§ 2.
Od nowej decyzji służy stronom odwołanie.
Organ administracji państwowej, który wydał decyzję, obowiązany jest przesłać odwołanie
wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie czternastu dni od dnia, w którym
otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji w myśl art. 115.
Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz
uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Organ odwoławczy może w uzasadnionych przypadkach wstrzymać natychmiastowe wykonanie
decyzji.
Organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie
w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego
postępowania organowi, który wydał decyzję.
§ 1.
Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której
1)
utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
2)
uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i wydaje w tym zakresie nową decyzję.
§ 2.
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego
rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego
przeprowadzenia dowodów, których przeprowadzenie bezpośrednio przed organem odwoławczym
byłoby zbyt uciążliwe lub połączone ze znacznymi kosztami.
W przypadku określonym w art. 120 § 1 pkt 2 organ odwoławczy może wydać decyzję na
niekorzyść strony odwołującej się, gdy zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem
lub sprzeczna z interesem społecznym.
W sprawach nie uregulowanych w art. 119-121 - w postępowaniu przed organami odwoławczymi
mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji.
§ 1.
Na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak
stanowi.
§ 2.
Zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie,
a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie.
Postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu
od decyzji.
Wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia, jednakże organ administracji
państwowej, który wydał postanowienie, może wstrzymać jego wykonanie, gdy uzna to
za uzasadnione.
W sprawach nie uregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie
przepisy dotyczące odwołań.
§ 1.
W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli
1)
dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały
się fałszywe,
2)
decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,
3)
decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji państwowej, który
podlega wyłączeniu stosownie do art. 21 i 22,
4)
strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,
5)
wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, które istniały już przy
wydaniu decyzji, lub nowe dowody, o ile te okoliczności i dowody nie były w toku postępowania
znane organowi, który wydał decyzję, i nie mogły być wówczas powołane przez stronę
zainteresowaną we wznowieniu bez jej winy,
6)
zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie
od oceny przyjęte przy wydaniu decyzji (art. 93 § 2),
7)
decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało
następnie uchylone lub zmienione.
§ 2.
Z przyczyny określonej w § 1 pkt 1 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem
sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu państwowego, jeżeli jest to
niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej
szkody dla interesu społecznego.
Wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 127 § 1 pkt 5 może nastąpić
tylko w okresie trzech lat od dnia wydania decyzji ostatecznej.
Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania
z przyczyny określonej w art. 127 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony.
§ 1.
Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji państwowej, który
wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia,
w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia
postępowania.
§ 2.
Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art.
127 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
Decyzję o wznowieniu postępowania wydaje organ administracji państwowej, który w sprawie
wydał decyzję w ostatniej instancji, z wyjątkiem przypadku, gdy przyczynę wznowienia
stanowi działalność tego organu albo okoliczność, że ten organ podlega wyłączeniu.
W tym przypadku o wznowieniu postępowania decyduje organ wyższego stopnia. Nie dotyczy
to przypadków, gdy decyzję w ostatniej instancji wydał naczelny organ administracji
państwowej.
W decyzji o wznowieniu postępowania organ administracji państwowej uchyla dotychczasową
decyzję i ustala, w której instancji i w jakim zakresie ma nastąpić ponowne rozpatrzenie
sprawy i wydanie nowej decyzji.
§ 1.
Od decyzji o wznowieniu postępowania nie służy stronie odwołanie.
§ 2.
Od decyzji o odmowie wznowienia postępowania służy stronie odwołanie, chyba że decyzję
wydał naczelny organ administracji państwowej.
§ 1.
Organ administracji państwowej, właściwy w sprawie wznowienia postępowania, może przed
rozpatrzeniem tej sprawy postanowić o wstrzymaniu wykonania decyzji wydanej w ostatniej
instancji, jeżeli decyzja nie została jeszcze wykonana, gdy zostało uprawdopodobnione,
że decyzję tę wydano przy istnieniu okoliczności stanowiącej przyczynę wznowienia
postępowania.
§ 2.
Na postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji służy stronie zażalenie,
chyba że postanowienie wydał naczelny organ administracji państwowej.
§ 1.
Decyzja, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie
uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który decyzję wydał,
lub przez organ wyższego stopnia.
§ 2.
W przypadkach wymienionych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję o uchyleniu lub zmianie
dotychczasowej decyzji.
Decyzja, na mocy której strony nabyły prawo, może być za ich zgodą uchylona lub zmieniona
przez organ administracji państwowej, który decyzję wydał, lub przez organ wyższego
stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie decyzji.
Przepis art. 135 § 2 stosuje się odpowiednio.
§ 1.
Podlega uchyleniu jako nieważna decyzja, która
1)
została wydana przez organ administracji państwowej niewłaściwy ze względu na przedmiot
decyzji,
2)
została wydana bez jakiejkolwiek podstawy prawnej,
3)
dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,
4)
została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,
5)
jest niewątpliwie niewykonalna,
6)
w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,
7)
zawiera wadę powodującą nieważność tej decyzji z mocy wyraźnego przepisu prawa.
§ 2.
Jeżeli jedna z wad określonych w § 1 dotyczy tylko części decyzji, decyzja ta podlega
uchyleniu tylko w niezbędnym zakresie.
§ 1.
Właściwy do uchylenia nieważnej decyzji w przypadkach wymienionych w art. 137 jest
organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez naczelny organ administracji
państwowej - ten organ.
§ 2.
Właściwy organ wydaje decyzję o uchyleniu nieważnej decyzji na żądanie strony lub
z urzędu.
§ 3.
Od decyzji o uchyleniu nieważnej decyzji służy stronie odwołanie, chyba że decyzję
o uchyleniu wydał naczelny organ administracji państwowej.
§ 1.
Organ administracji państwowej, właściwy do uchylenia decyzji jako nieważnej, wstrzyma
z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, gdy zachodzi prawdopodobieństwo,
że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 137.
§ 2.
Na postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji służy stronie zażalenie.
Przewidziane w art. 135-139 uprawnienia organów wyższego stopnia do uchylenia i zmiany
decyzji służą w stosunku do decyzji wydanych przez organy administracji prezydiów
rad narodowych także tym prezydiom.
§ 1.
Naczelny organ administracji państwowej może uchylić lub zmienić w niezbędnym zakresie
każdą decyzję ostateczną, jeżeli w inny sposób nie można usunąć stanu zagrażającego
życiu lub zdrowiu ludzkiemu albo zapobiec poważnym szkodom dla gospodarki narodowej
lub dla ważnych interesów Państwa.
§ 2.
Uprawnienia określone w § 1 przysługują także prezydium wojewódzkiej rady narodowej
co do decyzji wydanych przez organy administracyjne prezydiów rad narodowych niższego
stopnia.
§ 3.
W przypadkach określonych w § 1 i 2 stronom poszkodowanym służy prawo do odszkodowania
od Państwa. Strony mogą dochodzić odszkodowania także na drodze sądowej.
Organ administracji państwowej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona
nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym
rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne.
Prokuratorowi służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji państwowej
o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem.
Prokuratorowi służy prawo udziału w każdym stadium postępowania w celu zapewnienia,
aby postępowanie i rozstrzygnięcie sprawy było zgodne z prawem.
§ 1.
Prokuratorowi służy prawo wniesienia sprzeciwu od decyzji ostatecznej, jeżeli zachodzą
1)
określone w art. 127 przyczyny wznowienia postępowania,
2)
określone w art. 137 i 141 lub w innych przepisach prawnych przyczyny uchylenia lub
zmiany decyzji.
§ 2.
Prokurator wnosi sprzeciw do organu wyższego stopnia.
§ 1.
Sprzeciw prokuratora powinien być rozpatrzony i załatwiony w terminie trzydziestu
dni od daty jego wniesienia.
§ 2.
W razie niezałatwienia sprzeciwu w terminie określonym w § 1 mają odpowiednie zastosowanie
przepisy art. 33-35.
Jeżeli organ administracji państwowej właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu, uzna sprzeciw
za uzasadniony, powinien zależnie od jego podstawy, spowodować wznowienie postępowania
albo uchylić lub zmienić decyzję.
W przypadku wniesienia przez prokuratora sprzeciwu organ administracji państwowej,
do którego sprzeciw wniesiono, obowiązany jest niezwłocznie rozpatrzyć, czy zachodzi
potrzeba wstrzymania wykonania decyzji do chwili załatwienia sprzeciwu.
Prokuratorowi, który bierze udział w postępowaniu w przypadkach określonych w art.
143-145, służą prawa strony.
Przepisów niniejszego działu o sprzeciwie prokuratora nie stosuje się do decyzji wydanej
przez naczelny organ administracji państwowej. Jednakże decyzja ta może być z przyczyn
określonych w art. 145 § 1 przedmiotem wystąpienia Prokuratora Generalnego Polskiej
Rzeczypospolitej Ludowej do naczelnego organu administracji państwowej, który wydał
decyzję. Organ ten powinien rozpatrzyć wystąpienie Prokuratora Generalnego Polskiej
Rzeczypospolitej Ludowej i udzielić mu odpowiedzi w ciągu 30 dni.
§ 1.
Obywatelom oraz organizacjom zawodowym, samorządowym, spółdzielczym i innym organizacjom
społecznym służy zagwarantowane w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej prawo składania skarg i wniosków do organów państwowych.
§ 2.
Skargi i wnioski można składać w interesie własnym, innych osób, a także w interesie
społecznym.
§ 1.
Skargi i wnioski składane do organów państwowych mogą dotyczyć wszelkich spraw wchodzących
w zakres zadań organów państwowych i państwowych jednostek organizacyjnych, a także
zadań wynikających dla organów organizacji zawodowych, samorządowych i spółdzielczych
i innych organizacji społecznych z załatwiania przez nie spraw określonych w art.
1.
§ 2.
O tym, czy pismo jest skargą albo wnioskiem, decyduje treść pisma, a nie jego forma
zewnętrzna.
§ 1.
Organy państwowe obowiązane są skargi i wnioski rozpatrzyć i załatwić w ramach swojej
właściwości.
§ 2.
Pracownik organu państwowego winny przewlekłego lub biurokratycznego załatwiania skarg
i wniosków podlega odpowiedzialności służbowej lub dyscyplinarnej.
Przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do skarg i wniosków składanych
do organów organizacji zawodowych, samorządowych, spółdzielczych i innych organizacji
społecznych, w związku z załatwianiem przez te organy spraw określonych w art. 1.
W tych przypadkach przepis art. 153 § 2 ma zastosowanie do osób załatwiających skargi
i wnioski składane do organów tych organizacji.
Nikt nie może być narażony na jakikolwiek uszczerbek lub zarzut z powodu złożenia
skargi lub wniosku albo z powodu dostarczenia materiału do publikacji o znamionach
skargi lub wniosku, jeżeli działał w granicach prawem dozwolonych.
Rada Ministrów wyda przepisy o organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków.
Przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie
zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności
lub słusznych interesów obywateli, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie
spraw.
Skargi składa się do organów właściwych do ich rozpatrzenia.
Jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania
skarg, jest organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności
1)
rady narodowej - rada narodowa bezpośrednio wyższego stopnia, a w stosunku do wojewódzkiej
rady narodowej i rady narodowej miasta wyłączonego z województwa - Rada Państwa,
2)
prezydium rady narodowej - prezydium rady narodowej wyższego stopnia, a w stosunku
do prezydium wojewódzkiej rady narodowej - Rada Ministrów,
3)
ministra - Rada Ministrów,
4)
urzędu centralnego i jego kierownika - Prezes Rady Ministrów lub minister, któremu
urząd podlega,
5)
organu administracyjnego prezydium rady narodowej - prezydium tej rady oraz odpowiedni
organ prezydium rady narodowej wyższego stopnia, a w stosunku do organu administracyjnego
prezydium wojewódzkiej rady narodowej - prezydium tej rady oraz właściwy minister,
6)
innego organu administracji państwowej, przedsiębiorstwa państwowego lub innej państwowej
jednostki organizacyjnej - organ wyższego stopnia lub sprawujący bezpośredni nadzór.
Do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności organu organizacji zawodowej,
samorządowej, spółdzielczej i innej organizacji społecznej w zakresie administracji
państwowej (art. 2 § 2) właściwy jest organ bezpośrednio wyższego stopnia tej organizacji,
a w stosunku do organu naczelnego tej organizacji - organ państwowy sprawujący nadzór
nad organizacją.
Jeżeli organ, który otrzymał skargę, nie jest właściwy do jej rozpatrzenia, obowiązany
jest w terminie siedmiu dni przekazać ją właściwemu organowi, zawiadamiając równocześnie
o tym skarżącego, albo wskazać mu właściwy organ.
§ 1.
Organ właściwy do rozpatrzenia skargi może ją przekazać do załatwienia organowi niższego
stopnia, o ile skarga nie zawiera zarzutów dotyczących działalności tego organu.
§ 2.
Skargę na pracownika można przekazać do załatwienia również jego przełożonemu służbowemu,
z obowiązkiem zawiadomienia organu właściwego do rozpatrzenia skargi o sposobie jej
załatwienia.
§ 3.
O przekazaniu skargi zawiadamia się równocześnie skarżącego.
Skarga w sprawie indywidualnej, która nie była i nie jest przedmiotem postępowania
administracyjnego, powoduje wszczęcie postępowania, jeżeli została złożona przez stronę.
Jeżeli skarga taka pochodzi od innej osoby, może spowodować wszczęcie postępowania
administracyjnego z urzędu, chyba że przepisy wymagają do wszczęcia postępowania żądania
strony.
W sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne
1)
skarga złożona przez stronę podlega rozpatrzeniu w toku postępowania, zgodnie z przepisami
kodeksu,
2)
skarga pochodząca od innych osób stanowi materiał, który organ prowadzący postępowanie
powinien rozpatrzyć z urzędu.
§ 1.
Skargę w sprawie, w której w toku postępowania administracyjnego została wydana decyzja
ostateczna, uważa się zależnie od jej treści za podanie o wznowienie postępowania
lub za żądanie uchylenia lub zmiany decyzji z urzędu.
§ 2.
W przypadkach określonych w § 1 postępowanie zostanie wznowione, a decyzja zostanie
uchylona lub zmieniona, gdy zachodzą przewidziane w kodeksie warunki do wznowienia
postępowania albo do uchylenia lub zmiany decyzji.
§ 1.
Gdy organ właściwy do rozpatrzenia skargi uzna ją za uzasadnioną, przekaże ją w przypadkach
określonych w art. 163 i 165 organowi właściwemu do wszczęcia lub wznowienia postępowania
albo do uchylenia lub zmiany decyzji, a w przypadku określonym w art. 164 - organowi,
przed którym toczy się postępowanie.
§ 2.
O rozpatrzeniu skargi i przekazaniu jej do załatwienia zawiadamia się równocześnie
skarżącego.
§ 1.
Organ, któremu przekazana została skarga do załatwienia, powinien ją załatwić w ciągu
dwóch miesięcy.
§ 2.
O sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego.
§ 3.
W razie niezałatwienia skargi w terminie określonym w § 1 stosuje się przepisy art.
33-35.
Gdy skarga dotyczy sprawy, która nie podlega rozpatrzeniu według przepisów kodeksu
(art. 194) albo nie należy do zakresu administracji państwowej, przepisy art. 163-167
stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem, że w miejsce pozostałych przepisów kodeksu
mają zastosowanie przepisy postępowania właściwego dla danej sprawy.
Przedmiotem wniosku mogą być w szczególności sprawy ulepszenia organizacji, wzmocnienia
praworządności, usprawnienia pracy i zapobiegania nadużyciom, ochrony własności społecznej,
lepszego zaspokajania potrzeb ludności.
§ 1.
Wnioski składa się do organów właściwych ze względu na przedmiot wniosku.
§ 2.
Wnioski w sprawach dotyczących zadań organów organizacji zawodowych, samorządowych,
spółdzielczych i innych organizacji społecznych w zakresie administracji państwowej
(art. 2 § 2) składa się do organów tych organizacji.
Jeżeli organ, który otrzymał wniosek, nie jest właściwy do jego rozpatrzenia, obowiązany
jest w ciągu czternastu dni przekazać go właściwemu organowi. O przekazaniu wniosku
zawiadamia się równocześnie wnioskodawcę.
§ 1.
Wniosek powinien być rozpatrzony i załatwiony w ciągu dwóch miesięcy.
§ 2.
O sposobie załatwienia wniosku należy równocześnie zawiadomić wnioskodawcę.
W razie niemożności załatwienia wniosku w terminie określonym w art. 172 właściwy
organ obowiązany jest w tym terminie zawiadomić wnioskodawcę o czynnościach podjętych
w celu rozpatrzenia wniosku oraz o przewidywanym terminie załatwienia wniosku.
§ 1.
Wnioskodawcy niezadowolonemu ze sposobu załatwienia wniosku służy prawo wniesienia
skargi w trybie określonym w rozdziale 2 niniejszego działu.
§ 2.
Wnioskodawcy służy prawo wniesienia skargi w przypadku niezałatwienia wniosku w terminie
określonym w art. 172 albo wskazanym w zawiadomieniu (art. 173).
§ 1.
Skargi i wnioski przekazane przez redakcje prasowe do organów właściwych w myśl art.
158-160 i 170 podlegają rozpatrzeniu i załatwieniu w trybie określonym w przepisach
rozdziałów 2 i 3 niniejszego działu.
§ 2.
Właściwy organ zawiadamia w przepisanym terminie o sposobie załatwienia skargi lub
wniosku albo o ich przekazaniu innemu organowi w celu załatwienia również redakcję
prasową, jeżeli zażądała takiego zawiadomienia.
Przepisy art. 175 stosuje się odpowiednio do skarg i wniosków przekazanych przez organizacje
zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne organizacje społeczne do organów właściwych
w myśl art. 158-160 i 170.
§ 1.
Artykuły, notatki i inne wiadomości opublikowane w prasie, których treść ma znamiona
skargi (art. 157) lub wniosku (art. 169) i które przesłane zostały przez redakcję
prasową do organu właściwego w myśl art. 158-160 lub art. 170, podlegają rozpatrzeniu
i załatwieniu jako skargi lub wnioski w trybie przepisów rozdziału 2 lub 3 niniejszego
działu.
§ 2.
Właściwy organ zawiadamia w przepisanym terminie o sposobie załatwienia sprawy albo
o jej przekazaniu innemu organowi w celu załatwienia redakcję prasową, która te materiały
(§ 1) przesłała, a w miarę możności także osoby, których sprawa dotyczy.
Przepisy art. 167 § 3 oraz art. 173 i 174 stosuje się odpowiednio do redakcji prasowej,
która opublikowała i przesłała do właściwego organu administracji państwowej artykuł,
notatkę lub inną wiadomość, w trybie przewidzianym w niniejszym rozdziale.
Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do skarg, wniosków oraz wiadomości
przekazanych właściwym organom przez redakcję radia, telewizji i kroniki filmowej.
§ 1.
Jeżeli strona nie wpłaciła należności tytułem opłat i kosztów postępowania, które
zgodnie z przepisami powinny być uiszczone z góry, organ administracji państwowej
prowadzący postępowanie wyznaczy jej termin do wniesienia tych należności. Termin
ten nie może być krótszy niż siedem dni, a dłuższy niż czternaście dni.
§ 2.
Jeżeli w wyznaczonym terminie należności nie zostaną uiszczone, podanie podlega zwrotowi
lub czynność uzależniona od opłaty zostanie zaniechana.
§ 3.
Organ powinien jednak załatwić podanie mimo nieuiszczenia należności
1)
jeżeli za niezwłocznym załatwieniem przemawiają względy społeczne lub wzgląd na ważny
interes strony,
2)
jeżeli wniesienie podania stanowi czynność, dla której jest ustanowiony termin zawity,
3)
jeżeli podanie wniosła osoba zamieszkała za granicą.
§ 1.
Stronę obciążają te koszty postępowania, które
1)
wynikły z winy strony,
2)
zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego
obowiązku organów prowadzących postępowanie.
§ 2.
W uzasadnionych przypadkach organ administracji państwowej może zażądać od strony
złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania.
§ 1.
Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych
oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 52, a także koszty spowodowane oględzinami
na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych.
§ 2.
Organ administracji państwowej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty
bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy.
§ 1.
Jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji państwowej ustali w drodze postanowienia
wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i
sposób ich uiszczenia.
§ 2.
Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia
służy zażalenie.
Wszelkie nie uiszczone w terminie opłaty i koszty postępowania oraz inne należności
wynikłe z tego postępowania podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o egzekucji administracyjnej
świadczeń pieniężnych.
Pracownik organu administracji państwowej winny błędnego wezwania strony (art. 52
§ 1) obowiązany jest do zwrotu wynikłych stąd kosztów. Orzekanie i ściąganie należności
od tego pracownika następuje w trybie administracyjnym.
W razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i należności
związanych z tokiem postępowania organ administracji państwowej może ją zwolnić w
całości lub w części od ponoszenia tych opłat, kosztów i należności. Zwolnienie od
opłat skarbowych następuje z zachowaniem przepisów o tych opłatach.
Przepisy kodeksu dotyczące
1)
ministrów i naczelnych organów administracji państwowej - stosuje się również do urzędów
centralnych i ich kierowników,
2)
prezydiów wojewódzkich rad narodowych - stosuje się również do prezydiów miejskich
rad narodowych miast wyłączonych z województw,
3)
prezydiów powiatowych rad narodowych - stosuje się również do prezydiów miejskich
rad narodowych miast stanowiących powiaty miejskie oraz prezydiów dzielnicowych rad
narodowych w miastach wyłączonych z województw.
Rada Ministrów może swoje uprawnienia wynikające z kodeksu, z wyjątkiem art. 156,
przekazać do właściwości Prezesa Rady Ministrów albo odrębnego organu, a gdy chodzi
o stosunek do prezydiów rad narodowych - również właściwemu ze względu na rodzaj sprawy
ministrowi.
Jeżeli przepis prawny powołuje się ogólnie na przepisy o postępowaniu administracyjnym,
należy przez to rozumieć przepisy kodeksu.
Decyzje określone w innych przepisach prawnych jako prawomocne uważa się za ostateczne,
chyba że z przepisów tych wynika, iż dotyczą one takiej decyzji, która została utrzymana
w mocy w postępowaniu sądowym bądź też nie została zaskarżona w tym postępowaniu z
powodu upływu terminu do wniesienia skargi.
§ 1.
Sprawy wszczęte przed dniem wejścia w życie kodeksu rozpoznawane będą aż do ich ukończenia
w danej instancji według przepisów dotychczasowych.
§ 2.
Termin do wniesienia odwołania od decyzji doręczonej lub ogłoszonej przed dniem wejścia
w życie kodeksu oblicza się według przepisów dotychczasowych.
Pozostają w mocy przepisy ustaw szczególnych, przewidujące drogę postępowania sądowego
w sprawach z zakresu administracji państwowej.
Kodeks nie narusza przepisów o szczególnych uprawnieniach osób korzystających z immunitetów
dyplomatycznych.
§ 1.
Przepisów kodeksu nie stosuje się do postępowania
1)
przed organami państwowego arbitrażu gospodarczego,
2)
karno-administracyjnego,
3)
karnego skarbowego,
4)
przed komisjami rozjemczymi,
5)
w sprawach ubezpieczeń społecznych oraz rent i zaopatrzeń z innych tytułów,
6)
dyscyplinarnego,
7)
podatkowego,
8)
przed organami administracji wojskowej w sprawach unormowanych w przepisach szczególnych,
9)
przed Urzędem Patentowym Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej,
10)
przed polskimi przedstawicielstwami dyplomatycznymi i konsularnymi za granicą.
§ 2.
Przepisów kodeksu nie stosuje się również do postępowania w sprawach
1)
powszechnego obowiązku wojskowego,
2)
dostarczania środków transportowych dla potrzeb obrony Państwa i bezpieczeństwa publicznego
oraz w sprawach świadczeń osobistych i rzeczowych dla potrzeb obrony Państwa,
3)
odpowiedzialności majątkowej za szkody wyrządzone w majątku państwowym, unormowanej
w przepisach szczególnych.
§ 3.
Do spraw rozpatrywanych w postępowaniach wymienionych w § 1 i 2 stosuje się jednak
przepisy działu IV oraz art. 189 kodeksu.
§ 4.
Rada Ministrów może rozciągnąć w drodze rozporządzenia przepisy kodeksu w całości
lub w części na postępowania przed organami administracji państwowej w sprawach wymienionych
w § 1 i 2.
§ 1.
Tracą moc dotychczasowe przepisy w sprawach uregulowanych w niniejszym kodeksie.
§ 2.
W szczególności traci moc rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu
administracyjnym
(Dz. U. Nr 36, poz. 341 z późniejszymi zmianami).
Kodeks wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1961 r.