Ustawa z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym.

Uchyla się dekret z 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego

(Dz. Pr. P. P. Nr 21, poz. 67 z późniejszymi zmianami).

Przedsiębiorstwa pozostające w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy pod zarządem

państwowym ustanowionym na podstawie dekretu, o którym mowa w art. 1 (zwane w dalszym

ciągu „przedsiębiorstwami”), przechodzą z mocy prawa na własność Państwa, chyba że

nastąpi ich zwrot w trybie określonym w niniejszej ustawie.

Podlegają zwrotowi na rzecz właścicieli przedsiębiorstwa nieczynne w dniu wejścia

w życie ustawy, o ile nie są przeznaczone do uruchomienia.

W wyjątkowych przypadkach mogą być zwrócone właścicielom drobne przedsiębiorstwa wprawdzie

czynne, ale których dalsze prowadzenie przez jednostki gospodarki uspołecznionej jest

gospodarczo niecelowe ze względu na niemożność należytego wykorzystania albo rodzaj

produkcji lub usług, wykonywanych przy pomocy prostych narzędzi.

1.

Zwrot przedsiębiorstw nieczynnych (art. 3) następuje na podstawie decyzji właściwego

ministra, wydanej na wniosek właściciela, zgłoszony prezydium właściwej wojewódzkiej

rady narodowej (rady narodowej miasta wyłączonego z województwa).

2.

Na podstawie art. 4 może zwrot przedsiębiorstwa zarządzić właściwy minister na wniosek

prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej (rady narodowej miasta wyłączonego

z województwa), zgłoszony za zgodą właściciela.

Nie może nastąpić zwrot przedsiębiorstwa, którego wartość na skutek poczynionych trwałych

nakładów wzrosła o ponad 25% w stosunku do wartości w dniu ustanowienia zarządu państwowego.

1.

Wnioski przewidziane w art. 5 powinny być złożone właściwym ministrom w zawitym terminie

do dnia 31 maja 1958 r.

2.

Wnioski powinny być rozpatrzone i zaopiniowane przez komisje powołane przez ministrów.

W skład komisji powinni wchodzić przedstawiciele prezydiów wojewódzkich rad narodowych

(rad narodowych miast wyłączonych z województw), właściwych organizacji gospodarczych

i branżowych związków zawodowych.

3.

Decyzja ministra powinna być wydana nie później niż w ciągu sześciu miesięcy od daty

złożenia wniosku. Decyzja nie uwzględniająca wniosku w całości lub w części powinna

zawierać uzasadnienie.

4.

Decyzje dotyczące przedsiębiorstw stanowiących własność obywateli państw obcych wydawane

będą w porozumieniu z Ministrem Spraw Zagranicznych.

1.

Właścicielowi nie przysługuje prawo do odszkodowania za obniżenie wartości lub za

ubytek majątku przedsiębiorstwa, zwróconego mu na podstawie art. 3 lub 4, chyba że

obniżenie wartości lub ubytek majątku nastąpiły po dniu wejścia w życie niniejszej

ustawy.

2.

Właściciel wolny jest od obowiązku zwrotu wartości nakładów zwiększających wartość

zwróconego przedsiębiorstwa.

1.

Przejście przedsiębiorstwa na własność Państwa następuje bez odszkodowania, w stanie

wolnym od obciążeń i zobowiązań powstałych przed objęciem przedsiębiorstwa z wyjątkiem

służebności gruntowych oraz zobowiązań mających swoje źródło w stosunku pracy lub

odpowiedzialności za czyny niedozwolone.

2.

Podstawą do ujawnienia w księgach wieczystych, w rejestrach handlowych i innych rejestrach

publicznych przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa oraz praw rzeczowych, stanowiących

składnik majątkowy przejętego przedsiębiorstwa, jest orzeczenie ministra stwierdzające

przejście przedsiębiorstwa na własność Państwa.

Właścicielom przedsiębiorstw nie przysługuje roszczenie o odszkodowanie za korzystanie,

zużycie lub zniszczenie tych obiektów przez państwowe jednostki organizacyjne lub

inne jednostki sprawujące zarząd przymusowy nad przedsiębiorstwem.

Zobowiązania podatkowe oraz wszelkie inne zobowiązania właścicieli przedsiębiorstw

wobec Skarbu Państwa i państwowych jednostek organizacyjnych, mające związek z tymi

obiektami, podlegają z mocy prawa umorzeniu z dniem wejścia w życie ustawy. Należności

już uiszczone nie podlegają zwrotowi.

1.

Właścicielom, których przedsiębiorstwo zostało przejęte na własność Państwa, przysługuje

prawo do renty inwalidzkiej przewidzianej w przepisach o powszechnym zaopatrzeniu

emerytalnym pracowników i ich rodzin - dla pracowników, którzy stali się inwalidami

z innych przyczyn niż wypadek w zatrudnieniu lub choroba zawodowa, jeżeli bądź osiągnęli

wiek starczy przewidziany dla pracowników II kategorii zatrudnienia, bądź są inwalidami,

przy czym nie posiadają niezbędnych środków utrzymania, a przejęte przedsiębiorstwo

stanowiło podstawę ich utrzymania.

2.

Członkom rodziny pozostałym po osobach wymienionych w ust. 1 przysługuje prawo do

renty rodzinnej, przewidzianej w przepisach, o których mowa w ust. 1, dla członków

rodziny po pracowniku zmarłym z innych przyczyn niż wypadek w zatrudnieniu lub choroba

zawodowa, jeżeli spełniają warunki do renty rodzinnej przewidzianej w tych przepisach

i nie posiadają niezbędnych środków utrzymania, a przejęte przedsiębiorstwo stanowiło

podstawę utrzymania ich żywiciela.

3.

Podstawę wymiaru renty określi Rada Ministrów na wniosek Ministra Pracy i Opieki Społecznej.

4.

Szczegółowe przepisy co do zasad przyznawania, ustalania wymiaru i wypłaty rent oraz

trybu postępowania określi w drodze rozporządzenia Minister Pracy i Opieki Społecznej

w ciągu miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy.

5.

Z upływem terminu określonego w art. 7 ust. 1 wstrzymuje się wypłatę wszelkiego rodzaju

świadczeń wypłacanych właścicielom przedsiębiorstw przez zarządców państwowych przed

dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

Sprawy o zwrot przedsiębiorstw oraz o odszkodowanie określone w art. 10 nie podlegają

rozpoznaniu w drodze sądowej. Postępowanie sądowe i egzekucyjne w tych sprawach ulega

umorzeniu z mocy prawa.

Przepisy art. 8, 10, 11 i 13 ustawy stosuje się odpowiednio do przypadków uchylenia

zarządu państwowego przed dniem wejścia jej w życie.

1.

Domniemywa się, że właścicielem przedsiębiorstwa jest osoba, która prowadziła je we

własnym imieniu przed ustanowieniem zarządu państwowego.

2.

Jeżeli właścicielem jest nieznany lub nieobecny, z przysługujących mu uprawnień określonych

w niniejszej ustawie może korzystać osoba, która była posiadaczem przedsiębiorstwa.

1.

Ministrami właściwymi w rozumieniu ustawy są

1)

w zakresie przedsiębiorstw pozostających pod zarządem państwowym jednostek państwowych

- minister, któremu podlega dana jednostka lub który sprawuje nad nią zwierzchni nadzór,

2)

w zakresie przedsiębiorstw pozostających pod zarządem państwowym sprawowanym przez

jednostki niepaństwowe

a)

w dziedzinie obrotu towarowego i produkcji piekarniczej - Minister Handlu Wewnętrznego,

b)

w dziedzinie usług komunalnych oraz hoteli i pensjonatów - Minister Gospodarki Komunalnej,

c)

w pozostałych dziedzinach - Minister Przemysłu Drobnego i Rzemiosła.

2.

Decyzje ministrów, których właściwość określona została w ust. 1 pkt 2, podlegają

uzgodnieniu z właściwymi centralnymi organizacjami jednostek sprawujących zarząd przymusowy.

Postanowienia niniejszej ustawy stosuje się również do

1)

zakładów elektrycznych, objętych w zarząd na podstawie art. 6 i 7 ustawy z dnia 4 lipca 1947 r. o planowej gospodarce energetycznej

(Dz. U. Nr 52, poz. 271),

2)

a)

przedsiębiorstw,

b)

innego mienia,

których władanie osoby uprawnione utraciły w okresie do dnia 31 grudnia 1954 r. i

które pozostają w faktycznym władaniu państwowych jednostek organizacyjnych, chyba

że to władanie opiera się na tytule prawnym wynikającym z przepisów szczególnych innych,

aniżeli wymienione w art. 1 lub pkt 1 niniejszego artykułu.

Mienie, o którym mowa w art. 17 pkt 2 lit. b), podlega zwrotowi na rzecz właściciela

w trybie określonym w art. 5 ust. 1 oraz art. 7. Nie podlegają zwrotowi maszyny, urządzenia

produkcyjne oraz inne mienie ruchome, jak również nieruchomości lub ich części, które

zostały trwale włączone do czynnych przedsiębiorstw albo są niezbędne dla zaspokojenia

społecznych potrzeb socjalnych i kulturalnych.

1.

W przypadku przejścia na własność Państwa na podstawie niniejszej ustawy domu jednorodzinnego,

działki budowlanej albo innego mienia stanowiącego własność osobistą (art. 18) właścicielowi

przysługuje prawo do odszkodowania.

2.

Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, przypadające za nieruchomości ustala prezydium

wojewódzkiej rady narodowej przy odpowiednim zastosowaniu zasad i trybu obowiązującego

przy wywłaszczaniu nieruchomości, odszkodowanie zaś za ruchomości ustala minister

według cen rynkowych. Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość

mienia według stanu z dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, bez uwzględnienia jednak

wzrostu wartości spowodowanego trwałymi nakładami, poczynionymi po utracie przez osobę

uprawnioną władania obiektem. Odszkodowanie za przejętą działkę budowlaną ustala się

za powierzchnię rzeczywistą działki, jednak nie powyżej norm powierzchni przewidzianych

dla działek sprzedawanych przez Państwo pod budowę domu jednorodzinnego.

Przepisy ustawy dotyczące ministrów stosuje się odpowiednio do kierowników urzędów

centralnych.

Tracą moc przepisy art. 6, 7, 8, 9 i 10 ustawy z dnia 4 lipca 1947 r. o planowej gospodarce energetycznej

(Dz. U. Nr 52, poz. 271) w zakresie uregulowanym niniejszą ustawą.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.