Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 lipca 1953 r. w sprawie prawnie obowiązujących jednostek miar.

§ 2. L Jęd.nos t ką długości ,J~stmetr (In).

2. M e tr jest długo ś cią w temperaturze OO C.mi ęctzyna­

rOclo w:ego , prototYP\l metra o kreślollflgo przez G e n era lną

', Konfęren2j ę M iar ~>aryi'u i przechowyw an ęgo ,'w Mi ę­

dzynarodowym Biu rze Mi~lf.

3. Vvielokrotnymi i podwielokrotnymi metra są

1) kilometr (km ) równy tysiącowi metrów,

2) hektometr (hm) równy stu metrom,

3) decymetr (dcm ) równy jednej d z ies;ą t e j cz ę ści metra,

4) centymetr (cm) równy jedne j setnej c z ęści me tra ,

5 ) milime tr (mm) równy j ednej tysi'ącznejcz ę śei me tra,

6) mikron (1-1) równy jedn ej milionowej części metra

(jedne j tysiąc z nej części milimetra), '

7) n anometr (nm ) równy jednej n1i1iardowej ' cz ę ści metra,

8) angstrem (A) równy jednej dziesi ę ciomiliardowej

części metra. '.

§ 3. 1. Jednostką p owierzchni jest rńetr kwadratowy (m 2 ).

2. Metr kwadratowy j est pow ierZchnią kwadra t u,

którego bok jest równy je dnemu metrowl.

' '.

3. ' Wielokrotnym,i i _p~dwielokrótnymi metra kwadratowego są

'

1) kilometr kwadratowy (km 2 ) równy milio n owi metrów

kwadratowych,

2) ll,ektar(ha) równy dziesięciu tysiącom m e trów kwad ratowych"

,

3) ar ' (a) równy stu metr~m kwadratovvym,

4) decymetr kwadratowy (dcm~) rówJ?y jedne j :;etne j

Części metra kwadratowego,

"

5) centymetr kwadra towy (cm 2 ) równy jednej dzies ię­

ciotysięc z nej części metr a k wadrato wego .

6) milimetr kwadra towy (m m~ ) równy je dne j milionowej części metra kwadratowego.

§ 4. 1. J ednostkami objętośc i s ą: metr s ześcienn y

(ma) i litr (l).

2. Metr szeście n ny jest obj ę tością sześcia nu ' o kra, wędzi je dnego metra.

.

3. W ielokrotnymi i podwielok ro tnymi metrą. sześ ciennego s ą

1) kilometr sześcienny(km 3 ) równy. m iliardowi· me trów

sześciennych, '

2) h ektometr sześcienny (h m 3) ró w ny milionowi metrów

sześCi enn ych, ' '

3) decymetr s ześCie nny (dcm 3 ) rów ny je d ne j tysiącz n e j

częśCi m etr a sześći'e nnego , .

'

4) centymetr sz eścienliy(tm::) równy jednej iriili6nowej

cz ęści metra ' s ześ cie nn e g o ,

, 5) 'rniiimet r sże3cieli n y (mm;) ) i ó \vriy jedn e j mi'liardowej

częś c i m e t ra sześcien neg o .

' '

4. Litr j e st ob j (~ tośCią, jak ą zaj muje j eden kilogram

/łod y czystej , nie zawi e raj ą cej powietrza, przy n ajw i ęk ­

\z ej jej gę stości i p rz y ci śn ie ni u etmosfery cznym rów..,

nym

jedncj

atil10sferz e

fizycznej.

ULr

j::st

równy

1,000 028 decyinelrasześciennego . "

5. ' 'N obrocie t owarowym m o żna uWiL~ać li tr za

równy j 2dn emu d2cy metro wi sze ś cienn em u .

..

'6:- VlieTól(ro,tnylui i 'po'jw i ej okro~myrri i ' litra s ą

1) hek tolit r (h l) r6,:;ny s tu Litrom,

',, '

2) , centyliLr(cl)"l ów ny j edne j;; e~nej cz ęśc i li tra ,

3) mililitr (m) ) ' równy je dn e j ' tysiącz ni"i c zqś ci li tr.a. '

, § 5"c l.; ,'J edr.oslksmi kąŁa są : stopieó , (1 0). , g i'ad i radian. '

:,-'

2.

S top ie Ii jest jedną trzy st asześćdz i e~ i c; tą 'częś cią

kątap e ł neg o.

'"

3. J ako podwiejokro tne stopnia mo,gą być u ż yw a ne

'1) dzi es i ętne c zęśc i stopnia,'

2) rninuta' (1') , rów na ' j ednej

sz e śćd Zi esiąt ej

cz ęś ci

' stopni a,

3) sekunda (l ") ró wn'3 jedne j sześćdzie s ią tej czę ś ci

minuty.

4. Grad jest j e dną czt e rechs etną c zęśc ią ką ta p eł­

n ego .

_5; Radian j est kąte m o wierzch ołk u w środk, u koła,

wycinaj ą cym z obwodll kola łuk . o d lugo śc i rÓw lle j ,pIO, mieniow i ko ł a.

'

.§,6. 1. Jedn'ostką kąta bryłowego j e st ' ster a(i ia n.

2. Sterad ian jest kąte m brył owym, ma~ącym ,w ierzchoie!,: ,w ś r o<iku k~li o promięniu , równym jedne mu me, trowi l wyc in ą j ą ~ym z po\vi er:zchrii tej ku li poie j ednego

" metw' k wadratowego. '

,'

§ 7. 1. J ednostką masy j es tkilogrą.m ,(kg).

, 2. Kilogr a m jest masą m i ędzynarodowego prototypu

tej jednostki. okreś l onego przez Generalną Konfe rencję

Miar w Par yż u i przechowywanego w Między nurodowym

Biurze Mia r.

'

,

<

3. Wielokro tnymi i podwielokro tnymi kilograma są

1) tonna (t) równa tysiącowi kilogramów,

2) kwintal (q) równy stu kilogramom,

3) dekagram (dkg) równy jedn e j setnej cz ęś ci kilograma,

4) gram (g) równy jedne j tysiączn ej części kilograma,

5) miligram (mg) równy jednej mili onowej części k ilograma.

4. W obrocie kamieni mi drogocennymi i perłami

dw ieś cie miligramów moż na n azywać karatem (kr) .

§ 8. L J,ednostką czasu jest sektlndą. (s, sec, sekl.

2. Sekunda ' jest't /864QO częścią średniej dOby sionecznej zgo~nie zo)creśle ni em przyiętyI'n prze~, tl.1iędzy-,

narodową Unię , AstronQITliczrią.

'

,

3. Wielolcrotnymi sekundy s ą

i:,

1) minuta (mIn). licząca sze śćdziesi ąt sek u'nd,

2) godzina (h), licz ąca trzy ty siące sześ ćset sekund.

4. Okresy czasu można wy raż ać równ i eż w dobach,

tygodniach, miesiąc a ch i l atach.

§ 9. L J ed n.o'Stką częs totliwości j est he rc (Hz).

2.:"'; Herc , jes t c z ęs t otliwości ą takieg o .okresowego

zjawiska , które powtarza, si ę cyk licznie co sekunda. Herc

odpowiada jednemu cyklowi n a sekundę. '

3. Vvie lokrotnym i herca s ą

1) kiloherc (kHz) równy ty siącowi h erc ów,

2) megaherc (M Hz) rów ny milionowi herców~

<

-

§ 10. 1. Jednostkami siły są: niuton (N),

dyna

(dyn) i kilogram - siła (kG).

2. Niu Lon jest siłą, która w ciągu jedne j sekundy

nadaje masie Jednego kilograma przyrost prędkości równy jednemu metrowi na s ekundę.

3. Dyna jest siłą, k tóra VI ciągu jednej sekundy nadaje m a·sie jednego grama przyrost prędkości, równy

jednemu centy metrow i na s ekundę. Dyna jest jedną stutysięczną cz ęś cią niutona.

4. Kilogram - siła jest to siła, z jaką masa j ednego kilograma ciąży ku ziemi w próżni w miejscu, gdzie

przy ś piesz e n i e wynosi 9,80665

metrów na sekundę

na sekundq (m/sec'l

Kilogram - siła równa się 9,80605

n iutonów.

5. W i elokrotną i pod'llielokrotną kilograma - siły są: tonna _ siła (T) i gram - siła (G).

241

________________________________

~Poz.

148

§ 14. 1. Jednostką temperatury (różnicy temperatur) jest stopień (10C) skali stustopniowej (Celsjusza).

2. Stopi eń skali stustopnio'yej (Celsjusza) jest zmianą temperatury, powodującą jedną setną cz ę ść przyrostu

ci śnienia jakiejkolwiek Illasy gazu

dOSKonałego, jeżeli

p rzy stałej objętości temperatura gazu zmienia się od

pun!ctu QUC (temperatura topnienia lodu) do punktu

100ł!C (temperatura wrzenia wod y), zgodnie z tym, jak te

dwa punkt}' o:creślone zo stały przez Generalną Konferencję Miar w latach 1839 i 1913.

§ 15. 1. Jednostkami ilości ciepła są: dżul (J) i ka~

loria (cal).

2. D ż ul jest ilością ciepła równoważną pracy równej jednemu dżulowi (§ 12).

3. Ka loria jest ilością ciepła, potrzebn'l do podniesienia temperatury jednego grama czystej wody

od

1

14,5"C

do

l5,5

'e.

Kaloria

jest

równa

4,1855

dżula.

§ 11. 1. Jednostkami ciśni e nia są: pasl;:al, atmosfe- .

4. Wielokrotną kalorii jest kilokaloria (kcal), rówra techniczna (kG/cm 2 albo at) i atmosfera fizyczna.

na tysiącowi kalorii.

2. Paskal jest ciśnieniem,które, działając równo§ 16. 1. Jednostką natężenia prądu elektrycznego

miernie na powierzchnię jednego metra kwadratowego,

jest

amper (A), okre51ony zgodnie z u chwałą Międzyna­

wywiera siłę jednego niutona.

rodowego Komitetu Miar z 1946 r.

3. Sto tysięcy paskali można n'l zyw-ać barem.

2. Amp er jest na'tężeniem prądu elektrycznego nie

4. Atmosfera techniczna jest ciśnieniem, które, dziaulegającego żadnym zmianom, który

przepływając w

łając równomiernie na powierzchnię jednego centymetra

dwóch przewodach równoległych prostolinijnych o dłu­

kwadratowego, wywiera siłę jednego kilograma - s :.ły.

gocki nieskoilczonej, o przekroju okrągłym znikomo ma5. Atmosfera fizyczna jest clsmeniem równym

łym, umieszczonych w próżni w odległości jednego metra

1,03.3227 atmosfery technicznej albo 101325,0 niutonów , od siebie, wytwarza m i ędzy tymi przewodemi siłę równą

na metr kwadratowy.

2'10 -1 niutonów na każdy metr długości przewodu,

3. \Vielokro tllymi i podwielokrotnymiampera są

6. Jedną siedemsetsześćdziesiątą cz ~ść atmosfery

1) kiloZ!mper (kA) równy tysiącowi amperów,

I fizycznej można n,azyv ';.ać torem (1 mmHg).

2) miliamper (mA) równy jednej tysiąc znej części am§ 12. 1. Jednostkemi pracy i energii są: dżul (J),

pera,

erg (erg) i kilogramometr (kGm).

3) mihoamper (~tA) równy jednej milionowej części

2. Dżul jest pracą, wykonaną przez sił ę równą jedampera.

n emu niutonowi, gdy pu nki jej p rzyłożenia przesuną! si ~

§ 17. 1. Jednostką ilości elektrycwo ś ci albo ła­

I o jeden metr w ki erunku dziarania siły.

•

dunku elektryczne go jest kulom p (q równy jednej ampe3. Erg jest jedną dziesięciomilionow ą czę ś cią dżula,

rosekundzie (As).

czyli prac ą wykonaną prz,~ z silę równą j~dnej d ynie , gdy

jest ładunkiem elek trycznym p rzenoszoI punkt jej przyło ż enia prze ;;unął się o jed en cent ym etr nym2.w Kulomb

ciągu jednej sek.undy przez prą d o n a tężeniu jedw kierunku działania siły .

nego ampera.

4. Kilogra mom etr jest pra c ą , w ykonaną przez siłę

3. Mo ż e być u ż ywana a mperogodzina (A h) równa

ró~mą jedn emu kilogramow i - sile , gdy pllnk t jej p rzytrzem ty siąc o m sześcius e t ampero sekundom.

łoż enia pr z e s unął się o jeden metr w kie runku dział am a

§ 13. 1. J e dnos t ką różnicy potenc j ał ów elektryczsiły.

nych, siły elektromotorycznej lub napi ęci a jf!''it woa (V).

5. Energia moż e być również wyra:.b na w watose2, W olt jest ró ;~ nicą poten c j a łów elek tr yczn ich mię­

kunda ch (Ws ec), watog odzinach (Wh) i kilowatogodzidzy dwoma punkt ami przewod u liniowe go, w którym pł y­

nach (k\'v'h).

n ie prąd nie z m i e niają c y si ę o nat ę żeniu jedn ::- go ampera,

6. vVatosekunda jest równa jednemu d żu lowi.

gdy moc pobierana mi ę dzy tymi punkta mi jest równa

- ~~ 7. Watogodzina jes t równa trzem tysiącom s ze ściu­

jednemu watowi.

set watosekundom,

3. Wielobotnymi i podwielokrotny mi ·w olta są

8. Kilowat0godzi na jest równa tysiącowi wato1) kilo wolt (kV.) ró wny tysiącowi woltów,

godziI.1.

2) miliwolt (mV) równy Jednej tysiącznej cz ę'ici wolt~"

3) mikrowolt (l.lV) równy

jednej .milionowej części

§ 13. 1. Jednostką mocy jest wat (W).

wolta.

2. \Vat jest mocą, przy której praca wykonana

w ciągu jednej sek undy jest równa jednemu dżulo>'/ i.

§ 19. 1. Jednos tką

oporu elektry cznego

jest

3, Wielokrotnymi i podwi elokrotnymi wata są

om (Q).

1) meg3wat (MW) równy milionowi watów,

2. Om jest oporem elektrycznym, istniejącym mię­

2) lt.ilowat (kW) równy tysiącowi watów,

dzy dwoma punktami przewodu, gdy niezmienna różni­

3) miliwat (mW) równy jednej tysiącznej części wata,

ca potencjaló-w jednego wolta, działająca między tymi

4) mikrowat (f..l W) równy jednej / milionowej

części

dwoma punktami, wywołuje w tym przewodzie prąd jedv.rata.

mego ampera, a przewód nie jest źródłem siły elektromo4. Do określenia mocy' maszyn można używ ać jedtorycznej.

nostki "koń mechaniczny".

3. 'Wielokrotnymi i podwielokrotnymi oma są

5. Koń mechaniczny jest mocą, przy której pnca

1) megaom (MQ) równy milionowi omów,

wykonana w ciągu jednej s ,~kundy wynosi sied emdzie2) kiloom (kQ) równy tysiącowi omów,

3) miliom (mQ) równy jednej tys iącznej części oma,

siil.t pięć kilogramometrów. Koń mechaniczny jest równy

735,49875 wata.

,q mikro om (~tDJ równy jednej milionowej części oma.

Dziennik Us taw Nr 35

------------------------

242

§ 20. 1. J ednostką pojemności elektrycznej j es t

farad (F) .

2. Farad jes t pojemn ością kondensatora elektrycznego, między okladzin::J.n~i którego istnieje różnica po lcucjałów jednego wolta , gdy kondensator jest naładowany

ilością elektryczności ró wną jednemu kulombowi

3. Podwielokrotnymi f Mada są

""

1) mikrofarad (J.-lF) równy jednej miliono"vej części fa rada ,

2) nanofarad (nF) równy jednej ty siącznej części mikrofara da ,

3) pikofarad (pF) równy jednej mil ionowe j części mik rofarada.

§ 21.

1.

Jedno stką i ndukcy jności

Plzedros!ek

I

kilo

10 3

hck to

liJl

I

I

10

J U·l

10-2

I

I

I

I

iI

Skrót

przedro j ,ka

T

G

M

k

,

h

l

dk

I

I

dc

c

~

fil i li

10-3

mikru

10.6

nano

10.9

n

l O-Le

p

i

piliO

§ 26.

Zd olnoś ć zbierająca

III

p.

.

ukladu optycznego wyra-

ża się l ic zbą diopt rii, równą odwrotności ogniskowej wyrażonej

w metrach.

Dla potrzeb żeglug i morsk iej mogą być

jednos tki miar: mila morska, kabel, węzeł

§ 27. " 1.

u żywane

1. Jednostką natężeni a światła (światłości)

jest kandela (cd).

2. Kandela jest jedną sze ść dziesiątą częścią natęże­

nia świa-tla wy s yłanego w kierunku prostopadłym przez

powierz chnię jednego centymetra kwadratowego

ciała

doskonale czarnego w temper.aturze krzepni~cia platyny.

§ 22.

i rumb.

2. Mila morska jest przybliżoną odległością d wu

punktów na powierzchnf ziemi o jedhakowej długości geograficznej, których szerol!:ości geograficzne .różnią s i ę

o jedną minutę . Wartość liczbowa mili lUoJskiei wynosi

tysiąc osiemset pięćdziesiąt dwa metry.

3. Kabel jest jedną dziesiątą częśc i ą mili morskiej.

4. Węzeł jest p rędkością statku przepływającego

jedną milę worską w ci.qgu jednej godziny.

5: .Rumb jest jedną trzydziestą drugą cZęScią k ąta

§ 23. 1. Jednostką strumienia świetlnego jest ' lumen (1m).

2. Lumen jest strumieniem i;w:i~tlnym wysyłanym

w kącie jednego sieradiana przez źródłopunkt.owe równomierne o natężeniu światła jednej kandeli.

pełnego.

Jednostką natężenia oświetl~n la jest luks

,

2. Luks jest to natężenie .oświetlenia powierzchni,

,na którą pada równomierny l'i'trumie!'lświetlny jednego

,

l umenu na Jeden ~etr kwadratowy.

10 9

10 ó

I

jest henr (H).

(lx).

I

'

10 12

tJl eg fS

cel.l!)

,

1.

giga

declJ

2.

~ 24.

l,

clel.a

H enr jest indukcyjnością elektrycznego obwodu

zamknię teg o, w którym powstaje siła elektromotoryczna

jednego w olta, gdy prąd elektryczny płynący w obwodzie zmienia się jednostajnie o jeden amper na sekundę ·

3. Podwielokrotnymi henra s ą

l} milihenr (mH) równy jedn e j ty siącznej części henra,

l} mikrohenr (~lH) równy j edn e j milionowej części

henra.

_

I

teril

Mnożnik

§ 28. Dla potrzeb ieglugimorskiej mogą byćstosoWBne jednostki miar nie wymienione w rozpo rz ądzeniu,

li dotychczas używane w żegludze morskiej.

§29. Traci moc Iozporządzenie Ministra Przemysłu

i Handlu z dnia 29nldrcs" 1930 r. Q legalnych jednostkach

miar (Dz. U. Nr 29, poz. 258).

§ 25. Nazwy jednostek miar wielokrot nych ' i p o d - § 30. Rozpmządzenie wchodzi wżycie '2 dni"!m~łowielokrotnych, nie wymienjonych wH 2 - 24, tworzy

szenia.

,ię przez dodanie do nai w jednostek przedrostków podanych w poniższej tabeli

Prez~s Rady Ministrów: B. Bierut

, 149

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSóW

z dnia 15 czerwca 1953 r.

&mieniające rozporządzenie

'l; dnia 30 czerwca 1951 r. w spra"fie zakresu i trybu działania obywatelsklchłw­

misji podatkowych dla celów podalkugnmtowego "oraz sposobu wynagradzania członków , tych komisji.

' Na p.odstawie art. 15 ust. 5 dekretu z dnia 30 czerwca 1951 r. o podatku gruntowym (Dz. U. z z 1951 r. Nr 38,

poz. 283 i z 1952 r. Nr 32, poz. 215) zarządza 'się, co naitępuje

§ 1. Vv' rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia

30 czerwca 195 1 r. w sprawie zakresu i trybu działania

obywatelskich komisji podatkowych dla celów podatku

gruntowego oraz sposobu wynagradzania członków tych

komisji (Dz. U. Nr 38, poz. 292) wIlrowadza się nast ęp u­

jące zmiany

1) § 11 otrzymuje brzmienie

.. § 11. Członkowie obywatelskich komisji podatko,

wyeh otrzymują wynagrodzenie za udział w P.osiedzeniach i wykonywanie czynności zleconych oraz

diety, zwrot kosztów przejazdu i noclegu na zasad ach i w wysokości u stalonej dla członków komisji

gminnej (m iej ski ej ) rady narodowej.";

2) iN § 12 ust. 2 skreśl a si ę wyrazy ,,(§ 11 ust. 4)".

§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dnie m ogło­

szenia.

Minister Finansów; T. Dietrich

' " o•

Dziennik Us taw Nr 35

. "

240

-

Poz. 149

l -H

RO ZPORZĄDZENIE

RADY M INJSTRÓ''''

z dn ia 1 lipca 1953 r.

w sp rawie prawnie obo wią z ujących j c d n 3 5~e l' m·ar.

Na p odstawie a r t. 7 ust. 2 dekretu z dnia 19 kwietnia

195 1 r. o organa ch administracji mi a·r oraz o miaracll

i n a r z ędz i ach ,mi e rnic zych (Dz. U. Nr 26, poz . 195) zarzą ­

dza się, co następu j e

.§ 1. Wyhli ~ nibn e w §§.'2 -,-27 jedtiostkimi a r i ich

'oznaczenia ustala się j ako :prawn:ie 9bciwiązuj ą ce';