Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów i Ministrów Pracy i Opieki Społecznej oraz Zdrowia z dnia 22 listopada 1951 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach graficznych.

§ 3. Rozporządzenie

1 stycznia 1952 r.

z dniem

wchodzi

w

życie

Pre-

Prezes Rady Ministrów: J. CyrankiewIcz

447

ROZPORZĄDZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW I MINISTRÓW PRACY I OPIEKI SPOŁECZNEJ

ORAZ, ZDROWIA

z dnia 22 listopada 1951 r.

w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w

Na podstawie art. 2 ust. 1 lit. ar oraz ust. 2 i 3 rozPrezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16

marca 1928 r. o bezpieczeństwie i hig ~ enie pracy (Dz. U.

R. P. z 1928 r. Nr 35, poz. 325, z 1931 r. Nr 64, pOz. 533,

z 1934 r . Nr 95, poz. 854, z 1950 r . Nr 36, poz. 330)

oraz art. 2 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 s ierpnia 1927 r. o zapobiegan'u

chorobom zawodowym i ich zwal,czaniu (Dz. U. R. P.

z 1927 r. Nr 78, poz. 676, li 1931 r. Nr 64, poz. 531,

z 1934 r . Nr 95. poz. 854) zarządza się, co następuje

porządzenia

L

PRZEPISY WSTĘPNE

§ 1. Rozporządzen:e n iniejsze dotyczy ochrony ży­

cia i zdrowia osób, zatrudnionych w działach produk-

,cyjnych ' wszelkiego rodzaju drukarni, litografH, cynkografii i innych zakładów graficznych oraz w tych

działach wszelkich zakładów pracy, w których wykonywane są prace graficzne.

II

PRACOWNIE GRAFICZNE

l.

Objętość

i

wysokość .

§ 2. Objętość pracowni graficznych powinna być

taka, aby na każdą , zatrudnioną w niej osobę danej

zmiany przypadało co najmniej 15 ma ' objętości.

W przypadku, gdy ob sługa maszyn przebywa

na podwyższeniach przy maszynach, wysokość pracowni

powinna być taka, aby odległość od płaszczyzny podwyższenia do stropu wynosiła co najmniej 2 m .

§ 3.

2.

Oddzielenie prac szkodliwych i uciążli wych.

Prace związane z wydzielaniem szkodliwych

par lub gazów, a w szczególności składanie

ręczne lub maszynowe, odlewanie czcionek i stereotypów oraz ich obróbka, ręczne brązowanie, trawienie

wanienkowe przy pomocy kwasów, druk wklęsły i przygotowanie dla f'arb, bądź prace związane z nadmiernym

hałasem, jak odlewanie monotypowe, powinny odbywać

§ 4.

pyłów,

zakładach

graficznych.

się w specjalnie na ten cel przeznaczonych pomieszczeniach, oddzielonych od innych pomieszczeń w sposób

zapobiegaj.ący narażeniu na wymienione szkodliwości

lub uciążliwości pracowników przy nich nie zatrudnionych.

3.

Ustawianie maszyn i przejście.

§ 5. 1. Maszyny i urządzenia graficzne powinny

ustawione w takiej odległości od siebie, aby zapewniały bezpieczeństwo pracy, obsługi i transportu.

być

2. W

najmniej

szczególności

odstępy

powinny

wynosić

co

1) przejścia pom : ędzy rzędami regałów w zecerni

2) przejścia pomiędzy linotypami

jeśli między nimi jest stanowisko dla obsługi

1,60 m

1,00 "

1,50 "

3) pom;ędzy maszynami drukarskimi dociskowymi

1,00 "

4) pomiędzy maszynami litograficznymi, offsetowymi i drukarskimi płaskimi od formatu "

Al do formatu BO

1,50"

jeśli !lliędzy nimi jest stanowisko dla obsługi 1,80 "

5) przy maszynach poniżej formatu Al

1,20 "

przy tychże maszynach ze stanowiskiem

obsługi

1,50 "

6) pomiędzy maszynami rotacyjnymi o szerokóści roli od 63 cm do 126 cm niezależnie

od stanowiska obsługi

2,00 "

7) pomiędzy innymi specj alnymi maszynami

typu rotacyjnego niezależnie od stanowiska

obsługi

1,20 "

8) pomiędzy maszynami do szycia drutem

i nićmi o napędzie mechanicznym

1,00 "

jeśli między nimi jest stanowisko dla obsługi 1,30 "

9) pomiędzy maszynami jednonożowymi do

cięcia papieru o formacie do 80 cm

1,60 "

o formacie powyżej 80 cm

2,00 "

10) pomiędzy maszynami wielonożowymi bez

1,50 "

względu na format

11) pomiędzy

ręcznych

warsztatami dwustronnymi

prac introligatorskich

do

1,50 m

12} pomiędzy warsztatami jednostronnymi do

prac ręcznych introligatorskich

1,00 "

13) pomiędzy maszynami do falcowania

1,50 "

§ 6. 1. Maszyny graficzne powinny być ustawione w odstępie od ścian, wynoszącym co najmniej

50 cm, jeśli zaś pomiędzy ścianą a maszyną ma przebywać obsługa co najmniej 1,00 m.

do cięcia papieru

0,60 m, a jeśli w odstępie

tym ma przebywać obsługa - co najmniej 1,50 m.

2.

Dla maszyn

wielonożowych

odstęp ten powinien wynosić

§ 7. 1. J~li główne przejście pomiędzy maszynami graficznymi służyć ma do transportu wózkowego,

odstęp między tymi maszynami powinien wynosić co

najrriniej 2,50 m .

Granice tego

2.

od stępu należy

oznaczyć

na po-

dłodze trwałymi liniami; w przestrzeni pomiędzy tymi

liniami nie wolno układać · na podłodze żadnych przedmiotów.

§. 8. Sciany i str;>py pracowni graficznych powinny być tego rodzaju, aby je można było myć albo

bielić.

§ 9.

Podłogi pracowni graficznych powinny

jednolite i bez szczelin.

być

§ 10. Odrzwia i ramy okienne pracowni graficznych powinny być gładkie i daiące się dokładnie

oczyszczać.

§. 11. Na stałych miejscach pracy w pozycji stojącej na podłogach z materiałów rueelastycznych i chło­

dzących,. a w szczególności z betonu, powiJmy być położone

Poz. 447

3) dla klawiatury linotypu, powier zchni nakładania

na maszyny, ręcznego i .maszynowego skł a dania

papieru, szycia ręcznego ora z przy innych pracach

- 150 luksów.

§ 14. Stosunek oszklonej powierzchni okien do

powierzchni podłoii w pracowniach wymagających

większego natężenia oświetlenia, jak: składalniach, cynkografiach, litografiach, stereotypowniach, p omieszczeniach maszyn drukarskich - powinien wynos ić 1 :5;

w składach i magazynach - 1 :10; w pozostał ych pracowniach - 1 :6.

§ 15. Oświetlenie sztuczne powinno być dostat eczne, równomierne i n ie dawać zbytnich kontrastów

świateł i cieni.

§ . 16. Źródła oświetlenia sztucznego powinny być

tak chronione za pomocą osłon, głębokich kloszów lub

w inny sposób, aby nie narażały oczu pracowników

na olśnienie.

§ 17. Jeśli stanowiska pracy wymagają specjalnie

mocnego oświetlenia, a w szczególności kaszty zecerskie, litografie, należ y tam umieścić lampy dodatkowe.

Ściany, podłogi, stropy, okna i drzwi.

4.

gładkie,

-

podkł a dki

z

materiałów

elastycznych i ochra-

niających od chłodu, jak np. z drzewa lub linoleum.

5.

§ 12.

oświetlone

Oświetlenie.

Wszystkie pracownie graficzne powinny być

w s posób dostateczny i równomierny.

6.

§ 18. Temperatura pracowni graficznych w wa.

runkach . normalnego ogrzewania powinna wynosić . co

najmniej 18° C.

7.

powierzchni stanowisk roboczych w skła­

dalniach ręcznych, w których odbywa się składanie,

łamanie i rozbiórka; przy maszynach w miejscach,

gdzie wykonuje się przyrządy;

dziale stereotypii

przy pracach ' do wytłaczania matryc, przy ręcznej

obróbce stereotypów: w chemigrafii przy prasach

do odbitek pr.ó bnych (relansach); w retuszerni,

w wykańczalni klisz; w przedrukarni, w przygotowalni płyt offsetowych oraz dla tastra monotypowego - 300 luksów,

J} dla

w

2) dla powierzch n i rękopisu przy maszynie do składa­

nia, odbioru i kontroli odbitek z maszyn, powierzchni obrazów przy rysowaniu barwnym w litooffsecie, stołu rysownika, powierzchni oryginału

cynkógrafii, maszyn do cięcia, mieszania przy ' ze.stawianiu farb na kamIeniach litograficznych 250. luksów,

Wentylacja

§ 19. W każdej pracowni graficznej należy zapewmc co najmniej sześciokrotną całkowitą zm i anę powietrza na godzinę.

.

§ 20.

Wszystkie pracownie graficzne powinny powentylacji naturalnej , np.

w postaci otwieralnych na osi poziomej górnych kwater

okien lub wywietrzników, przy czym powierzchnia tych

otworów powinna wynosić nie mniej niż 11100 powierzchni pod łogi pracowni.

siadać

należyte ' urządzenia

§ 21. Celem osiągn i ęcia w ymiany powietrza okrew § 19 n a leży w każdej pracowni graficznej

ślonej

urządzić

§ 13.m- JasnoŚĆ oświetlenia poszczególnych stanowisk

pracy powinna wynosić co najrimiej

Ogrzewanie.

mechaniczną

wentylację

ogólną.

§ 22. We wszystkich miejscach, w których poszkodliwe zanieczyszczen ia po\vietrza w postaci

pyłów, gazów lub par, należy, poza mechaniczną wentylacją ogólną (§ 21), um ieś ci ć ssawki miejscowej wentylacji mechanicznej ssące j , usuwającej te zanieczyszczenia z pracowni, możliwie naj dokładniej osłaniające

miejsca ich powstawania.

.

wstają

§ 23. Prace, przy których wydzielają się b ardzo

szkodliwe wyziewy, a w szczególności trawienie kwasami, powinny się odbywać w szczelnie zamkniętych ­

szafach wyciągowych, połączonych z miejscową me. chaniczną wentylacją ssącą.

usunięte z pracowni przez

n ie mogą być wypuszczane

wprost do atmosfery, lecz pochłaniane za pomocą odpowiednich urządzeń, jak filtrów, urządzeń absorbcyjnych, lub osadników.

.

. § 24.

Zanieczyszczenia

wentylację miejscową ssącą

8.

§ 25.

sprzątane

3.

Czytość i porządek.

Pracownie graficzne powinny być codziennie

i oczyszczane.

§ 26. Podłogi pracowni powinny być co · dzień

oczyszczane na mokro i zamiatane, a wszelkie odpadki

zbierane do specjalnych naczyń i usuwane.

. § 37. 1. Spożywanie posiłków

graficznJich jest wzbronione.

§ 29. Ściany i stropy pracowni graficznych , które

nie dają się zmywać, powinny być bielone co najmniej

raz na rok.

IV.

SPRZĘT

l.

§ 32. VI pracowniach graficznych nie wolno palić

tytoniu i spożywać alkoholu.

III.

URZĄDZENIA

l.

pracoWniach

OCHRONY OSOBISTEJ

Odzież

ochronna.

§ 38. Pracownicy narażeni przy pracy na zanieczyszczenie ciała materiałami trującymi lub silnie brudzącymi, na oparzenie pryskającym metalem stopionym

lub chemikaliami, a także na przemoczenie ciała, powinni być zaopatrzeni w odpowiednią odzież ochronną,

dostatecznie często zmienianą i poddawaną oczyszczeniu.

§ 30. Urz ą dzenia

wentylacyjne,

oświetleniowe

i ogrzewnicze pracowni graficznych należy utrzymywać

stale w stanie sprawności.

§ 31. Wstęp osób postronnych do pracowni graficznych jest wzbroniony.

w

2. W pobliżu pracowni powinny znajdować się

jadalnie przeznaczone do spożywan ia posiłków w przerwach w pracy.

§ 27. Co najmniej raz na miesi ąc pracownie powinny być - gruntownie porządkowane i oczyszczane,

a pył ze ścian, stropów i wszelkich w nich znajduJą­

cych się urządzeń usuwany.

§ ~8. Szyby od wewnątrz . powinny być myte co

najmniej raz na miesiąc, a od zewnątrz co najmniej raz

na trzy miesiące .

Jadalnie.

2.

Ochrona oczu.

§ 39. Pracownicy narażeni przy pracy na uraz

odpryskami metalu, oparzenie oczu metalem stopionym,

źrącymi chemikaliami lub szkodliwym promieniowa- .

niem, powinni być zaopatrzeni w odpowiedni sprzęt

osobisty ochrony oczu, jak okulary lub osłony twarzy.

HIGIENICZNO-SANITARNE

3.

Ochrona dróg oddechowych.

Szatnie i ubieralnie.

§ 33. Odz ież domowa pracowników graficznych

powinna być przechowywana w specjalnie na ten cel

przeznaczonych

pomieszczeniach,

w

odpowiednich

szafkach .

Odzież robocza pracowników oddziałów praprzy użyciu materiałów szkodliwych, a Vi

szczególności ołowiu i brązu i rozpuszczalników lub

kwasów, powinna być · przechowywana w osobnych

szatniach oddzielonych od szatni, przeznaczonych dla

odzieży domowej.

Urządzenia do mycia lub natryski

powinny znajdować się pomiędzy tymi dwiema szatlllami.

§ 34.

§ 40. W razie braku skutecznej wentylacji ssącej

pracownicy . zatrudnieni przy pracach, związanych

z wydzielaniem się szkodliwych pyłów, gazów lub par,

powinni być zaopatrzeni w odpowiedni sprzęt osobisty

ochrony dróg oddechowych, jak respiratory przeciwpyłowe, maski z pochłaniaczami lub maski z dopłYwem

świeżego powietrza.

cujących

2. "Umywalki i natryski.

W pobliżu pracowni graficznych powinny

znajdować się umywalki z wodą bieżącą o liczbie kranów wynoszącej 1 na 10 pracowników jednej zmiany.

Dla oddziałów, w których pracuje się przy użyciu materiałów trujących lub silnie zanieczyszczających ciało

i odzież pracowników, liczba kranów powinna wynosić

1 na 5 pracowników jednej zmiany.

§ 35.

1.

V. OGÓLNE BEZPIECZEŃSTWO PRACY

. PRZY MASZYNACH GRAFICZNYCH

§ 41.

Maszyny dociskowe o napędzie nożnym cią­

głym powinny być przerobione na .maszyny o napędzie

mechanicznym.

§ 42. Platformy przymocowane do maszyn, przeznaczone dla obsługi, powinny być mocne i wytrzymałe.

§ 43. Stopnie lub schodki, prowadzące na mIejSCa

wzniesione, jak na platformy, powinny być zabezpieczone przed ich przewracaniem lub przesuwaniem się·

Umywalki powinny b yć zaopatrzone w mydło,

i szczotki do m ycia rąk oraz pos i adać d opływ

ciepł ej wody.

§ 44. Otwory w maszynach, przez które pracownik

lub jego odzież mogłyby zostać porwane przez będące

w ruchu części maszyny, powinny być zabezpieczone

odpowiednimi zasłonami.

§ 36 W pobliżu oddziałów pracowni graficznych,

w których pracuje się przy użyCIU materiałów trują­

cych lub silnie zanieczyszczających ciało i odzież pracowników, powinny znajdować się natryski z wodą

(!iepłą 'Wi ilości ".1 sitKa: .n atryskowe na 10 pracowników,

§ 45. W miejscach, w których pracownik podczas

jest zmuszony pochylać się nad częściami maszyny będącymi w ruchu, należy umieścić odpowiednie

;urządzenia: ochronne, jak poręcze, umożliwiające bez-

2.

ręczniki

~UcIniQPYSli n~~dn~i ~agfg:w,,~~(;li ,-Qddział~cll. i j:~"j

obsłUgi

~ię<:z;ng 9'p'ar~i~ ~i~p"Qd~ZM l!ą~h~l9,nig; ~~ ł :_

§ 46. Koła zębate, zębatki, wystające końce wałów, koła zamachowe oraz wszelkie niebezpieczne czę,ści

maszyn w ruchu powinny być zabezpieczone za pomocą

osłon

ności haki

źelażne u góry, szpice lub łączniki, aby

można było zapobiec ich obsuwaniu się lub przewraca-

niu.

lub poręczy.

§ 47. Wąskie mIeJsca pomiędzy częściami maszyn

w ruchu pow:nny być dostatecznie osłonięte celem zapobieżenia dostan:a się do nich pracownika lub jego

§ 58. Należy przestrzegać, aby kaszty były zapeł­

nione czcionkami tylko do granic swej wytrzymałości,

a nie do całkowitego zapełnienia ich pustej przestrzeni.

odzieży.

§ 59.

1.

Oczyszczanie kaszt z

pyłu

powinno od-

bywać się dostatecznie często za pomocą odpylaczy me-

§ 48. Przed uruchamianiem maszyn, a w szczewielolformatowych drukarskich płaskich, offsetowych lub rotacyjnych, maszynista powinien dawać

sygnał dźwiękowy, tak aby słyszały go wszystkie osoby

przebywające obok maszyny.

gólności

chanicznych (np. elektrycznych), a w braku ich tylko

na wolnym powietrzu.

2. Pracownicy zatrudnieni przy oczyszczaniu na

wolnym powietrzu powinni używać odpowiedniego

sprzętu ochrony osobistej dróg oddechowych (respiratory lub maski).

§ 49. - Przy naprawie lub remoncie maszyn należy

wyłączyć dopływ prądu.

2.

§ 50. Wszystkie części maszyn graficznych w miarę

techriicznej, możliwości powinny posiadać urządzenia

do samoczynnE!go smarowania. Ręczne oliwienie i czyszczenie tych maszyn podczas ruchu jest wzbronione.

§ 51. Nie wolno puszczać w ruch maszyn graficznych, jeśli zdjęto z nich urządzenia ochronne, oraz nie

wolno zdej mować tych urządzeń ochronnych w czasie

ruchu maszyn.

l.

Sldadanie , ręczne.

§ 52. Regały (pulpity) powinny być tak zbudowane

ustawione, aby pracownik przechodząc między nimi

nie zaczepił nogą o dolne wysunięte kaszty.

maszynowe.

§ 60. Nie wolno wrzucać do kotłów do topienia

wilgotnych bryłek metalu.

§ 61. Należy przestrzegać, aby kotły odlewnicze

maszyn do składania nie były przepełnione w sposób

mogący spowodować pryskanie metalu stopionego.

Przy linotypie należy zapobiegać zgnieceniu

sankami górnymi a hakami do chwytania klinów przedziałów (spacji).

§ 62.

ręki

VI. PRZEPISY DLA POSZCZEGÓLNYCH DZIAŁÓW

PRODUKCYJNYCH PRZEMYSŁU GRAFICZNEGO

Składanie

pomiędzy

§ '63.

W maszynach do składania typu "typograf"

przesuwacz.

należy ochron:ć

§ 64. Magazynki maszyn do składania mogą być

oczyszczane w pracowni tylko wtedy, gdy oczyszczenie

to wykonuje się pod działaniem skutecznej ssawki

wentylacji miejsrowej.

§ 53.

§ 65. Noże do obcinania wierszy przy maszynach

do składania powinny posiadać urządzenia, chwytające

odrzucone odłamki metalu i pył m etalowy.

§ 54.

§ 66. Do kociołków , znajduj ących .si ę przy maszynach do składania lub odlewania wolno używać jedynie 'm etalu, który uprzednio został oczyszczony od farby

i przetopiony w sp~cjaJnych kotłach do topienia metalu.

Nie wolno zostawiać w przejściu ' pomiędzy

regałami żadnych przedmiotów, a w szczególności desek z gotowymi składami, Do składania tych przedmiotów nal eży przeznaczyć specjalne m iejsce.

ręcznych

Przecinanie wierszy, linii itp. na

urządzen i.aCA(~O·. przecinania .. powinno ..

odbywać się

w sposób pezpteczny

'

. ' : ' ,"M

•

§ 55. 1. Piły tarczowe w składalni do przeciIiania

metalu poVV'inny być n ależycie , chronione od góry za

pomocą kapturów, a od dołu za pomocą osłon, a po:nadto zaopatrzone w miarę technicznej możliwości

w ekrany ochronne dla zapobiegania urazom oczu

przez odł amki metalu

.

2. W braku wymienionych w ust. 1 ekranów pra- '

cownicy zatrudniE"lli przy obróbce metalu na pile tarczowej powinni używać okularów óchronnych. .

§ 56. Używane w skł a dalni ręczne prasy dla próbnych odbitek powinny posiadać urządzenia, zapobiegające spadaniu formy na podłogę.

§ 57. 1. Wysuwane szuflady szaf lub regałów

do przecłlOwywania gotowych składów powinny mieć

urządzenia,

zapobiegające spadaniu tych szuflad na

podłogę.

2. Schodki lub drabiny przeznaczone do obsługi

szuflad (ust. 1 \ p ołożn nv ch wysnk o, pow inny bvć te "'o

rodzaju i posiadać ćtakie zabezpieczenia, a w szczegól-

§ 67.

Przy . >yszystkich pracach z metalem stopio-

należy unikać zetknięcia się jego z wodą i wilgocią. Wszelkie naczynia, części maszyn i narzędzia,

które maj ą się stykać z roztopionym m etalem, powinny

nym

być

uprzedllio osusżone.

§ 68. Kotły do topienia przy maszynach do skła­

dania powinny być w miarę technicznej możliwości

ogrzewane za po.moc ą. el ektryczności. Ogrzewanie to

powinno być regulowane automatycznie.

§ 69. Podczas pracy przy maszynie do składania

pracownik powinien trzym ać głowę dość daleko od zacisków celem zabezpieczenia się przed możliWymi odpryskami metalu.

§ 70.

Przed uruchomieniem linotypu należy skonw celu unik-

trolować sprawność

działania

pompy,

nięc: a pryskania metalu stopionego.

§ 71. Nie wolno

mokrych form.

wlewać '

metalu stopionego do

§ 72. Przy regulacji urządzenia ciernego linotypu

przy głównYIl1 kole należy wyłączyć silnik.

§ 73.

W czasie oczyszczania linotypu lub monotypu

należy urządzenie

3.

to uruchamiać ręcznie.

Maszyny drukarslde dociskowe.

§ 74. Maszyny drukarskie dociskowe powinny być

zaopatrzóne w samoczynne urządzenia (odgarniacze)

usuwające

rękę

pracownika w chwili zbliżania się

tłoku do formy lub w pewnie

działający

wyłącznik

samoczynny, za,trzymujący maszynę w przypadku, gdy

jakiś przedmiot wpadnie pomiędzy formę i tłok.

Pomiędzy stałym stolikiem a tłokiem cofa"

wraz z przymocowanym doń aparatem

ochronnym powinna być odległość powyżej 50 mm.

§ 75.

jącym

się

§ 76.

Poz. 447

-- 548

Ramiona wodzące docisk należy zabezpieczyć

osłoną.

5.

Mas~yny

rotacyjne.

§ 88. Miejsca, gdzie wprowadza się taśmę papieru

rotacyjnego, należy w :iniarę technicznej możliwości

zabezpieczyć przed wciągnięciem palców między walce.

§ 89. Uruchamianie maszyny w ~celu naprawy; regulacji lub oczyszczania może być wykonywane jedynie ręcznie lub za pomocą silników pomocniczych.

§ 90. Każdorazowe uruchomienie maszyny nawet

silnikiem pomocniczym powinno być poprzedzone sygnałem dżwiękowym.

§ 91. Korby ręczne powinny wyłączać się samoczynnie zarówno w czasie puszczania w ruch maszyny

normalnie, jak i. w czasie puszczania jej w bieg powolny za pomocą silnika pomocniczego.

§ . 92. Zespoły służące do rozprowadzania farb .powinny być tak zabezpieczone, aby nie powodowały

wypadków.

§ 77. Maszyny dociskowe o napędzie mechanicznym

§ 93. Schodki i galerie przy maszynach powinny

poruszane przez koło o stałym ruchu powinny posiadać mieć powierzchnię zapobiegającą poślizgnięciu się oraz

hamulec niezwłocznie zatrzymujący ruch maszyny.

być zaopatrzone w poręcze dostatecznie mocne na wy§ 78. Maszyny dociskowe posiadające urządzenia sokości 1 m. Przy poręczach na miejscach wzniesionych

ochrony rąk (odgarniacze) mogą 1iYć obsługiwane przez wyżej niż 1 m od podłogi powinna być umieszczona

jedną osopę, posiadające zaś samoczynny wyłącznik ponadto poprzeczna poręcz pośrednia na wysokości

także przez dwie osoby. Osoby te powinny być dobrze ~ 50 cm.

obznajmione z obsługą maszyny dociskowej.

§ 94. Smarowanie ręczne maszyny rotacyjnej

§ 79. Wyłączarki do odstawiania tłoków i wałków w czasie biegu jest wzbronione.

.

muszą działać pewnie.

§ 95. Uruchamianie maszyny rotacyjnej jest dozwolone jedynie odpowiedzialnemu masz;yniście lub

§ 80. Przy myciu walców wolno poruszać maszynę

wyznaczonemu jego zastępcy ' i to dopiero po nadaniu

tylko ręczn'e.

przez maszynistę sygnału ostrzegawczego (dżwięko­

wego).

4. Maszyny drukarskie płaskie, maszyny litograficzne

§ 96. W czasie biegu maszyny rotacyjnej nie

i maszyny offsetowe.

wolno dotykać jej części ruchomych lub nachylać się

§ 81. Kliny, czopy i zębatki, ' które podczas ruchu do jej wnętrza.

maszyny wysuwają się poza jej podstawę i znajdują

§ 97. Zewnętrzne strony walców maszyny rotacyjsię w przestrzeni, gdzie przebywają pracownicy, należy

nej powinny być zabezpieczone osłonami blaszanymi.

zabezpieczyć w odpowiedni sposób, a w szczególności

przez wysuwające się urządzenia ochronne.

6. Maszyny do odlewania czcionek i stereotypów.

§ 82. Otwory maszyn, gdzie znajdują się części

obrotowe, które mo g ą pochwy~jć odzież pracownika,

powinny być osłonięte. Odkryte części ruchome maszyn

drukarskich i l itograficznych, jak zębatki, wózki, koła

zębate, walce . do farby, czopy kółek znajdujących się

na .czołowej części walca, powinny być należycie zabezpieczone

./

z

farbą, gdzie

§ 8~. Przy regulowaniu kałamarza

pracownik musi " się pochylać nad miejscami niebezpiecznymi, powinno się znajdować urządzenie ochronne

w postaci drążka, umożliwiającego pracownikowi be"Zpieczne oparcie się.

§ 84. Podczas biegu maszyny wzbronione jest

zdejmowanie farby, nakładanie pasów i w ogóle wykon.ywanie wszelkich prac przy maszynie, mogących

spowodować wypadek.

§ 85. Walce powinny być zabezpieczone przez

odpowiednie urządz"enia ochronne, a w szczególności

drążki wiszące.

§ 86. Do przewożenia form drukarskich lub kamieni litograficznych n al eż y używać specjalnych wózków.

§ 87. Zwilżanie powierzchni kąmieni litograficznych powinno być dokonywane bądź przy pomocy spe·

cjalnych urządzeń automatycznych, bądź też ręcznie,

lecz przy pomocy gąbek lub innego sprzętu, przymocowanego na długich rączkach.

Maszyny i urządzenia do odlewa.qia czcionek

być tak urządzone, aby były

zabezpieczone od przypadkowego pryskania metalu stopionego na obsługujących je pracowników.

§ 99. Kotły do topienie tnatelu do odlewąnia płyt

powinny być zaopatrzone w skuteczne ssawki ~j~js,cp­

wej wentylacji mechanicznej ssącej, dostatecznie osła­

niają'ce miejsce powstawania par lub pyłów i odprowadzpjące je z pracowni.

§ 98.

i stereotypów powinny

§ 100. l. Odlewanie metalu i jego przerób (regeneracja) powinno być dokonywane jedynie w oddzielnych przeznaczonych na to pomieszczeniach.

2. Jeżeli zachowanie tego warunku nie jest przejściowo możliwe, można dokonywać tych prac w pomieszczeniu przeznaczonym na inne prace, lecz jedynie

po opuszczeniu tych pomieszczeń przez osoby nie zatrudnione przy prac~ch topienia j regeneracji.

Odpadki powstające przy odlewie metalu

do szczelnie zamkniętych zbiorników.

§ 102. P rzy obróbce pły t rotacyjnych należy stoSować urządzenia zapobiegające skaleczeniu rąk.

§ 103. Piły tarczowe, służące do obr óbki stereo.typów. powinny odpowiadać przepisom § 55 ust. 1.

§ 101.

należy zbierać

§ 104. Kalandry do matrycowania powinny mieć

mieisca wlotowe zabezpieczone przed wciągnięciem

palców.

-

7.

; 549

Czynności pomocnicze w litografii.

§ 105. Przygotowanie papieru do litografii (tzw.

aklimatyzacja) powinno być w zasadzie wykonywane

w osobnym na ten cel przeznaczonym pomieszczeniu.

Jeśli jednak ze względów lokalowych musi być ono

wykonywane w pracowni ogólnej, nie powinno ono

w wyraźnym stopniu pogarszać warunków bezpieczeń­

stwa i higieny pracy w pracowni, a w szczególności

przez spadanie papierów na pracowników, przez zmniejszenie oświetlenia lub zanieczyszczenie. powietrza.

8.

Stereotypy.

§ 106.

Poz'. 447

.:..-

' 3) przeCiwko uszkodzeniOm skóry rąk na tłuszczanie.

10.

odp0v.:iednie

Galwanizacja.

§ 119. Wanny do galwanizacji należy zaopatrzyć

w miarę technicznej możliwości w ssawki typu szczelinowego miejscowej mechanicznej wentylact~ ssącej.

11.

Cynkografia.

§ 120. Jeżeli w cynkografii używa się takich

samych maszyn, jak w dziale stereotypów, odnoszą

się do nich również przepisy zawarte w dzia!e 8 niniejszego rozporządzenia.

Prasy parowe do suszenia matryc, zawiepod ciśnieniem, powinny być zaopatrzone

§ 121. Jeże li w cynkografii przygotowuje się na

w odpowiednie urządzenie, zabezpieczające przed wybuchem, jak zawory do wyłączenia pary, krany do miejscu płyty światłoczułe przy użyciu eteru, należy

przy tej p:t;acy zachowywać wszelkie przepiśy, obowią­

usuwania wody kondensacyjnej, zawory bezpieczeń­

zujące w pracowniach o niebezpieczeństwie wybucho>stwa oraz sprawnie działające manometry, posiadające

wośoi.

na tarczy' kreskę czerwoną do oznaczenia najwyższego

dopuszczalnego ciśnienia.

§ 122. Jeżeli przy pracy w cynkografii używa się

§ 107. Stereotypy już uźywane należy przed uży­

lamp łukowych lub innych lamp, daj ących światło

ciem do powtórnego topienia oczyścić dokładnie z dawjaskrawe lub odpadki parzące, należy stosować środki

ńej farby.

'

do ochrony oczu od urazów i oparzeń jak ekrany, a gdy .

rodzaj pracy na to pozwala - okulary ochronne ze

§, 108. Kotły do topienia powinny posiadać ssawki

szkłem barwnym or'az blachy pod lampami łukowymi

wentylacji miejscowej ssącej, możliwie dokładnie osłania­

jące przestrzeń nad kotłami.

Pracownicy stereotypii na spadające węgle.

podczas pracy przy kotle powinni używać okularów

§ 123. Prace chemigraficzne .z kwasami, wydzieochronnych i rękawic ochronnych, zabezpieczających

lającymi szkodliwe wyziewy, a w szczególności przygoprzed pryskającym metalem.

towywanie Kwasów oraz trawienie płyt, powinny siEi

§ 109. Kotły do topienia metalu i sprzęt odlewodbywać w specjalnie przeznaczonych na to pomieszniczy należy żabezpieczyć przed zawilgoceniem.

czeruiach w szafach wyciągowych, zaopatrzonych w sku§ 110. Formy przed odlewem powinny być suszone.

teczną miejscową wentylację ssącą·

§ 111. Osady tlenków (tzw. "kreca") zbierane

§ 124. Podczas trawienia płyt należ~ w' miarę

z powierzchni metalu powinny być umieszczane w zbior- ' technicznej możliwości stosować nie ręczną, lecz menikach zamykanych pokrywami.

chaniczną metodę trawienia.

§ 112. Do odlewania stereotypów należy stosować

§ 125. Pracownicy przy pracach z kwasami pow miarę technicznych możliwości maszyny automa- winni być zaopatrzeni w odzież i rękawice kwasoodtyczne.

porne oraz okulary ochronne.

§ 113. Przy ręcznym odlewaniu stereotypów odle§ 126. Transport i przelewanie kwasów powinno

głość od kotła do miejsca odlewów powinna być jak

być dokonywane w sposób bezpieczny przy pomocy

najkrótsza, a droga do przebywania nie może narażać odpowiednich urządzeń ochronnych, jak wózki, kosze

/

na poślizgnięcia się i upadki.

uchylne lub lewary.

§ 114. Przy maszynowej obróbce stereotypów na§ 127. Celem uniknięcia skaleczeń. przez 'drążek

leży stosować do ochrony oczu przed od.pryskami medźwigowy maszyn dla odbitek próbnych należy cdbitki

talu od~wiednie środki ochrony oc,zu, jak okulary lub

te wykonywać ostrożnie, a jeśli nie wystarczy siła

ekrany.

jednego pracownika - wykonywać tę pracę powinni

dwaj pracownicy.

§ 115. Szybko obracające się części maszyn, służą­

ce do skrawania przy obróbce stereotypów, powinny

12. Druk wgłębny.

być zabezpieCZlOllle przed skaleczeniem rąk pracowników.

rające parę

, § 116. Ruchome suporty o dużej prędkości przy

automatycznych maszynach do obróbki płaskiej stereotypów lp owinny mieć zabezpieczenie przeciw skaleczeniu rąk pracowników.

§ 117. Piły tarczowe do obróbki stereotypów powinny odpowiadać przepisom § 55 ust. 1.

9.

Praca z rozpuszczalnikami.

§ 118. Przy pracy z benzyną i innymi rozpuszczalnikami, używanymi do oczyszczania stereotypów, należy

stosować przed ich galwanizacją następujące środki

ochronne

'l) p~zeciwko szkodliwemu działaniu par benzyny Odpowiednią

wentylację,

2) przeciwko zapaleniu się lub wybuchom benzynywentylację oraz zachowanie przepisów bezpieczeństwa pożarowego,

'

§ 128. W miarę technicznej możliWOści należy zaszkodliwe środki rozcieńczające do farb uży­

wanych przy druku wgłębnym, jak benzol, toluol lub

ksylol przez materiały mniej szkodliwe, a w szczególności przez niektóre alkohole.

§ 129. Czynności mieszania farb z rozpuszczalnikami i dostarczanie ich do walców druku wgłębnego

powinny być dokonywane nie w sposób ręczny i otwarty, lecz w aparaturze hermetycznie zamkn iętej, załączonej do zbiorników i przewodów rurowych w sposób zautomatyzowany ze zmniejszeniem możliwości

szkOdliWego działania par lotnych rozpuszczalników.

§ 130. Przechowywanie łatwopalny ch rozpuszczalników, jak benzyna, benzol, toluol lub ksylol, powinno

odbywać ~ę zgodnie z 'Obow i ązującymi przenisami dla

składowania i przechowywania olejów mineralnych lub

cieczy łatwopalnych.

stępować

-

,550

Poz. 447

/

) § 131. Przygotowywanie farb powinno w miarę

techn icznej możliwości odbywać si ę w oddzielnym pomieszczeniu, odpowiadającym · przepisom dla pomieszczeń o nieb ezpieczeństwie ogniowym i wyb\l.chowym,

tj. budowy ogniotrwałej z instalacją elektryczną

i ogrzewniczą, odpowiadającą przepisom bezpieczeństwa

wybuchowego i ogniowego, l zaopatrz,o nym w n ależytą

wentylację . mechaniczną ogólną i miejs cową.

§ 144. W yjmo\': :mie zaplątanych arkuszy z maszyn,

wymienionych w § 142, mOże być dokonywane tylko

po zatrzyman:u maszyny.

Miejsca ręcznego mieszania farb druku

z lotny mi rozpuszczalnikami powinny być

zaopatrwne w skuteczne ssawki miejscowej m echanicznej wentylacji ssącej możliwie osłaniające to miejsce.

§ 146. Na czas naprawy lub regu lowania maszyny'

d o szyc;a nićmi lub drutem należy wył ączyć dopływ

§

132.

wgłębnego

§ 133. Jeśli ręce pracowników stykają s:ę podczas

pracy z benzolem, toluolem, ksyle,lem lub ben zyną

narażając na schorzenie skóry, należy skórę rąk natłuszczać odpowiednimi preparatami.

134. , Przechowywanie lub przenoszenie gotowych farb zawierających lotne rozpuszczalniki jest dozwolone tylko w naczyniach szczelnie zamkniętyc h .

§

§ 135. Maszyny druku wgłębnego powinny w miejscach wydzielania si ę ' szkodliwych par lotnych rozpuszczalników, a szczególnie w miejscach suszenia

druku i przy skrzynkach do farb, posiadać skutecznie

działające i mo.żEwie dobrze osłaniające te m iejsca

ssawki wentylacji , miejscowej mechanicznej ssącej, aby

pary te mogły być usuwane w sposób skuteczny z pomie.,--zczeni.a na zewnątrz.

§ 136. Mycie i oczyszczanie walców z farby powinno być wykonywane w oddzielnym pOmieszczeniu

przy skuteczn:e działającej ssawce miejscowej mechanicznej wentylacji ssącej. Specjalne ostrożności należy

zachowywać przy oczyszczaniu i wymianie rakla.

§ 145. W mi arę technicznej możliwości pOwilh"ly

,s tosowane automatyczne maszyny do składan i a

i zszywania arkuszy. Obsługiwanie ich powinno być

dokonl'wane w sposób ostrożny .

być

prądu .

§ 147.

dokonywać

P odczas bieg u maszyny do szycia nie wolno

na jej stoliku żadnych czynn ości pomocni-

czych.

§ 148.

urząc1 zen : a

Maszyny do , cięcia papieru pcwinny miee

do zatrzymywania nOża w każdej pozycji.

Wszystkie maszyny do cięcia papieru o napowinny b yć w m iar ę technicznej moż l i wośoi zaopatrzone w same'czynne odpychacze

rąk w cZ,a s:e spad ania noża.

§ 149.

pęQziemechanicznym

W miarę technicznej mo,'Jiwości powinno

m aszyny d o ci ęcia papieru o przycisku

me chan .cznym; a n ie ręc znym,

§ 150.

się

sto.sować

§ 151. Jeś li prasy do pozłacania są ogrzewane prą­

dem elektrycznym, pow inny one być zab.ezpieczone od

porażenia prądem, a to za pomocą dokła d9-ej izOlacji

azbestem części ogrzewniczej oraz dokładnej izolacji

połą cze ń i kOllcówek kabli.

Przy prasach do pozłacania należy zapouderzeniem wste-:::znym dźwi gni ręczny ch.

§ 152.

biegać

§ 153. O ile konstrukcja m aszyn specjalnych na to

pozwoli, m1eJsca, gdzie pozłaca się lub oczyszcza

tekturę z brązu lub gdzie gotuje się klej i kroch§ 137. Przy zastosowaniu do kopiowania lamp łu­

mal, n a leży zaopa t rzyć w ssawki skut ecznej wentylacji

kowych należy przy nich zastosow ać środki ochronne, '

mechaniczne j miejscowej ssącej celem usunięcia pyłu

c których mowa w § 122.

i wyziewów przy tych czynnośc~ ach.

'

§ 133. Należy skutecznie przeciwdziałać gromadze§ 154. Drąż ki g ilc,tyn nie mogą być wykonane,

niu się ładunków ' eiektryczności statycznej na wal ca~h

z m etalu krnchego-, n p. z żeliwa.

wskutek tarcia, a , to za pomocą odprowadzania ty ch

§ 155. P r z,ec '\'lwaga maszy ny do ci E;cia tektury

ład unków do ZJ!'e mi.

powinn a być tale ciężk a, aby nóż, p'ozostawiony swo§ 139, Pracownie druku wgłębnego powinny odpob odni?, n ie , spadał, lecz pozost<Jwał pod k 4tem co najwI adać

przepisom bezpieczeństwa dla pomi eszcze ń

wy7ej 3D".

o niebezpieczeństwie wybuchowości lub pożaru, a , to

§ 156. Mechanizm da włącze ni a noża powinien

zarówno przez sposób swej budowy, jak i ' przez r odzaj

sprawnie dżiałac , ' t a k aby w yk1 uczone, było samoczynne

:instalacji ' el ektrycznych i ogrzewniczych oraz przez

jego ' włączani e si ę .

.

~

zakaz palenia tytoniu i dokonywania czynności ' ogni,owo

§ 157. Kuchenki el,e ktryczne ' lub gazcw e do podniebezpiecznych.

grz~wania kleju lub farby wolno ustawiać tylko na

§ 140. Maszyny, służące do szlifowania walców

sto łach Dgn ' otrwale pokrytych blachą.

miedZlian,ych na sucho, powinny być zaopatrzone W sku t ecznie dzi ałające ssawki miej.s cowej mechanicznej wentylacji ssącej ,

VII. SKŁADO\,V ANIE

13.

Cięd e pa pieru i tektury oraz prace introligatorskie<.

§ 141. Powierzchnie warsztatów do ręcznych prac

introligatorskich powinny być pokrywane warstwą Unole""" lub bl ac h ą.

.

§ l-j,2. Maszyny do składania arkuszy papieru, po• Jadające ręczny podsuw papieru, powinny mieć miejsca

podsuwu papieru pod nóż ochronione za pomocą :poziomej płytki do odsuwania palców.

§ 143. Pracownice zatrudnione prZy maszynach

powinny mieć zabe:ą>ieczone włosy od wciągnięcia przez

wałki.

, § 158. Składowanie materiałów w zakładach grafi cznych pow inno być d okonywane bądź w specjalnych

magazynach, b ądź w specjalnie na to przeznaczonych

miejscach pra cowni.

§

159.

N:ie

wolno

sk ładować

przewyższaj ących wytrzymałość

ilości

materiałów

stropu \:>udynku .

Papier w arkuszach nie składanych WOlIno

w stosach. w wysokości najwyżej 1,50 m,

a składanych - 1,60 m . Składowanie papieru może być

dopuszczone w stosach do wysokoś ci 2,00 m, o ile

papier układa się tak, że podstawa stosu jest szersza

§ 160.

składować

niż wierzchołelr_

~ ~-

'''1'

". ~

l>1lenhłlt UsIaw Nr 65

Poz. 447 i 448

-- 551

----------~-----~--------------------------------------------------------------~~~

§ 161. Główne przeJscia pomiędzy stosami powdnny posiadać szerokość co najmniej 2 m, a boczne0,75 m .

§ 162. Kamienie 'litograficzne powinny być przechowywane w specjalnych miejscach w ten sposób, aby

mogły być łatwo podnoszone i ładowane.

§ 163. Kamieruie , litograficzne powinny być ustawione przy składowaniu pochyło oraz powinny posiadać

podkładki

drewniane celem zapobiegania upadkom

i olb suwaniu się.

§ 164. Materiały chemiczne szkodliwe ' dla zdrowia,

używane w poligrafii, powinny być przechowywane pod

ścisłą i fachową kontrolą, w specjalnych pomieszczeniach i w odpowiednich zamkniętych naczyniach z wyraźnymi napisami.

VIII.

BADANIA LEKARSKIE

§ 165.

Pracownicy zatrudnieni we wszelkich zakładach graficznych przy takich pracach, przy których

pracuje się z , materiałami szkodliwymi dla zdrowia lub

przy których wydziel ają się szkodliwe dla zdrowia pary, gazy lub pyły, powinni być przed przyjęciem do

pracy oraz okresowo co 6 miesięcy w czasie swej pracy

badani przez lekarza, a w razie konieczności na wniosek

le'karza częściej.

fx.

PRZEPISY K=>ŃCOWE

§ 166. W sprawach bezpiecz eństwa i higieny pracy, nie unormowanych w niniejszym rozpocządzeniu ,

mają zastosowanie przepisy rozPQrządzenia z dnua 6

listopada 1946 r. o ogólnych przepisach dotyczących

bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. R. P. Nr 62,

parz. 344), '

Przepisy lllll'leJszego rozporządzenia nie naprzepisów rozporządzenia Ministrów: Pracy

i Opieki Społecznej , Zdrowia oraz Przemysłu i Handlu

z dnUa 21 kwietnia 1949' r. o ,higienie pracy :w. zakładach

wytwarzających przedmioty z . ołG'Wiu . łub · , stosujący\ch

przy produkcji ołów oraz w drukarniach (Dz. U. R. P .

Nr 36, poz. 260).

§ 168. Odpowiednie wyciągi z przepisów niniejszego rozporządzenia powinny być wywieszone w pomieszczeniach pracy w stanie czytelnym w miejscach

dostępnych i widocznych.

§ 169. Pracownik przed dopuszczeniem go do pracy powinien być pouczony przez kierownictwo zakładu

pracy, jak również przez organa specjalne, powołane

do czuwania nad bezpieczeństwem i higieną pracy,

o niebezpieczeństwach grożących życiu i zdrowiu przy

wykonywaniu tej pracy oraz o sposobach unikania tych

§ 167.

ruszają

niebezpieczeństw.

ł

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem

z tym wyjątkiem, że niżej wyliczone przepisy wchodzą w życie dla jstniejącychzakł.adów pracy

w następujących terminach

1) przepisy §§ 44, 45, 47 - w 3 miesiące,

2) przepisy §§ 11, 83, 88, 141 - w 6 mies i ęcy,

3) przepisy §§ 10, 12, 13, 15, 16, 23, 35 ust. 1, 51,

63, 74, 85, 86, 97, 104 - w 1 rok,

4) przepisy §§ 4, 6, 7, 9, 19, 20, 21 , 22, 24, 32, 36,

37, 77, 93 , 99 - w 2 lata,

5) przepisy §§ 2, 3, 14, 34, 129 - w 3 la ta

od dnia ogłoszenia.

§ 170.

ogłoszend a

Prezes Rady Ministrów: J. Cyrankiewicz

Minister Pracy i Opieki Społe c znej: K. Rusinek

Minister Zdrowia: J. Sztachelski

448

ROZPORZĄDZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW

z dnia 12 grudnia 1951 r.

w sprawie utworzenia miasta Ustrzyki Dolne oraz utworzenia, zniesienia i zmiany granic n:* tórych gmin

w powiecie ustrzyckim, wojew~dztwie rzeszowskim.

Na podstawie art. 4 i 5 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1950 r. o -clokonywaniu zmian podziału administracyjnego Państwa (Dz. U. R. P. Nr 6, poz. 48) zarządza

się, co następuje

§ 1. W powiecie ustrzyckim, województwie rzeszowskim tworzy się miasto Ustrzyki Dolne, w skład

/" którego wchodzą miejscowości Ustrzyki Dolne i Strwią­

życzek.

ści: Bandrów Narodowy, Brzegi Dolne, Hoszowczyk,

Hoszów, Jałowe, Jas i eń, Łodyna, Moczary, Równia,

Stebnik, Strwiążyk;

5) gminę Polana z siedzibą gminnej rady narodowej

w Polanie; w skład tej gminy wchodzą miejscowości: Chrewt, Paniszczów, Polana, Rosochate, Rosolin, Serednie Małe, Sokole, Wydrn'e;

6) gminę Krościenko z siedzibą gminnej rady narodowej w Krościenku; w skład tej gminy wchodzą

miejscowości: Krościenko, Liskowate.

§ 3. W powiecie ustrzyckim, województwie rzeszowskim znosi się gminy: Stuposiany, Tarnawa Niżna,

Zatwarnica i włącza się

1) obszary zniesionych gmin Stuposiany- i Tarnawa

Niżna do gminy Szewczenko,

2) obszar zniesionej gminy Zatwarnica do gminy Polana W " tymże powiecie i województwie.

§ 4. Włącza się do gminy Wojtkowa w powiecie

ustrzyckim, województwie rzeszowskim gromady: Arła­

mów, Jamna Dolna, Jamna Górna i Trójca.

. § 5. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem

1 stycznia 1952 r.

§ / 2. W powiecie .ustrzyckim, województwie rzeszowskim tworzy si ę następujące gminy

1) gminę Czarna z siedzibą gminnej rady narodowej

w Czarnej; w skład tej gminy wchodzą miejscowości: Bystre"

Czarna, Lipie, Michniowiec, Rabe

z przysiółkiem Zadwórze, Sokołowa Wola, Żołobek;

2) gminę Szewczenko z siedzibą gminnej rady narodowej w Szewczenku; w skład tej gminy wchod zą

miejscowoś ci: Chmiel, Dwerniczek, Krywka Smol·nik, Skorodne. Sżewczenko, Żurawin;

,

3) gminę Łob ozew z siedzibą gminnej rady narodowej

w Łoboz ewie; w skład tej gminy wchodzą miejscow:ości: Daszówka, Telesznica Oszwarowa, Telesznica

Sanna oraz gromady Łobozew i Ustianowa;

4) gminę Jasień z siedzibą gminnej rady narodowej

W Jasieniu; w skład tej gmin;y: :wcnQ~~ :r:nięjs~ .o.!II'~§. Rad)!; ~inlstrów., ~

/

~

Dziennik 'Ustaw Nr 65

544 .....

a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zamianie odcinków ' terytoriów państwowych,

2) Z powiatu przemyskiego w województwie rzesz9wskim

a) gmina Wojtkowa,

b) gromady Arłamów, Jamna DOlna, Jamna Górna

i Trójca, które wyłącza się z gminy Rybotycze,

3) z powiatu leskiego w województwie rzeszowskim

a) gminy Ropienka, Stuposiany, Tarnawa Niżna

i Zatwarnica,

Poz. 446 i 447

b) gromady Łobozew i Ustianowa, któl'~ '~wyłącza

się z gminy Olszanica.

§ ' 2. Wykonanie rozporządzenia porucza

zesowi Rady Ministrów.

się