Rozporządzenie Ministrów Pracy i Opieki Społecznej oraz Zdrowia z dnia 28 kwietnia 1951 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na obrabiarkach do metali.

§ 1. Rozporządzenie n iniejsze d otyczy ochrony życia powinno być odsunięte od p rzedmiotu obrabianego.

ł zdrowia · osób zatrudnionych przy obrabiar kach do me§ 6. 1. Naprawa obrabiarek powinna być dokony.

tali , nadających kszhłt obrabianemu przedmiotowi przez - wana przez osoby posia d ające odpowiednie kwalifikacje.

2. Nie wolno naprawiać obrabiarek podczas ich

skrawanie.

§ 2. 1. Obrabiarki powinny być zaopatrzone w ruchu, jak również nie wolno czyścić, wycierać i oliwić

wył ącznik lub syst em wyłącznikó w sprawnie d zia łają cy

ich c zęści pozostaj ących w ruchu. Smarowanie częś ci

b ędących w ruchu i nakładanie pasów jest dozwolone

i łatw o dostępny z m iejsca roboczego.

2. Urz ądzen i a . do uruchamiania i wyłączania obra- tylko wtedy, gdy i stnieją u rządzenia , zapewniają ce bezb iarek powinny wyklucz ać wł ą czenia przypadkowe.

pieczne wykonanie tych czynn ości.

3. Ob rabiarki s zy bkob'e żne i wlel on arzędzi owe po3. P rzed przyst ąp ieniem do n aprawy, montażu lub

winny być zaopatrzone w wyłączni ki odległościowe lub czyszczenia obrab;arki n al eż y stw ie rdzi ć w sposób doprzeciążeniowe b ąd ź w oba typy j e dno cześni e.

kładn y, że

4. Obrabiarki szybkobieżne powinny posiadać haa) n apęd obrabiarki jest wyłączony,

mulce umożliwiające s;;ybkie ich zai r:aymanie.

b) niemożliwe j est przypadkowe jej uruchomienie,

§ 3. 1. P racovvnik wł ą czający lub wp raw iający

c) r ozinieszczone zostały w miejscach właściwych

w ruch obrab I arkę powinien przed dokonaniem t ej czynczytelne t ablice z n apisem : "Naprawa - nie

no ści sprawdzić d okładn ie , czy uruchomienie obrabiarki

u ruchamiać".

n ie grozi wypadkiem.

§ 7. Do samodzielnej pracy p rzy obrabiarce może

2. J eż eli przy jednej obrabiarce pracuje więcej niż być dopuszczony jedynie pracownik do t ego specjalnie

j edna osoba, o chwili u ruchomienia obrabiarki powinny wyzna czony, p osia daj ą cy odpowiednie wiadomości i dob yć uprzedzone przez pracownika odpowiedzialnego za

świad czeni e oraz odpowiedni stan zdrowia stwierdzony

obsługę danej obrabiarki wszystkie osoby przy niej praświadectwem lekarskim.

c ujące, przy czym każda z tych osób w swym z<cikr esie

§ 8. 1. Miejsce pracy powinno być dostateczni e

p owinna s tw ier dzić, że obr abiarka m oż e być u ruchomio- oświe tlone, w miar ę możności światłem d zielmym. P rzy

oświetleniu sztucznym nal eży t ak umieści ć źródło świa­

n a bez spowodowania w ypadk u.

3. Gdy ustalony sygna ł oznajmi wyłączenie napędu tła, by nie powo do\vało olśnienia lub odblasków rażących

ogólnego, nal e ży niez włoczn l e wył ączyć n apę dy obra- wzrok pracownika.

2. Należ y dążyć .do zaopatrzenia obrabiarek w oświe­

biarek .

§ 4. 1. Obrabiarki powinny b yć t ak uEtawione, by tlenie in dywidualne, skierowane na p rzedmiot . obrawszelkie c~ynnoścl zwi ązane z ich obsługą wykluczały biany.

§ 9. Nie wolno chłodzi ć przedmiotu obrabianego

niebezpieczeństwo dla p r acownika i otoczen ia.

2. Drogi i prze j ścia mi ędzy obrabiarkami powinny oraz narzędzia skra waj ą ceg o m okr ą szmat ą lub mokrymi

uwzględnia ć organizac j ę stanowisk roboczych. Nie mogą

pakułami, dopóki przedmioty te pozostają w ruchu.

być one zastawione ani założone przedmiotami utrud§ 10. Pracownik obśługuj ący obrab i arkę powinien

niaj ącymi komuni kacj ę , a sze rokość ich powinna być

a) przed rozpo czę ciem pracy sprawdzić, czy obradbst osowana do sw obodnego przenoszenia przewidywabiarka p ozostaj e w stanie nal eżytej sprawno ś ci;

nych przedm:otów.

spraw dzić, czy osłony i zabezpieczenia są na wła­

3. Fundament povvinien być wykon any zgodnie

ściwych m iejscach i czy stan ich jest n ależyty,

z zasadami techniki, p rzy czym obr ąbia rki powinny b yć

b) zauwa żOne przed rozpoczęci e m i w czasie pracy

nal eżycie zamocowan e.

braki oraz ni ed oci ą g nięcia zgłasz ać niezwłocznie

§ 5. 1. P rzy obrabiarkach i ich napędzie, gdzie

przełoż onemu,

tylko to jest możl iwe, n ależy zastosować smarowanie

c) po naprawie obrabiarki przystąpić do pracy na

samoczyn ne.

n iej dopiero za zezwoleniem przełożonego,

2. Przy obrabiarkach powinno się stosować, gdzie

d) u trzymywać w porządku m iejsce pracy, nie roztylko to jest możliwe, urządzenia pomocnicze do podrzuca ć n arzę dZi i przedmiotów przeznaczonych

noszenia i za kładani a ciężkich p rzedmiotów do obr óbki.

do obróbki lub obrobionych, uż ywać szafki na3. Podczas ruchu przedmiotu obrabianego lub narzędz iowej i u rządz eń do skła dan Ia wyrobów,

rzędzi a zabrania się dokonywania pomiarów bezp ośred­

e) dbać o sprawny stan n arz ędzi ręcznych,

nich (stykowych).

f) używać okularów i ekranów ochronnych w przy4. Tam, gdzie to j est możliwe i celowe, należy stopadkach, gdy grozi niebe zp i e cz eńs two ze str on y

sować urz ądzenia do usuwanif\ wiórów. Usuwania wiówiórów, odprysków, pyłu,

.

rów należy dokonywa ć przy pomocy spręż onego powie. g) podczas pracy m ie ć bezpiecznie nakryte włosy,

zabezpieczone odstające części odzieży (jak obwi- .

trza, gąbki, szczot ek, h aczyków itp. Chwytanie gołą ręką

wiórów jest wzbronione.

słe poły, krawat y, chustki itp.), rękawy opi ęte

5. Podczas pracy przy obrabiarkach pracownicy

szczelnie przy napięstkach lub zawinięte powypowinni być chronieni przed odpryskami wiórów przez

żej łokcia,

. Na podstawie art. 2 ust. 1 lit. a) i c) oraz ust. 2 i 3

Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16

mar ca 192 8 r. o b ezpieczeństwie i higienie pracy (Dz. U.

R P . Nr 35, poz. 325) zarządza si ę, co następuje

rozporządzenia

-,

-

/

-

h) zatrzymać obrabiarkę i zabezpieczyć ją przed

uruchom:eniem przypadkowym, zanim przystąpi

do jej czyszczenia i smarowania,

i) używ a ć do zatrzymania obrabiarki hamulca

i w żadnym przypadku nie hamować ręką,

j.) w razie przerwy w dostawie prądu n iezwłoczni e

wyłączyć napęd i odsunąć narzędzie od przedm :otu obrabianego,

k) nie dopuszczać do obrabiarki osób postronnych

bez wiedzy przełożonych.

§ 11. Podłoga dokoła obrabiarki powinna być równa i

nieśliska.

§ 12. Koła pasowe i zębate, łańcuchy, wrzeciona,

wały i wszelkie części będące w ruchu powinny być

osłonięte.

Poz. 192

-

1. Jeżeli tokarki -1 ustawione przy przejprzeznaczonych do komunikacji lub transportu,

albo blisko jedne drugich, należy zainstalm;'ać ekrany

z gęstej s :atki, zapobieg ające zranieniu odrzucanymi

wiórami przechodni.ów i pracowników zatrudnionych

w pobliżu.

2. Jeżeli przedmiot obrabiany na tokarce karuzelowej może wystającymi częściami zagrażać bezpi eczeń­

stwu pracownika, należy stół zabezpi eczyć osłonami,

przymocowanymi do korpusu maszyny przynajmniej za

pomocą zawiasów i ogradzającymi w sposób skuteczny

§ 21.

ściach

części wystające.

§ 22. 1. Przy rewolwerówkach i tokarkach automatycznych należy osłonić część pręta wystającego poza

obrys maszyny. Przy obrabianiu materiałów o więk­

szych p rzekrojach wystający koniec należy podeprzeć

i osłonić.

2. Tokarki autematyczne i półautomatyczne należy

osłonić ekranami ćhroniącynu przed rozpryskiem smarów i zaopatrzyć w urządzenia do zbierania cieczy chło­

dzących , ściekających z narzędzi.

§ 23. Przy wygładzan i u na tokarkach za pomocą

płótna ście. rnego należy płótno to umoCOwać na deseczce

za pomocą zacisku, aby zw isają ce płótno ścierne nie

wciągnęło dłoni pracownika pomiędzy suport tokarki

a przedmiot obrabiany.

§ 13. Przeciwciężary ' powinny być dootatecznie

pewnie zamocowane przy pomocy linki lub łańcucha,

a ich miejsce osłoni ęte w sposób wykluczający możli­

wość wypadku.

§ 14. Sprawdzanie dłonią gładkości powierzchni

p rzedmiotu obrabianego podczas ruchu jest wzbronione.

:Wymiana narzędzi dozwoloria jest tylko w czasie postoj maszyny.

§ 15. 1. Obrabiarki o napędzie elektrycznym i o

sterowanlu elektrycz:n.ym powinny p<lS'ia dać uuemienie

silnika i urzą dzeń elektrycznych. Uziemienie nal eży

spraw dzać po każdej naprawie i po ka żdym pomalowaIII. Frezarki, strugarki i dłutownice.

niu obrabiarki lub silnika.

A. Frezarki.

2. Inst alacje elektryczne należy chronić przed

§ 24. Mechanizmy napędowe oraz posuwowe; wyszkodliwym działan iem smarów i wilgoci.

§ 16. 1. Do zapobiegania zetknięciu się ciała pra- stające poza obręb maszyn, powiJmy być należycie

cownika z płynami chłod zącym i powinny być stosowane osłoni ęte.

§ 25. Kółko ręczne (lub d źwignia) do posuwu po.s pecjalne urządzenia ; urządzenia te powinny przerywa ć

winno być zaopatrzone w sprzęgło wyłączające jego

dopływ płynu z chw ilą wstrzymania ruchu obrabi'a rki,

ułatwiać odprowadzenie płynu z wiórów i z obrabjaruch w czasie posuwu mechanicznego.

§ 26. Frezarki p<lwinny być zaopatrzone w ekrany,

nych przedmiotów oraz chronić obrabiarkę, narzędzi a

osłaniające przed rozpryskiem smaru, oraz w urządzen i a

i podłog ę przed zawilgoceniem.

2. Przy użyciu oleju lub nafty jako płynu chło­ do zbierania płynu chłodz ąc ego, ściekającego z narzędzi.

d~ącego nale ży używać odpowiedniej odzieży ochronnej.

§ 27. Wystający koniec śruby, służącej do umoco3. Do wycierania rąk i obrabiarki z płynu chło­ wania frezu, powinien być należyci e osłonięty.

dzącego należy używać

odpadków bawełnianych lub

'B. Strugarki podłużne. ,

czystych szmat.

4. Do mycia r ąk powinna być zapewniona dosta§ 28. 1. ' Po bokach strugarki p<ldłużnej or az od

teczna ilość ciepłej wody i mydła, ~ w razie potrZeby końca stołu w jego położeniu krańcowym bądź od końca

przedmiotu obrabianego

powinna pozostawać wolna

również środki do zmywania tłuszczów.

przestrzeń o szerokości co najmniej 0,6 m

n. Wiertarki, wytaczarki l tokarki.

2. W miejscach, do których dochodzi koniec stołu

A. Wiertarki i wytaczarki.

bądź koniec przedmiotu obrabianego w swych położ e­

§ 17. 1. Wystające części uchwytu wiertła powinny

niach krańcowych, należy ustawić jaskrawo barwione

być wgłębione lub osłonięte na gładko.

bariery,

odpowiednie do przesuwu przy danej robocie.

2. Przedmiot w ieroony, gwintowany lub wytaczany

Barier

tych

można nie stosować, j eżeli miejsca niebezpowinien być silnie umocowany w uchwycie, aby wypieczne są zabezpieczone w sposób zapobiegający wkrakluczyć możliwość jego obrotów pod wpływem sił skraczaniu ludzi na teren za grożony .

wania.

3. Jeżeli odległość mi ędzy wysuni ętym końcem

§ 18. Nie wolno wydmuchiwać ustami wiórów

stołu bądż końcem przedmiotu obrabianego a ścianą lub

J; otwor u wierconego, pracować na wiertarce w rękawi­

cach lub Z palcem ob andażowanym o odstających koń­ innym stałym obiektem jest mniejsza niż 0,6 m, dostęp

do tej przestrzeni n ależy od grod:aić.

'Cach bandaża.

§ 29. Dotykanie stołu będącego w ruchu jest wzbro§ 19. Przed użyciem przenośnej wiertarki eleknione.

trycznej należy sprawdzić, czy korpus wiertarki wskutek

§ 30. Nie wolno przechowywać w łożu strugarki

uszkodzenia nie znajduje się pod prądem ,i czy wiertari

pod

stołem narzędzi, pakuł, szmat ani jakichkolwiek

ka jest należycie uziemlona.

innych przedmiotów.

B. Tokarki.

§ 31. Przed rozpoczęciem roboty należy sprawdzić,

§ 20.. 1. Uchwyty i tarcze zabierakowe powinny czy przedmiot obrabiany po uruchomieniu strugarki nie

posiadać osłony. O ile osłony takie składają się z części

zaczepi częściami wystającymi o j akąkolwiek część tej

przesuwających się jedna po drugiej,

poWinny one strugarki.

umożliwi ać

umocowanie lub usuwanie przedmiotów

C. Strugarki poprzeczne i dłutowmce.

obróbki.

§ 32. Do strugarek poprzecznych (szepingów) i dłu­

2. Nie wolno dotykać uchwytów i tarcz zabierakotownic mają zastosowanie przepisy §§ 30 i · 31.

wych bez wyłączenia napędu.

...

-

,

.1

t

~ 238

§ 33.

Me<:hanizmy korbowe, koła zębate, napędy

bydt-alłł:iczne i śrUbOwe, wpraVliająee 'W ruch· Imaki no' ~we, powinny by~ nałe~eie osłónięte.

.

§ 34. Za t'Ylnym k.ońcem suwaka strugarki popuecznej powinna bye wolna przestrzeń O szetokoś·ói

, 00 najmniej 0,6 m p rzy krailcowym położeniu suwaka

't na3dalszym jego skoku. Należy tu r.6wnież ZMtosować

w m:iar~ potrzeby przep:isy § 28 ust. 2 i 3.

§ 35. Jeżeli suwaki ~trugarek poprzecznyGh wkraczają w swym ruchu w miejsce IIobocze innych maszyn,

P.owinny być one zabezpieczane na całej niezbędnej dłu­

goścl.

IV.

Poz. 192 i ·193

-

Odpowiedcle wyCiągi z przepisów. niniejszego

powinny być wywieszone w pomieszczeniach pracy w stanie czytelnym w m i-ejscach d1()Stęp­

nych ł widocznych.

§ 38. Każdy pracownik przed d.oPuszczeniem go

do pracy na .obrabiarce powinien być pouczony przez

lderown:ictwo zakładu pracy, jak też przez organa specJalnie powołane do czuwania nad bezpieczeństwem i hi_

gieną pracy, o niebezpieczeństwach grożących jego ży­

cł1,l i zdrowiu przy wykonywaniu tej pracy .oraz ospo-·

Bobach unikairia tych niebezpieczeilstw.

§ 39. 1. Rozporządzenie wchod7)i w życie z dniem

§ 37.

rozporządzenia

ogłoszenia.

Przepisy koilcowe.

§ 36. W sprawach bez.p:ieczeilstwa i higieny pracy,

nie unormowanych niniejszym rozporządzeniem, stosuje

si ę przepisy rozporządzenia z dnia 6 listopada 1946 r.

o ogólnyca przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny procy (Dz. U. R. P. Nr 62, poz. 344)

_ 2. W stosunku do obrabiarek, znajdujących się

w użyciu w dniu wejścia w życie niniejszego rozporzą­

dzenia, przepis § 2 ust. 4 będzie . ob owiązywał po upły­

wie roku od dnia ogłoszenia.

MInister P ~acy i 0pieldSpołecznej: K. Ruśinek

Minister Zdrowia: J. Sztachelski

193

ROZPORZĄDZENIE

MINISTRA LESNICTWA

z dnia 8 marca 1951 r.

w sprawie obrotu i gospodarowania reglamentowanymi materiałami drzewnymi.

/ '

Na podstawie art. 2 . ust. 2, art. 4 i 5 dekretu z dnia uzyskiwać . tylko za zezwoleniem prezydium gminnej

5 sierpnia 1949 r. o reglamen tacji niektórych surowców, (miej;;kiej) rady narodowej,

półfabrykatów i wyrobów gotowych (Dz.U.R.P. z 1949 r.

§ 5. 1. Zużycie reglamentowanych materiałów

Nr 46, poz. 341 i z 1950 r. Nr 49, poz. 447) zarządza się, drze\vnych m oże nastąpt ć tylko za zezwoleniem prezyco nast ępuje

· dium gminnej (miejskieJ) r ady narodowej.

§ 1. 1. Przedsiębiorstwu państwowe mu "Paged"

2. Prezydium gminnej (miejskiej) r a dy narodowej

Pailstwowa Cen t rala, Drzewna powierza się skup i .obrót może nakazać posiadaczowi reglamentowanych materia· na zasadzie wyłączności materiałami drzewnymi, regla- łów drzewnycli o dstąpienie ich określonej osobie praw· mentowanymi na podstawie rozporządzenia Przewodni- n ej lub fizycznej . po cenach obowiązujących.

cz ącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego

3. Przepisy ust. 1 i 2 nie mają zastosowania

z dnia 1 m arca 1951 r . w sprawie uznania niektórych

1) w odniesieniu do jednostek gospodarki uspołecznXo-~ateriałów drzewnych za reglamentowane (Dz. U. R. P.

nej;

Nr 25, poz. 187).

2) w przypadku gdy reglamentowane materiały drzew2. Przedsiębiorstwo państwowe "Paged" Pal'lstwone zostały przez posiadacza nabyte zgodnie z przewa Centrala Drzewna może dokonywać skupu i obrotupisarni runiiejszego rozporządzenia;

· określonego w ust. 1 przez inne przedsiębiorstwa pail3) w przypadku uzyskania zezwolenia, o którym mowa

I>twowe, organizacje gospcdarcz;e lub osoby prawne, jak

w § 3.

.

· również zezwolić im lub innym osobom na dolronywanie

. § 6. Przedsiębiorstwo państwowe "Paged" Pańskupu i obrotu reglamentowanymi materiałami drzew- stwowa Gentr ala Drzewna lub inne oSoby uprawnione

nymi, określając zakres ich uprawnieil oraz warunki do skupu mają obowiązek bezzwłocznego zakupienia

skupu i obr otu.

zaofiarowanych do sprzedaży reglamentowanych mate§ 2. Priepis § 1 nL dotyczy

riałów drzewnych po cenach obowiązujących,

l~ przypadków pokrywan ia zobowiązań wynikających

§ 7. 1. Reglamentowane materiały" drzewne poze służ ebności i ciężarów r ealnych;

winny być używane zgodnie z zasadami oszczędności,

at ·przypadków odstępowania przez posiadaczy gospo- określonymi w obowiązujących przepisach.

2. Osoba uprawniona do .ob~otu moZe uzależnić

\ darstw rolnych, za zezwol-eniem prezydi~m g!'5innej

\ Jmiej,skiej) rady nar()dowej , reglamentowanych ma- sprzedaż reglamentowanych materiałów drzewaych od

\ teriałów drzewnych pochodzących z lasów i ~drze- zloienia zobowiąza."lia zużycia ich na określone cele.

l Wień stanowiących ich własność lub własność gro- '

3. Sprzedawca powinien pouczyć nabywcę o skut: mad i wspólnot gruntowych innym posiadaczom kach niewłaściwego ·zużYc1 a nab'ywanych materiałów

! gospodars'G w rOlnych, na ich własn-e potr.zeby.

dr2lewnych.

/! § 3. 1. Reglament owane materiały drzewne- z wy§ 8. Osoby mające na podstawie do~Xchczaoowych

rębu w lasach wolno u~ypkiwać tylko za zezy!oleniem przepisów uprawnienie do obrotu mat-eria1ami dn!ewny..

' prezydium powiatowej nidy n arodo,vej (miejskiej rady' jU ~og~ pOsiadane w dll.i.~~Jśaa w !yaie r?,:jOrzą1"

narodowej w mlastacl,\ stanowiących pow;i aty mi ejjskie). dZenlLa r eglamentowane materJ~f drzewne spuouawac

2. Zezwolenie, o któpYm mowa w ust. 1,- m~e być bez ograruczeil wynik.ającyCh z rozporządzE;ua w okre:-i ud~€lone jedynie d~a zaspo~ojer:ia . w,~~~~!i.~l'2eb

sie trzech miesięcy od dnia jego wejŚCia w*ycle. P~~

t~iOlaąacza d r zewa l po zaSIęgn i ęCIU opIlili własC'lwego

upływie tego terminu reglamen towane materiały drzew..

('nadleśniczego.

.

ne nie mogą być wydaw ane, ćhoeby umowa kupna"

3. Przepis ust. 1 i 2 me stosuje się QO jlldnostelc sprz~aży została zawar-ta pr-Z€d! upływem tego terminu.

· gospodarki uspołeczruonej. .

§ 9.

Rozporządzenie wchodzi w żyCie z dniem

§ 4. Reglamentowane materiały drzewne z posuszu, ogłoszeni a.

", .

u

wiatrołomów oraz innych złomów I wywrotów wolno

Minist-er Leśnictwa: B. Podedw oI11Y

. Tło~zono z poiecenia P:feJOesa Rady Ministrów.

•

?5UOQ ,34()

P r.ukarnia ,Ministerstwa SprawiedifW'ości, ,Warszawa, Nowowiejska 6.

•

Cena % gr.

• Dziennlk Ustaw Nr 25

-- 234

-

poz. 192

--------------------------------------------------------~--------------------~,-------

192

ROZPORZĄDZENIE MINISTRóW PRACY I OPIEKI SPOŁECZNEJ ORAZ ZDROWIA

z dnia 28 kwietnia 1951 r.

w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na obrabiarkach do metali.

odpowiednie urządzenia (np. okulary ochx:onne, pochla·

niacze, łamacze wiórów itp.).

6. Zamocowanie przedmiotu obrabianego powinno

być tak dokonane, aby wykluczało wyrwanie przedmiotu obrabianego pod wpływem sił skrawania lub

I. Przepisy ogólne.

masowych (bezwła dno ściowych).

7. W czasie postoju m aszyny narzędzie skrawające