Rozporządzenie Ministrów: Pracy i Opieki Społecznej, Przemysłu Ciężkiego oraz Zdrowia z dnia 13 kwietnia 1951 r. w sprawie bezpieczeństwa pracy przy sprężarkach powietrznych.

§ 1. 1. Sprę.żar,ki powietrzne o wydajaości więk­

s·zej niż 15 mS/min. oraz ich s ilniki, z wyjątkiem sprę­

żarek

ustawionych w hala,ch sił owni , nale.ży ustawić

w pomieszczeniach pE;rterQwych, oddzielonych od innych dzi ałów .

2. U stawianie aparatury n ie związanej bezpoSrednioze sprężarką w pomieszcz€niu sprężarki pow1etrznej,

o j] e tego wymagaj ą procesy wytwórcze, j-est dopaszczalne za· zezwo-leniem władz,sprawujących nadzór n ad

stanem technicznym spręzarek, oraz , ,o rganów -straży

poż ar!1yc!1.

powietrzne i ich silniki powinny być

ustaw'one na fundamentach . nie złączonych ze ścianami

budynku. Jeż eli sprężarki o małej ' wydajności (do

10 m$/min.) wchodzą w skład obsługiwanych przez nie

maszyn , mogą one być ustawione nie na fun:dament ach

lecz w sposób . inny (np. na k ozłach ściennych).

3.

Sprężarki

§ 2. 1. Pomieszczenia sprężarek Powietrznych powinny być oświetlone w stopniu zapewniającym mozność

d okładnej i bezpiecznej obsługi.

Temperatura wewnętrzna pomieszczeń sprężarek

w ch łodne j porze roku powinna zawierać si ę w granicach między

lOG a

26° C, a w lecie nie powinna

przewyższać temperatury zewnętrznej więcej niż o lOG C.

Ogrzewanie powinno być centralne lub też posia dać palenisko poza pomieszczeniem sprężarki.

2.

+

+

§ 3. 1. Wysokość pomieszczenia nie może być

mniejsza niż 4 m. Szerokość i długość pomieszczenia

, p owinny być takie, aby dokoła sprężarki, włączając

ogrodzenia i za'b ezpieczenia, pozostawało wolne przejście

co najmniej o szerokości 1 m.

Jeżeli

sprężarkach

pt)wietrznych.

u. 'Osprzęt sprężarki pGwietrznej.

§"6. 1. Spl'ętarki powietT"me

posiadać osprzęt następuj:ący

(tłokowe)

powinn,.

a) manometry i zawory bezpieczeństwa -na wszyst-

ki.c h .stopniach sprężenia z zastrzeżeniem przepisów§ 7; przy .sprężeniu ponad :300 .a tmosfer

ostatni stopień sprężenia powinien posiadać dwa

.manometry,

b) manometry wskazujące ciśnienie powietrza w

chłodniach pośrednich,

gdy chłodnica jest odległa od sprężarki więcej niż o 5 m lub pozostaje

w innym pomieszczeniu,

c) samoczynny regulator Olsmenia, . wyłączający

sprężarkę lub przestawiający ją . na bieg jał owy,

w razie podniesienia się ciśnienia ponad wyso'kość dopuszcza lną; sprężarka powinna być również za·opatrz0na w przyrząd zab'ezpiecZ3Jący ją

przed -przypadkowym włączeniem,

d' termom.e try dostosowan.e do mier:renia temperatury powietrza sp.rężonego i wody duodzącej,

e) zaw;ór zwmtny na przewodzie tłoczącym.

2.

W .stosunku do spr.ężarek, uruchomionych ' przed

w€jściem w życie rozpor,ządze!1!ia

niniejszego, przepis

pkt c ~ust. 1będzi·e 'St(}SOv.rany, jeżeli budowa sprężarki

na to ,p ozwala.

.

3. Zawory beż;pieczel1stwa powinny byt wyr egulo-..

wane na ciśnieni e, podane przez wytwórcę sprężarki,

aby przy nieznacznym nawet przeciążeniu któregokolwiek ze stopni sprężenia właściwy zawór otworzył 'się

·samoczynn Łe.

'

4. Jeśli stopień sprężenia zawiera więcej niż jeden

cylinder, każdy z cylindrów powinien być zaopatrzony

w osobny mar.ometr i w osobny ,z awór bezpieczeństwa.

.5. Tarcze manometrów powinny być d0brze oświe­

tlone i zaopatrzone w ·czerwoną kreskę, wskazującą najwy±sze ciśnieni e dopuszczalne.

.

§ 7. 1. Przy sprężarkach dwustopniowych o wy..

dajnośCi do 10 m 3/min. można nie dawać manometru nt

pierwszym stopniu sprężenia .

2. Małe sprężarki o napędzie pasowym i o pojemności do 5 litrów oraz o ciśnieniu końcowym do 10 atm.

mog ą nie posiadać zaworów bezpieczeflstwa.

w jednym pomieszczeniu ustawiono kilka

w olne miejsce między nimi, a także między

nimi a innymi maszynami, powinno posiadać szerokość

co najmniej 1,5 m.

należy ustaWić

§ 5. Wstęp ·d o pomieszczenia

nieuprawnionym jest wzbroniony.

§ f). 1. Doły, za głębienia, otwory .podłogowe, kład­

ki i mostki, znajduJące się w pomieszczeniach .sprężarek

2.

Poza poszczegÓlnymi stopniami sprężenia

odoliwiacze i odwadniacze, j,eżeli odpowiednie urządzenia n ie zostały zawczasu wbudowane

w całość urząd ze ń m aszynowych.

3. Drzwi oraz okna powinny się otwierać na zew2. Odoliwiacze i odwadniacze powinny w punktach

nątrz .

naj niższych posiadac kurki sp.ustowe, pr2iez które należy

. je opr.óżmać 'Co najmniej raz w czasi-e zmiany.

§ 4. Podłogi i schody w pomieszczeniach sP:rężarek

ł'l'ależy utrzymywać w czystości. Celem uniknięcia poIIJ. Osłony i zabezpieczenia.

ślizgnięć sm8.ry rozlane należy usuwać niezwłocznie.

sprężarek,

sprężarek ,' .osobom

§ 8.

1.

./

•

]):zienn~k tTstaw Nr 22

-

2lt

- ---- - ---- - - - - - - - - - - - - - - - -

powirul,y bye ogredZOIłe' mocnymi barierkami o . wysokośCi co' najmniej 1,1 m. posiadaj;ącymi

w dole k-~wę,żniki wys.okości en nalmnie-i t),15 m.

2. -Sprężarki powietrzne, posj'adająee części,. których obsługa z p0dłog.i; jest ni:ędogoona lub, niehezpiecz.na, należy zaopatrzyć w schodki, dr abiny· i pomosty,

zaopatrzone w barie ry

krawężll' ki,

przewidziane

w ust. l.

v. Czerpaniepo\'detrza> do; spl1t:i~ek.

p<l"34etrzll~ch.

§; Hl. Przekładnie- między silnikami a; sprężarkami

powietrznymi, przej-ścia pod i nad pasami,. części wystające itd. powinny być zabezpieczone zgodnie' z przepisami, obowiązującymi przy zabezpieczaniu pędni.

§ H. Wszyśtkie· po:rusza:j'ące się części sprężarki

powietrznej, jeżeli są one dostępne p0dczas. obsługi, maszyny, powinny być naleiyc: e oołoni ęte.

IV.

Smsrowanie i czyszczenie

sprężarki

powietrznej.

§ 12. 1. Smarowanie części sprężarki powietrznej

w ruchu moż'e być dokonywane jedynie p.od waru.'"1kiem

stosowan ~ a przyrządów i narzQdzi, zapewrriaj,ących cał­

kowite bezpiecz.eństwo obsługi .

2. Czyszczen ie spręża rek powietrZl'łyeh w ruchu

jest wzbroni:one. •

>

Przed uruchomi:enh~m sprężarki powietrzn ej należy otworzyć, wszystkie oliwiarki i upewni ć się,

że smary istotnie dochodzą do miejsc przeznaczenia.

2'. Przy sprężarkach tłok owych należy- specjalną

uwagę zwracać na smarowanie C"hO"pU korboweg1i>.

§. 13.

l.

§ 14.

1. Cylindry spF'ęia:rek powietrznych należy

olej.ami ' sp ręż ark owymi, których własności

smaro:wać

pow ~nny odpowi adać najw yżs.zym występującym ciśnie­

niom. i temperaturom.

2. Zawartoś~ każdej beczki lub iIll'lega naczynia,

w którym, został doo,t arczony olej. sprężarko\.\b-Y , powinna

być sprawdzona drogą prób laboratoryjnych co do lepkości i punktu zapłonu.

Zużyty i przefiltrowany olej

może być zastosowany do smarowanIa cylindrów, jeżeli analiza laboratoryjna wykaże m,Qżność takie bO stosowania.

3. Warunki przechowywania oleju w magazynie

i w pomLeszczeniu. sprężarki powinny chronić Olej przed

możliwośdą zanieczyszczenia.

§ 15. 1. Sn'larowani'e sprężarki powietrznej nie

powinno być zbyt obfite i należy je regul.9,wać VI zależności od konstrukcji sprężarki, jej wydajności i wysokt>śm sprężenia .

Sposób marowania cylindrów powinien być podany w instrukcji obsługi. Instrukcja ta

powinna być wywieszona w pomt~szC(:eniu. sprężarki.

a. Sprężarka powinna być zaopatrzo:.1a w instrukcję, omawiającą obsługę, smarowanie, czysz.c zeni e, re,z bieranie i składal':.ie sprężarki . '

. 3. W razie ~trzyman.ia s~ręźar'ki na dlu<~W prze~

CIąg czasu, nalezy pootwlerac kurkI spustowe, korkI

i zawory bezpieczeństwa, a cylindry i czę:kl porusz:ające

się nasmarować obfi-cie.

§ 16. Przy r07.rządzie zaworowym oglądanie i czyszczen;e :i.aWorów powinno b:yć dokonywane w miarę

potrzeby, nie rzadziej jednak niż raz na miesiąc-, przy

zachowaniu instrukc.ji, o której mo~a w § 15 ust. 2.

•

§ 17: W razie stwierdzenia ' okopcenia ścianek cylimh-a'l należy wykryć i usunąć przyczynę teg~.

~

,.

. §' 18'. 1. Powietrze" wchodzące do sprężarki. powietrf,nej, powmno przeJść' pnezfiltr oczyszeziiiąc-y.

2'. Mi:ej'sce czerpania powietrza powinno się znajdować na zewnątrz pomieszczenia spręża rk i, nie moźe

być wystawiene na b ezp.ośredn ' ą operacj,ę., słoneczną

i powinno być chroni{)ne przed domieszkami (kurz" gazX

zapafne, zwłaszcza acetylen itd.).

I '

3.. Miejsce czel]:>ania powietrza powinno być należycie zabezpieczone za pomocą daszków i siatek przed

dostaniem się doń wody i innych ciał.

4. Konstrukcja filtrów powinna pozwalaF na częste

i dogodne ich czyszczenie.

5. Z urządzeń oczyszczaj ących powietrze należy

możliwie' najczęścIej usuwać pył nagromadzony.

-"

\

,

§ 19. Za specjalnym zezwoleniem władz sprawunadzór nad stanem technicznym s~rężarek oraz

organów stra ży pożarn ych m,ożna c zerp ać powietrze-wewnątrz pomieszczenia sprę"'uarki,. z zachowan!em

przepisów § 18.

jących

VI.

Zbiorni.ki powtetl"'.tne.

Zb 'orniki powietrza spl'ężoneg,Q powinny

fundamencie w pobliżu sprężarek powietrznych, w m iejscu. otwarty m, odpowiednio, odg.r odzonym od miejsc przehywania lub pnechodzenIa Ludzi.

2. Umieszczenie zbiorników powietrza sprężonego

w specjalnym pomieszczeniu zamkniętym jest dopuszC'lalne jedynie za spee:ial:nymzezw~Fenien1 władz sp·r awuj,ącyeh nadzór nad stanem

technicznym spFę~arek

oraz o-rgal'l;ów straży pożarnych.

§ 20.

1.

być ustawione na

§ 21 . Każdy zbiornik pę.wi etr~a .sp!: ęionego powin.ien pos i adać na przewodzi>eo dop rowadzającym odQliwiacz i oowadniacz.

1. Zbi-ornik powietrza spr ężonego, powinien

zawór bezpieczeństwa, właz lab otwOl'Y do

czyszczenia, kurek spustowy umieszcz<!l1ly w punkcie

najniższym

oraz manometr z kurkiem bójdroinym,

umieszczony w miejscu dogoctnym do obserwacji i na-

§ 22.

posiadać

Ie-życie· oświetlo.nym.

2. Zawór bezpieczeilstwa powinien być wyregllllo-wany na ciśni:enie, przewyższające nominalne ciśnieni e

powietrza sprężonego najwyżej, o 10% .

3. Przekrój zaworu bezp iec zeń.st wa powinien być

taki, aby mógł wypuścić całą ilość p.owietrza, dostarczoną przez spręża rkę.

§ 23.

1.

W razie nieumieszczenia zawonI bezpie-

czeństwa na 'Samej sprężarce (§ 7 ust. 2) oraz p r;zy obecności zasuwy lub zaworu między sprężarką'

zbiorni-

a

kiem, należy dać zawór bezpieczeństwa m i ęd zy sprężar­

ką a zasuwą lub zawore-m.

2. W ra7Jie braku zbi{)'l'nika, należy na przewodzie

tł ocznym wmont{)wać zawór

b ezpieezeństwa

między

sprężarką a najbliższą zasuwą lub zaworem.

Olej, wodę i zanieczyszczenia należy uSuodwadniany codziennie przez przedmuchanie, a ze zbiorników w miarę potrzeby przez kurek spustowy, a w okresie zimowym po każdym wstrzymaniu pracy, celem uniknięcia zamarznięcia wody. Najrzadziej co pół roku należy otwie-rać właz lub wziernik

i d9kładnie oczyścić zbiorni k.

2'. Rurociąg między sprężarką a zhiornikiem, należy

równi-eż co najmniej co pół roku oczyścić i przemyć rozczynem sody.

§ 24:.

1.

wać z odoliwiaczy i

\

-.

/

Dziennik U,staw Nr 22

3. Przed zamknięciem włazu lUD otworów do

czyszczenia zbiornika oraz przed złożeniem rurociągu

• należy dokładnie sprawdzić, czy n ie pozostawiono w

nich gałganków, narzędzi, nakręt ek lub innych przedm iotów.

§ 25. Pod względ em t echnicznym zbiorniki powietrza sprężon ego Howinny odpowiad a ć wymaganiom, sta-wianym · w stosun u do n aczyń pracuj ących pod ciśnie­

n ;em.

.

'.

Poz. 174 I

- , 212 --

§ 31. 1. Remont i generalne czyszczenie sprężarki,

zbiornika' powietrznego i przewodu powietrznego powin- '

ny być dokonywane · pód nadzorem osoby wyznaczonej

do tego przez kierownictwo techniczne zakładu pracy

i dobrze obznajmi.onej z tymi robot .!ml

2. Wzbronione są wszelkie r eperacje i remońty

sp.rężarek w ruchu, nie wyłączają c zamo ': lwywani a klinów i dociągania śrub na częściach poruszających się.

3. W czasie czyszczenia lub remontu sprężarek

należy przedsiębrać kroki zapobiegające samoczynnemu

lub przypa, dl~owemu ich uruchomieóu.

Chłodzenie.

VII.

§ 32.

§ 26. 1. Bezpośredn io przed uruchomieniem sprę­

zarki powietrznej należy otworzyć zawór na rurociągu,

doprowadzającym wodę chłodzącą do cylindrów i pokryw.

2. Otwarcie zaworu (ust. l) nal eży regulować w t en

sposób, aby temperatura wody odpływającej z pła szcza

sprężarld i z pokryw ·nie była wyższa niż o 20° C

30° C od początkowej temperatury wody.

§ 27. 1. Chłodzenie spręż a r ek mo ż e odbywać się

wodą z chłodni

kominowej, wodociągu lub zbiornika

wodnego zaopatrzonego w szkło wodov<;skazowe.

2. Jeśli zbiornik wodny jest ustawi'o ny poza pomieszczeniem sprężarki, powinien on posiadać pływ ak

i urządzeni e, sygnalizujące personelowi obsługi sprę­

żarki spadek poziomu wody poniżej stanu normalnego.

sprawdzić

F rzy zatrzymaniu ruchu sprężarki najeży

zamocowanie koła zamachowego na wale .

§ 33. P rzed przystąpieniem do otwarcia komór

zaworowych splężarki należy ciśnieni e 'powietrza w cylindrach obn iżyć do . atmosferycznego.

§ 34. Przy obsłudze sprężare k należy zwracać specj alną uwagę na

a) szczelność zaworów tłocznych .c elem zapobieżenia spadkowi wydajności i wzrostowi tempe~'atllry,

podział

clsmenia między stopnie

zarówno w pO~lątkach praLy sprę­

żarki jak i w czasie jej pracy podział ten powil\len odpowiadać stanowi w'y'znaczonemu dla danej sprE;żark i .

b) odpowiedni

sFęż enia;

Przed każdym uruchomieniem sprężarki

zamachowe celem stwierdzenia, że

nic nie stoi na przeszkodzie ruchowi sprężarki.

2. Przed każdym uruchomieniem sprę~arki maszynista powinien sprawdzić stan wszystkich jej częBci i zabezpi eczeń; zauważoną niedociągnięcia i braki powinien

§ 35.

1.

należy poruszyó koło

§ 28. 1. Celem dogodnej obserwacji cyrku~acji

wody oraz jej temperatury należ:v w miejscu widzialnym urządzi ć samoczynną sygnal i zację na przypadek

przerwania dostawy wody lub znacznego jej obniżeni a.

2. Instalacja sprężarki powietrznej powinna po- meldow.J.ć bezpośredniemu przełożonemu.

siadać utrzymane w stanie należytym urz ą dzenia spu§ 36, 1. W razie kOl).iecznoki chwilowego) OpU5Zstowe, których nal eży używać do wypuszczania wody

czenia m iejsca pracy podczas ruchu sprężarki obsługu­

chłodzą c ej celem un' kn ięcia jej zamarznięcia.

3. Jeśli przy uruchomieniu sprę ża rki nie zo stała 1 jący . powinien być zast ąpiony przez osobę dającą rę­

przez niedopatr zenie d oprowadzona woda chłodząca', kojmi ę nale żyt eg o wykonywania za stępstwa .

2. Przy pracy na zmiany ob:;lugujący może opuścić

n ależy Zatrzymać sprężarkę i zbadać stan jej nagrzania.

pracę dopiero po zdaniu jej obsługują ce mu zmiany naUruchomić sprężarkę można dopiero po całkowi tym jej

ostygnięciu .

stępnej.

Zbiornik wody chłodzącej . należy utrzymywać

w czystości, przemywaj ąc go w regularnych odst ępach

czasu.

§ 3'7. 1. W pomieszczer.\1.i sprężarki powinna b~'ć

wywieSlOlI:l :!'lstrukcja d otycz'łca or,sługi sprężarki pod

względem technicznym, bezpiec zeństw a i h igieny pracy

,oraz ochrony przeciwpożarowej.

2. Każda sprężarka powinna posiada ć książkę kontr')!i r:lcht.., w k,.órej obsługuj'lcy zapisuje spóstrzeżenia,

dct yczące pr!lcy sprężarki i st,łllU instalacji.

4.

§ 29. 1. . Przy usuwaniu osadu z chłodn ic sprężarki

i jej płaszcza należy stosować czyszczenie mechaniczne,

a w razie trudności stosować wytrawianie rOztworem

kwasu solnego o zawartości 4-60/0 HCI i następnie doi,kładne przemycie czystą wodą.

2. Celem unikni ę c : a nadmiernej ilości o.3adu, nie

n alezy do chłodzenia używać wody zanie<;zyszczonej.

VIII.

§ 3ii.

podlegają

Obs ługa.

§ 30. 1. Do b ezpośredniej obsługi sprężarek powietrznych mogą być dopuszczane tylko osoby VI wieku

powyżej lat 18, których wiadomości w tej dziedzinie pow inny być sprawdzone i zaświadcwne przez kierownictwo

t ~chn i c zne z akładu pracy.

2. Osoby zatrudnione przy ob sł udze sprężarek powietrznych powinny być poddawane wstępnemu bad aniu lekarskiemu oraz co 6 miesięcy badaniom okresowym.

Tłoczono z

IX.

Postanowienia kollrowe.

Sprężc.rki powietrzne instalov.-ane pod ziemią

ponadto przepisom władz górniczych.

§ 39. Tękst niniejszego rozporządzenia powinien

wywLeszony w p omieszczeniu pracy w m iejscu widocznym i utrzymywany w stanle czytelnym.

być

§ 40.

Rozporządzenie

wchodzi w

życie

z dniem

ogłos@nia.

Minister Pracy i Opi eki Społecznej: K. Rusinek

Minister Przemysłu Ciężkiego : J. Tokarski

Minister Zdrowia: J. Sztachelski

polecenia Prezesa Rady Ministrów.

Redakcja: Prezydium Rady Ministrów - Biuro ' Prac UstaWOdawczych, W~rs7.awa. ul. Krakowskie Przedm. 46 /48.

Administracja: Administracja Wydawnictw P.R. M. ul. ·Bracka 20.

35000 308

Drukarnia Ministerstwa Sprawiedliwości, Warszawa. Nowowiejska 6.

Ceoa96 gr.

•

DzlennikUsiaw Nr 22

Poz. 17-4

174

.(,

ROZPORZĄDZENiE

lVHNISTRÓW~

PRACY

I

OPffiKI SPOŁE-<::ZNEI, PRZEMYSŁU 'ClĘt-KmC'...o

ORAZ ZDROWIA

11;

dftia/ 13 kwietnia 1951 r.

w spr,awie bezp:ieczeńr.łw41 .p racy przy

Na pt>dstawie art. '2 ust. l lit. a oraz ust. 2 i 3 roz16 mar(Dz. U.

R. P. Nr 35, poz. 325) oraz na podstawie art. 2 ust. 1

ustawy z dnia 24 marca 193.3 r. o nadzorze nad ~bior­

nikami pod ciśnieniem (Dz. U. R. P. Nr 28, poz. 234) zarządza si ę, co następuje

porządzenia Prezydenta Rzec:zypospolitej z dnia

ca 1928 r. o bezpIecz eństwie i higieru.-e pracy

I.

, )

Pomieszczenia

sprężarek

powietnnych.