Rozporządzenie Ministrów Przemysłu i Handlu oraz Zdrowia z dnia 22 grudnia 1948 r. w sprawie ustalenia wymagań, jakim winny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia zakładów mleczarskich.

§ 3.

§ 1.

Zwija się

TfNorzy się

1. w Uniwersytecie Jagiellońskim na Wydziale Matematyczno-Payrodniczym katedrę geografii I wraz z po- .

łączonym z ni ą zakładem naukowym;

1. w Uniwersytecie Jagiellońskim na 'Wydziale Humanistycznym katedrę antropogeografii wraz z połączo­

nym z nią zakładem naukowym;

2. w Uniwersytecie Poznańskim na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym katedrę geografii II wraz

z połączonym z nią ząkładem naukowym;

2. w Uniwersytecie ł Poznańskim na Wydziale PrawnoEkonomicznym katedrę geografii gospodarczej wraz

z połączonym z nią zakładem naukowym.

3. w Uniwersytecie Poznańskim na Wy dziale Matematyczno-Przyrodniczym Instytut Geograficzny z połą­

czonych zakładów naukowych przy katedrach geografii I i geografii II.

§ 2. Przemianowuje się

l.w Uniwersytecie Jagiellońskim na WYdziale Matematyczno-Przyrodniczym katedrę g eografii fizycznej

wraz z połączonym z nią zakładem naukowym na

katedrę geografii II;

§ 4.

Rozporządzenie

niniejsze

wchodzi

w

życie

z dniem ogłoszenia.

2. w Uniwersytecie Poznańskim na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym katedrę geografii wraz z po-

Minister Oświaty: St. Skrzeszewski

24

ROZPORZĄDZEl\'n>MINISTRÓW PRZEl'lIYSŁU I HANDLU ORAZ ZDROWIA

z dnia 22 grudnia 1948 r.

w sprawie ustalenia wymagań, jakim winny odpow~adać pomieszczenia i

Na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 1 i art. 16 ust. 3 dekretu z dnia 28 października 1947 r. o mleczarstwie (Dz.

U. R. P. Nr 67, poz. 416) zarządza się, co następuje

Rozdział 1.

Zlewnia mleka.

urządzenia

zakładów

mleczarskicll.

zawartości tłuszczu w mleku, jeżeli

te określenia prowadzi zlewnia, a nie zakład, do którego dostarcza mleko; 2)

wagę lub miernik do określania ilości odbieranego mleka;

3) urządzenia do oczyszczania/mleka (cedzidło mleczarskie

z filtrem lub wirówkę czyszczącą itp.), jego oziębiania

(oziębiacz) i urządzenia do przechowywania mleka w niskich temperaturach (zbiornik izolowany do przech:>wywania mleka lub basen z dostatecznie chłodną wodą do

przechowywania konwi lub innych naczyń z mlekiem

w niskiej temperaturze); 4) urządz enie do mycia naczyń,

w których dostafczane jest mleko . .

§ 4. Wielkość, wzajemny stosunek i jakość urzą­

dzeń w zlewni mleka powinny dawać moż ność przeprowadzania w sposób higieniczny zbadania, odbioru, oczyszczenia i schłodzenia do temperatury poniżej 10 nC całej

ilości dostarczonego do zlewni mleka w ciągu naj wyżej

2 godzin oraz utrzymania mleka w tej temperaturze aż

do· czasu jego wydania.

§ 1. 1. Zlewnią mleka jest zakład; w którym zbiera się mleko w celu dostarczenia do zakładu przetwórczego. W zlewni mleko podlega tylko zabiegom oczyszczania

i ochłodzenia.

2. Nie jest zlewnią mleka 'VI rozumieniu rozporzą­

dzenia niniejszego zakład, w którym zbiera się (oczyszcza

i chłodzi) mleko pochodzące z własnego gospodarstwa,

w celu dostarczenia do zakładu mleczarskiego.

§ 2. Zlewnia mleka powinna posiadać co n~jmniej

dwa następujące pomieszczenia: 1) . odbieralnię, 2) . przechowalnię.

Przy zastosowaniu aparatów zamkniętych

czynności zlewni mogą się odbywać w jednym pomieszRozd ział II.

czeniu.

Śmietańczarnia.

§ 3. Zlewnia mleka powinna posiadać co najmniej

1) urządzenia do określania jakości (czystości, świeżości)

§ 5. Śmietańczarnią jest zakład, w którym oddziela

odbieranego mleka, urządzenia do pobierania i przechosię śmietankę od mleka i przygotowywuje się . w celu

wywania próbek mleka oraz urz'ldzenia do określania ł dostarczenia do przerobu lub wprowadzenia do obrotu.

;.

iDziennik Ustaw Nr 4

§ 6. Śmietańczarnia powimia posiadać co najmmeJ

dwa następuj ące pomieszczenia: 1) odbieralnię i 2) przechowalnię.

Przy zastosowaniu aparatów zamkniętych

czynnoś ci śmietańczarni mogą się odb ywać w jednym

pomieszczeniu.

§ 7.

Śmie ta,1czarnia powinna posiadać co najmniej

1) urządzenia do określania j akości (czyst ości i świeżo ­

ści) odbieranego mleka oraz zawartości w

nim tłusz­

czu; je żeli badanie zaw artości tłuszczu w - mleku odbywa się nie w śmietańcza rni, lecz w innym zakła ­

dzie mleczarskim, do której śmietańczarnia dostarcza śmietankę, śmietańcz3Tni a zamiast , urządzeń . do

określ ania tłuszczu w mleku powinna pq:;iadać ur z ą­

dzenia do pobierania

przechowywani'a próbek

mleka;

2) wagę lub mieTnik do określania ilo ści odbieranego

mleka;

3) urządzen ia do oczyszczania mleka;

4) urządz enia do podgrzewania mleka zaopatrzone

w termometry;

5) wirówkę;

6) oziębiac z;

7) urządzenia do przechowywania śmietanki w niskiej

temperatu rze do czasu jej wydania;

8) urządzenia do mycia naczyń, w których dostarczane

jest mleko.

wzajemny stosunek ' i jakość urzą­

powinny dawać możność badania,

higienicznego odbierania i oczyszczania mleka, oddzielania od niego śmietanki w ciągu najwyżej trzygodzinnej

'pracy wirówki (wirówek), przyjmując za podstawę ich

katalogową wydajność, schłodzenia

śmietanki

bezpośrednio po oddzieleniu lub sp'3.steryzowaniu do temperatury poniżej 100C oraz przechowania jej w tej temperaturze do czasu jej wydania.

§ 8.

§ 12 . . MlecZarnie powinny posiadać wszystkie urzą­

dzenia zlewni (§ 3), przy czym wielkość oziębiac za (ozię­

biaczy) powinna być taka, aby cała ilość mleka mogła

być bezp ośrednio po oczyszczeniu lub pasteryzacji

schłodzona przez jednorazowe przepuszczenie przez

ozi ębiacz (oziębiacze) do t emperatury poniżej 100C oraz

urządzenia potrzebne do dokonywanych w mięczarni zabiegów.

§ 13. Mleczarnie, które wprowadzają do obrotu

mleko lub śmietankę butelłr.owane, powinny mieć aparaty

do napełnienia , kapslowania lub krążkowania oraz apara~

ty do mycia i płukania bu~elek zapewniające możność

higienicznego wykonywania tych czynności.

§ 14.

Wielkość, wzajemny stosunek i jakość urzą~

rlzeń mleczarni pO\vinna dawać możność badania,

higie...,

nicznego odbierania, oczyszczania, ewentualnie pasteryzacji lub homogenizacji mleka w ciągu najwyżej czterech

godzin pracy aparatów użytych do tych czynności, przyj~

mując za podstawę ich katalogową ,wydajność, schłodze­

nia mleka w toku pracy do temperatury poniżej lOoC,

a wielkość basenów lub tanków do przechowywania mle...,

ka powinna gwara ntowa ć możność przechowywania całej ilości przerabianego mleka w niskiej temperaturze do

czasu wprowadzenia do obrotu.

/

Rozdział IV.

Wielko ś ć ,

Maślarnia.

dzeń śmietańczarni

§ 9. Śmietańczarnia może

zlewni

mleka.

,

wylwnywać

czynności

Mleczarnia.

§ 10. 1. Mlecz?rnią jest zakład, w którym prócz zabiegów określonych w §§ 1 i 5 mleko jest poddawane

oczyszczaniu mec'hanićznemu w celu wprowadzenia do

obrotu. '

2. Ponadto w mleczarni' może być dokonywana pasteryzacja, homogenizacja i butelkowanie mleka oraz mogą być wyrabiane z mleka sery miękkie i napoje mleczne

w celu wprowadzenia do obrotu.

•

1. Mleczarnia powinna skla dać się z nastę-

pujących funkcyjnie

rozgraniczonych działów głównych

1) odbioru i wydawania mleka;

2) przerobu ;

3) przechowywania.

. 2. Przy zastosowaniu aparatów zamkniętych czynności poszczególnych działów mogą być wykonywarw

w jednym pomieszczeniu.

3. Przy zastosowaniu aparatów otwartych oziębienie

i przechowywanie mleka powinno być dokonywane

w oddzielnym pomieszczeniu.

4. Do wyrobu serów miękkich lub n apoi podlegają­

cych fe rmentacji mleczarnia powinna posiadać dodatkowe pomieszczenia dla ich produkcji i dojrzewania.

"

Maślarnią

jest zakład, w którym wyrabia się

§ 16. 1. Maślarnia powinna składać się z następują..;

cych funkcyjnie rozgraniczonych działów głównych

1) odbioru i wydawania;

2) odtłuszczania i pasteryzacji;

3) fermentacji śmietany;

4) wyrobu masła;

5) przechowania.

2. W maślarni m echanicznej wyrób masła i fermenjednym oddzielnym

pomieszczeniu.

3. W maślarni ręcznej wyrób masła i fermentacja

śmietany powinny odbywać się w oddzielnych pomieszczeniach.

ta~ja śmietany może odbywać się w

Ro zdzia ł III.

§ 11.

§ 15.

masło w celu wprowadzenia do' obrotu.

§ 17. 1. Maślarnia powinna posiadać co naj mniej

1) urządzenia do określania jakości (czystości , świeżo..;

ści) podbieranego mleka lub śmietanki oraz zawartości tłuszczu;

2) wagę lub miernik do określania ilości odbieranego

mleka lub śmietanki;

3) cedzidło mleczarskie z filtrem do oczyszczania mleka;

4) urządzenia do podgrzewania mleka (podgrzewacz lub

kocioł) oraz wirówkę, jeż'eli zakład odbiera pełne

mleko;

5) urządzenia do pasteryzacji śmietanki;

6) oziębiacz;

7) urządzenia do przeprowadzania fermentacji śmieta­

ny (kadzie fermentacyjne lub basen do przechowywania naczyń ze śmietaną);

8) urządzenia do prowadzenia zakwasów z czystych

kultur;

9) masielnicę i wygniatacz lub masielnicę-wygniatarkę;

10) wagę- d~kreślania zawartości wody w maśle;

11) urządze ,' a do mycia' naczyl1, w których dostarczane

jes.t mleK lub śmietanka.

.

-- 23

~------------------------~------.--~~----------------2. Maślarnie, zaopatrzone w maszyny do ciągłego

wyrobu masła, mogą nie posiadać urządzeń wymienionych w ust. 1 pkt 7 i 9.

§ 1,8.

1. Wielkość,

wzajemny

stosunek

i

jakość

urządzeń maślarni powinny być takie, aby

1) z mleka, dostarczonego w ciągu dnia, śmietanka mogła być

oddzielona w ciągu najwyżej trzygodzinnej

pracy wirówki (wirówek), przyjmując za podstawę

katalogową wydajność;

2) pasteryzacja śmietanki , uzyskanej

z

dostarczonego

w ciągu gopastery;>:acja zaś

11) urządzenia do mycia naczyń, w których dostarczane

jest mleko.

l

2. Serownia, w której wytwarza się sery dojrzewające, powin na posiadać urządzenia do solenia i pielęgna- '

cji serów (dojrzewalnie) przystosowan& do metod produkcji poszczególnych typów serów wytw arzanych w serowni.

3. Serownia, w której wytwarza się sery prasowane,

powinna ponadto posiadać prasy umożliwiające zmianę

nacisku na masę serową.

'

ml~ ka , mogła być ukończona najpóźniej

oddzieleniu śmietanki,

po jej dostarczeniu mogła być ukończona

w ciągu 2 godzin;

; . 3) śmietanka mogła być schłodzona do temperatury poniżej 100C przez jednorazowe przepuszczenie prze:;z;

dziny po

Rozdział VI.

K~zejniarnia.

śmiet ~.nki

oziębiacz (oziębiacze).

§ 22 .

Kazeiniarnią

jest zakład, w którym wyrabia

celu wprowadzenia

. się z mleka odtłuszczonego kazeinę w

do obrotu.

2. Wielkość masielnicy powinna być taka, aby przy

najwyższym dziennym wyrobie masła zmaślanie śmieta­

ny nie odbywało się więcej niż trzy razy dziennie w każ­

dej masielnicy.

3. Urządzenia do przygotowywania zakwasów"z czystych kultur powinny umożliwić utrzymywanie stałej

temperatury w granicach od 200C do 300C.

Rozdział

Poz. 2t

V.

Serownia.

§ 19. Serownią jest zakład, w którym przerabia się

mleko na sery w celu wprowadzenia do ·obrotu.

§ 20. 1. Serownia, w której przerabia się mleko na

sery przeznaczone do spożycia w stanie świeżym oraz sery .twarogowe, powinna posiadać co najmniej trzy po:"

mieszczenia

1) odbieralnię,

2) warzelnię,

3) przechowalnię.

2. Serownia, w której wytwarza się sery dojrzewające, powinna posindać co najmniej cztery pomieszczeni:J.

)r) odbieralnię,

2) warzelnię ,

3) solownię,

'4) dojrzewalnię.

3. Serownia, w której do wyrobu serów używa się

mleka podstojowego, powinna ponadto posiadać oddzielne pomieszczenie do przechowania podstojów.

§ 21. 1. Serownia powinna posiadać co najmniej

1) urządz enia do określania jakości (czystości, świeżQ- .

ści) odbieranego mleka oraz zawartości w nim tłusz ­

czu;

2) urządzenia do określania przydatności mleka do wyrobu serów (urządzenia da prób fermentacyjnych

i prób na reduktazę);

3) cedzidła mleczarski,e z filtrem do oczyszczania mleka;

4) wagę lub miernik do określania ilości odbieranego

mleka;

5) kocioł serowarski lub wannę serowarską;

6) przyrządy do obróbki skrzepu, ziarna i masy serowej,

typowe dla danej produkcji serów;

7) formy do nadawania'typowego kształtu;

8) urządzenia do badania serów na zawartość tłuszczu

i wody;

9) urządzenia do wyrobu masła serwatkowego;

10) zbiorniki lub baseny do wydawania serwatki umieszczone poza serownią; .

§ 23.

1. Kazeiniarnia, w której wyrabia się kazeinę

mokrą, przeznaczoną do wprowadzenia do obrotu w sta-

nie surowym, powinna posiadać co najmniej dwa następujące pomieszczenia

1) warzelnię,

2) pracownię.

•

2. Kazeiniarnia, w której wyrabia się kazeinę suchą,

powinna posiadać co najmniej trzy następujące pomieszczenia

1) warzelnię,

2) prasownię ,

3) suszarnię.

§ 24.

mniej

1. Kazeiniarnia powinna . posiadać

co

naj-

1) kocioł serowarski lub serowarską wannę;

2) urządzenia do rozdrabniania skrzepu;

3) prasy albo wirówki do oddzielania nadmiaru wody;

4) urządzenia do badania kwasowości mleka, ,b oznaczenia zawartości wody w kazeinie oraz zawlrtości

tłuszczu w mleku odtłuszczonym. .

2. Kazeiniarnia, w której prowadzi się suszenie kazeiny, powinna posiadać ponadto

1) młynek do rozdrabniani~ mokrej kazeiny;

2) suszarnię g 'wa rantującą prawidłowe wysuszenie

kazeiny.

Rozdział VII.

Przepisy ogólne.

§ 25. 1. Mleczarnie, maślarnie, serownie i i:azeiniarnie, w których oprócz zasadniczych czynności określonych

w niniejszym rozporządzeniu dla tych typów zakładów

mleczarskich (§§ 10, 15, 19, 22) prowadzi się jako ubo:!zny

inny rodzaj czynności przewidziany dla innych zakładów

mleczarsldch, powinny posiadać oprócz pomieszczeó

. określonych w niniejszym rozporządzeniu dodatkowe

pomieszczenia co najmniej w następującej ilości

mleczarnie - do wyrobu masła jedno pomieszczenie,

mleczarnie i maślarnie do wyrobu serów, przeznaczonych

do spożycia w stanie świeżym, je~eli rozmiar przerobu przekracza 200 litrów dziennie - jedno pomieszczenie,

mleczarnie i maślarnie do wyrobu serów dojrzewających

- dwa pomieszczenia i dojrzewalnię,

serownie do wyrobu masła z serwatki lub mleka nie nadającego się do wyrobu serów w ilości przekraczającej 10 kg masła dziennie jedno pomieszczenie,

",

, '

"

POz. 24 i 25

----

24 .....

Dziennik Ustaw Nr.A

cy. Pomieszczenia za.kła~ów mleczarskich powinny być

zaopatrzone w urz ądzenia wentylacyjne, umożliwiaj ąc e

stałe oo-świeżanie powietrza.

2. Pomieszczenia przeznaczone do f ermentacji śmie­

tany, warzenia, .prasowania, solenia i pielęgnacji serów

oraz przechowywania mleka podstojowego powinny być

urządzone w sposób zapewn i. ający możność utrzylnai1ia

odpowiedniej temperatury. Pomieszczenia przeznaczon e

do pielęgnacji serów powinny być . ponadto urz ądzon e

w sposób umoż liwiają cy utrzyma...'1ie odpowiedniej wilgotności oraz zaopatrzone w przyrząd do j ej oznaczenia.

mleczarnie,maślarn ie i

serownie

do wyrobu kazeiny mokrej - jedno pomieszczenie,

do wyrobu zaś kazeiny suchej - dwa pomieszczenia.

2. Zakłady mleczarskie określone w ust. 1 powinny

posiadać oprócz urządzeń p rzewidzianych dla danego typu zakładu również określone w niniejszym rozporz ądze­

niu urządzenia zależnie od rodzaju czynności ubocznych,

§ 26. Zakłady mleczarskie, w których odbiór dzienny mleka przekracza 3000 litrów, powinny posia dać oddzielne pomieszczenie przeżnaczone n a laboratorium.

1. Zakłady mleczarskie powinny posiadać

do chłodzenia , u możliwiające utrzymanie

w ciągu całeg o roku temperatur, przewidzianych w r ozporządz eniu niniejszym, lub urz ąd zenia d o przechowy·wania w tym celu odpowiedniej ilości lodu,'

2. Mleczarnie przerabiające ponad 1.500.000 litrów ·

mleka rocznie winny posiadać m echaniczne zespoły

§ 27,

być

urządzenia

działanie.

Zakłud

§ 30.

mle c?arski powinien posiadać odpo-

}Viednią ilość sprawdzonycll termometrów do wE;<;ysi.:~i~h

czynno ści, przy których k onieczna jest obserwacja t ern:"

peratury. \V pasteryzatorach t ermometry powin,1j,r l"'ć

umieszczone na stałe w sposób umożliwiający doklalc11e

odczytanie temperatury.

chłodnicz.e.

3. Zakłady mleczarskie zaopatrujące w mleko miasta

o ilości miesz kań ców powyżej 50 ..000 powinny po siada ć

aparaty do pasteryzacji mleka gwarantujące spasteryzowanie całej ilości dostarczanego.mleka i mechaniczne ze-

§ 31. ' l. Zakłady mleczarskie powinny być zaopa- •

trzone w wodę zdatną do picia dla ludzi w dostatecznej

ilości przy normalnej pracy . zakła du mleczarskiego i do

utrzymania pomieszczeii. i urządzeń w n ależytej czy~

społy chłodnicze.

4. Mechaniczne zespoły chłodnicze, jak również maszyny napędowe (maszyny parowe, motory spalinowe

itp.) z wyjątkiem motorów elektrycznych nie m ogą mieścić się w pomieszczeniach, określonych w rozp orządze­

niu niniejszym. Jedynie zespoły do sztucznego wytwarzania zimna, połączone nierozdzielnie z oziębiaczem, nie

wymagaj ą oddzielnych pomies zcz e ń.

5. Zakłady mleczarskie, zaopatrzone w urządzenia

do wytwarzania pary, powinny posiadać urządzenia do

wyparzania konwi.

§ 28. 1. Rozmiary

poszczególnych

pomieszczeń

w zakładach mleczarskich powinny być dostosowane do

ilości i wielkości znajdujących się w nich urządzeń, zapewniać łatwy dostęp do tych urządzeń podczas pracy

f ich oczyszczania oraz łatwe i sprawne wykonywanie

wszelkich czynności w zakładzie mleczarskim przy zachowaniu należnej staranności, dokładności i czystości w pra-

§ 29. Urządzenia zakładów mleczal'skichvowlrmy

utrzymywane w stanie ·zap ewniającym ich spl'awne

stoś ci.

2. Zakłady mle~zar~kie, położone w mi ejs cowościach

nie posiadających sieci wodociągowej, powinny posiadać

studnie artezyjsk ie, wiercone lub zwykle, stale przykryte

i zaopatrzone w urz ądzenie doprowadzające wodę do zakładu

§ 32. W pomieszczeniach zakładu mleczarskiego nie

wolno umieszcz a ć urządzeń lub sprzętów nie związanych

z ich pracą ani też wykonywać cz ynności nie przewi~

dzianych w niniejszym rozporządzeniu.

§ 33. Rozporządzenie

z dniem ogłoszenia.

l

Minister

niniejsze

wchodzi w

życie

Przemysłu i Handlu: w z. E. Szyr

Minister Zdrowia: T. Micl1ejda

25

.

ROZPORZĄDZENIE

MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCJ

z dnia 28 grudnia 1948 r . .

wydane w porozumieniu z Ministrem Oświaty w sprawie stypendiów dla studentów wydziałów prawa uniwersytetów krajowych.

Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 18 marca 1933 r.

• o państwowych stypendiach oraz innych formach pomocy

dla młodzieży szkół wyższych (Dz. U. R. P. Nr 25, poz. 207)

zarządza się, co następuje

1. Ustanawia się beżzwrotne stypendia dl~ niezamożnych i pilnych studentów wydziałów prawa uniwersytetów krajowych z sum wnoszonych corocznie do

budżetu Ministerstwa Sprawiedliwości.

2. Il qść stypendiów oraz wysokość stypendium dla

jednego studenta określa na każdy rok budżet owy Minister Sprawiedliwości w pGrozumieniu z Ministrem

§ l.

Oświaty.

§ 2. l. Stypendia będą przyznawane studentom,

obywatelom polskim, którzy mają ukończony pierwszy

rok studiów.

2. Stypendia będą przyznawane studentom drugiego

i trzeciego roku studiów na okres roku kalendarzowego

lub na okres pozostały do końca danego roku kalendarzoWego, zaś studentom czwartego roku na czas do dnia

30 września , daąego roku.

3. Stypendia płatne są w r atach, miesięcznych z góry.

§ 3.

1. Pierwszeństwo

przysługuj e

do

uzyskania

stypendium

Poz. 23 i 2'1

ROZPORZĄDZENIE MlNISTRA OSVVIATY

z dnia 2 !;I listopada 1948 r.

o zwinIęciu, utworzeniu i pr3emianowaniu katedr i zakładów naukowych w Uniwersytetach Jagiel!ońskim i Poznańskim.

łączonym z nią zakładem naukowym na katedrE;' geo-

Na podstawie art. 20 dekre tu z dnia 28 października

1947 r. o organizv.cji nauki i szkolnictwa wyższego (Dz.

U. R. P. Nr 68, poz. 415) zarządza się, co na stępuje

grafii I.