Dekret z dnia 22 stycznia 1946 r. - Przepisy wprowadzające prawo rodzinne.

Art. 1. W obesie czasu drO dnia 31 grudnia 1946 r. Minister Sp'rawiedliwości może notariusz6w hez ich zgJody pr~en06ić do innych

miejscowości oraz zwalniać z zajmowanych staI1Jowisk.

Art. Z. W okresie czasu do dnia 31 grudnia 1947 r. Minister Sp'rawiedliwości władny

jest w razie op'różnienia się stanowiska notariu~la powierzyć czasowo sędziom lub pI1okupatorom pełnienie obowiązków notariusza.

Art. 3. Wykonanie niniejszegrO dekretu porucza się Ministrowi Sp'rawiedliwości.

Art. 4. Dekret niniejszy wchodzi w życie

z dniem ogłoszenia.

w /z Prezydent Kraj.owej Ra:dy Narodowej

Stanisław

Szwalbe

Prezes Rady Ministrów

Edward Osóbka-MoraW5ki

Minister Sprawiedliwości

H~.'frylt $wi4tlt.!'w~lti

- - 99

' 53

DEKRET

z dnia 22 stycznia 1946 r.

Przepisy wprowadzające prawo rodzinne.

Na podstawie ustawy z d:nia 3 stycznia

1945 r. 'O trybie wydawania dekretów z mocą

ustawy (Dz. U. R. P. Nr 1, poz. 1) - Rada

Ministrów postanawia, a Prezydium Kraj,owej

Rady Narodowej zatwierdza, co następuje .

Rozdział I.

Przepisy ogólne.

Art. I. Z dniem wejścia w życie prawa

rodzinnego tracą moc wsz,e lkie pTzepisy, dotyczące przedmi,otów, un:ormowanych w prawie r':ldzinnym, Q ile przepisy poniższe n~e

stan'Owią inacz'ej.

Art. H. Uchyla się

1) ustawę z dnia 13 lipc a 1939 r. o ułat­

wieniu przysposobienia mał o letnich (Dz , U. R.

P. Nr 63, poz. 416);

2) rozpo rządze nie Ministra Sprawiedliwości

z dnia 24 kwietnia 1945 r,. wydane w porozumieniu z Ministrem Pracy i Opieki Społtecznej

oraz Ministrem Administracji Pu'blic,znej Q wyznaczeniu 'o rganu opieki .sPQleczlliClj, powołaneg1o

do wyrażenia w imieniu dziecka nieznany.cłJI

rodziców lub dziecka OpUslcz:p nego zgody na

przys posobienie w trybie ustawy z dnia 13 lipca 1939 r. (Dz. U. R. P. Nr 16, poz. 91).

Art. m. J e żeli dotychczasowe przepisy, utrzymane w mocy, powołują się na uchylo.

ne prze p~sy bądź też 'Ogólnie 'Odsyłają d'O pr1Jepisów prawa cywilnego, dQty,czących przedmiotów unormowanych w prawie I1odzinnym, stosuje się odpowiednio przepisy prawa rodzinne go.

Art. IV. § 1. Jeż:eli ustawa inaczej nie

stanowi, l1oszcz.enia oparte na przepisach pTawa

mdzinnego nie ulegają prl'edawnieniu.

§ 2. Przepisu § 1 nie stlosujoe się do

mszczeń o zaległe świadczenia majątkowe.

§ 3. W przypadkach, w których przedawnienie jest przewidziane, snosuje się odpowiednio pifZ:episy IDodeksu z.obowiązań Q przedawnieniu.

Art., V. Wysok:ośó i czas trwania wszelkiego

rodzaju świadczeń alimentarnych, ustaLonych

prawomocnym orzeczlenŁem sądowym lub umową, a opartych na prz'e pisach prawa mdzinnego, mogą być zmienione w miarę zmiany oko~

2) art. 735-738, 756-766, 773 i 908 IDodeksu Napoleona;

3) art. 1661 i 1662 ustawy postępowania

cywilnego z 1864 r " utrzymane w mocy art.

XVII § 1 pkt 12 przepisów wpI'Owadzających

kodeks postępowania cywilnego;

4) ustawę z dnia 13/26 maja 1913' r,. lO

polepsz:e niu losu dzieci ni,eślubnych (Zb. pr.

i rozp. Nr 114, poz. 998);

5) art. XVII § 1 pkt 8 przepisów wprowadzających kodeks postępowania cywilnego.

Art. VJI. W kodeksi,e Napoleona wprowadza się zmiany następujące

1) art. 723 'Otrzymuje brzm1enie

"Prawo Qkl'eśla porządek spadIDobrania pomiędzy dziedzicami prawymi; w ich braku mają tek przechodzi do pozostał, ego małżonka, a

gdy tego nie ma, do państwa.";

2) art. 724 otrzymuje brzmienie

"Dziedzice prawi samym przez się prawem

wwiązani są w majątek, prawa i skargi zmarłl e­

~o , pod obowiązkiem zaspokojenia wszystkich

ciężarów spadku; małż.onek przy życiu pO'zostaty i państwo powinniżąd ać wprowadzenia w posiadanie w drodze sądowej w,edług f'Orm, jakie będą określo ne.";

3) art. 730 otrzymuje brzmienie

"Dzieci niegodnego, priychodzące do spadku prawem własnym, a nie prawem zastępstwa,

nie są za winę swego ojcą. wyłąc:wne.";

4) art. 767 otrzymuje brzmienie

"Gdy zmarły nie powstawia krewnych

w stopniu uprawniającym dlO dziedziczenia"

spadek po nim. należy do pozostałego przy'

życiu małżonka nierozwiedzionego" .

R o z d z i a ł III.

Przepisy szczególne

dla obszaru mocy obowiązującej

kodeksu cywilnel!0 austriackiego.

Art. VIII. § 1. Uchyla się

1) §§ 40-42, 137-186, 211 ust. 1 pkt 1 i

4, 752--756, 1220-1223, 1231 zdanie ostathcznQści.

nie i 1458 ~odeksu cywilnego austriackiego;

R o z d z i a ł II.

2) patent z dnia 22 lutego 1791 r. (Zb.

Przepisy szczególne

u. s. Nr 115);

dla obszaru mocy obowiązującej

3) dekret nadworny z dnia 1 kwietnia

kodeksu cywilnego Królestwa Polskiego.

1813 r. (Zb. p. p. XL Nr 32);

Art. VI. Uchyla się

4) dekret . kancelarii nadwornej z dnia 21

1) art. 236-344, 347-351, . 358-363, 430

i 485 IDPdeksu cywilnego KrólestWa Polskiego; 1 kwietnia 1820 r. (Zb. u. s. Nr 1659);

5) dekret kancelarii nad'Mornej z dnia 18

lipca 1834 r~ . (Zb. p. p. LXII Nr 83);

6) dekret nadworny z dnia 15 czerwca

1835 r., ( Zb. u. s. Nr 39);

7) dekret nad'Morny z dnia 28 cz,e rwca

1837 r. (Zb. u. s. Nr 209);

8) rozporządzenie z dnia 29 czerwca 1850 r.

(Dz. u. p. austr. Nr 257);

9) rozporządlZeroe Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 24 maja 1859 r. Nr 7058 ;

10) rozporządzenie Ministerstwa S praw Wewnętrznych z dnia 20 lisDopada 1871 r. (Dz_

u. p. austr. Nr 299);

11 ) rozporządzenie Ministerstwa SpTawiedliwości z dnia 10 list.opada 1893 r. (Dz. urz.

austr. Min. Sprawiedl. Nr 31) ;

12) art. XVI us tawy zaprowadzającej no nnę

jurysdykcyjną z dnia 1 sierpnia 1895 r. (Dz.

u. p. austr. Nr 110)) - utrzymany w mocy art.

XXV pkt 1 przepisów wprowadzających k.odeks postępowania cywilnegoQ;

13) rozpo,rządzenie Ministerstwa Sp rawiedliwości z dnia 3 grudnia 1899 r. (Dz. urz.

.

" austr. Min. Sprawie dl. Nr 49);

14) §§ 15- 17 no weli I d o kodeksu cywilnegK> austriackiego (r.ozporządzenie ces.

z dnia 12 paździe rnika 1914 r . - Dz. u. p.

alistr. Nr 276);

15) art. XXVII pkt 5 przepisów wprowadzających kodeks postępowania cywilnego ;

16) art. VIII pkt 1 i 2 przepisów WpI10wadzających prawo o soGowe.

§ 2. Wart. X §§ 1 i 2 przepasow wpwwadzających prawo osobowe skreśla się powołc:ny w t ych przepisach § 176 kodeksu cywilnego austriackiego.

§ 2. \V art. 26 dekretu z dil1ia 29 si'e:rpnia

lQ45 r. w sprawie postępowania o uznanie

za zmarłe go· i Q stwie rdzenie rzgonu (Dz. U.

R. P. Nr 40, p oz. 22e) skreśla się końc'O'Me

wyrazy ".oraz sądowi opiekuńcz'enlu celem przywrócenia władzy oj co w,s kiej" .

Art. IX. § 1481 kodeksu cywilnego austriackiegK> 'Otrzymuje brzmienie

"Zobowiązania, które 'Odpowiad:ają powyżej ( § 1459) przytoczonemu prawu swobodnego

r;ozpmządzania swoją własnością, np. iobowią­

zek dozwolenia podziału rzeczy wspólnej lub

oznaczenia granic, nie mogą ul~ pr,zedawnief

niu".

i

,

Rozdział

IV.

Przepisy szczególne

dla obszaru mocy ob owiązującej

kodeksu cywilnego niemieckiego.

Art. X. Uchyla s ię

1) §§ 194 ust. 2 i 1589-1772 kodek!u cywilnego niemiecki,e g,o ;

ł'-oz.

94

Dziennik U:staw Nr 6

53

2) §§ 746 i 862 ustawy 'O l>ostępowaniu cywilnym z 1877 r ., utrzymane w mocy art. LII

przepisów wpJ.1owadzających prawo o sądowym

POs.tępowaniu egzekucyjnym ;

3) art. XXXI § 2 pkt 3 przepisów wprowadzających kodeks . p ostępowania cywilnego .

Rozdział

V.

Przepisy szcz~gólne

dla obszaru mocy obowiązującej

tomu X cz. 1 Zwodu P.' 8W.

Art. XI. Uchyla się

1) art. 119-211,' 226, 995 i 1112-11lCJ1

tomu X cz . 1 Zwodu Praw;

2) art. 1460 1- 12 ustawy postępowania cywilnego z 1864 r ., utrzymane w mocy art. XVII

§ 1 pkt 10' przepisów wprowadzających kodeks

pos tępowania cywilnego.

R o z d z i a ł VI.

Przepisy procesowe.

Art. XII. W tytule V księgi drug1ej cz ęści

pierwsz,ej kodeksu post ępowania cywilnego p.o

w zdziale I, wprowadzonym art. VIII pkt 2 przepisów wprowadzających prawo małżeńskie, u~ieszcza się jalm r ozdział I a przepisy w brzmiemu

n RO Z d z i a ł

la.

Postępowanie W sprawach ze stosunków

rodziców i dzieci.

Art. 457 19 . W sprawach 'O ustalenie, czy

strony pozostają ze sobą w stosunku rodziców

i dzieci, srasuje się przepisy kodeksu postępo­

wania cywilnego ze zmianami, przewidzianymi

w rozdziale niniejszym.

Art. 457 2

Strona

ubezwłasno wolniona

częściowo ma zdolność pr,ocesową.

Art. 457 21 . Pełnomocnictwo ogólne nie wystarcza do występ'owania w sprawie. Zastępstwo

strony przez auwokata nie jest obowiąz kowe

w plO~tępowaniu przed sądem okręgowym.

Art. 45T.12. Rozprawa odbywa się 'bez wzglę­

du na niestawiennictwo jednej ze stron.

Art. 457 23 • Jeżeli s trona osobiście wezwana

nie ~tawi się bez usprawiedliw10nych powod6w

na rozprawę, sąd mo ż e ją skaz ać na grzywnę

według p rzepisów o karach za pogwałoen~e

obowiązków świadka, jednak nie może nakazać sprowadrenia jej przymusowo do sądu.

Art. 457 24 • § 1. Sąd nie jest związany

uznaniem żądania powództwa ani przyznaniem

faktów ; może też dopuścić dowód, którego

strony się zrzekły lub któremu się sprzeciwiły

oraz żądać złożenia przysięgi pr~ez świadka

lub biegle~o, chociażby strony zwolniły g.o

od niej.

§ 2. Przepis art. 359§ 2 nie ma zastoso'

wania.

°.

-

Art. 45725 • § 1. Postępowanie umarza się

w razie śmierci jednej ze stl'On, a jeżeli w charakterze tej samej stJ.10ny występuje kilka oOsób w razie śmie rci wszystkich tych osób, z zastrzeżen~em wyjątków, przewidzianych w § 2.

§ 2. Postępowanie zawiesza się

1) w razie śmierci powoda - w sprawie

o zaprzeczenie urodzenia z małże6stwa, wytoczonej przez męża matki;

2) w razi'e śmie rci pozwanego - w sprawie o zaprzeczenie urodzenia z mał~eństwa, wytoczonej przez dziecko, w sprawie o odjęcie

uznaniu dziecka pozamalże6'3kiego mocy prawnej i w sprawie G ustalenie ojcoOstwa pozamałże6skiego .'

§ 3 .. W przypadkach, wymienionych w § 2

pkt 1, postępowanie umarza się, jeżeli w ciągu

sześciu miesięcy od dnia śmierci powoda osoby, uprawnione do dziedziczenia po nim obok

lub zamiast dziecka, nie zglas z ają wniosku o

P'oz. 53

Art. XVI. Powstają w mocy obowiązki alimentarne, oparte na stosunkach unonnowanych w prawie rodzinnym, jeżeli <Iostały u'3talone prawomocnym orzeczeniem sądowym,

lub umową przed dniem wejścia w życie tego

prawa.

Art. XVIl. Przepisów prawa rodzinnego nie

stosuje się do spraw o zaprz'eczenieuI'Odz1enia

z małżellstwa, wszczętych przed dniem wejścia

,y życie tego prawa.

Art. XVlIJ. W ciągu roku od dnia wejścia

w życie prawa rodzinnego, ulegają umorzeniu

deenia z małże6stwa dziecka, urodzonego przed'

tym dniem, jest dopuszczalne mimo upływu terminów, przewidzianych w prawie rodzirmym, jeżeli mogłoby onlO nastąpić według prawa dotychczasowego .

Art. XIX. § 1. Sprawy Q wyposażenie (wyprav.. ę) dzieci pr~ez l10dziców z mocy obowiązku

ustawowego) będące w toku w dniu wejścia

w życie prawa rodzinnego, ulegają umorzeniu

podjęcie postępowania.

z

mocy samego prawa.

§ 4. W sprawie I() zaprzecz,e nie umdzenia

§ 2 . Orzeczenia sądowe w tym przedmiocie,

z małże6stwa, wytlo czonej przez dziecko, oraz

w sprawie o odjęcie uznaniu dziecka pozamał­ które stały się prawomocne przed dniem wejścia w życie prawa l1Odzinnego, podlegają wy:ŻJe6skie go mocy prawnej postępowanie p ode jmuje się z chwilą ustanlOwienia kuratora przez konaniu.

władzę lOpieku6czą stosownie do priJepisów praArt. XX. § 1. Jeżeli w chwili wejścia w ży­

wa rodzinnego.

cie prawa rodzinneg.o dziecko znajduje się pod

Art. 457 26 • Wyrok prawomocny ma także opieką, a według przepisów tego prawa powinI!0 podlegać władzy rodzicielskiej, opieka ustaskutek w stosunku do osób trzecich".

Je z mocy samego prawa.

R o z d z i a ł VII.

§2. Władza ,opieku6cza wyda bezzwłocznie

Przepisy przejściowe.

zarządzenia potrzebne w związku z prz,ejściem

Art. Xlłl. Prawo rodzinne stosuje się dlO u- dziecka spod opieki pod władzę rodzicielską.

normowanych w nim stlOsunków prawnych, cho§ 3. Władzę rodzicielską nad dZieckiem

ciażby powstały przed jego wejściem w Iży_'

uznanym lub uprawnionym przez akt władzy

de, lO ile przepisy poniższ,e nie stanowią inaczej. pa6stwowej sprawuje to z ,rodziców, przy któArt. XIV. § 1. Ważność czynności prawnych rym dziecko się wychowuje, aż do czasu poz 'zakresu, unoOrmowanego prawem rodzinnym, wierzenia jednemu z rodziców władzy l1odzicieldokonanych przed dniem wejścia w ŻyJCie tego skiej w trybie art. 73 prawa rodzinnego_

prawa, 'Ocenia się według przepisów dotychczaArt. XXI. Zdniem wejścia w życie prawa

sowych.

rodzinnego ustają praw:a i obQwiązki do,r adey

§ 2. Jeżeli jednak według tych prz,e pisów (współopiekuna), ustanowionego dla matki

do ważności czynności prawnej potrzeba ze- dziecka według przepisów dotychczasowych.

zwolenia sądu (rady familijnej, rady opieku6Art. XXII. Powstaje w mocy oneczlo ne praczej), a w dniu wejścia w życie prawa mdzin- womocnie przed dniem wejścia w życie prawa

nego sprawa o udzielenie zezwolenia nie zlOlstała rodzinnego .odebranie, zawie sz'e nie lub ogranijeszcze wszczęta) wówczas potrzebę zezwolenia, czenie władzy rodzicielskiej (ojoowski,e j), co

i warunki je g.o udzielenia ocenia ' się według nie wyłącza zmiany tych orzeczeń stosownie

przepisów prawa rodzinnego.

GO przepisów prawa rodzinnego.

§ 3. Jeżeli sprawa o udzielenie z'etlwolenia

Art. XXIlI. § 1. Stanowisko prawne dzieci

jest już w toku w dniu wejścia w życie prawa

p'0zamałżeńskich, urodzonych przed dniem wej:rodzinnego, stosuje się nadal przepisy dotychczasowe) chyba że według prawal"od2innego ścia w życie prawa rodzinnego:, ocenia się wezezwolenie nie jest potrzle bne. W tym ostatnim dług przepisów tego prawa.

§ 2. W szczególności

przypadku postępowanie ulega umorz'e niu z mo1) dzieci pozamałżeńskie nabywają prawa

:y samego prawa.

w

stosunku

do matki i jej rodziny, chociażby

Art. XV. Przepisy artykułu poprz,edzająceg.o

nie były uznane przez matkę;

.

słosuje się odpowiednio do czynności prawnych,

2) ustalenie ojcostwa pozamałżeńskiego

dotyczących osoby . poz1ostającej pod władzą

w drodze orzeczenia sądowego, wydanei"o na

rodziciele k'l.

Dziennik UsławNr 6

Poz. 53 i )4

podstawie przepisów dotychczasowych, ma skutki przewidziane w prawie r odzinnym na przypadek ustalenia ojcostwa przez wyrok są,dowy;

sąd na wniosek dziecka nada mu w trybie

postępowania ni,e spo rnego nazwisko ojca, chyba że matka się temu spr~eciwi;

3) dzieci uwa ża się za uprawnione z m ocy

Ilamego prawa, jeżeli spełnione SA warunki;,

przewidziane wart. 63 prawa 'l1odzinneglol;

4) dzieci . uznane pr.zez ojca przed dn~em

wejścia w życie prawa I'odzinnego uważa się

za dzieci uznane w I'ozumieniu tego prawa,

je:żJeli uznanie dokonane zostalo w fo rmie, przewidzianej wart. 64 § 2 prawa rrodzinnegJo.

lub wobec sądu;

I

5) dzieci uprawnione przez akt władzy

państwowej mają stanowisko prawne dzieci

z malżeństwa bez względu na ogranicze nia,

zawarte w akcie uprawnienia.

§ 3. Prawa nabyte przez dzieci pm: amał­

żeńskie z mocy powyższych przepis;)w nie uwłaczają rrawom nabytym już przedtem przlez

osoby trzecie.

Art. XXIV.Sprawy o uprawni,e nie dżieci pozamałżeńskich przlez akt w ładzy pa(lstwowej,

będące w toku w dniu wejś,cia w życie prawa

rodzinnego, ule gają umorzeniu z mocy samego

prawa.

i

. Art. XXV. Jeżeh dzieck:o wedlug przepisów

jJrawa rodzinnego ma prawo do inneg"J nazwiska aniż,e li to, które nos iło przed dn~em wejścia w życie tego prawa, ur;~ ędnik stanu cywil nego s po rząd zi na wniosek interesowan ego o J piowiednią wzmiankę w ak tach stanu cywilnego,.

Art. XX VI. § 1. Skutki aktu przysposobienia,

kt6ry uz y sk ał m oc przed dniem wejścia w ży­

cie prawa rodzinnego, ocenia się według prawa

dotychczasowego..

§ 2. Strony mo gą jednak przez zgadne

oświadczenie do stosować skutki powyższe do

przepisów prawa rodzinnego przy zachowaniu

przepisów tegJoż prawa o ustanowieniu stosunku

przysposobienia.

.

Art XXVII. § 1. Do czasu wejścia w życie .

]edTIlOlitego prawa spadkowego

1) dziecko pozamał:żJeńskie ma w zakresi,e

wzajemnych ' praw spadkowych stanowiskJo

dziecka z mał:żJeństwa w stosunku dio matki

i jej rodziny, a dz1ecko uprawn1one, uznane

i zrównane - także w stosunku do ojca i jego rodziny;

2) przyrsJpo15ohiony dziedziczy po przyspo~abiającym na równi z dzieckiem z małżeń­

stwa, jeżeli w akcie przysposobienia nie postan.owiono inaczej;

3) przysp1o's obi.ony nie ma praw spadkowych w stosunku do rodziny p'rzysposabiają­

e,eg'o i zachowuj,e prawa sp'ad~owe w st.osunku

do swojej rodziny;

4) przysposabiający nie ma praw sp'a:d~o­

wych w sbosunku do przysposobionegJO.

§ 2. Przepisów § 1 nie stosuje się do

spadków .otwar tych przed dniem wejścia w ży­

cie prawa rodzinneg;o.

R o z d z i a ł VIII.

Przepisy końcowe .

Art.XXVm. Wyk.onanie niniejsz,eg;o dekretu

porucza się Ministrowi Sprawiedliwości .

Art. XXIX. Dekret niniejszy wchodzi w życie z ;dniem 1 lipca 1946 r..

.

Prezydent Kraj-owej Rady Nal'Od.owej

B o lesław Bierut

w/ z Prezes Rady Ministrów

Władysław G omułka

Minister

Sp'rawiedliwości

Henryk Swiątk owski

54

DEKRET

z dnia 24 stycznia 1946 r.

o przenoszeniu i zwalnianiu notariuszów oraz o powier.z aniu pełnienia obowiązków

notariuszów sędziom i prokuratorom w okresie przejściowym.

Na podstawie ustawy z dnia 3 stycznia

1945 r. Q trybie wydawania dekretów z mocą

ustawy (Dz. U. R. P. Nr 1, pioz. 1) - Rada

Ministrów postanawia, a PI'ezydium Krajowej

Rady Narodowej zatwie rdza, 00 następ'uje