Dekret z dnia 22 stycznia 1946 r. - Prawo rodzinne.

Art. 1. § 1. Kre wnymi w linii pI1Os t.ej s ą

oSoOby, z których jedna pochodzi od drug iej.

Krewnymi w linii boczne j s ą osoby, które PlO '

chodzą 'O d wspólnegO' przodka, ' nie b ędąc ze

sobą spDkrewnione w linii pI1Ostej.

§ 2. StJpień pokrewieńs twa o znacza się

~ edług liczby ur odz,e ń , wskut,e k któr ych PlO '

wstał,o

pO'kr e wie ństwo.

Art. 2. § 1. Krewni jednegoO z małżonk ó w

powinO'watymi jegoO współmałiJO'nka w linii

i w stopniu pokrewieńst wa.

§ 2. Us tanie związku małżeński'e go nie

przerywa powinowactwa.

są

Rozdział

II.

alimenterny.

Art. 3. § 1. Krewni wstępni i zst ępni 00 blO wi ąz ani s ą dO's tarczać s obie nawzaje m w razie niedlOstatku śl'Iodk6w utrzymania. Również

na wdzeństwie rodzonym ciąży ten 'Obo wiązek,

je żeli jego wykonanie nie spowoduje dla zo b'O~iązanego i jego rodziny nadmiernegO' uszc.zerbku.

§ 2. OhO'wiązek zstępnych jest bliższy TIlZ

w stępnych ; ob owiązek rod zeństwa j'est dalszy

niż ob O' wiąz, e k wstę pnych. Na krewny;ch bliż­

szych stopniem dąży 'Obowiązek przed dalszymi, a spO'krewnieni w równym stopniu przyczynić się mają w miarę sweg'o stanu m aObowiązek

j ą tkO'wego.

Art. 4. § 1. Swdki utrzymania dO'starCzane być powinny w -O'dp'O wiednim stosunku

do potrzeb osoby uprawnionej i dtO stanu majątkowego osób ZOhO'wiązanych.

§ 2 .. Swiadczenia ulegają 'Obniżeniu, j,eż,eli

potrzebUjący ze względu na swe postęp D wanie

nie zasluguj,e na pomoc.

86 -

§ 3. W razie niemożncści przyczynienia

się odpowiednią kwotą pieniężną sąd może 'Orzec, że zcbowiązany dostarczać 'będzie uprawnionemu śrcdków utrzymania w natur~e lub

że przyjmie ~o do siebie na mieszkanie i uD z i a ł II.

Dzieci z małżeństwa.

L

Pochodzenie z małżeństw a.

Art., 5. D żieckc, które ul'Odziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem

trzystu dni od jego rozwiązania, ma za sobą

domniemanie urodzenia z małżeństwa.

6:.

Art.

§ 1. Mąż matki może zaprzeczyć

urodzen~e dziecka: z małżeństwa w ciągu trzle ch

miesięcy o·d uz yskania wiadomości Q urcdzeniu;

się dziecka. Bieg tego terminu zawiesza się,

J€żeli uprawn~ony do zaprzeczenia doznał prz'e s-zk1ody wskutek siły wyższej ,

\ § 2. Zaprzeczenie może być opart,e tylkc

na tym. że zachcdzito oczywiste niepoc1Jobi'ell1 stwo, aby mąż mógł być ojcem dziecka. Jednak

gdy dzieclwumdziło się przed sto osierndzie·

siątym dniem od zawarcia małżeństwa, wystarcza samo zaprz,eczenie, jeżeli nie będzie

uprawdopodobnione, że mąż 'Obcował z matką,

d1.iecka w czasie od trz'e chsetnegc do sto osiem dziesiątego d:nia przed urodzeniem się dziecka.

Art. 7. Mąż nie może zaprzeczyć um dzenia aziecka z małżeństwa, jeżeli w chwili

zawierania związku małżeńskiego wiedział 10

ciąży matki albo jeżeli w jakikolwiek sposób uznał dzieck10 za swoje, chyba że uznanie

spowodowane zostałc podstępem.

Art. 8. Zaprzeczenia dokcnywa się dropowództwa prwciwko dziecku i matce lub

przeciw jednej z tych osób, jeżeli druga nie

gą

żyje.

f

I

Art. 9. Zaprzecz,enie nie je it dcpuszczalne, jeżeli ani dziec1w ani matka już nie żyją .

Art. tO. § 1. Mąż ubezwłaslIliowcilniony

częścipwc może zaprz1eczyć ul'Odzenie dziecka

z malżeństwa bez zgody swego przedstawiciela ustawowego.

§ 2. Za mr, .~ a ubezwlasn'owoln~onego calkowicie z powodu chcroby psych~czn~j, w którą popadł przed upływem t erminu do zaprzeczenia, może wytoczyć powództwo jego przed

6tawiciel ustawowy w ciągu triech miesięcy

oC daty swego ustanowienia, a gdy o urcdz@ niu się dziecka drowiedziąJ się później - od

daty rotrzymania wiadomości. J eieli przedstawiciel ustawowy tego nie uczynił, mąż może

po ~taniu nie.,d,olnośó "a,m zap;~yć uro·

~ .

S2

drenie dziecka z małżeństwa; termin trzymiesięczny do wytoczenia powództwa liczy się wówczas od ustania niezdolności do działań

r· rawnych.

Art. 11. § 1. W razie. śmierci męża przed

upływem terminu dro zaprzeczenia może osoba,

upr awn~on a do dziedziczenia po nim ob ok lub

zamiast dziecka, z aprz eczy ć je~o Ul'1 odzenie z mał­

żeństwa w ciągu trzech . mie sięcy od 'd aty śmier ­

ci męża, a jeżeli w dniu tym nie wied'liała o

uJ10dzeniu się dziecka - w ciągu trzech miesięcy

od daty ot r zymania wiadomości, nie p6źlliej

jednak niż w c iągu trzech lat roid daty śmie rci

rr:ęża .

.

[ : I

trzymanie.

Rozdział

P~.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się onpowiednio

w r azie zaginięcia męża przed upływem terminu dc zaprzeczenia, jeżeli zaginiony został'

nas tępn ie uznany za zmarłego'. W tym przypadku zamiast daty ś mie rci miamdajną. jest data

uprawromocnienia s ię postancwienia o uznaniu

za zmarłego.

Art. 12. § 1. Po upływ ie terminu zap rzeczenie j,e st dopuszczalne tylk!o wówczas, gdy

zaniechanie zaprzeczenia albc uznanie przez mę­

ża dziecka za swroje spowodowane zostało pod·

stępem.

§ 2. Pozew wnosi się w tych przypadkach

w c iągu trzech miesięcy od wykrycia podstępu.

Art.. t 3. § 1. Dziecko może nie później

przed upływem l'ó'ku od uzyskania p eił!rJ.,o ­

letności zaprzeczyć w drodze powództwa swojel

urodzenie z małżeństwa) jeżeli z.achodzibo oczywiste niep:x:)robieństwo, aby mąż matki mógł .

być j-ego ojcem.

§ 2. Poz'ew wnosi się przeciwkc mężowi

matki, a gdy on już nie żyje lub jest nLeznany

z miejsca pobytu - przeciwkc kuratorowi, ustano\\-ione mu przez władzę cpie kuńcz.ą celem 0brcny urodzenia dziecka z małżeństwa.

niż

Art. t 4. § 1. Do wytoczenia powództwa

przez dziecko potrzeba zgcdy matki, jeŻJeli jeszcze żyje i nie jest ni'ezdolna do działań p,r awnych. Zgoda musi b yć stwierdz,ona dokumentem drołącz:onym do pozwu.

§ 2. Dziecko nie mają ce pełnej zdolności do działań prawnych mU3i mieć nadto zezwolenie władzy 'Opiekuńczej ' na wytoczenie powództwa.

Art. t 5. § 1. J eżeli dziecko urcdziłc się

w takim 'Okresie czasu po zawarciu przez matkę

ponownego małżeństwa, że istnieje wątpliwość,

z którego małŻJeństwa dzieck!o pochodzi, domniemywa się, że dzieck!o urodziło się z malżeflstwa drugiego.

§ 2. Dowód pochodzenia z małżeństwa

być przeprowadzony hez. zachowania warunków, przewidziany.ch przy zaprze<:Zleniu urodz~nia dzię{:ka z malż.ęń~twa .

p~erwszego moż e

~7

R o z d z i a ł II.

Stanowisko prawne dzieci z małżeństwa.

Oddział

1.

Przepisy ogólne.

,oaowią'zani

są

małż,eństwa nlOseą

na-

Art. 16. RlOelzioe i dzieci

wsp, 1erać się wzajemnie;.

Art. 17. Dzieci z

zwisklO ,o jca.

I

Art. 18. § 1. Rodzice ponoszą ciężary)

z wycho waniem dzieci. Obo wiązek utrzymania dziecka ciąży na mdizicach aż do

U'zyskania przez dziecko mo żności samodzielne810 utrzymania się.

§ 2. Dziecko, które pozols taje we wspólllioSCl rodzinnej na utrzymaniu rodziców, ma 'Obowiązek świadczenia usIug we wspólnym ~3podarstwie.

Art. 19. § 1. Rodzice mają obowiązek

w granicach swej możności dania dziecku wypo~ażenia w razie zawarcia przez nie związku

małżeńskiego lub zalożenia własnego gospodarstwa.

!

§ 2. Dochodzenie wyposażenia w drodze

są;clowej nie jest do~szczalne.

związane

o d dz iał 2.

Władza

rodzicielska w ogólności.

Art. 20. § 1. Małżonlmwie sprawują wspólnie

władzę

rodzicielską.,

§ 2. W razie niezg1odności mdziców roz : trzyga władza opiekuńcza .

§ 3. Obowiązkiem r odziców jest sprawować

władzę

rodzk ielską tak, jak teg;o wymaga

diObrodzieci i interes spotecz,eństwa "

Art. 21. § 1. W razie śmie rci małżonka,

zawieszenia lub odebrania władzy rodzicielskiej władzę tę sprawuj,e drugi z marżonk6w.

§ 2. W przypadku rozwodu lub unieważ­

nienia małżeńs twa w'faclza rodzicielska przypada temu małżonkowi, któremu sąd powierzył

dzieckoI.. Zakr,es uprawnień drugieg,o

z małż'onków okre śla s ąd we'di~ug przepisów

prawa małżeńskiego.

§ :~3. Jeżeli sąd, o rzekając rozwód lub u·

nieważnienie małżeństwa, powie rzył dziedm 10slobie trzeciej, władza r odzicielska małżonk6w

ogranicza się do uprawnień, ustalonych w I()rzecz'e niu s ądowym stoso wnie do przelp isó:w pra'''a małżeńskiego!.

Art. 22. § 1. Każde z l1ódzic6w j,e st w zakresie swej władzy rod'zicielski<ej przre dstawici:elem ustawowym dziecka i r·epl"ezentuje je

w sądzie i pozasącliem. Nie narusza to prawa

dziecka do osobistego działania w granicach

jeglo zdolności do działań prawnych.

PIOZ.

52

§ 2. W razie sprzeczności między interesem

dziecka a iiteresem choćby jedlnre~o z rodziców lub między infer,e sami dzieci wład~a I()p~e­

kuńcza ustanowi kuratora dla ochl1Ql1y praw

dziecka.

Art. 23. Władza 110d~idelska ustaje z osiągnięciem peJ'noldno śd lub z upernoletnieniem dziecka.

d d z i ał 3.

Władza rodzicielska w st(\sunku do osoby

dziecka.

Art. 24. Rodzice kie rują wychowaniem

dziecka. Obo wiązani są przygotować je (:llo zawloc1n odpowiednio dlo swej możności z uwzględnieniem fizycznych i duchowych właści­

Wiości i sHonności dziecka.

Art. 25. § 1. Dziecku winno rod.zicom

posłuszeństwo, dopóki pozostajie pOld' ich wła­

o

dzą .

§ 2. RlOdzice mogą karcić oizireci, b'ędace

władzą, jednak bez sz~oldy diJ.a ich

fizycznego lub moralnego i w granicach wskazanych celem wychowania.

Art. 26. § 1. Rodzice mają pirawo żą'dać

wydania :d'zieci) powstających pod wład~ą rodzicielską, Idd osób nieuprawnionych diO ich

zatrzymania.

§ 2. Przy poszukiwaniu dzieci zaginionych' .

r,odzice mo gą żądać pomo:::y wI'adz publicznych.

pod ich

z{~rowia

O dd ział 4.

Władza rodzicielska w stosunku do majątku

dziecka.

Art. 27. § 1. Rodzice zarządzają mająt­

kiem dziecka, nad którym wy~anują wladzę

rodzicielską.

§ 2. W czasie sprawowania tej! władzy

r odzice nie są obowiązani d<0 skład ania rachunków z zarządu , 00 jeanak nie - uwłacza

prawu wład:zy 'Opiekuńczej do wkroczenia~ jeżeli działają na szklocTę dziecka.

§ 3. Rodzice winni wykonywać zarz.ąd zgodnie z zasadami prawidłlO wej gospodarki.

Art. 28. \i\TIad:za opiekuńcza wyznaczy ku - .

ratora w przypadku', gdy rodzice nie mogą

srrawiować zarządu, albo dla majątku, kt6ry

dziecko otrzymaf.o z wyłączeniem zarządlu md~ic'ów.

I

Art. 29. § 1. Zezwolenie władzy opiekuńcZrej

wymagane jest IdlO waZności na'stę'pującychczyn­

ności prawnych, dlOtyczących dziecka, pozostająoeg;o pod władzą rodzicielską

1) do zbywania i obciążania nieruchomości;

2) do nabywania, zakładania, wydzierża ­

wiania i zbywania przedsi~biorstwa zarob~owego oraz dlO ·przystępowania 'do

~~~~----------------~~---------------------------------

spółki handlowej w charakterze

biście odpowiedzialnego spólnika;

01510-

3) do udzielania prDkury;

4) do zaciągania pożyczek i z)()bowi~ań

wekslowych;

5) do udzice1ania poręczeń i przejmowania

cudzych długów;

6) do zawierania umów najmu lub dzierżawy, jeżdi:tlOsunek umowny ma trwac

po dojściu dziecka do pełnoktn!O'ści;

7) do czynienia darowizn, chyba że odpowiadają one obowiązkowi moralnemu,

względom przyzwoitości lub zwyczajowi;

8) do zrzekania

ków;

się

lub odrzucania spad-

9) dlO zawierania ugód lub czynienia zapisów na sąd polubowny, j " żeli przedmiotem ich jest czynrność prawna, wymieniona w pkt 1)-8).

§ 2. Władza opiekuńcza może udzielić ogólnego upoważnienia do czynJl1ościprawnych,

wymienionych w § 1 pkt 4) i 5), gdy jest too

niezbędne do. prawidłowego zarządu majątkiem,

a zwłaszcza do prowadzenia przedsiębiorstwa,!

zaroblmwego.

Art. 30. § 1. W razie śmierci jednego

z małżonków, unieważnienia maHeństwa lub

rozwodu, tudzież na żądanice wła'dizy IOpiekuń

cz.ej w innych ważnych przypadkach małżonek

który sprawuje władzę J1odzicie1ską nad dziec

kiem, ma lobo wiązek przedł-ożenia wbdzy opiekuńczej inwentarza majątku dziecka i dono.s.ze:uia 10 ważniejszych ~mianach w stanie jego ma·

jątku.

§ 2. Inwentarz może być spisany bądż

przez małŻJonka, który sprawuje władzę rodzicielską, bądź . na jego. żądanie lub na żą­

danie władzy opiekuńczej przez organ, powołany

do spasywania inwentarza w postępowaniu spadkowym.

Art. 31. § 1. Rodzice mają prawo pobi~­

rania pożytków z majątku dziecka w czaSIe

wykonywania władzy rodzicielskiej.

§ 2. Czysty doch8d z teglO majątku ma

przede wszystkim ,obracany na utrzymanie i wychowanie dziecka i jego rodzeństwa,

którego utrzymanie jest ohowiązkiem rodziców.

być

§ 3", Rodzicom przypada reszta dochodów

w stlOsunku, w jakim każde z nich ma ponosić ciężary utrzymania rodziny.

Art. 32. § 1. Prawo rodziców do poobierania pożytków jest niezbywalne i nie podlega

e gzd.ql,c ji.

§ 2. Część dochodu, potrzeb'1:a na utrzymanie i wychowanie dz1ecka i Jego r{)dzeń­

stwa, nie podlega egzekucji na r~ecz wiemycieli rodziców.

§ 3 . Wierzyciele dz~ocka mogą !domagać się

zaspokojenia bez względu na prawo pobierania pożytków przez rodziców.

Art. 33. § 1. Rodzice nie sprawują zarzą­

du ani nie mają prawa plObierania pożytków

z majątku zarobhnego przez dziecko lub z majątku danego mu za zgodą przedstawiciela ustawIQwego dtO swtObIQdnego użytku.

§ 2. Dzieclw, pozostające we wspólności

rodzinnej, lObowiązane jest w razie potrzeby

przyczyniać się do ciężarów utrzymania rod~inY'.

Art. 34. § 1. Rodzice nie sprawuią zaani nie pobioerają pożytków, jeżeli prawa te zIQstały wyłączone przez osobę, od której dzi-eckIQ IOtrzymało majątek.

rządu

§ 2. Rodzice nie mają prawa pobierania

pożytków z 'odziedziczonego przez dziecko majątku, jeżeli dopuścili się czynu, który by pIQciągał za sobą wy,tą.czenie IQd dzie'dziczenia)

gdyby byli powołani d~ tego spadku.

Art. 35. § 1. Rodzice nie sprawują zanie pobierają pożytkÓw, jeżełi sąd,

rozwód lub unieważnienie małżeń­

stwa, powierzył dziecko osobie trzeciej.

r>:ądu ani

orzekając

§ 2. \V tym przypadku osoba trzecia jako

kurator zarządza majątkiem dzi'e cka.

Art. 36. § 1. W razie odebrania wład!zy

rndzicielskiej rodzice traq też prawo pobierania pożytków z majątku dziecka, chyba ż,e

odebranie to nastąprilIQ bez winy roddców.

§ 2. Pozbawienie rodziców prawa pIQbierania pożytków nie m:Jże nastąpić bez równoczesnego od ebrania im ,,,ładzv rodiióelskiej

z zas~rzeżeniem wyjątku, przewidzianego w artykule poprzedzającym.

Art. 37. § 1. Po ustaniu zarządu rOdzice

mają lobowiązek oddać dziecku lub jego przed'stawiciellOwi ustawowemu majątek dz]elcka z równoczesnym zł,ożeniem obrachunku CIO do substancji, jak również co do dochodów, 10 ile rodziclOm nie służy~o prawo pobi-erania pożytków.

§ 2. RIQdzice IOdpowiadają za szkodę wvrzą­

dZIQną

w majątku dziecka nnez nienależyte

wylwnywanie władzy rodzicielskiej. OdpIQwi'edzialność ta nrzedawnia sie z upływem lat

trzech od uzyskania przez dziecko pełnoletności.

Art. 38. § 1. Rodzice, którym służylłio praWIO pobierania pożytków z majątku I::lz~ecka,

nie mogą żądać zwrotu wartości nakładów,

chyba :he przekraczają one zakr,es zwykłej go-

bZlennik Ustaw Nr 6

spodarki i poczynione zostały z innych funduszów niż dochody z majątku dziecka_

§ 2. W tym przypadku stosuje się prwpisy

'O proQwadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.

Rodzice mogą jednak zabrać nakłady z powrotem, przywracając rzecz do stanu pierwotnego.

Art. 39. Przepisy o użytkowaniu stosuje

się odpowiednio do prawa pobierania pożytków

przez rodziców.

o dd z i a ł 4.

Ograniczenie, zawieszenie i odebranie władzy

rodzicielskiej.

Art. 40. Jeżdi rodzice przy wylmnywaniu

władzy rodzicielskiej dopuszczają się zaniedbań

lub czynów, które zagrażają poważnie dobru

dziecka, władza opiekuńcza może wydać zarządzenia konieczne w celu usunięcia tych uchybień.

'

Art. 41. Władza r.odzicielska ojca lub matki ulega zawieszeniu, j,eżcli przlez czas dłuższy

d,oznają przeszkód w jej wykonywaniu. O zawies zeniu lub ustaniu zawieszenia orzleka wła­

dza opiekuńcza.

Art. 42. § 1. Władza opiekuńcza o dbierze

wdz100m lub jednemu z nich władz ę rodzicielską, jeżdi nie są w stanie Jej wy kon ywać albo

jeżeli dopuszczają się takich nadużyć lub zaniedbań, któr e nie pozwalają na dalsze pozostawienie w ich r ękach władzy r.odzidelskiej"

albo gdy sprawujący wl'adzę rodzicielską wstą­

p~ł w ponoQwny związek mał2;p ~ skio a szcz,e gól·

ne okoliczności wymagają odebrania władzy

r·oc1zicielskiej'.

§ 2. Władza opiekuńc z a orzeka również

o przywróceniu władzy ro dzicielskiej na wniosek któregtokoOl wiek z rodziców.

Art. 43. § 1. W przypadkach zawres~enia

lub odebrania władzy r odzicielskiej obojgu 110dzioom władza opiekuńcza ustanowi opiekę nad

dzieckiem..

I

§ 2. Przepis § 1 stlOsuje się odpowiednio,

jeżeli

zawiesz'e nie lub odebranie władzy rodzici:elskiej dotyczy teg;o z rodziców, któr,emu została powierwna władza r.odzicielska nad d~iec­

kiem w związku z rozwodem lub z unieważnie­

niem małżeństwa.

Art" 44. § 1. Przez zawieszenie lub ode'branie władzy rodzicielskiej nie ustaje obowiąz;ek

rodziców do ponoszenia kosztów utrzymania i

wychowania dzieci.

§ 2. Władza opiekuńcza może przyznać rodzicom, pozbawi'Onym władzy rodzicielskiej, pra~ widzenia $<: z dzieckiem..

.

Poz. 51

Art. 45. § 1. W razie narusz,e ma przez 110dziców swych obowiązków przy wykonywaniu

zarządu majątkiem d:ziecka władza opiekuńcza

wyda zar ządzenia hmieczne do ochrony tegto

majątku.

§ 2. W szczególności władza opiekuńcza

może postanowić, z'e mdzice będą podl,e gali tym

samym przepisom, jakim podlega opiekun Vf zakre sie spraw majątkowych dzieckao a nawet

moie .odebrać rodzicom prawo zarządu majątkiem dziecka, w cał'Ości lub częściowo, i ustanowić kurat,ora.

D z i a ł III.

Dzieci pozamałżeńskie.

Rozdział

I.

Poszukiwanie ojcostwa.

Art. 46. § 1. Zarówno matkao jak i dziecko

ustalenia 'Ojcostwa w drodze powÓdztwa.

mogą żądać

§ 2. Pozew wnosi się przeciwko ojcu lub

jeg;o spadkobierc'om.

Art. 47. § 1. Za 'Ojca dziecka uch.odzi ten,

kto 'Obcował 'Z jeg;o matką wczasie od i trzechsetnego do sto osiemdziesiąteg'O dnia przed uro dzeniem się dziecka.

§ 2. Domniemanie to może być obal'One dowodem na fakty, bu'dzące powa~ne wątpliwo­

ści C.o do ojoostwa pozwanego.

Art. 48. § 1. Olmliczność, że matka w okresie poc zęcia obcowała z innym j,eszcze męż­

czyzną, nie stoi na pneszk odzie ustaleniu ojoostwa.

§ 2. Sąd oceni w miarę wynikÓw postę­

powapia, czy pozwaneg'O należy uważać za ojca

dziecka.

Art. 49. Jeżeli dziecko urodziŁo się w okresie, uzasadniającym d10mniemanie je~o u,r'Odzeuia z małżeństwa, powództwlO lO 'OjOGstwo może

być wytoczone dopiero wt,e dy, gdy sąd uznaf

dziecko za uwdzoilie poza małżeństwem.

Ad. 50. Jeżeli dziecko pozostaje na utrzymaniu instytucji prawa publiczneglO, 'Organa 10pieki społecznej mogą wytoczyć powództwo o

IOjC'OstwlO dziecka, chyba że to już zrobiła matka

lub jego przedstawi 'je! ustawowy.

R o z d z i a ł II.

Stanowisko prawne dzieci pozaml\Ueńsk,c:•.

Art. 51. Dziec1m pozamałżeńskie ma prawa, wypływaiące z pokrewieństwa, w stlo sunku

dlO matki i jej rodziny.

Art. 52. § 1. Dziecko pozamałżeńskie nosi

nazwislro 110dlOwe matki.

, I

.90

Art. 59. Wierzytelności z zaległych świad­

czeń ,okreslOwych z tytułu kosztów utrzymania i

wychowania, nie wyłączając roszczeń regresowych, ulegają przedawnieniu rocznemu.

§ 2. W razie ustalenia ojciQstwa sąd na

wniosek dziecka nadaje mu nazwisko iQjca, chyba że matka się temu sprzeciwi.

Art. 53. § 1. Mąż matki może za jej zezWiQleniem nadać pozamałżeńsbemu jej dziecku

sWlo je nazwislm prz,ez oświadczenie, zarejestrowane . w urzędzie stanu cywilne~o.

Art. 60. § 1. Roszczenia dzie,c ka do ojca

o koszty utrzymania i wychowania nie wygasają wskutek śmi, erci ojca.

§ 2. Spadkobiercy są wolni od pono,s zenia

tych k'osztów) jeżeli dziedw otrzymałlO przynaj mniej część obowiązkową (zachowek), jaka by

mu przypadła, gdyby było dzieckiem ~ małżeń­

stwa.

[

!

§ 3. Jeżeli są jeszcze inne dzieci p02amał­

żeńskie, część obowiązkową oblicza się tak, jak

gdyby one wszystkie były dziećmi z małżeństwa.

§ 2 .. W razie niepełnoletnIOści dziecka PiQtrzeba również zezwIOlenia j,e go przedstawiciela

ustawIOwego. DzieckiQ pełnIO le tnie sarnIO wyraża

zgodę.

i

§ 3,., Nadanie nie j,est dopuszczalne;, jeżeli

azieck:o nosi już nazwisko ojca.

Art. 54. § 1. Ojciec dziecka ma '::Jbowiązek

pokrycia kosztów porodu IOraz kosztów trzymiesięczne~o utrzymania matki. W przypadkach

szcz'e gólnych może być (jrz:eczlOny obowiąze;k

utrzymania przez, dalszy 'Okres czasu.

Art. 61. § 1. Sąd może przed urodzen~em

si~ dziecka wydać zarządzenie tymczasowe, aby

osoba, której ojcostwlO zostałO' uwiarogodnione,

natychmiast po urodzeniu się dziecka zapła­

ciła diQ rąk matki lub O'piekuna koQszty utrzymania dziecka za pierwsze trzy miesiąoe.

§ 2. Sąd może nadto przyznać matce Z,WJ."!Ot

innych wydatków klOniecznych, spowod'Owanych

ciążą i porlOdem.

§ 2 .. Na zarządzenie sądu kwota ta powin-

na

§ 3. \V razie przyl1Z<ec~'enia małżeństwa może być matce przyznanaJ IOprócz powyższych

lwsztów, stoslOwna suma pieniężna jaklO zadiQśćuczynienie za krzywdę moralną.

być

zł.ożona

jeszcze przed urodzeniem się

do depozytu sądowe~.

dzi~cka

§ 3. Przepisy powyższestlOsuje si~ odpowiednio Ido należnych makekO'sztów piQrodu

Oraz zwią;z,anych z tym lmszt6w j,ej U'trzymania.

Art. 55. Roszczenia, pnewidziane w arty kule poprzedzającym, służą matce nawet wówczas, gdy dziedm urodziło się nieżywe, li przedawniają się z upływen1. lat trzech lod urodzenia się dzłecka.

Art. 62. § 1. Władzę l10dzicielską nad

dzieckiem pozamałżeński!m sprawuje matka.

§ 2. Na czas małlOletności matki władza '0piekuńcza ustanoQwi IOpiekę nad dzieckiem.

§ 3. Prz,episy G władzy rodzicielskiej nad

dziećmi z małżeństwa stosuje się tu odpowiednio.

R o z d z i a ł III.

Art. '56. § 1. Obow.iązek ponlOsz'e nia koszt6w

utrzymania i wychowania dziecka ciąży na obojgu rodzicach.

§ 2., U dział rodziców w ponlOszeniu kosztów

oznacza się stosownie do stanu majątkO'wego

każde~o z iIlich.

Uprawnienie.

Art. 57. § 1. ObO'wiązek Po[J!osiz enia koszt6w

trwa aż dO' uzyskania przez dziecklO możności

samodzielne~O' utrzymania si~.

Art. 63. § 1. Dziecko, zrodzone przed zawarciem związku małżeńskie~o swych roQdziców) uważa się wskutek te~o związku za dziecko

z małżeństwa.

§ 2. Jeżeli dzieckO' ma swój majątek lub

zarabia wIasną pracą) wówczas Idbowiązek roCziców :zmniejsza się odpowiednio.

§ 2. K,orzystają z tego również zstęplni

dziecka, nawet gdyby OIIlJO zmarłlO przed zawarciem związku małżeńskiego swych rodziców.

§ 3, W driQldze umowy nie mogą być naruszone prawa dziecka do kosztów utrzymania i

wychowania. Zrzeczenie się tych praw jest nie-

§. 3. }eżeli pochodzenie dziecka od męża

matki nie zlOstałoQ ustalone za życiarnęża według oblOwiązujących w tym przedrlliocie przepisów, ustalenia dlOlwnywa władza .opiekuńcza.

ważne.

Rozdział

Art. 58. § 1. Jeżeli jedno z r.odzic6w nie

spełnia sweg'O lObowiązku, drugie winno go wypełnić w granicach swej możności z zastr.veżeniem regresu.

§ 2. Osoba, która poniosła koszty utrzymania i wychowania dziecka, wstępuje w jelło

p;r awa ero do poniesionych nakładów.

IV.

Uznanie.

Art. 64. § 1. Ojciec może uznać za sWO'Je

dzieclm urodzone poza małżeństwem.

I

§ 2. Uznania dokonywa się w foQrmie aktu,

I zeznaneg.o p!'.zed władzą opiekuńczą~ urz~dni·

Dziennik U~taw Nr 6

kiem !s tanu cywilnego lub notariuszem,

też w r'O'zporządzeniu Qstatniej wol~.

bądź

Art. 65. § 1.. Przedstawiciel usta\rowy Qjca, rniezdolnego do działań prawnyc.h lub Qgraniczonego w zdQlnQści do działań prawnych, nie

może dlOkonać uznania w zastępstwie ojca.

§ 2. Ojciec ubezwłasnlOwolniony CZęŚcilOWIO

może

uznać dziecko bez zgody swego puedstawiciela us tawIOwego.

§ 3 . Ojciec małlOl e tni może uznać dziecko

jedynie za

. wowego ..

zgodą

swego przedstawiciela usta-

Art. 66. § 1. Zarówno matka, jak i dziecJm mogą wytoczyć powództwlO o odjęcie uznaniu mocy prawnej.

§ 2. Za dziecko niezdolne do (lziałań prawnych lub małoletnie z wnioskiem może wystą­

p~ć jego przedstawiciel ustawowy.

§ 3 . Jeżeli lOsoba uprawnilOna do zgloszema wni'osku jest ubezwłasnowolnilOna cz~śdo­

wo, może IOna wystąpić z wnioskiem Q zrówmanie b ez z~ody swego przedstawiciela ustawowego..

Art. 72. Władza IOpiekuńcza może odmó·

wić zrównania z ważnych pr yczyn, a zwłaszcza,

gdyby mogł o Qno wywołać zgorszenie publiczne .

R Q Z d z i a ł VI.

Przepisy wspólne Q dzieciach .. znanych

i zrównanych.

§ 2. PlOwództwo może być IOparte tylklO

na tej podstawie,

dziecka.

że uznający

nie j'est Ojcem

Art. 67. § 1. T ermin do wytoczenia po\vództwa wynosi dla matki szdć m iesięcy od

daty uzyskania wiado mości lO uznaniu, dla

dziecka - rlOk 'Od pełnoletn'Oś,c i, a gdyby lO

uznaniu dowiedzi ał'O się później - sześć mie sięcy od daty uzyskania wiadomości Q uznaniul.

się pneciwlw uznaa gdy lOn nie żyj'e lub jle st nieznany

z miejsca pobytu - przeciwJw kuratorowi '0stan'Owionemu przez władzę 'Opiekuńczą.

§ 2,. Pozew wnosi

jącemu,

Art. 68. Dzieclm uznane prz:ez 'Ojca ma

stall!owisko prawne dziecka z małżeństwa.

R o z ci z i a ł V.

Zrównanie.

Art. 73. § 1. Władza rodzicielska nad

dzieckiem, uz nanym prz'ez oj c:a lub zr6wnanym

z dziecki em z małżeństwa. należy do tego z rodziców, któremu będzie PQwierzona przez wla"

dzę opiekuńCzą.

~

§ 2. N a czas małoletności tego z rodzi c'ów, któremu władza rodzicielska ma być powierzona, władza opo.ekuńcz,a ustanowi Gpiekę

nad dzieckiem.

Art. 74. § 1. Powie rzenie władzy rodZicielskiej jednemu z rio dziców nie pozbawia drugiego prawa widzenia się z dzieckiem.

§ 2. Władza iOp~ekuńcza może przyznać

temu z rio dziców, któremu władza rodzicielska

nie została powierzQna, udział w reszcie dochodów z !majątku dziecka, nie zużytej na utrzymanie i wychowanie tego dziecka i j1e go rodz'eń·

stwa, którego utrzymanie jest Qbowiązkiem ro-

Art. 69. § 1. P os tanlOwieniem władzy 10- ~~w.

I

zatwierdzlOnym przez sąd apelacyjny, dzieclm pozamałżeńskie, Jlieuznane pTZlez I

Art. 75-. W przyp adkach zawieszenia lub

IOjca, mo że b yć zr6wnane z dzieckiem z lllał­ I odebrania władzy rlOdzicielskiej temu z rodziżeństwa na wniosek matki lub dziecka, jeżeli . ców, któremu została ona powierzona, włarodzice p ozIOstawali w faktycznej wspólności dza op iekuńcza ustanowi opiekę nad dzieckiem,

małżeńsbej lub też po st ępowali z dzieckiem

je żeli nie powierzy władzy r odzicielskiej dru giemu z rodziców.

tak, jak z dzieckiem z małżeństwa. ,

piekuńczej,

§ 2. Jeżdi IOjclOstwo nie zostałlO us talIOne za

życia IOjca według lObowiązujących w tym przedm~ocie przepisów, ustalenia dokonywa władz a

opiekuńcza w toku postępowania o zrównanie.

D z i al IV.

Przysposobienie.

Art. 76. § 1. Przysposobić rnoieo$'e \u.,

Art. 70. N a wn~os ek matki lO zr6wnanie I

mająca

pełną zdolność do działań prawnych,

winnlO wyrazić swą zgodę dzi:ecko, jeżeli jest

która

uklOńczyła

lat trzydzieś ci pięć. Przyspopełnoletnie.

sabiający musi być przynajmniej Q piętnaście

Art. 71. § 1. Przedstawiciel ustawowy ma- lat starszy Qd przysposobioneg'1 . .

tki, niezdolnej d o działań prawnych lub Ggraniczonej w zdolności dG działań pnwnych,

§ 2. Osoba, która ukończyła lat dwanie mo~ zgłosić wniosku o zrównanie.

dzieścia pięć, może jednak przysposobić nie-

•

Q2

pełnoletniego,

którego wychowywała. i utrzy·

przez trzy lata.

mywała CiQ najmniej

Art. 77. § 1. DiQ przysposobi:enia wymagane j'est zgodne iQświadczenie stron przled notariuszem i zatwiel'dzenie aktu przez władzę 10piekuńczą.

§ 2. Jeżeli osoba, która ma być przy!sposc biona, nie ma pełnej zdolniQści dlo działań

prawnych, akt przysposobienia może być zawarty przed władzą opiekuńczą.

§ 3. StrlOny związane są iQd chwili zawarCIa aktu.

Art. 78. § 1. W imieniu małiQLetniego, który

nie ukończył czternastego roku życia, oraz w imieniu ubezwłasnowolnionego całkowicie oświadczenie składa ich przedstawiciel ustawowy.

§ 2. MałiQletni, który ukończ ył czternasty

r·ok życia, oraz ubezwłasnowolniony częściowo

sldada iQświadczenie sam za zgodą swegiQ prz,edstawiciela ustawowego·.

§ 3. W przypadkach, \Vym:eni:onych w §§

1 i 2, wymagane jest ponadto zezwoleni,e wła­

dzy opiekuńczej.

Art. i9. § 1. 'Przys posabiający małżonek

powinien uzyskać zgodę swego współmałżonka.

M alżonk·owie mogą przysposobić wspólnie.

§ 2. Również przysPiQsiQbiony powini·e n uzyskać zg,odę

swego współmałżonka.

§ 3. Zg.ody współ;małż;o nka nie wymaga

się, jeżeli nie pozostaj,e on we wspólności mał­

żeńskiej lub nie ma pełnej zdolności do działań prawnych.

.

Art. 80. § 1. Władza opiekuńcza z.atwierdzi akt przysposobienia, jeżeli zachowano warunki ustawowe.

§ 2. W razie zatwierdzenia przysposobie·

nie ma moc prawną od chwili zawarcia aktu.

Poz. 52

. jącego dodaj.e się do na'!wiska przysposobionego, jeżeli jest odmienne; mogą one również

wyłączyć prawiQ dziedziczenia przysposobionego.

§ 2. W razie przysposobi~nia mężatki lub

wdowy nazwisko przysposabiającego dodaje się

diQ jej nazwiska rodowego, 00 nie wpływa na

jej nazwisko mę:howskie.

§ 3. Skutki przysposobienia, wymienione

w §§ 1 i 2, rozciągają się także na dzieci

przysposobionego, jeżeli pozostają pod j,e go wła­

dzą mdzicielską, a 00 do nazwiska tak~e na jego

~lonę, jeżeli wyraziła zgodę na przysposobienie{.

Art. 83. Przysposobiony nie przestaje być

swojej rodziny, j'e dnak prawa i 0howiązki mdzicielskie przechodzą z Jego rodziców na przysposabiającego. Strony mogą umówić się, że przysposabiający nie ma ' prawa

pobierania pożytków z majątku przysposobionego.

członkiem

Art. 84. § 1. Stosunek przysposobienia

czym stosuje

ustanowieniu.

Śmierć któr~jkolwiek ze stro n nie tamuje J:ednak zatwierdzenia aktu rozwiązania.

można roz wiązać zgodnie, -przy

się odpowiednio przepisy o j,e go

§ 2. Zarówno przysposabiający, jak i przysposo biony mogą żądać w drodze powództwa

wzwiązania stosunku przysposobienia z ważnych

powodów.

władzę

prawną od

chwili zawarcia aktu raz wiązania, w razie zaś

r ozw iązania wyrokiem sądowym od daty

doręc zenia pozwu.

§ 3. W razie zatwierdz·e nia przez

' upiekuńczą

rozwiązanie

ma moc

Dz iał V.

Przepisy końcowe.

Art. 85. Wykonanie niniejszego dehetu porucza się Minist:f\Owi Sprawiedliwości.

Art. 86. Dekret niniejszy wchodzi w życie

z dniem 1 lipca 1946 r.

§ 3. Skuteczności aktu przysposobienia nie

tamuje śmi:erć przysposabiającego przed z.a,twierdzeniem. Jeżeli przedtem umrze przysposiQbiony, zatwierdrenie nastąpić nie mo~e.

Prezydent Krajowej Rady Narodowej

Art. 81. Poza przysposobieniem wsp'Ólnym

przez małiJonków można być przysposobionym

tylko przez jedną osobę.

.

w/z Prezes Rady Ministrów

Art. 82. § 1. Przez p~ysposobienie uzyskuje przysposobiony nazwisko przysposabiająoego i prawo dziedziczle nia po nim. Strony

rno~ą umówić się, że nazwisko przysposabia-

Minister Sprawiedliwości

•

Bolesław

Bierut

Władysław Gomulka

Henryk Swiątkowski

R Z E C Z y .p O SP O L I T EJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 4 marca 1946 r.

Nr 6

TREŚĆ

D E K R E T YI

Poz. I

52 53 -

z dnia 22 stycznia 1946 r. Prawo rodzinne

85

z dnia 22 stycznia 1946 r. Przepisy wprowadzające prawo rodzinne

93

54 .-

z dnia 24 stycznia 1946 r. o przenoszeniu i zwalnianiu notariuszów oraz o powierzaniu pełnienia obowiązków notariuszów sędziom i prokuratorom w okresie przejściowym

96

55 -

z dnia 5 lutego 1946 r. o utworzeniu Państwowego Instytutu Hydrologiczno-Meteorologicznego

.97

ROZPORZĄDZENIE

56 -

Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 st}cznia 1946 r. w sprawie wykonania dekretu z dnia

6 czerwca 1945 r. o mocy obowiązu j ącej orzeczeń sądowych wydanych w okresie okupacji

niemieckie) na terenie Rzeczypospolitej Polskiej .

98

OBWIESZCZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI

57

z dnia 20 lutego 1946 r. o sprostowaniu błędów w dekrecie o zmianie i uzupełnieniu ustawy

z d nia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym, w rozporządzeniu w sprawie wykonania

prawa o aktach stanu cywilnego oraz przepisów wprowadzających to prawo i w regulaminie

wewnętrznego urzędowania sądów apelacyjnych, okręgowych i grodzkich w sprawach nie.s pornych

'9

52

DEKRET

z dnia 22 stycznia 1946 r.

Prawo rodzinne.

N a podstawie ustawy z dnia 3 stycznia

1945 r. 10 try bie wyd awania d ekretów z moc ą

ustawy (Dz. U. R. P. Nr 1, poz . 1} - Rada

Mini"trów postanawia, a Prezydium Kraiowej

R ady N ar,ad owej zatwierdza, coo n a stępuje

Dział

I.

Pokrewieństwo i powinowactwo.

Rozdział I.

Linie i stopnie.