Dekret z dnia 29 sierpnia 1945 r. Przepisy wprowadzające prawo osobowe.

Art. 1., W postę powa n i u o ub ezwłas n owol nię­

ni e stosuje się przepisy cz ęśc i ogólnej kodeksu postępowania'- niespornego, o. ile przepisy poniższe '

ni e stanowią inaczej .

. Art. .Z" Sprawy o ubęzwłasnowolnieni e '" n ależą

do właściwości sądów okręgowych, które rozpoznają je w skład z ie trzech . sę dziów,

.

.

Art. 3. ' § 1. Właściwym miejscowo je,st sąd miej,- sca' zamieszkania osoby, która ma by ć uhezwłas no­

wolniona , a gdyby osoba ta ' nie miała ~iejsca zasąd miejsca jej pobytu

mieszkanIa w Polsce

w Polsce. ,

' .

§ 2. W braku podstaw, wskazanych w § 1, ,wła­

ściwość miejscową

oznacza się według przepisów

części ogólnej . kod eksu postępowa nia niespornego.

Art. 4. Uczestnikami postępowania są z .mocy

samego prawa pr6cz wnioskodawcy

.

·1) osoba, która ma być ubezwłasnowolniona..

.2) Jej przedstawiciel ustawowy,

3) prokurator z wyjątkiem przypadku, gdy

ubezwłasnowolnienie

marnotrawstwa.

-

.

ma być orzeczone z powodu

.

'.

Art. S. ·§ 1. : Ilekroć wedh)g ·nrzeplsów, obowią­

zutacvch' w' post~pow(lnlu Ó ~lhezwłasnowolnienle,

w"""I'l~ane Jest wezw""ip' do ~t!",,;"n;'!ctwl'l , 'ub wv.

słuchanIe osoby, która J;lla być tibeźwłasnowol-

§ 2. W tym przypadku należy celem strzeżenia

w toku postępo~ania praw osoby, która ma być

· ubezwłas nowolnion a . ti sta no w lćkuratora. chyba

że ma ona przecbtl1wiciela ustawowego, który nie

jest w riiosl{(]dawcą .

Ro ż d z.i a ł' II.

Doradca tymczasowy.

A.rt. 6. § 1. J eże li ub ez własnow o lnioną tria być

- osoba pcłnol elnia, sąd m oże na wniosek lub 'z urzę­

du pn:y wsz częciu lub w toku postępowani a ustanowić dla -niej dora dcę tymczasowego, jeże li ' uzna to

za konieczne ceICm ochrony tej osoby lub jej majątku .

.

§ 2. Przed ustanowieniem doradcy tymczaso

wego należy wy s łuchać o s obę, która ma być ubez· wła s nowolniona,

§ 3. Postanowienie <> ustanowi eniu doracy tymczasowego staje się skuteczne z chwilą doręczeąla

go osobie, która m ą być ubezwłasnowolIliona.

'

Ari. 7. § '1. Osoba, ·d la . której ustanowiono ' do~

· ·radcę tymczasDwego, ma ograniczoną zdolno~ć do

działa ń prawnych

naró\Vni z .Osobą ubezwłasno­

wolnioną czę ści owo ,

, § 2. Doradca tymczasowy jest przedstawicielem

ustawowym tej osoby.

Art. 8. § 1. Postanowienie o ustanowieniu doradcy tymczasowego należy uchylić

1) jeżeli osoba, która ma b y ć ' ubezwłasnowol­

niona, nie potrzebuje / nadal ochrony;

•

',. ...... '

.

......

.1".

\

"'1

<

~ Usfaw Nr. 40

,;".'16

"

FłN. 1:24

------~------~----~----~.'--- - --

224

;c.

dnia :49 sierpnia

1~5

r.

'frxepisy wpr~wmające prawo. ' o~3bo!: \;/e .

Na, podstawie ustawy z dnia . 3 siycznia 1945 r. '

o trybie wydawania dekrettw z mocą ustawy (Dz~ .

li.RP. Nr ' 1 , poz. 1) ,- Rada Ministrów postanawi:a. a Prezydhim Krajowei Rady Narodowej- ,zatwierdza, co n a sł<; !) uje

§ 1.Ognll'licz€l-ny w zdolno!d do dz iałań prawnych może sam _załVł ierdl'.ić umowę po U2vo;k<lniu

pełne! zdoln oś ci

dn' rh,ra ! ;;ń pr C!wn~,i-h .

§ 3. Kto zawc:rf um.UWt; ;,; OSGbą ogr"ilnl€z.GH.ą

. w zdolności do, ci~tałail pra.wnych. nie może powoływać ' się

"

R, ozdzlał

,

na br.ak z~ody przedstawiciela ustawoweg(,: Może. wy:maczvl

przedstawicielowi

u.słowo"

.

,

wemu odpowIedni termin do jej za twierd i,eniCl~

staje się woln ym po bezsku tecznym upły w ie teqo

·terminu."

l.

Przepisy- ogólne,.

Art. I.'

, ,f{ o z d z. ł a ł

z dniem wejścia w . życie prawa osobowego tra;

Cli moc wszelkie pr;epl~y. dotyczące przedmiotów,

• -F..

unormowanych w prawie os~.bowym., o Ile prze}?lSJ ~e nfe sł&nowią inaczeJ.

I

Ił.

Przepisy sz~zególne dla obszaru mocy i)h~\'!iązu­

fąeef. Irodek5ut:yWBn* Krti~esłWa Polskiego,

Art: V,

Art B.

Uchyla się

Po~o5łają· w'I1l6CY p.nepłsy, dołycz~e

t) ograniczeń w zdolności prawnej;

1) ' zdolności do. dókGny,w&nla poszczególnych

czynności prąwnych;

.'

.

!ep~ez'entowan~a przez przedstakicleli usta- '

.. ' 3)

,.

""owych oWP Iliezdobiych do dlcialaD. prawnyc.h

Inb ograniczonych w zdolnośd " do dzl.ałań PTl~W-

ny,cn.

'

~.

Art. III.

§ l: Jei:el:i ' dotytłKz8l101We . przepisy.

utrzymane

w · mocy; powełuj ą Mę na-...uchYłone przepIsy bądź

__!d og6lnicoclsyłają do 'przepisów prawa ' cywilnego, dotyczących . przedmiotów, unormowanych

\v prawie osobowym, stosuje się odpowiednio' ptzepisy prowa oS0bowe~.

, ~. l . Ht~krot dotychczaS()w~ przepiSy., ułrzymaąe

w mocy, zflw ieratą liczbowe określenie wieku, poz{'5iaia-ce wedłllg -Istoty tych przepisów w związ­

b

z obowiąz.ur.ącą dotychczas w-anicą pełnoletno­

śc l , okre ś lenie to ulega odpowiednł.ej z.mianle !to-' .

s0.wnie r~C' granicy p e łnoletności , ustalonej w prawie oS0b6wym. '

Art. IV. .

.

Art. 53 kodeksu zobo~~jl';ań otrzymuje brzmlenic '

"A-ri. H. §1. ,SVaino&ć umowy, zawartej -przez

o~n bę ogr-a nicwną \V J;dolności do działań prawnych be~ wym aganei zgody przedstawiciela lIsta-

wowego, . 7.a leŻJ?a jest od zatwierdzenia

prz~z przedstawLdda us.tawowegQ.

\.

1l &rl. 7 -

umowy

.

33, 3~, 41

~, 345, 440, %1- 4&0,

484: 48~ -- 503, SU l ~15 , - 511 kocłełc!u

4a3 cywUnego K,J:ół~słwa Połl!lkieg6;

2) art. 720 - 112, 910,935, g.3J. 941, 1 tl3 - t 11S,

13!)4ust. 3, 1305 - 1314, 1,106 j ' 1:J.01 Kodeks:nNa-

pGleona;

3} art. XV ' ~. t Prlleplsów wp-row3<haiąeych

. kodeks pos-t.ępowama cywłłnetłO;

4} art. XIX przepisów wprow.Kłzający-€h kodeks

zc;iliowiązań ~ ,

, 5) art. XIV puepisów

deks handlowy.

.

wp.rOwadzającvt:h

I

!:O- i

Art.. VI.

W kodeksie cyw:llpym Królestwa Po!sJdego wprowadza się z~lany następujące

1) art. 504 otrzymuje brzmienie

. ,,Z d'lwilą. gdy Qrzeczenie Q ubellwiasnowo!ni-eniu staje się skuteczne, będzie usłanowiW1Y oplekun lub kurator ' dla ubezwłasnowoln Io nego, przy

czym stosuJe stę odpoWlednło , przepłs.y , 0 opiece

n,8 d m8łoletnłmr~; '

.~

2} art. 31 t otrzymuje brzmienie: ,

"Ubezwlamow.lłn!ony całkowićie-nle może ma- "1ątktem swotm, przez 'testament rozpOt'ZlIdzat.

Prawo o- opiece ńad ' małoletnimi st.osuje się odpowlednw ,do ' opie:ld nad ćałkowicle ubezwłasnowolnlonym".

'

'

/

"

-.

I

D

__

sl_enn

__l_k_ U

__

st_

a_

w_~

___40

____,_____________________'_'_7____________________________~p~

O%. XW

R o % d li I • I III.

, Przepisy szczególne

dla obua:nJ ~ocy obOwiiilZU-

jące' kodeksu cywfinep austriackiego.

•

Art. IX.

Dzieclio pocięte, lecz nieurodzon'e ma zdolnośt

do dziedziczenia pod warunKiem, że przyjdzie tywe na świat.

Art. X. '

Art. VII.

,

§.1. Do osób, które zostały ubezwłasnowolnlo, ne całk owicie lub częściowo z powodu choroby

1) §§ 15-39. 4', 151, 175-175, ' 144; 146-248, , psychiczneJ albo niedorozwoju psychicznego, sto.suje się przepisy §§ 176 I 1494 kodeksu cywilnego .

151, 260, 273, 277-175 t 510 kodeksu cYwilnego

austriackiego,

aQ5tri ac~l e gO ;

§ l. Do osób, które zostały częściowo ubel~

l) dekret nildworny"Z dnia l,s czerwca 1835 r.

własnowolnione z innych przyczyn, ,anitelI wyeZb.u.s. Nr 38) ;

mienione w § 1; stosuje się przepisy §§ 176, 56e

I 718 kodeksu cywilnego austriackiego.

3) §§ 11\4 i. 266 patentu ces. % dnia 9 sierPnia

1854 r. o postęp,owanlu w I.prawach niespomych

§ 3, Ubezwł,asnowolnlony częściowo ~ z powddu .

(Dz,u.p. aU5tr. Nr 208}

choroby psychiczne, lub niedorozwoju psychlc%ne.

"

. go może sporządzić rozporządzenie ostatnie, woli

4) §§ 1 - 7 ordyn ~cfl o ubezwłasnowolmenlu,

tylko w formie, przewldżianej dla małoletniego.

wydanej rozporządzeniem ces. I dnia 18 czerwca • , ktMy ukóńczył czternasty rok życia.

1916r, (Dz.u,p ; 8Qstr, . Nr 107),

; Art. XI.

Uchyla się

Art, VIII ,

/

W kodeksie , cywilnym austriackim ' wprowadza

się ,zmiany następujące

§ 1. W przypadku ustanowienia opiekuna dla

ubezwłasnowolnionego całkowicie lub kuratora dla

~bezwłasnowolnlonego czę~oiowo stosuje się odpo-

wiednio przep isy o opiece nad małoletąim1.

1) § 151 otrzymuje brzmienie

"Ojclec ma obowiązek zastępować swe niepełnoletnie dzieci";

,

2) §/ 171 otrzymuJe . brzm~enle

. " Wład z a Ojcowska ustaje % pełnoletnością dziecka";

3) § 151 otrzymuJe brzmienie

. "Opleka wygasa r ównie! z osiągnięciem pełno- '

. letnoścl przez pupila" ;

4} § 270 otrzymuje bri mlenle

§ .1, Sąd opiekuńczy nie jest jednak przy wyborze opiekuna lub kuratóra związany istnieJącymi

przywilejami (§§ 196-198, 259 I 181 kodek5u cywilnego austriackiego), Jeżeli ubezwłasnowolnlóny

całkowicie jest pod władzą oJc,owską lub pod oplekl\

matkt, naldy zamianować opiekunem w pierwszym ' przypadku ojca, w drugim mafkę, chyba

że ustano wienie opiekunem innej osobyfesł wska,zane ze wz~! ę du na dobro . ubezwł a snowolnionego.

R o z d z I a ł IV, •

. ' Przepisy .s zc~ egńlne dla obszanł mocy obowflł­

zufącef kodeksu .c~iłne2o niemieckłego.

"Przypadek ten za Idzie : u· małoletndch, posia- ,

Art. XII .

dających nleruch~mość w drugiej prowincji (§ 225)

. Uchyla s i ę

albo których w ' pewnym poszczególnym pr~yp a d­

1) §§ 1-20, 104-115, 818, 1633 11906- 1908

ku n'le mogą z ast ą pić oJciec lub opiekun, u niekodeks'

u cywilnego' nl.em1eckiego ;

. urodzonych, ni ekiedy takie u głuchoniemych I nie2) §§ 50 usf. 2 L 735 ustawy o post ęp ow a niu cyobecnych" ;

wilnym z 1877 r,

3) § 56 ustawy z dnia 17 maja 1898 r . o spra5) § 283 otrzym uJe brzmienie

wach sąd ow n i ctwa ' niespornego w brzmieniu obwles2;czenia z rln la -lO ma ja 1898 r . (Dz.' u . Rzeszy

.. *uratela ustaje, Je'żell sprawy kuratorowi powierzone zakończo n o albo Jetell usłały przyczyny;

str~ 339 i 771)

A:) art. X-X:V przepisów wprowadzają cych' koktóre przeszk6r! 7 iły ~up !lowi w zawiadywaniU

.

swymi sprawam i" ;

deks han dlowy,

6) w § 56~" z da nl~ pierwsze otrzymuje brzmi e

nie

"Małoletnl, ktÓrzy nie ukończyli cz.ternastego

roku ży cia, n:ie są zdolni do sporządzenia ostatnie'

wotr'.

6

Art. XIII.

W przypadku ustanowienia kuratora dla ubezwłasnowol ni on eg6 częściowo stosuje sfę octpow,lednio przepisy o opiece nad pełn oletnim ! (§§ 1896-1905 kodeksu cywilnego niemieckiego).

"

"

-,

\ \

póz.2l4

'338

Dziennik 'UstawNr 40

/

R o z dz l a l V....Przepisy szczególne ,dla obszaru mocy ob<lwiązu­

fącej -tomu X cz. 1 Zwodu rraw."

tym przed dniem wejścia w życie tego prawa, chyba że przed tym dniem zapadło orzecz'enie sądu

pierwszej instanCjj ' o ubezw~asnowolnieniu.

Art. XIX.

Art. XIV.

Uchyla się: art. 213-124, 160, 365-380 l 770 tomu ' X

cz. 1 , Zwodu Praw,

l) art. 150-152 wraz z załącznikiem do art. 150

tomu , XIV Zwodu Praw,

'

,

3) prawo z dnia 18 maja 1911 r. o urządzeniu

oplek nad obywałelami wiejskimi wskutek marno\rawsłwa (Zb. pr. i rozI>. Nr 104, poz. 951).

1)

Art. Xv . .

§ 1. Z chwilą, gdy orzeczenie o ubezwłasno­

wolnieniu ,staje się skuteczne, będzie ustanowiony

opiekun , lub kurator ~la ubezwłasnowolnionego,

. przy czym stosuje się odpowiednio przepisy o opiece nad małoletnimi. '

§ l. Do wykonywania opieki nad ubezwłasno­

wolnio'nym przeż opiekuna lub kuratora stosuje się

odpowiednio przepi~y o opiece nad małoletnimi.

R 6 Z dz I a ł VI.

Przepisy' przejściowe

, Art. XVI

§ 1. Z dniem, wejścia w życie prawa osobowego zdolność do działań prawnych ocenia się według przepisó,w tego prawa.

§ 2. W szczególności z dniem tym

§ 1. Za ubezwłasnowolnione całkowicie w ' rozumieniu prawa osobowego uważa się osoby, które zostały

1) pozbaWione własnej woli według przepisów

kodeksu cy~iłnego Królestwa Polskiego;

l)

ubezwłasnowolnione

całkowicie

•

według

przepisów austriackieJ ordynacji o ubezwła,mowolnleniu;

.

,

3) ubezwłasnowolnlońe z powodu clioroby

psychicznej według przepisów kodeksu cywilnego

niemieckiego; \

' 4) uz.nane za pozbaWione roztimu lub ' chore

· umysłowo według przepisów tomu X cz. 1 Zwodu

Praw .

§ 2. Za ubezwłasnpwolnione CZęSCIOWO ,w rozum ieniu prawa osobowegp \,I w aża się osoby

1) dla których ustanowiony , zost a ł doradca

w trybie art. 497 lub 518 kodeksu cywilnego Królestwa Polsklego;2) które zostały ubez własnowolnione częścio­

wo ,według przepisów austriackiej ordynacji-o '

ubezwłasnowolnieniu; ,

3) któr~zostały ubez\vłasnowolnione z powodu

słabości umysłu, marnotra'~stwa lub nałogowego '

p, ijańsłwa według kodeksu cywilnego niemieckiego;

4) dla których ustanowi ono opiekę z . powo du

marnotrawstwa według ' przepisów tpmu XIV

Z'yodu Praw.

1) stają się pełnoletnimi wszystkie osoby, które '

Art. XX.

przed tym dhiem u'kończyły osiemnasty rok życia;

l) uważa się za upełnoletnione wszystkie osoBieg terminów, które w edług art. 14 I 17 prawa

by, które przęd tym dniem zawarły , zwią ż ek mał­

osobowego liczy się od końca roku kalendarzoweżeńskI, chOCiażby riie ,ukończyły osiemnastego rogo, w kf6rym działania wojenne- zosIąły zakończco­

,ku życ·ia.

' .

ne, rozp oczyna się w stosunku do wojny, rozpoczę­

tej 'IV dniu 1 września ' 1939 r., z dniem 9 maja

, § 3. Zdolność do działań prawnych 'małolet­

1945 r.

nkh, .usamowolnionych według przepisów kodeksu

cywilnego Królestwa Polskiego, którzy przed dniem

Art. XXI.

wejścia w życie prawa osobowego nie ukończyli '

osiemnastego roku ży'cia, ocenia s'lę według prze§ .1. Przep'isy .prawa osobowego o uznaniu za

pisów . dotychczasowych aż do .czasu osi ągnięcia

zmarłego stosliJe s ię także _do zaginionych przed

przez nich pełnol etno ś ci.

dniem wejścia w życie tego prawa, chyba że- przed

tym dniem zapadło , orzec z~ nle sądu pierwszej

Art. ' XVII.

Inst~ncJI o uznaniu za zmarł ego. '

.

I

-

Ważność oraz dopuszczalność zaskarżenia

za zmarłego ocenia się

prawa osobowego także wówczas, . Jeżeli

, ' uznanie za zmarłego orzeczon'e zostało według

przepisów ' dotychczasowycll.

do działań prawnych lub ograniczone w zdolnośql

- , do działa'ń prawnych, ocenia się. według przepisów

dotychczasowych.

Art. XXII.

o-

świ a dcz eń woli, złożonych , przed dnlein wejścia

w żyoie prawa osóbowego p'rzez osoby niezdolne

Art. XVIII.

_ Prźepisy prawa osobowegó o ubezwłasnowol­

'nleniu stosuje się także 'w postępowaniu, wszczę-

§ ' l. Skutki uznania

według

Do czasu Jednolitego , unormo·wanla ustroju

władz 'Opiekuńczych władzą opiekuńczą

rozumie.'

nlu prawa osobowego jest na obszarze mocy oboWiązującej kodeksu ,.c ;ywilnegbKrólestwa Polskiego

vi

,

.,

/

'

'.

Dziennik Ustaw ' Nr 40

rot. ll4 I 125.

539. -

sąd, powołany do zwołania rady familijnej lub '

opiekunczej, na pozostałych obszarach Państwa -

.Art. XXIV.

Dekret niniejszy wchodzi w tycie z dniem 1 sty~

cznia 1946 t. '

sąd ' opiekuńczy.

' Prezydent Krajowej Rady Narodoweh

R o z d z i a ł VII.

Bolesław Bierut

Przepisy końcow e.

Prezes Rady Ministrów

Art. XXIII

.'

Wykonanie ni n iej ~?eg o

Ministrowi Sprawiedliwości.

Edward Osóbka-Morawski

deKrcłu

porucza

Minister Sprawiedliwości

się

Henryk .Swiqtkowski

'I

225

DE I\:RE T

z dnia 29 sierpnia' 1945 r. .

w spra\'de p osf~l,ow ania o. ubezwła snowo h!ienie.

Na podstawIe ustawy ż dnia 3 stycznia 1945 r.

o trybie wydawania dekretów z mo cą ustawy

(Dz.U.R.P. Nr 1, poz. 1) - Rada' Ministrów postanawia, a Prezydium Krajowej Rady Na rodo we j zatwierdza, co nastę p uje

.

Rozd zia ł

niona, albo d(lfęcZe)a ie JeJ pism sądowych, sąd

· może czynnośc i tych zan i echać tylko wówczas, je.leliby ze względu na ' stan ' :IXIrowia ' tej osoby,

stwi erdzo ny orzeczeniem biegłego, czynność tę należał o uzna ć ża li e zwzglę d nie ni ecelową.

.

I.

Przepi.sy o~ine.