Dekret z dnia 26 czerwca 1945 r. Statut koleżeńskich sądów szeregowych Wojska Polskiego.

Art. 66. Dekret niniejszY"'Wchodzi w życie z dniem

ogłoszenia.

,

f

Arf. 67. Z dniem wejścia w życie niniejszego dekretu tracą moc obowiązującą dotychczasowe przepfsy dotyczące oficerskich sądów honorowych.

Art. 68. Wykonanie nIniejszego dekretu porucza

się Ministrowi Obrony Narodowej.

Prezydent Krajowej Rady Narodowe,.

Bolesław Bierut

'

Prezes Rady Ministrów

Edward Os6bka-Morawskl

Minister Obrony Narodowej

Michał Zymierski

Marszałek Polsld

218

DEKRET

z dnia 26 czerwca 1945 r.

Statut koleżeńskich sądów sz eregowych Wojska Polskiego.

Na podstawie ustawy z dnia 3 stycznia 1945 r.

o trybie wydawania dekretów z mocą ustawy (Dz.

U. R. P. Nr 1, poz. 1) ' Rada. Ministrów postanawia,

a Prezydium Krajowej Rady NarodoweJ załwler­

(lW, co ne~tępu jc

RozdzIał

I '

r z e p i s y o a ó l ri e.

Arł. 1. KoleżeńskIe są dy

szeregowych' są orgaZadaniem lc~ jest

st ,'1 Ć na c;traży porządku I karnoścI żołnIerzy, ich

c).':,:1 1 godności, oraz stan owi ć w ten sposób p'om~c

rlla dowódców w utrzym aniu dyscypliny.

Art. t. Koleżeńskie sądy szeregowców rozpatrui q~prawy szeregowców, 11 kol eżeń ski e sądy podoflCn"')V1 sprawy podoficerów, którzy postępowaniem

s~ ')'1n lub zachowaniem . si ę naruszają porządek

l c1 yscyp linę wojskow ą lub obr a żaJą cześć t godlI)!):": żołnierza polski ego.

Ad. 3. Ilekroć statut niniejSZY używa w zna'czenit ogólnym okre śJeni ę "koleżeńskie sądy ezerego~ ;: ·:h ",

mają odnośne przepIsy za sło sowanle za"'., ó;v no dó k ol eż.cńskich s ądów szeregowców'; jak

do koleżeńskich sądów podoficerów.

nem

społeczności

żołnierskiej.

Art. 4. Przy rozpatry_waniu spraw koleżeńskie Sildy szeregowych stosują przepisy niniejszego statutu,

oraz kierUją się wyłącznie poczuciem obowiązku

żołnierskiego I sumieniem żołnierskim.

Rozdział II.

Organizacja I właściwość kole!eń­

skI c h s li d ó w s z e r e g o w y c h.

Art. ~. (1) KoleżcMkie sądy szeregowców tworzy się dla szeregowców i starszych szeregowców

w kompaniach I równorzędnych pododdZiałach

(bateriach, szwadronach I ł. p.).

(l) Koleżeńskie sądy podoficerów tworzy się dla

podoficerów w. batalionach l równorzędnych oddzi ała ch.

(3) Dla szeregowców

starszych szeregowców,

którzy pełnią służbę poza swoim pododdzIałem oraa

dla podofi<;erów, którzy pełnIą służbę poro ·swoim ',

oddziałem,

mogą być rozkazem .dowódcy pułku

(lub .równorzędnego) albo dowódcy garnIzonu w

mi arę potrzeby tworzone osobne sądy koleżeńskie.

Arf. 6. (1) K<oleżeńslde sądy szeregowych skła­

dat ą się z 5-olu członków, Wybranych na ogólnym

zebraniu szeregowców pododdziału względnie pod·

I

--l

,

/

-.

Dziennik Ustaw Nr 37

--------------~-----

j

."

'.

of.iCeTó.w oddziału, w tajnym, bezpośrednim głoso­

waniu, na okres jednego roku, spośród -najlepszych, zdyscyplinowanych szeregowców danego

podod'dzialu względnie podoficerów oddziału . Zebranie zwołuje dowódca pododdziału względnie

oddziału lub zastępca do spraw polityczno-wycho-_

wawczych, udzielając zebranym żołnierzom odpowiednich pouczeń, Za v,:ybranych uważa się tych,

-ktMzy -otrzymali największą ilość głosów, - Co najIl1niej jednak więcej niż połowę ważIlych głc só w

oddari.l'ch. O ile z powodu rozstrzelenia gloSÓWJlie

kostał wybrany cały skład sądu, przeprowadza się

dla brakującej ,Ilości p~~owne głosowanie na tych

kandydatów, którzy w poprzecln1"m głosowaniu nie

uzyskali przepisanej ilości głosów,

(2) -Wprzypadku zdekOmpktowania .koleżeńskie­

go sądu szeregowych dowódca pododdziału względ­

- - nie oddziału lub jego zastępca do spraw politycz·

no.wy~howawczyeh zarządza na .zebraniu ogólnym

Wybory uzupełniające.

.

Art. 7. Za czyny sprzeczne z czcią I godnością

tolnierza członek sądu może - być pozbawiony

przedterminowo godności sędziowśklej uchwałą

ogólnego zebrania, Wniosek o po.zbawlenle godnoŚci

sędZiowskiej

stawia -dowódca pododdziału

względnie oddziału lub jego zastępca do spraw po-_lityczno-wychowawczych.

_

Art. 8. Nie mają prawa wybierani a ani nie mogą

być wybierani do koleżeńskich sądów szeregowi,

przeciw którym toczy się postępowanie karne lub

dyscyplinarne oraz szeregowl- odby\vający karę są­

dow ą lub dyscyplinarną. NIe mogą być wybieranI

r6wnleż szeregowi. których wyborowi jako nIeodpowiednIch sprzeciwia s.lędowódca pododdZiału

względnie odd z iału lub Jego zastępc-a do spraw

polityczno-wychowawczych,

Art. 9. W warunkach frontowych , gdzie zwoły·

wanle'" ogólnego zebrania napotyka na tnidnoścl,

prawo mianowania członków sądu, jak również

:p.ozbawienia Ich przed terminiem godności sę­

dziowskiet, służy dowódcy pułku (lub równorzęd­

nemu) ,

Art. 10. Koleżeńskie sądy szeregowych rozpatrują

przewinienia określone wart. 2, li W szczególnoŚci

a) pijaństwo, bójka, -n!eodpowlednle zachowanie się w miejscu publicznym, obraza kolegi;

b) czyny osłabiające ' i naruszające dyscyplinę

wojskową, jak gadulstwo, prowadzące do naruszenia tajemnicy wOjskowej;

c) zaniedbywanie się w ćwiczeniach wOjskeW}'ch

I szkoleniu;

d) ni emoralne _prowadzenle sl~, uwłaczające godności żołnierza polstdego;

e) niewłaściwe zachowanie sIę wobec ludnośol

rvw ilnef,

RozdzIał III.

PostępowanIe

s II d e m

pTsed - koleżeńskim

I li e r e Ił o w y c: h.

Art. 11. Koleżeńslde sądy szeregowych wyb!.eTaJiI

'apóśród sIebie przewodnlcń)cego ł tego .zastępcę .

..

•

314

Art. U.

Postępowanie

Poz. lU\

sądowe

wodniczący koleżeńskiegą sądu

wszczyna przeszeregowy€_h

a) na polecenie dowódcy pododdZiału wzglę d nie

oddziału lub jego zastępcy do spraw polityczno-wychowawczych;

_ b) na wniosek co najmniej trzech żołnicr ~: y;

c) z wł asn ej inicjatywy, za zezwoleniem dowódcy pododdziału względ ni e odd.<liału lub jego

zastępcy do spraw polityczno-wychowawczych.

Art. 13. Koleie(lski sąd szeregowych nie ' wszczyna postępowania, a wszcZęte umarza w przypadkach

a) gdy sprawa nalcży do właściwoŚci sądu wojskowego,

_~

b) gdy w sprawie toczy się ~ostępowanie karnQsą dowe lub dyscyplinarne,

c) gdy w sprawie nastąp L,J ukaranJe w drodze

sądowej lub dyscyplinarnej.

Art. 14. 'Wszczynając postępowanie przewodnIczą cy koleżeńskiego sądu 'Szeregowych lub jego zastępca w porozumieniu z dowódcą pododdziału

względnie oddziału wyznacza termin

rozprawy,

wzywa na nią ob~jnionego I świadków, Jak również wyznacza spośród pięciu wybranych człon­

ków skład sądu. który ma orzekać w danej sprawie.

Art. tS. Koleżeński sąd szeregowych orzeka w

składzie przewodn,iczącego

lub jego zastępcy oraz

dwóch członków sądu.

Art. 16. Rozprawy przed koleżeńskim sądem szeregowych są jawne dla of,l cerów, podoficerów I szeregowców, z wyłączeniem niższych stopniem od

obwinionego.

Art. 17. (1) Od udziału w chamkterv.e sędz'lów

w danej sprawie są wyłączeni

e) małżonek, krewn,i obwinionego w linii prostej I w linii bocznej do czwartego stQl)n1a

oraz .p owinowaci do drugiego stopnia ;

b) osoby, które w danej sprawie wniOsły donie·

sienie lub -które matą być słuchane tako

świadko w ie.

(2) Wyłączenie sęd zie go mOże nastąpić ponadto

z Imiych ważnych przyczyn, _z urzędu lub na wniosek obwinionego, złożony najpóźniej na początku

rozprawy. Wniosek o wyłą.czenie sędziego rozstrzyga pr-zewodniczący skł ad u sądzącego,

Art. 18. Otw i erają c - ro :oprawę przewodniczący

zapytuje obwinionego, czy nie zgłasz a wniosku

o wyłączenie sędZie-go. Następnie sąd wysłuchuje

obWinionego ł świadków.

Art. 19. Prócz wezwanych świadków sąd może

przesłuchać

spośród obecnych na rozprawie tych _

którzy chcą złożyć uzupełniające wyJaśnienia zarówno przemawi'afljce przeciw obwInionemu tak I na jego korzyść lub dać Jego cha-

tołn1erzy,

rakterystykę.

ArtJO. W wyjątkowych przypadkaeh, gdy spra-

wa _nIe moze być na rozprawle dostatecznie wytaśnlóna, przewodnIczący odra<;UI rozprawę celem

przeprowadzenia potrżebnych dochodzeń.

•

l, "

Dzierinik Ustaw Nr 37

Poz. 216

315

Al·ł. 21. Po wyjaśnieniu kprawy prz ewodniczący

zamyka rozprawę, po czym sąd odbywa nar a dę, na

której obecni są wyłącznie członkowie sądzącego

składu.

. Po naradzie zap ada wyrok większością

darować lub złagodZić orzeczoną przez siebie karl;

albo wystąpić z wnioskiem o darowanie lub złago­

dzenie kary orzeczonej w drodze dyscyplinarnej

(art. 15 ust. (2) pkt b) i c), o ile skazany zasł użył

gł m ów .

na to nienagannym zachowani~m się i wzorową

służbą·

.'

Ari, ZZ. Wyrok ma być sporządzony na pi śmie

(2) Postępowanie w tym przedl1'Jocie może być

1 winien z awier ać

a) ok r eślenie s ,~ du, mieJr:cc i d a tę r ozprmvy,

wszc z ęte

na polecenie dowódc1 pododdzIału

h) wymienienie członków sądu, którzy braU

względnie oddzi ału lub jeg,o zastępcy do spraw

udz iał w rozprat.;tie,

polityczno-wychowawczych dopiero po ' upływie

c) wymienienie ob\vinionego,

trzech mie sięcy od chwili skazania, fi w czasie woJ' d) dokł adne określen ie czynu, który byl przedny w o-cldzlallłCh bOjowych po upływie jednego

miotem r ozprawy,

,

miesiąca. Darowanie lub złagodzenie kary orzeka

e) stwierdzenie, czy czyn zarzucony ob winionesię wyrokiem po przeprowadzeniu rozprawy.

mu zost ał przez ' niego popełniony I czy g~

(3) Wyrok wymieniony w ust. (1) ogła sza się w

on w cześć I godność żołnierza pOlskie"" rozkazie dowódcy pododdziału względnie oddziału

względnie czy narusza zasady p orządku I ' dyoraz wp'l suje się do ksi~gi kar 1 pochwał, O t~eścl

scypli ny wOjskoweJ,

wyroku są d mo że zawiad omić rodzinę obwlnionef) wymiar kary,

.S9'

g) podpisy p rze wodniczące g o i członków składu

Rozdział V.

--

orze kając e go.

Al't. 23. Wyr ok

ogłc,sza

pqewodniczący

# ob e cnoś c i skład u s ą dzącego.

Jawnie

'

Art. 24. l p , "cbiegu rozprcl\vy spisuje !llę krótki

pr otokół, w

którym podaje s i ę oznacze'!,ie sądu, dal miejsce odbycia rozprawy, skład osob CJwy

s ąd u,

nazwisko obwinionego, okr e ślenie sprawy

I czyn nośc,! sad\I w czasie rozprawy. Do prowadzenia protokół~ przewodniczą~y sądu wyznacza Jednego spośrÓd obecnych na rozprawle żołnierzy

lub wezw,a nych z poza obecnych na rozprawie.

Proto!có ł podpisuje prz e wodniczący I protokólant.

tę

Rozdział IV.

/

1\ ary.

Ąrł.

!

25. (1) Kol eże ński sąd szeregowych stosuje

na stępujące kary

a) kol eże I1s1c i e upomn'ienle,

b) k o l eże ńsk ą na ganę.

(l ) Nadto może on wystąp1 ć z wnioskiem do

właściwe go d owódcy

Il)o ogłosze nk ' .vyroku kol eżeński eg o sądu w

r ozkazie dziennym d anego pododdz.!ału wzglę ­

dnie od d z iał'u,

J) o ukaranie dyscyplinarne przez dowódcę odd z i ał u względn ie pododdziału,

c) o skierowanie obWinionego do odd ziału karnego.

(3) W przypadku zastosowania kary nagany lub

uwzględnienIa przez wła ŚCiwego dowódcę wniosków v,rymieni or;:'r.h w ust. (1) pod a). b), c) są d

może zawi a d o :n i ć r,odzinę skazanego, fi w miarę

swego uznania, t n kże z arząd gminy, z któreJ skazany pochodzi, o złym zachowaniu się skazanego.

1\..'1'{. 26. Wyrok koleżeński,ego sądu szeregowych

nie podlega z askarżeniu . Ma on być żapisany do

ksiegi kar I p ochwał.

A\·t 21. Koleżeó::ki sąd szer~gowych obowIązany

test rozp at rzyć sprawę w cią g u siedmiu ~ od

wpłynięcia sprawy do sądu.

Art. za. (1) Koleżeński sąd szeregowych może

Nadzór.

Art. 29. (1) Prawo nadzoru nad koleżeńskimi są ­

damI szeregowych przysługuje dowódcom pododdz,i a łów względnie oddziałów I Ich ' zastępcom do

spraw polityczno - wychowawczych, przy których

są utworzone koleżeńskie sądy szeregowych oraz

dowódcom I Ich zastępcom do spraw poUŁyczno.

wyćhowawcźych jednostek wyższych.

(1) W wykonaniu prawa nadzoru osoby wymienione w ust. (1) czuwają nad tym, aby koleżeńskie

sądy szeregowych pełniły swoje czynnoścl zgodnie

z ni n !ejsżym statutem, fi w szczególności mają pra- '

wo:a) udzielać wyjaśnień co do przepisów nlnleJszego statutu na zebraniach określonych wart. 6

l na rozprawach, b) zarządzać przedtermInowe

wybory do koleżeńskich sądów szeregowych, o .He

sądy' te mimo pouczeń nie spełniają należycie swoIch zad ań.

Rozdział VI.

Sprawozdanie z działalności koleżeńskich sądÓw

szeregowych.

Art. 30. PrzewodnicząCy koleżeńskIego sądu szeregowych składana ogólnym zebranhf, zwołanym

dla dokonania wyborów, 5pra~ozdanIe l działal· .

noścl sądu za okres czasu, lakł upłynął od poprzednich wyborów. "

Rożdzlał VII.

Przepisy końcowe.

Art. 31. Dekret ninIejszy wchodz.I w życiu z dniem

ogłoszenia .

Art. 32. Wyk,onanie nIniejszego dekretu porucza

si ę MinlstrowJObrony NarodoweJ.

Prezydent KrajoweJ Rady NarodoweJ(

Bolesław Bierut

Prezes Rady MinIstrów

Edward Osóbka-Morawski

Minister Obrony NarodoweJ I

.

Michał Zymierski

Harszałek Polski

.-

,

l',

I

." ...

'

/'

•

Dziennik U ~t[lW Nr 37

•

; " I.(; J Ć1 0\', vf!cy pułku (równorzędnego)

lub na pisemny wniosek co najmniej trzech oficerów l odby\.... a się przy odpow'i ednim zastosowaniu przepisów

art. 62 §§ 1 I 3.

§ 3. Wyrok oficerskiego sądu honorowego, -d arujący lub Ja gadz ą cy karę,

ogłasza sIę w rozkazie oficerskim właściwej jedn ostki I wpisuje się Ido

ewidencji. "

.

Rozdział XIII. ,

Uchyl.ante

wyroków

Poz. 217 r 21&

313

!

p o s t a n o w e ń.

Art. M. § 1. Hinister Obrony Narodowej (Naczelny Dowódca) może z urzędu lub na wniosek

osób, którym w myśl art. 3 § 2 slużyprawo nadzoru nad danym sądem hO)1orowym, albo na wniosek - zainteresowan~o oficera, złożony w drodze

służbowej, uchylić każdy ,wyrok lub postanowienie

oficerskiego sądu honorowego, w wypadku stwierdzenia raż ą cego naruszenia przepisów niniejszego

statutu w p o stępow a niu lub orzekaniu oficerskiego

sądu h onorowego albo j eże li wyrok lub postanowienie op-jera się na oczy'wistej pomyice.

§ 2, W .razle uchyleni a wyroku lub postanowienin Mi nister Obro ny Naro dowe j (Naczelny Dowód·

cal skierOWUje sprawę do sądu honorowego, który

wydal wyrok lub p o ~.tanowienle albo też do Innego

sądu tej samej kategorii cel em ponownego rozpatrzenia I wydania ponownego wyroku względnie

postanowienia.

Rozdział

XiV.

S'p l' a w o z d a n i a 'z d z i a ł a l n o ś c i . o fic e r s k l c h 5 ą . d ów.

Art, ó5. Przewodniczący oficerskiego sądu , honorowego lub jego zastępca składa na ogólnym ze-.

brariiu oficerskim zwołanym dla dokonania wybo-.

rów (art. 14) sprawozdanie z· działalności sądu ho ..

noroWego za okres czasu, Jaki upłynął od poprzed.

nich wyborów.

Rozdział XV.

P t"z e p h Y koń c o w e.

,

.