Dekret z dnia 15 stycznia 1945 r. o Narodowym Banku Polskim.

Art. 2. Bank jest osobfl prawną i ma

prawo używania pieczęci z godłem państwo­

wym i napisem \\' otoku )) Narodowy Bank

Polski".

Art. 3. Siedzibą Banku ,jest siedziba

naczelnych władz Hteczypospolitej Polskiej.

Działalnością swą obejmuje Bank obszar cał e ­

go Pa!'istwa Polskiego. Bank może za zgodą

Ministra Skarbu otwierać i zwijać oddziały

i zastępstwa (placówki inkasowe).

II.

Art. 4.

Kapitał zakładowy.

Kapitał zakładowy

Banku -stanowi niewycofalna dotacja Skarbu Państwa

w kwocie 250 milionów złotych. Kapitał zakładowy Banku może być podwyższony Jl a

podstawie uehwały Rany 1I~inistrów.

III. Władze Banku

Art. 5. (1) Rada Banku nadaje ogólny

lriel'unek działalności Banku oraz sprawujtt

nadzór i kontrolę nad działalnością Banku

i czynnościami jego organów wykonawczych.

(2) W szczególności do obowiązków Rady należy

a) mianowanie -na wniosek zarząd u człon­

ków Komitetów Dyskontowych;

b) zatwierdzanie budżetu wydatków Banku, przedstawionego przez Zarząd;

c) przedkłada ni e Ministrowi Skarbu wniol'!ków co do wysokości stopy dyskontowej oraz stawek procentowych i prowizyjnych Bankn;

d) decydowanie o nabywaniu i pozbywaniu nieruchomości (art. 22);

tl) składanie rocznych sprawozdań Ministrowi Skarbu do zatwierdzenia;

f) przeprowadzanie rewizji poszczegó lnych

czynności Banku, prz egl ą dani e ksiąg

i dowodów Banku. ,

Art 6 . (1) Rada Banku fik t/Hla się z Prezesa Banku i 10·ciu czło nk ów, pow u ływanych

i odwoływanych uchwałą Rady Ministrów na

wniosek "Ministra Skarbu w połowie z przedsta wicie li ministerstw zainteresowanych w gospodarce Banku, a w połowie spośród przed·

stawicieli sfer gospodarczych oraz ruchu spół­

dzielczego.

/

lb

Dziennik Ustaw Nr '*

----------------------------~,-----.---------~~--------------------.----(2) Członkowie Rady otrzymują wynagrodzenie za udział w posiedzeniach w wysokości ustalonej przez Ministra Skarbu.

(3) ~adę /zwoluie Prezes Banku przynajmniej raz na miesiąe. Na żądanie S-ch człon·

ków Rtłdl'l WiDno hy~ zwołana w ciągu tygodnia.

(-4:) W razie nieobecności Prezesa Banku

Ilil posiedzeniach Rady przewodniczy członek

Rady wyznaczony przez Ministra Skarbu .

(5) Uchw!1ły Hady zapadajll zwykłll więk­

szościl\ głosów, w razie równoś~i głosów decy·

duje głos Pretesa Banku.

(6) Rada Blmku ustala, jakie osoby i

w jaki sposób podpisujl'l zobowil\zanll, dokua\~nty i kore8pondencję Banku.

-..

Art. 7.

Prezesa Banku mianuje i odwołuje Prezydent Krajowej Rady Narodowej nfl

wniosek Miniitra Sk1l1'hu , IIp.hwalony przez

R.dęMinistrów ..

Art. S. Prezes l1anku otrzymuje z fundllszów Banku stałe uposażenie ustalone przez

Ministra Skarbu .

. Za udział IN posiedzeniach Rady Prezes

Banku nir- otrzymujf> oddzielnego wynl'lgro·

dzenia .

(2) Dla utrzymania łączności Ministerst~

Skarbu z Bankiem, Ministrowi Skarbu

przysługuje prawo mianowania spośród urzęd­

ników państwowych Komisarza Banku. Komisarz Banku otrzymuje stałe uposażenie

.z fundusr,ów Ranku, ustalone przez Ministra

Skarhu .

wa

IV.

Przywilej emisji biletów Banku.

Art. 14. (1) Bank posiada wyłączne

prawo wypuszczania biletów bankowych na

obszRrze PaIlstwa Polskiego ,

,(2) Wysokość emisji określa Rada Ministrów na wniosek Ministra Skarbu .

Art. 15. Emitowane bilety bankowe są

zabezpieczone całym majątkiem państwowym

i wszystkimi dochodami Skarbu Państwa .

Art. 16. Bilety bankowe mogą być wypuszczane w odcinkach, których w,ssokość

ustali Rada Banku za zgodą Ministra Skarbu.

Każdorazowo

przed wypuszczeniem nowych

odcinków winien by ć: w gazecie urzędowej

ogłoszony dokładny ich opis.

Art. 17. (l) Wycofanie z obiegu pos,zczególnych odcinków lub t eż wszystkich kaArt. 9. Prezes Banku przewodniczy Badzie tegorii biletów bankowych, zarządza Rada

Banku, czuwa nad wykonaniem jej uch \v ał i "pra- Banku za zgodą Ministra Skarbu. Terminy

wu.ie ogólne kiprowni ctwo Banku.

I

,

,i wymiany, 110 upływie których wycofane bilety

Art. 10. Do zakres u działania Zarządu I zostają umorzone, ogłaszane będą w gazecie

Banku należy techniczne kierownictwo Banku I urzędowej i nie mogą być kl'ótsze, niż 6 mieoraz załatwianie ws :?,yslkich spraw, które nie zo- się cy od daty ich ogłosz e nia,

(2) Równowartość nie przedstawionych

stnly zastrzeżon e dlA HRdy i PrezeSA Banku. .

w terminie do wymiany biletów bankowych

; Art. tL (1) Zarząd Banku \\' składzie przele wa . się na dobro Skarbu Palłstwa.

Naczelnego Dyrektora i 2-cb jego :t,astępców

(B) . Bank ma obowi.ą:r,ek wymiany bilemianuje i odwołuje Rlloa Ministrów na wl1io- tów uszkodzonych .

~ek Ministra Skarbu,

-(2) Ze stanowiskami Prezesa Banku, NaArt. t8. Podrabianie, przechowywanie

czelnego Dyrektora i ]f\ go zaRtępc6w nie wol- lub puszczanie w obieg podrobiOliych biletów

no łączyć stanowisk

.

Banku podlega karom przewidzianym w koa) funkcjonariusza pa ńsl WOW f\ go lub HH- deksie karnym .

morządowego ;

b) w przedsiębiorstwi e przemysłowym lub

handlowym, ehoćby ono stanowiło \v całości lub ~'(,ę ś{~ i\\'łnsność jego In h jego

rodziny;

(~ ) we władzach kaH Q I'7. {'zędnoś(~i. , hank6w

lub spółdzielni.

(3) Minist er Skarbn moi e Prezesowi Banku i członkom Zarządu zezwolić na objęcie

stanowiska we władzach spółdzielni, .ieżl:'li ono

.iesł bezpłfttn e i ()b~adzon f.' '[. 'Fboru,

~aczeln;y Dyrektor Banku i jego

zastępcy otrzymują z funduszów Banku uposa·

żflnie, ustalone przez Ministra Skarbu .

i\rt. 19. Łączna kwota znajdujących

\\' obiegu biletów bankowych i natych·

miast płatnych zobowiązań winna być pokryta w całości następującymi aktywami

t) złotem w monetach i sztabach;

2) pieniędzmi zagranicznymi i dewizami

płatnymi najdal ej w ciągu 6-ciu lńie­

się

sięcy;

'ł) innymi akt~l wami

V . - Czynności bankowe.

Art. 12.

Art. 13.

dżiałalnośchl

(1) Zwierzchni nadzór nad

Bnnkn wykonuje Minister Skflrbu .

Hanku .

(1) Do zakresu działania Banku

.

Ił) dyskont weksli i kuponów od papierów WRl'tościowych (art. 23);

ArV20.

lu\ieży

Poz: U

b) udzielanie pożyczek i otwieranie kr~: _

dytów pod zastaw wartości wyszczególnionych wart. 26

c) kupno i sprzedaż papierów procentowych, koulUnalny ch i hipotecznych,

w granicach określon ych przez Ministra

Skarbu

d) otwieranie rachunków żyrowycłi i przyjmowanie wkładów ;

Art. 23. (1) Bank dyskontuje w gra.ieach ustalonych zezwoleniem · Ministra Skarbu

weksle powstałe z dokonanych obrotów gospodarczych, płatne w ciągu 3-ch miesię cy w miejscow ościach ; w których Bank ma swoje oddziały

lUQ zastępstwa, przy czym ~ksle winny by'

opatrzone zasadniczo H·ma, a wyjątkowo tylko

2-ma podpisami firm lub osób za sługujących

na .zaufanie.

(2) Weksle ,'olnic1.t: i przemysłu rolniczego winny być płatne najdalej w ciągu

9 miesięcy.

(3) Kupony OU papierów procentowych

przedstawione do dyskontu winny być płatne

aajdalej w terminie 3 miesięcy od dnia zdys-

Dziennik Ustaw .Nr 4-

-

e) kupno i sprzedaż pieniędz y zagranicznych, złota i srebra oraz dewiz, utrzy'

mywanie zagranicą rachunków oraz korzystanie z kredytów potrzebnych ' do

wykonywania Łych czynności , przy

czym Bank ma prawo oddać w zastaw

swój portfel wekslowy oraz inne wartości i red yskontować weksle krajow e

i zagraniczne.

kontowaniłL

Za weksh; wykupione pCl/.ed terminem

Bank odsetek dyskontowych nie

zwraea .

płatności

- Bank może korzystae z kl'tJdytów

tylko na podstawie uchwały

Rady Ministrów;

f) sprzedaż przekazów i wypłat na własne

zagranicą

Art, 24 .

(1)

Dla oceny weksli i innych

wartości powołuje się przy centrali oraz oddziałach Banku Komitety Dyskontowe, które

rozstrzygają większością głosów o przyjęciu

oddziały;

weksli do dyskonta w granicach kredytów,

przyznanych poszczególnym podawcom.

(2) Prz e wodnic7ącym Komitetu Dyskon

lowego l~ l:mtrali jest Kierownik Wydziału, wyznaczony przez Naczelnego Dyreklora, przewodniczącymi zaś Komitetów Dyskontowych

oddziałów są kierownicy ty c hże .

(3) Przewodnicqcy Komitetu Dyskontowego może odmówić przyjęcia weksli zaaprobowanych prze r. większość Komitetu, jednak

na żądanie Komitetu przekazuje ' te sprawy do

g) przyjmowane

weksli i innych doku mentów do inkasa

h) przyjmowanie depozytów na przeciwwanie i do administracji

i) załatwianie wszelkich zleceiJ komisowych z .dziedziny bankowej;

j) udzielanie kredytów pod zastaw obligów Skarbu Państwa i przez Państwo

poręczonych w granicach uchwał

Rady Ministrów,

rozstrzygnięcia Znrządowi .

(2) Do dewiz w myśl ust. (1» pkt. t;) za- i

licza się wierzytelności w bankach zagranicz- ! .

Art, 25,. C~lOllków Kymitetów Dyskontonych, . czeki i przekazy na banki , zagraniczne I wy~h powołuje I odwołule R~da ~anku !la

oraz weksle, akceptowane przez firmy' zagra- I w~lOsek Zarz~du B~nku spoś~?d o30b,. poslaniczne i płatne najdalej w ciągu 6 miesięcv, dających . znalOl:nośc stosunkow rolmczych,

przemysłowych l handlowych, a wskazanych

l przez organizacje gospodarcze danctgo okręg-u.

Art. 21. Bank nit:: mOże nabywać na Obowiązki swe pełnią c złonkowie Komitetów

własność nieruchomości, o ile nie są potrzebne I Dys~ontowych bezpłat ni Q .

na pomieszcz~nia Banku i jego pracowników. I

Art, 26. Bank udziela pożyczek i otwieArt. 22. (1) Bank mOŻe nabywać na ra krerlyty w granicach ustalonych zezwoleniem Ministra Skarbu na przeciąg czasu nie

własność nieruchomości i przejmować wierzydłuższy

nit 3 miesiące pod zastaw

telności hipoteczne i inne prawa rzeczowe,

1) papierów wal'tościowy c h o stałym oprow drodze świadczenia zamiast zapłaty lub

w drodze przelewu albo egzekucji tylko na

centowaniu,

pokrycie lub zabezpieczenie swoich należności

2) weksli, odpowiadających

warunkom

wątpliwych lub niezapłaconych w terminie.

art. 23,

Bank obowiązany jest · zbyć te prawa najpóź3) dewiz, odpowiadających waru nkom art.

. niej w ciągu roku od daty nabycia.

2U ust. (2),

(2) .Przedłużenie terminu zbycia może

4) towarów ,

nastąpić jedynie na podstawie uchwały Rady

~) skryptów dłużnych '/, poręką bankow~ ,

Banku.

v

I

I

-

Art. 27 • . (1) Jeżeli pożyczka zabezpieczona 7astawem nie została spłacona w riągu

10-ciu dni po ustalonym terminie, wówczas

Bank ma prawo sprzedać przedmiot zastawu

bez stawiania dłużnika w zwłoce i bez zawiadomienia go 9 sprzedaży.

dokonać sprzedaży na

licytacji publicznej lub skupić przedmiot zafjtawu na własny rachunek po

kursie giełdowym, obliczonym według średniej

ceny dnia, w którym Bank wyśle zasta wcy

zawiadomit nie o dokonanym skupie.

(2) Bank

może

giełdzie, w drodze

(3) Termin, w którym Bank może sprzeprzedmiot zastawu, zależy od uznania

Banku.

dać

powstałą po potrąceniu

Banku z tytułu pożyczki i kosztów

sprzedaży zastawu zwraca się dłużniko", i.

(4)

Nadwyżkę

należnoś c:i

(5) Bank ma prawo zwrócić się bezpodo dłużnika z żądaniem zwrotu długu,

niespłaconego w terminie, niezależnie od tego,

czy skorzystał z praw ciążących na zastawionym przedmiocie.

średnio

Art. 28. Przyjęte na zabezpieczenie

Banku zastawy nie podlegają zajęciu w poszukiwaniu jakichkolwiek należności prywatnych, skarbowych czy innych, a w razie upadłości dłużnika nie mogą być przekazane do

masy upadłościowej prled całkowitym zaspokojeniem przypadającej Bankowi n ależności

z tytułu udzielonej pod ich zastaw pożyczki

w _kapitale, procentach i kosztach. Skutkiem

tego sprzedaż zastawu na pokrycie należności

Banku zarządzona na mocy art. 27 nie może

być wstrzymana przez żadne czynności prawne.

Art. 29. Bank może przyjmować pienią­

dze krajowe na rachunki żyrowe nieoprocentowane ; posiadaczami rachunków . żyrowych

mogą być instytucje państwowe i samorządo­

we oraz firmy i osoby prywatne. Bank może

bez podania powodów odmówić otwarcia rachunku żyrowego osobom i firmom prywatnym,

jak również otwarty rachunek zamknąć.

Art. 30. Bank przyjmuje na przechowanie złoto, gotówkę i dowody nieopieczęto­

wane, a papiery wartościowe na przechowanie

i do administracji.

-"

.

Art. 31. Wystawione przez Bank kwity

depozytowe są przenośne w drodze cesji, o ile

inny · tryb postępowania nie został ustalony

przy złożeniu depozytu. Bank może żądać

fl,dowego lub notarialnego uwierzytelnienia

e·lii.

Dziennik Ustaw Nr 4

20

Art. 32.

Skarb

Państwa

korzysta

w Banku z kredytu w rachunku otwartym

w grfl nicach

ustalonych

uchwałą

HIJ.dy

Ministrów.

Bank obowiązany jest na żądanie Ministra

Skarbu przyjmować bezpłatnie wpłaty na rachunek Skarbu Państwa i dokonywać bezpłatnie wypłat z tego rachunku; ponadto zaś

może załatwiać komisowo wszelkie operacje

na rachunek Skarbu Państwa.

A r t. 33. Przy czynnościach bank'Owych

Bank kieruje się postanowieniami lllmelszego

dekretu, aw razie braku ich stosuje przepisy prawa obowiązującego. Zakres oraz sposoby wykonania czynności bankowych niniejszym dekretem dozwolonych, ustala Zarząd.

VI.

~prawozdanie

i bilans . .

Art. · 34. (1) Hokiem operacyjnym Bnnku jest rok kalendarzowy.

.

v

~2) Papiery wartościowe, będące włas­

nością Banku, wstawia się do bilansu po kur-

sie giefdowym transakcyjnym z dnia 31 grudnia,

w razie braku llotoWlJń w tym dniu, po ostatnim w ciągu roku kalendarzowego zanotowanym kursie transakcyjnym, a w razie braku

noŁowań

giełdowych w ciągu całego roku

kalendarzowego, po przeciętnym kursie zakupu z całego okresu rocznego.

Art. 35. Z całego czystego zysku przeznacza się 10 % na fundusz zapasowy do czasu,

gdy fundusz ten osiągaie wysokość połowy

kapitału zakładowego; resztę czystego zysku

przelewa się na rachunek Ministerstwa Skarbu

jako dochód Skarbu ' Państw a.

.

Art. 36. Fundusz zapasowy jest przeznaczony na pokrycie strat i odpisów nie dających się pokryć z ro cznych zysków.

Art. 37. W przypadku, gdy poniesione

straty przewyższą istniejący fundllSZ zapasowy,

różnicę pokryj e Skarb Państwa.

VII. Szczególne uprawnienia Banku.

Art. 38. Narodowy Bank Polski jest

wolny od wszelkich podatków państwowych

i samorządowych jako też od wszelkich opłat

stemplowych.

Art. 39. Wszelki€ł dowody wystawione

przez Bank Sll wolne od . opłat IJtemplowycb .

Poz. llł 15

Dziennik Ustaw Nr li .

--------~--------------~-----------------------------------

VIII. Przepisy końcowe.

Księgi Banku l mne zapiski, I

w skład k sięgowości Banku (,)raz

Art. 43. Wykonanie ni niejszego dekretu

wyciągi z nich uwierzytelnione prze z Bank,

porucza się Ministrowi SkarblI . .

mają moc dowodową dokumentów publicznych,

Art. 4i. Dekret niniejszy wchodzi w ży­

a dokumenty, stwierdzające zobowiązania z oś­

cie z dni em ogłoszenia. Równocześnie tracą

wiadczeniem Banku, że oparte na nich rosz- moc obowiązującą przepisy zawarte wart. 46

czenie jest wykonalne i prawnie dojrzałe do - 55 statutu Banku Polskiego (o bwieszenie

egzekucji, mają moc tytułów egzekucyjnych. Ministra Skarbu z dnia 2 maja 1939 r. (Dz. U.

Klauzule wykonalności tym tytułom nadaje R. P. Nr 46, poz. 296) zaś wart. 1 tego statutu

skreśla się słowa "wyposażone przez P<Ulstwo

właściwy sąd grodzki według przepisów kow przywilej emisji biletów państwowych".

deksu postępowania cywilnego.

Art. 40.

wchodzące

Prezydent Krajowej Bady . Narodowej

Bolesław

Art. 41. Bank nie podloga wpisowi do

rejestru handlowego.

Prezes Rady Ministrów

Edward Osóbka-Morawski

Art. 42. Pozwy przeciwko Bankowi moż­

na wnieść tylko przed

dziby Banku (art. 3).

Biend

właściwym

sądem

Minister Skarbu

K01tstaldy. Dąbrowski

sie--

15

ROZPORZĄDZENIE 1\HNISTRA

OBRON,Y NARODOWE.J W POHOZUl""lBNIU

Z ltUNlSTREM. ADł!UNlSTRA. CJI PUBLICZNEJ z dnia 20 stycznia 1945 r.

o utworzeniu Rejonowych Komend Uzupełnień zasięgu

R. K. U. --~

lIstnIeniu ich

terytorialnego.

,-

Na podstawie dekretu Polskiego Komitetu dnich budynków dla POlllieSZCZel'i. Hejollowych

Wyzwolen ia Narodowego z dnia 15 sierpnta Komend Uzupełni el'i i przeprowadzenia lńobi­

1944 r. o częścioweJ JTIbbilizacji i rejestracji . lizacji oraz po staw ią do dyspozycji Rejonowych

ludności do służby wojskowej (Dz. U. R. P.

Komend Uzupełnie ń odpowiednie środki komuNr 2, poz . 5) zarządza się, co następuj e

nikacji.

I

§ 4. HozpOl'ządzenie mnIejsze wchodzi

§ l. Na terenach Rzeczypospolitej POls-1

kiej wyzwolonej spod okupacji niemieckiej I w życie z dniem ogło szen ia.

tworzy się dalszych 41 Rejonowych Komend

Uzupełnień R. K. U. (27-1 klasy i 14--II klasy)

według ustalonych etatów.

Minister Obrony Narodowej

Mlchal Rota-ŻY111, ierski} generał broni

§ 2. Nazwy, ~iedzibę i terytorialny zasięg działalności tych że Komend ustala się

według załącznika.

§.3.

Przewodniczący

wojewódzkich i powiatowych rad narodowych dostarczą odpowie , .

Minister Administracji Publicznej

.

Józef MaślaHka

DZIENNIK USrrAW

RZECZYPOSP,OLITEJ POLSKIEJ

Lublin" dnia·2 lutego 1945 r

Poz.

Nr4

DEKRET

l~-z dnia 15 stycznia 1945 r. o Narodowym Banku Polskim

ROZPORZĄDZENIA

17

MINISTRAI

15-0brony Narodo\vej IV porozumieniu z M i .i~trem Adminisracji Publicznej z dnia 20 styc,t·

nil!. 1945 r. o utworzeniu Rejo nowych Komend Uzupełnień - R. K. U. - i ustalenilI

ich zasięgu terytorialnego .

2t

16-Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r. IV sprawie wykonania dekret li

Polskiego Komitetu Wyzwolenia Na rodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu

niektórych lasów na własność Skarbn Państwa

240

DEK RET

Z dnia

15 stycznia 19ł5 r.

o Narodowym Banku Polskim.

Na podstawie ustawy z dnia 3 stycznia

1945 r. (Dz. U. R. P. Nr 1, poz. 1) o trybie

wydawania dekretów z mocą ustawy, Rada

Ministrów postanawia a Prezydium Krajowej

Rady Narodowej zatwierdza, co następuje

l.

Przepisy ogólne.

Art. l. Celem uregulowania obiegu pieniężnego i kredytu, powołuje się do życia instytucję paiistwową pod

nazwą "Narodowy

Bank Polski", wyposażoną przez Państwo

w przywilej emisji biletów bankowych i nur.y ·

waną

w niniejszym dekrecie Bankiem.