Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 23 listopada 1944 r. o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego.

Art. 1. Do zakresu działania samorządu terytorialnego . n;llezą sprawy publiczne ci znaczeniu lokalnym, o ile nie są wyraźnie zastrzeżone do kompetencji władz państwowych.

Art. 2. Do zakresu działania samorządu terytorialnego nie należą sprawy

a) zagraniczne i handlu zagranicżnego,

b) wojskowe;

c) wymiaru sprawiedliwości ,

d) lasów,

e) górnictwa,

f) lotnictwa, kolei, dróg kołowych państwowych

i wojewódzkich oraz dróg wodnych,

g) poczty i telekomunikacji,

h) waluty i ubezpieczeń,

- ' i) państwowych podatków, opłat, ceł , akcyz i monopoli.

Art. 3. Samorząd terytorialny reprezentowanyprzez terenową radę narodową stanowi korporację

pr:awa publicznego i posiada osobowość prawną·

Art. 4. Ustawy wojewódzkie, przewidziane wart.

29 ustawy z dnia 11 września 1944 r. o organizacji

i zakresie działania rad narodowych (Dz. U. R. P.

Nr 5, poz. 22), nabierają mocy obowiązującej na ob_szarz e województwa po zatwierdzeniu przez Przewodniczącego Krajowej Rady Narodowej z kontrasygnatąPrzewodniczącego Polskiego Komitetu

Wyzwolenia Narodowego i właściwego kierownika

resortu, oraz po ogłoszeniu w dzienniku urzędowym

województwa.

Art. 5. .§ 1. Kazd~ rada narodowa nizszego stopnia podlega bezpośredniemu nadzorowi rady narodowej wyzszego stopnia.

§ 2. Wszystkie uchwały rad narodowyćh: wojewódzkiej, powiatowej, mięjskiej i gminnej dotyczące

, a) budzetu i planu świadczeń w naturze,

b) wprowadzenia i pObierania podatk6w i opłat,

c) zaciągnięcia pozyczki lub objęcia zobowiązania,

§ 3. Zatwierdzeniu podlegają równiez wszystkie

uchwały , które w myśl dotychczas obowiązujących

przepisów dla samorządów, ' podlegały zatwierdzeniu władz nadzorczych.

Art. 6. Prezydium rady narodowej właściwej do _

zatwierdzenia uchwał wyszczególnionych wart. 5

§ 2 i 3 poweżmie de cyzję w przeciągu dni 30 od

dnia zawiadomienia o uchwale. W tym przedmiocie

stosuje się postanowienia zawarte wart. 39 ustawy

z dnia 11 sierpnia 1923 r . o tymczasowym uregulowaniu finansów komunalnych Vi brzmieniu obwieszczenia Ministra Spraw Wewn. z dnia 26 czerwca 1936 r . (Dz. U. R. P . Nr 82, poz. 454).

Art. 7. § 1. Prezydium kazdej hierarchicznie

wyzszej rady narodowej ma prawo z urzędu lub na

wniosek wstrzymać w ciągu 14 dni od dnia zawiadomienia wykonanie kazdej uchwały rady hierarchicznie nizszej oraz uchwały organu wykonawczego, którą uwaza za niezgodną z prawem, niecelową

lub niezgodną z zasadniczą linią działalności Krajowej Rady Narodowej.

.

§ 2. Rada -narodowa lub organ wykonawczy, którego uchwała została zakwestionowana, ma prawo

w ciągu dni 7 od otrzymania o tym wiadomości powziąć reasumpcję zakwestionowanej uchwały.

§ 3. W wypadku wstrzymania wykonania uchwa"

rady narodowej 'zakwestionowana uchwała winna być bezzwłocznie przedłozona Krajowej Radzie

Narodowej, zaś w wypadku wstrzymania wykonania uchwały organu wykonawczego radzie narodowej hierarchicznie wyzszej , o ile rada narodowa

lu];> jej organ wykonawczy nie skorzysta z uprawnień zawartych w § 2.

.

ły

Art. 8. Rada narodowa wyzszego stopnia ma prawo kontroli i inspekcji działalności rady narodowej

n~zszego stopnia ~ jej organu wykonawczego.

II. Organy wykonawcze samorządu wojewódzkiego

i powiatowego.

Art. 9. Zwierzchni nadzór państwowy nad dziawojewódzkich i powiatowych samorzą­

dowych organów wykonawczych sprawuje Kierow_nik Resortu Administracji Publicznej-o

łalnością

{

\

------------------~~--------~---~----------~--------

Art. 10. Organem wykonawczym wojewódzkiej

rady narodowej je~t wy:dział wojewódzki.

Art. 11. Wydział wojewódzki składa się z 6 człon­

ków wybranych przez wojewódzką radę narodową

spośród jej członków lub też spośród mięszkańców

danego województwa. Za wybranych uważa się

.tych, któq:y otrzymali kolejno największą ilość

g) składa sprawozdanie ze swej działalności prezyd,ium właściwej rady narodowej, przynajmniej raz na miesiąc.

Art: 18. W wypadkach

niecierpiących zwłoki

wydziału wojewódzkiego samodzielnie wydaje niezbędne ~arządzeni_a w sprawach

należących do zakresu działania wydziału, oboprzewodniczący

głosów.

wiązany jest wszakże wyjednać na najbliższym .po- .

siedzeniu wydziału zatwierdzenie dla tych czyn-

Art. '12. §-1. Członkami wydziału wojewódzkiego

mogą być osoby,.które mają przynajmniej 5-letnią

ności.

pracę

w dziedzinie państwowej, samorządowej lub

społecznej.

. r.

•

Art. 19. Kary porządkowe są następuJące

a) upomnienie,

\

b) nagana.

§ 2. Pracownicy pa,ństwowi i samorządowi wybrani na członków wydziału wojewódzkiego w razie przyjęcia wyboru otrzymują na czas pełnienia

Art. 20. § 1. Władzę dyscyplinarną nad prezytych funkcji bezpłatny urlop, zaliczalny do wysłu­

dentami, wicepr~zydentami, członkami zarządów

gi emerytalnej.

" miast wydzielonych oraz członkami wydziałów pomują diety w wysokości ustalonej rozporządzeniem

wiatowych, sprawuje komisja dyscyplinarna, zło­

żona z 7-miu członków wybranych przez woje~

Kierowriika Resortu Administracji Publicznej. _

wódzką radę narodową·

, § 3. Członkowie wydziału wojewódzkiego otrzy-

Art. 13. Przewodniczącym wydziału wojewódzkiego jest z urzędu wojewoda lub jego zastępca.

Art. Ił. Wszystkie czynności biurowe wydziału

wojewódzkiego załatwia właściwy urząd wojewódzki.

'

.

Art. 15. Wydział wojewódzki zwołuje przewodniczący przynajmniej raz na dwa tygodnie. Wydział musi być zwołany jeżeli tego zażąda dwóch

jego członków.

.

, .- -'

Art. 16. Do powzięcia uchwał wydziału wojewódzkiego wymagana jest obecność przewodniczącego i przynajmniej trzech członków wydziału.

. Uchwały zapadają zwykłą większością głosów, w razie równości głosów rozstrzyga głos przewodniczącego.

Art. 17. Wydział wojewódzki

a) przygotowuje sprawy mające wejść pod obrady

wojewódzkiej rady narodowerlub jej prezydium;

~

.,..

b) decyduje we wszystkich sprtwach niezastrzezonych do decyzji rady lub Jej prezydium; c) wykonuje uchwały rady lub jej prezydium;

d) wykonuje na zlecenie rady lub jej prezydium

kontrolę nad działalnością organów wykonawczych · samorządu niższego stopnia oraz

organów administracji państwowej;

e) sprawuje władzę porządkową nad prezydentami, wiceprezydentami, członkami zarządów

miast wydzielonych oraz członkami wydziałów powiatowych;

f) wykonuje inne czynności poruczone mu przez

- ustawy;

§ 2. ,Kary dyscyplinarne są następujące

a) grzywna do 5.000 zł.,

b) złożenie z urzędu.

§ 3. Osobie ukaranej służy prawo odwołania się

w ciągu 7miu dni od orzeczenia nakładającego karę

porządkową do Kierownika Resortu Administracji

Publicznej, zaś od orzeczenia nakładającego karę

dyscyplinarną do Prezydium Krajowej Rady

Narodowej.

§ 4. Sposób powoływania i tryb postępowania

komisji dyscyplinarnej określi rozporządzenie Kierownika Resortu Administracji Publicznej.

Art. 21. § 1. W wypadkach powtarzających się

wykroczeń porządkowych oraz w wypadkach nie- _

cierpiących zwłoki, gdy działalność organów wymienionych wart. 17 pkt. e) - naraża lub może narazić interes publiczny na oczywistą szkodę, wydział wojewódzki może cały orgalł lub poszczególnych jego członków zawiesić w urzędowaniu,

zawiadamiając równocześnie o dokonanym zawieszeniu Kierownika Resortu Administracji Publicznej z podaniem motywów zawieszenia.

§ 2. W wyp.a dku zawieszenia w urzędowaniu caorganu wykonawczego funkcje wykonawcze

sprawuje tymcząsowo prezydium właściwej rady

narodowej .

.

łego

Art. 22. Organem wykonawcżym powiatowej rady narodowej jest wydział powiatowy.

Art. 23. Postanowienia zawarte wart. 11-21

odpowiednie zastosowanie do wydziałów powiatowych ' z .tym, że wydział powiatowy jest wła­

dzą porządkową dla burmistrzów, wójt6w, sołty­

sów oraz członków zarząd6w gmIn wiejskich i miast

niewydzielonych.

mają

Dzi enńik

Ustaw Nr 14

" -- , ~---~--- ---

W sprawach kar porządkowych służy odwołanie i , § 2. Wybór wójta i podwójciego wymaga zatwi~rdo wojewody, a w sprawach dyscyplinarnych do ! dzenia ,rzez właś~iwego starostę

'

prezydium rady ,narodowej .

-I

Art. 32. § 1. Wójtowi, dla celów administraO'ji

gromad, podlegają sołtysi i podsołtysi (po jednym

III. Organy wykonawcze samorządu miejskiego

sołtysie i podsołtysiedla każdej' gromady) wybrani ,

i gminnego.

przez ogólne zebranie mieszkańców gromady

§ 2. Sołtysi lub podsołtysi biorą udziaL w posieArt. 24. Organem' wykonawczym miejskiej rady dzeniach zarządu gminnego z głosem doradcżym

jedynie w wypadku, gdy przedmiotem .{)brad są

n'arodowej jest zarząd miejski.

sprawy dotyczące ,danej gromady.

Art. .25. § 1. Zarząd miejski składa się : w miastach wydzielonych z prezydenta i wiceprezydenta;

w miastach niewydzielonych z burmistrza i wiceburmistrza, a ponadto we wszy;stkich miastach

z 3-6 członków zarządu.

'~ § 2.

W miastach liczących ponad 50.000 mieszkańców rada narodowa może powiększyć liczbę wi-

ceprezydentów do dwóch, wyjątkowo zaś do trzech,

wymaga tego większy rozwój gospodarki

miejskiej. Uchwała o powiększeniu ilości stanowisk

wiceprezydentów wymaga zatwięrdzenia właściwej

woje:wódzkiej rady narodowej.

'

jeżeli

•

Art. 33. Zakres działania miejskich oraz gminnychrad narodowych, i ich organów wykonawczych

określają postanowienia art. "Ij'- 48 ustawy z dnia

23 marca 1933 r. o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego (Dz. U. R. P" Nr 35, poz: 294)

- z wyjątkiem postanowień zawartych wart. 43

ust. (1) pkt. c, d -- zdanie ostatnie, e, f, g oraz ust.

(2), art. 44 usL '(l) pkt e, ust. (4), zdanie 1 i 2 ust. (5) ,

art . 45 , art. 46 ust, (3) i (4) , zdanie ostatnie u~t . (6)

oraz wart. 47 ust. (1), - które nie mają zastosowania.,

, Art. 34. § 1. Wybory członków organów wykoArt. 26: _§ 1. Prezydenta i wiceprezydentów oraz , nawczych ~ad .narodowych są tajne.

bU,rmistrza i wiceburmistrza wybiera ' właściwa

§ -2. W razie opróżnięnia stanowiska członka ormiejska rada narodowa zwykł ą większością głosów ganu wykonawczego z jakichkolwiek przyczyn, wła­

obecnych.

ściwa rada nar'odowa obowiązana jest w przeciągu

miesiąca do)wnać wyborów uz.upełniających .

.§ 2. W~bór prezydenta i wiceprezydentów wymaga zatwierdzenia Kierownika Resortu Administracji Publicznej , po wysłuchaniu opinii prezydium

IV. Przepisy ogólne.

wojewódzkiej rady narodowej , ,zaś wybór burmist rza, i wiceburmistrza wymaga zatwierdzenia woArt. 35. § 1. Or.gany wykonawcze 'r ad narodojewody, 'po wysłuchaniu opinii prezydium powiato- wych mogą być rozwiązane przez rady narodowe

wej r ady narodowej .

'

wyższego stopnia .

'

§ 2. Przeciw decyzji rozwiązującej organ wykoArt. 27. Li ezbę c złonków zarządu miejskiego nawczy służy radzie/ narodowej, która' odnośny orustala miejska rada narodowa. Odnośn a u chwała gan wybrała"prawo odwołania się do rady narodowymaga zatwierdzenia prezydium rady narodowej ' wej wyższeg~ stopnia od rady rozwiązującej.

hier archicznie wyższ ej .

AJ;t. 36. Dekret niniejszy nie ma zastosowania

miasta stołecznego Warszawy i Łodzi.

do

Art. 28. Członków zarządu miejskiego wybiera

miejska rada narodowa. Za wybranych uważa się

"

.

Art. 37. Wykonanie niniejszego dekretu porucza

tych, którzy ()trzymali kolejno największą liczbę_

s ię

Kierownikowi ' Resortu Administracji Pug ł o s6w.

blicznej.

Art. 29. Prezydenci miast pełnią zarazem funkcje starostów grodzkich j w tym zakresie śłu żbowo

p9dlega.ią wojewodzie.

'

Art. 30. Organem wykonawczym , gminnej rady

narodowej jest zarząd gminny.

Art. 38. Dekretniniejszy wchodzi w życie z dniem

ogłosżenia.

Przewodniczący Krajowej

Rady Narodowej

Bolesław Bierut

Przewodniczący Polskiego Komitetu

Art, 31. § 1. Zarząd gminny składa się z wójta,

podwójciego i trzech członków zarządu wybieranych przez gminną radę narodową w sposób przewipziany dla burmistrzów i członków zarządów

miejskich.

Wyzwolenia Narodowego

Edward Os óbka-Mo~awski

w/,z Kierownik Resortu Administra~ji Publicznej

Mgr Adam Ostrowski

74

DEKRET POLSKIEGO KOMITETU WYZWOLENIA NARODOWEGO

z dnia 23 listopada 1944 r .

o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego

d) nabywania, pozbywania obciązania majlltku

nieruchomego,

e) lokaty kapitału

- wymagają zatwierdzenip. prezydium rady narodowej wyzszego stopnia.

Na podstawie ustawy Krajowej Rady Narodowej

z dnia 15 sierpnia 1944 r . o tymczasowym trybi,e

wydawania dekretów z mocą ustawy (Dz. U. R. P.

Nr 1, poz. ,3) - Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego postanawia a -P rezydium Krajowej Rady

Narodowej zatwierdza, co następuje

I. Zakres zadań samorządu terytorialnego.