Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 23 września 1944 r. - Prawo o ustroju Sądów Wojskowych i Prokuratury Wojskowej.

Art. 6.

Właściwości

sądów

wojskowych podle-

gają

a) żołniel1ze Wojska Polskiego;

• b) obowiązani do służby wojskowej lub

pomocniczej z chwilą powołania;

c) jeńcy wojenni i zakładnicy, pozosta- ·

jący pod nadzorem administracji wojskowej;

d) inne osoby w przypadkach prawem

określonych. -

I.

Art. 1.

' Właściwości

wst~pne.

sądów

wojskowych ' podle- ;

gają również

Art. 1.

Organy wymiaru sprawiedliwosci w wojsku i marynarce wojennej sądy

wojslwwe i prokuratura wojskowa stoją na straży

prawa, dyscypliny, gospodarności i porządku

wojskowego, honoru i godności żołnięrza, mając na ' względzie jego wychowanie w duchu

miłości Ojczyzny, wierności przysiędze żoł­

nierskiej, uczciwego oraz sumiennego wykonywania woj<skowych i obywatelskich obo-

a) osoby, które wraz z wymienionymi

wart. 6, wzięły udział w popełnieniu

przestępstwa wojskowego;

b) osoby, ' które na zasadzie stosunku publiczno-prawnegJł' lub umownego peł­

nią służbę w poszczególnych działach

administracji wojskowej;

c) osoby, należące do załogi lub wzięte

w charakterze służbowym na pokład

okrętu marynarki wojerinej lub statku,

przydzielonego do niej.

wiązków.

Art. 8.

Art. 2.

§ 1. W czasie wojny, mobilizacji lub

Wszyscy mają równe prawa i obo- gdy wymaga tego interes obtony Państwa,

wiązki przed sądem i prokuraturą wojskową,

może Polski Komitet Wyzwolenia Narodobez różnicy stopnia, zajmowanego stanowi- wego na wniosek Kierownika Resortu Obrony

ska, pochodzenia, narodowości, języka, rasy " Narodowej ' poddać drogą rozporządzenia

i wyznania.

właściwości 'sądów wojskowych, osoby, podlegające właściwości sądów powszechl'lych, za

Art. 3.

przestępstwa, które uzna za niebezpieczne

dla obrony państwa.

'

Sądy 'wojskowe wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej.

§2. Naczelny dowódca może wydawać

w czasie wojny zarządzenia o treści, pr.zewiArt. 4.

dzianej w § 1 na obszarach, na których został wprowadzony stan wojenny, tudzież na

Językiem urzędowym w sądach i prokuraturach wojskowych jest język polski. okupowanych obszarach państwa nieprzyjacielskiego .

.

§ 3. Rozporządzenia i zarządzenia wymieRozdział II.

nione w § 1, 2, , należy natychmiast - uchylić,

jeżeli ustały przyczyny, ' dla których je wyWłaściwość sądów J ojSkowych.

dano.

Art. 5.

Art. 9.

Sądy wojskowe' sprawują w wojsku i marynarce wojennej wymiar sprawiedliwości

§ 1. Właściwość sądów wojskowych

w sprawach karnych.

w zakresie przestępstw wojskowych nie

,'.

'. ,

Poz. 2S

Dzie nnik Ustaw Nr {}

\

b) sądy wojskowe armii, okręgów i admimimo, że przestały istnieć okoralicji;

które tę właściwość uzasadniały.

c) Najwyższy Sąd Wojskowy, wspólny

§ 2. Właściwość sądów wojskowych wzadla wojska i marynarki wojennej;

kresie przestępstw pospolitych ustaje z chwilą

ustania okoliczności, które tę właściwość uza§ 2. W czasie wojny sądy wojskowe dysadniały, jeżeli sądowi wojskowemu nie zowizji i korpusów noszą nazwę wojskowych ·

stał jeszcze złożony akt oskarżenia.

sądów polowych, a sądy marynarskie -morPo złożeni u aktu oskarżenia właściwość skich sądów wojennych.

sądów wojskowych ustaje, jeżeli ustały okoliczr,ości, które uzasadniały właścjwość są­

Art. 13.

dów woj śkowych i jeżeli pfokurator wojskowy najpóźniej przed l'OZpoczęciem rozprawy

Właściwość miejscowa sądów wojsko\;.ych

głównej złoży w sądzie wojskowym wniosek

dywizji i korpusów ' obejmuje obszar rozkwao przekazanie sprawy władzy właściwej.

terowania danych jednostek.

§ 3. Przepis § 2 nie dotyczy jednak przeSądy garniżonowe są miejscowo właś­

~pstw pospolitych

'

,

ciwe, na całym obszarze rozkwaterowania,

a) którymi naruszono wojskowy obowią­ wchodżących do ich garnizonu jednostek, nie

zek służbowy;

posiadających własnych sądów fO,r macyjn'y"ch

bl pozostających w zbiegu z przestęp­ lub ,znajdujących się jeszcze w toku f~mo­

stwem ' wojskowym albo ' pospolitym wanla.

pod a) określonym.

Obszar działania, i siedziby wojskowych

sądów

marynarskich oraz admiralicji . określa

§ 4, W toku dochodzenia przekazuje sprawę prokurator wojskowy.

' Naczelny Dowódca.

Obszar działania wojskowych sądów

armii albo okręgów obejmuje miejsce rozArt. 10.

kwaterowania jednostek albo garnizonów.

§ 1. Jeżeli przestępstwo pospolite popeł­ wch,odzących

skiad danej armii . czy okręgu.

nione zostało przez osoby, podlegające właści­

\

wości sądów wojskowych, wspólnie z osoba- .

Art. 14

mi, podlegającymi właściwości sądów powszechnych, albo jeżeli przestępstwo pospolite

Dla określenia właściwości sądów wojpopełnione przez osoby, podlegające właściskowych miarodajne . jest stanowisko służbo­

wości sądów wojskowych pozostaje w bezpowe oskarżonego w chwili wszczęcia sprawy.

średnim zwiążku l przestępstwem, ' popełnio- ..

nym przez osoby, podlegające właściwości

Art. 15.

sądów powszechnych sąd wojskowy przekazuje sprawę sądowi powsze chnemu na pod§ 1. W przypadkach, gdy oskarżonymi

stawie wniosku prokuratora woj"skowego.

są

żołnierze

i osoby cywilne -;- właś­

§, 2. W toku dochodzenia przekazuje spraciwość sądu określa się według przynależ­

wę prokuratór wojskowy.

nOSCI oskarżonych żołnierzy do jednostki

ustaje,

liczności,

w

Art. 11.

Spór' o właściwość między sądem wojskowym;-a sądem powszechnym rozstrzyga ()statecznie sąd wojskowy wyiszego rzędu

bezpośredni·o 'przełożony nad sądem wojskowym, wiodącym spór.

D z i a ł

Sądy

wojskowej lub garnizonu, przy których

istnieje sąd.

(

§ 2. W przypadkach, gdy oskarżonymi są

żołnierze różnych jednostek lub wyłącznie

osoby cywilne, właśCiwym jest sąd, w którego rejonie zostało popęłn1one przestęp­

stwo.

Art. 16.

II.

wojskowe.

JeŻeli właśCiwych jest kilka sądów, stosuje się następujące zasady

Rozdział L

al w przypadku właściwości równorzęd­

nych sąi:lów, właściwym jest sąd,

Przepisy ogólne.

\'1 którym toczy się już postępowa­

nie,

a jeżeli sprawa w sądzie jeszcze

Art. 12.

się nie t bczy właściwym jest sąd,

§J 1. Wymiar spn'wiedli wości w wojsku.

w któiego rejonie ujawniono przemarynarce wojennej sprawują

stępstwo;

a) sądy woiskowe dyw izji, korpu sów,

b)' w przypadku właociwości sądów niegarnizonów

wojskowe sądy marytównorzęrlnvch wł,aściwym jest sąd

narskięi

wyższego

.

~.

rzędu.

l ,

. '-

Art. 11.

,

Naczelny Dowódca określa, przy jakich

jednostkach (forma'c iach) wojskowych poza

armiami, ",okręgami, admiralicjami, korpusami

i dywizjami tworzy się wojskowe sądy danych jednostek.

Art. 18.

Sądy wojskowe orzekają w składzie przawodniczącego i dwóch sędziów lub ławników .

Przewodniczącego

wyznacza

kierownik

sądu. '

f

Ławników

rownika sądu

do rozprawy na wniosek kiewyznacza dowódca jednostki,

przy której istnieje sąd.

Ławnikami nie mogą być żołnierze nizsi

stopniem od O'skarZonych.

Art. 19.

§ 1. Sądy wojskowe spełniają czynności

zi;lsadniczo na ' swoim obszarze działania.

§ 2. Poza swoim ybszarem działania sąd

wojskowy moze spełniać czynności, jezeli

tego wymaga dobro wymiaru sprawiedli-

57

-

Poz. 2S

Art. 22.

Do właściwości wojskowych sądów dywizyj, korpusów i garnizonów oraz wojskowych sądów marynarskich nalezy rozpozna·

wanie spraw

a) szeregowców, podoficerów i oficerów

do dowódcy batalionu włącznie, albo

zajmujących równorzędne stanowiska

słuzbowe;

b) jeńców wojennych i zakładników, pozostających

pod nadzorem admini·

stracji wojskowej;

c) obowiązanych do służby '\Ilojskowej

lub _ pomocniczej z chwilą ' powołania

oraz

dl innych osób w przypadkach prawem

• określonych

o przestępstwa wojskowe, przewidziane w kodeksie karnym woj skowym

z wyją tkIem przestępstw, wymienionych wart. 85, 86, 87, 88, 89, 90,

91,' 100 i 185 tego kodeksu,

, wości.

Art. 23.

Art. 20.

§ 1. Jeżeli przepis szczególny nie stanowi ' inaczej, wojskowe sądy dywizyj, korpusów i garniz,oJ'lów oraz wojskowe §,dy marynarskie, obowiązane są udzielać pomocy

sądowej na ządanie innych sądów zarówno

woiskowych jak i powszechnych oraz w przy"

padkach prawem przewidzianych -- na żą­

danie innych władz zarówno polskich jak

i zagranicznych.

.

§ -2. O spełnienie czynności w drodze pomocy sądowej nalezy zwracać się do sądu, na

którego obszarze działania czynność ma być

spełniona.

§ 3. Spory powstałe między sądami wojskowymi dywizyj, korpusów i garnizonów

rozstrzyga O'statecznie sąd armii lub okręgu ,

między sądami marynarskimi sąd admiralicji, mLędzy sądami armii,okręqów i admiralicji ' - Najwyzszy Sąd Wojskowy.

Rozdział

II.

•

Wojskowe sądy dywizyj, korpusów, garnizonów oraz wojskowe sądy marynarskie.

Art. 21.

Wojskowe sądy dywizyj, korpusów i garnizonów oraz wojskowe sądy marynarskie

składają się z szefa, który ' jest kierownikiem

sąd~ oraz z odpowiedniej ilości sędziów wojskowych.

Sąd wojskowy armii, ókręgu lub admiralicji . moze , przeka.zać, sprawę

sądowi

niewłaściwemu, gdy użna, ze . tego wymaga

dobro wymiaru sprawiedliwości, jego ' szybkość lub sprawność, jak również moze przejąć , do własnego rozpoznania w kazdym stadimn sprawę, dla którei· właściwy -jest sąd

jednostki, wchodzącej ' w skład danej armii,

okręgu czy admiralicji.

Art. 24.

•

Wojskowe sądy dywizyj, korpusów i garnizonów oraz wojskowe sądy marynarskie

poza rozpoznawaniem spraw, . nalezących

w" myśl art. 22 do ich właściwości

a) prowadzą zlecone im sprawy, należące do właściwości sądów wojskowych armii, okręgów i admiralicji;

bl udzielają pomocy sądowej na ządanie

sądów lub władz.

Art. 25.

W sprawach zołnierzy, pełniących . słuzbę

w marynarce wojennej , oraz innych osób, podlegających dowódcom w marynarce- wojennej

_wojskowe sądy dywizyj, korpusów i . garnizonów sprawują wymiar sprawiedliwOści jako

wojskowe sądy marynarskie, jezeli nie zostal

utworzony osobny wojskowy sąd marynarski,

właściwy w daJlej sprawie,

· .....

'.

58 ,-

Dziennik Ustaw Nr 6

Poz. 29

--~------~------------------~--~~~~--Rozd:źiał

III.

,

W~jskowe sądy.

armii, ol,ręgów i admiralictl.

Art. 26.

Wojskowy sąd armii, okręgu: ' i admiralicji

składa się z prezesa, który jest kie:POwnikiem

sądu, wic~rezesa oraz z qdpowiedniej ilości

sędziów wojskowych.

Art. 21.

Do właściwości sądów armii, okręgu i admiralicji nalezy

a) r,o zpoznawanie spraw oficerów, nie podlegających właściwości wojskowych

sądów dywizyj,

korp\.łsów, . garnizonów i wojskowych sądów IIlftrynarskich do zastępcy dowódcy dywizji

włącznie, lub 'Zajmujących równorzęd­

ne stanowiska słuzbowe;

.

b) rozpoznawanie spraw, przewidzianych

wart. 85, 86, 81, 88, 89, 90, 91, 100

i 185 kodeksu karnego wojskow~go

w stosunku do osób, dla których właś­

ciwymi są sądy dywizyj, korpusów,

garnizonów oraz wojskowe sądy marynarskie;

c) rozpoznawanie spraw osób, wymienionych wart. 22, słuzbowo przynależ­

nych

do

jednostek wojskowych,

wchodzących w skład danej armii,

okręgu lub admiralicji, a nie posiadających włashych- sądów formacyjriych ,

o wszystkie pizestępstwa.

Art. 28.

W sprawach żołnierzy, p~łniących służb~

w marynarce wojennej oraz. innych osób,

podlegaj ących

dowódcom

w

marynarce

wojennej -ł wojskowe sądy armii i okręgów

sprawują wymiar sprawiedliwości jako sądy

admiralicji, jeżeli nie został utworzony , osobny sąd " ad.miralicji, włęściwy w danej sprawie.

Art. 29.

Wojskow.e sądy armii, okręgów i admiralicji mogą przekazywać poszczególne sprawy, wchodzące w zakres ich właściwości,

do rozpoznawania wojskowym sądom dywi:zyj.

korpusów 1 garnizonów oraz wojskowym śą­

dom marynarskim.

Art. 30.

l

§

Wojskowe sądy dywizyj, korpusów, garnizonów i wojskowe sądy marynarskie . skierowuJą akta zakończonych spraw

do są'dów armii, okręgów i admiralicji.

§ 2. W ojskow'e sądy armii, o'kręgów admiralicji; skierowują do Najwyższego Sądu

Wojskowego do przejrzenia w trybie nadzoru sądowego

a) akta spraw sądów dywiJzyj, korpusów,

garnizonów i wojskowych sądów marynarskich;

zakończonych

b) akta . wszystkich

spraw

własnych.

§ 3. Wojskowe sądy armii, okrę~ów i admiraUcji winny przy przeglądaniu akt spraw,

nadesłanych im z sądów dywizyj, korpusów

i garnizonów oraz wojskowych sądów mary~

narskich w razie obrazy pr.zepisów · postępo­

wania sądowego stwierdzić usterki i uchybie- o

n,ia i mogą je wytknąć danemu sądowi.

Stwierdzenie i wytknięcie

ma wpływu ha wynik sprawy.

uchybień

nie

W razie naruszenia prawa .materialnego

lub pogwałcenia istotnych przepisów postępo­

wania, pFezes sądu armii, okręgu lub admiralicji przedstawia Najwyższemu Sądowi Woj"

skowemu .wniosek o rozpatrzenie uchybień

w trybie nad:zoru sądowego.

Art. 31.

Wojskowe sądy armii, okręgów i admiralicji sprawują nadzór administracyjnosądowy nad podlegaj4cymi

sądflmi dywizyj,.

korpusów, garnizonów i wojskowymi sądami

marynarskimi.

im

Rozdział

Najwyższy

Sąd

IV.

Wojskowy.

Art. 32.

Najwyższy Sąd

Wojskowy składa się

z prezesa, który jest kierownikiem sądu,

wiceprezesa orarz odpowiedniej ilości sęwów

NajwyższegQ Sądu WojskowegQ.

Ar~.

33.

Do właści~ści Najwyższego Sądu Wojskoweg'o należy

aj rozpoznawanie 'za zgodą Naczelne2'O

Dowódcy spraw dowódców dywizyj

korpusów i zajmujących równorzędne

stanowiska służbowe oraz innych osób;

I

b) rozpoznawanie spraw osób, służbowo

przynależnych do jednostek wojskowych, podle2<ljących bezpośrednio Naczelneinu Dowództwu Wojska Polskiego i nie posiada iących własnych są­

dów formacyjnych;

.

...

..

._'

~..

,

.

J

jI'~""

•

x

,,~~·'.;'II "~ : : : : . . "... <~

,

.~-

,'.~ : ;x~v;· -.,~ "'

'. ~'i:'

"'! ..

"", "~,

Dziennik ·Ustaw Nr 6

~~~~~~~~-------------

---

)

Poz. 29

59

' c) rozpoznawanie w trybie nadzoru . są­

dowego - orzeczeń wszystkich--c sądów

Art.' 31.

§ 1. Najwyższy Sąd Wojskowy wydaje

przez istniejące przy ' nim Biuro ·Orźecz­

d) wyjaŚnianie przepisów prawa,które nictwa zbiór swoichor.zeczeń i · opinii, ' za wiebudzą wątpliwość lub których stoso- , rających rozstrzygrlięcia 'zasadniczych zagadwanie wywołało' 'rozbieżnpść w o- nień prawnych.

I rzecznictwie.

§ 2. Prezes Najwyższego Sądu Wojskowego może powierzyć oficerom służby spraArt. 34 .

wiedliwośCi,

wchodzącym

w skład Biura

'/

Orzecznictwa, również inne czyimości słui­

. Najwyższy Sąd Wojskowy może prze- bowe .

kazywał

poszczególne sprawy,

wchodzą­

cę w zakres jego 'właściwości w myśl art. 33

Rozdział V.

pkt bl do rozpo~nania wojskowym sądom

Podział czynności.

niższego rzędu, a za Z!?;'odą Naczelnego Dowód<;:y i sprawy . wymienione waTt. 33

pkt a, c.

Art. 38.

wojsk~wychj

.

Podział

czynnoscl międz'y' sędziów są­

wojskowych następuje na podstawie

z a rządzenia prezesów, wiceprezesów lub szefów danych sadów.

Art. 35.

§ 1.

Skład

sądzący

ną,

dów

Najwyższego

moŻe przedstawić

budzącą

wątpliwość,

do

Wojskowego

S ą du

zasadę prawo.

rozstrzygnię­

Art. 39.

cia zgromadzeniu ogólnemu sę/:1Ziów Najwyż­

szego Sądu Wojskowego, po czym uchwaloną

zasadę wpisuje się do księgi zasad prawnych.

Spełnienie

czynnoscl

pl zez

sędziego,

ni epowołanego do niej według podziału czynności, nie wpływa na tej ważność.

§ 2. Zgromadzenia ogólne odbywają się

prlZewodnictwem prezesa Najwyższego

Sądu Wojskowego. Naczelny Prokurator Wojskowy hierze udział w zgromadzeniach ogólnych bez prawa udziału w głosowaniu; ma on

prawo składania wniosków.

.

pod

Rozdział

Art. 40.

sę­

§ 1. Naczelny nadzór nad sądami wojskowymi i

prokuraturą

wojskową

sprawuje Naczelny Dowódca, który mianuje, przen os i, zwalnia sędziów, prokuratorów (wiceprok uratorów, podprokuratorów) i oficerów

§ 4. Narada i głosowanie odbywają się

według przepIsów kodeksu wojskowego postępowania karnego.

§ 5. Skład sądzący, orzekając W, danej

sprawie karnej jest związany rozsti~ygnię­

Cie'm zgromadzenia ogólnego.

§ 6. Ods tąpienie przez Najwyższy SAd

Wojskowy od zasady prawnej, ustalonej przez

zgromadzenie ogólne, · może nastąpić tylko ,

w drod~e ponownego rozstrzygnięcia zgromad~nia ogólnego,

-

,

.

VI.

Administracja sądowa i nadZór.

§ 3. Do powzięcia- uchwały wymagana jest

obecność przynajmniej 1/2 ogólnej ' ilośCi

dziów Najwyższego Sądu Wojskowego,

Art. 36,

./

śledczych .

§ , 2. Naczelny Dowódca wykonywa nadzór ten o sobiście lub prze z Naczelner.o Szefa

Sądownictwa vVoj ennego w Naczelnym Dowództwie,

,I

§ 3, Naczelny Szef Sądownictwa Wojenne go wykonuje zlecony mu nadzór osobiście ~

lub przez wyznaczonych przez siebie oficerów

służby sprawiedliwości z wydziałusądow­

nic twa wo jennego, Wyznaczony oficer nie może mieć niższ,ę q-o stopnia wojskowego niż

ofi'c er, stojący na czele danego sądu lub prokuraturv wojskowej .-

§ 1. Na żądanie Naczelnego Dtlwód2y,

Prezesa Najwyższego Sądu ,Wojskowego lu b

Naczelnego Prokuratora Wojskowego powołane jest zgromadzenie ogólne rów~eż do

Art, 41.

wyjaśnienia przepisÓw prawa karnego, które

budzą .wątpliwości lub których stósowanie

Naczelny Szef Sądownictwa Wojennego

wywołało rozbieżność w orzecznictwie ,

I WNaczelnym Dowództwie

I

I

§ 2. Opinie zgroma~enia ogólnego wpi-,

suje się dQ ks'ięgi zasad prawnych,

I

aj spra wuje szefostwo nad korpusem oficerów słl.1źbv sprawiedliwościj •

Poz. 29"

~~------------------

b) pr.zedstawia wniQski w sprawie nomi"

f ••.

~r'.r-~

§ 2. Nadzór nie może wkraczać w dzie·

w której sędziowie wojskowi są nie-

n ac ji, stanowisk i awansów oficerów.

dzinę,

'służby

zawi$l-i.

sprawiedliwości;

c) wyznacza oficerów, podoficerów i sze-

regowców na stanoWiska' kancelaryjne

i techniczne w służbie sprawiedliwości;

d) przedstawia wnioski, o wpisanie na

listę obroó.ców wojskowych i zaprzysięga ich;

e) wydaje regulaminy, w których określa

tryb wewnętrznego urzędowania i biurowość ' sądów i prokuratur wojskowych;

_

.

§ 3. Os~by powolane do nadzoru mQąą

być obecne na ,niejawl\ych rozprawcc;},, '

.

§ 4.

osobę

I

Każdy sąd wyższy może zawiadomić '

powołaną

do nadzoru o z auważonych

przez siebie usterkach i uchybieniach w ,··urzę­

dowaniu sądu niż szego .

, Art. 45.

Do personelu, nie pełniącego czynności sę'­

po upływie jakiego czasu

dziowskich

w sądach .wojskowych, stosuje sj, ę

i pod jakimi warun~ami akta spraw

sądów i 'prQkuratur WQjskowych ma'" w sprawach nadzoru ogólne przepisy wojskowegQ regulaminu dyscyplinarnego.

ją być w całości lub w części niszczone lub przekazywane archiwum;

g) kieruje wydziałem sądownictwa WQ- '

DZIAŁ III.

jennego w Naczelnym Dowództwie.

f) oznacza

Art. 42.

Korpus ' oficerów

W zakres działalności wydziału sądow­

nictwa wQjennego w Nacz-elnym Dowództwie

w.t;hQdzi

a) wykonywanie zlecIOnego nadzoru nad

sądami

wojskowymi

prokuraturą

wojsKową;

,

bl kontrola O'rganizacji wojskowych są­

dów i pl'Orkuratury wojskowej oraz

ich stanu etatowego~

cl prowadzenie ' dla Naczelnego, Dowódcy biura prawnegQ;

Rozdział

Sędziowie

sprawiedl!wośc1,

I.

wojskowi.

Art. 46.

§ 1. Czynności sędziowskie i prokura·

tOTskie 11 wojsku i marynarce wojennej pel·

nią ' oficerowie oraz generałowie służby sprawi.edli~ości.

§ 2. Oficerem lub generałem służby spra' wiedliwości

l,

służby

może być jedynie oficer, który'

d) prowadzenie ewidencji i referatu oso,posiada wykształcenie prawnicze.

bowego lmrpusu oficerów służby sprawiedliwości oraz listy obroó.ców wojArt. 47.

skowych;

e) prowadzenie centralnego archiwum są­

Pre.esa i Wiceprezesa Naiwyższego Sądu

dów i prokuratur wojskowych;

-'Wojskowego mianuje Naczelny Dowódca.

f) prowadzenie rejestru skazanych.

Art. 48.

Art-.A3.

Sędziów Najwyższego Sądu Wojskowego,

Nadzór adihinistracyjno-slużbowy nad są­ prezesów, "wiceprezesów oraz wojskgwych sę· '

darrii i sędziami pełnią kierownicy. danych . dziów .... sądów armii, okręgu, admiraHcji, sze·

fów oriliz, sędziów wojskowych sądów dywizyj,

sądów. Mogą oni powoływać poszczególnych

, sędziów wojskIOwych danego - sądu do współ­ korpusów, garnizonów i sądów marynarskich

działania w czynnościach acl.ministracyjnych . miapuje w ' czasie wojny NaCzelny Dowódca

na wniosek Naczelnego Szefa Sądownictwa

i nadzorczych.

Wojennego.

'

Art: 44.

Art. 49 .

. § 1. Osoby, powołane do nadzoru mają

prawo żądać wyjaśnień, wglądać w czynności,

§ 1. Obejmując stanowLsko w sądzie woj·

powodować

usunięciąo- oczywistyćh

usterek skowym, oficer służby sprawiedliwości składa

i uchybieó. oraz pociągać winnych do · odpo- przysięge sędziowskcfł w brzmieniu nast~pują• cym

wiedzi.-lności.

'

l

;'

.' ';;'

... ,,",~

,

.. ,.

-,'

~~1~'e~nn~ik~U~s~ta~w~N~r~6~'___________________6_1_____________________________~Po~z~.~2~9

"Przysięgam UToazyście Ziemi Polskiej

i Narodowi Polskiemu obowiązki sędziow­

skie wY'P,elniać sumiennie, beczstronnie

i zgodnie z prawem, poświęcając im całą

swoją wiedzę i doświadczenie, orarz mając

na względzie utrzymanie 'porządku prawnego i karności w Wojsku Polskim.

Przysięgam na służbie i poza służbą strzec

powagi sądu i unikać wszystkiego, co moVłoby przyni eś ć ujmę godpości sędziego.

irak mi dopomóż Bóg"

'

§ 2. Przysięgę składa się wobec be'lpośrednieg' o

odpowiedzialność dyscyplinarną według

pisów rozdziału niniejszego.

",-, § 2. P.oza pnzypadkami,. wymienionymi

w § , l, stosuje się do sędziów wojskowych

wojskowe przepisy dyscypl~narne.

Art. 55.

Za przewinienia, wymienione wart. 54

się następujące ' kary dyscyplin arne

§ l,wymierza

przełożonego,

a) upomnienie,

b) naganę,

;;.

c) .przeniesienie na niższe stanowisko służ ·

bowe,

",

§ 3. Oficer lub generał służby sprawiedliwoś' ci, przechodzący ' z jednego stanowiska

drugie, ponownej przysięgi nie składa.

prze-

na

,

d) zwolnienie ze. stanowiska sędziowskie

go.

Art. 50.

Skład etatowy Najwyższego Sądu Woj_ ·

skowego oraz pozostałych wojskowych sądów

ustala na wniosek Naczelnego Szefa Sądow­

nictwa Wojennego Nactzelny Dowódca.

Art. 51.

Art. 56.

§ 1-. Jeżeli od chwili pI1zewinienia upłyną '

rok, postępowanie dyscyplinarne nie może by<'

wszczęte, a w razie wszczęcia należ;y. . je umo

rzyć.

Oficerowie i generarowie służby sprawiedliwoś ci są w sprawowaniu czynności sę­

dziowskich niezawiśli i podlegają jedynie

prawu.

§ 1. Jeżeli jednak czyn zawiera znamion<

przestępstwa

karnego, przedawnienie dyscypliname nie następuje wcześniej, niż przedawnienie karne.

Art. 52.

Art. 57.

Niezawisłość sędziowska nie wyłącza obowiązku

wykonywania

zleceń

i

rozkazów

w. zakresie administracji sądowej oraz w za-

kresie ' pełnienia służby wojskowej, wydanych

w granicach uprawnień władzy, która zlecenie

lub l'Ozkaz wydała. ·

Do orzekania w sprawach dyscyplinarnych

jest Najwyższy Sąd Wojskowy,

który orzeka w składzie prezesa lub wiceprezesa jako przewodniczącego i dwóch sędziów

Najwyższego Sądu Wojskowego.

.

Maściwy

Art. 58.

Art,. 53.

/

§ 1. Wniosek o wszczęcie postępowania

dyscyplina

rnego wraz z aktami dochodzenia

przeniesienie na niższe stanowisko może na- '

stąpić tylko na mocy wyroku sądu dyscypli- składa osoba, powołana do wykonywania

nadzoru w danym sądzie.

narne~o, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

'

.

§ 2. Najwyższy Sąd Wojskowy możr

§ 2. Wszczęcie postępowania sądowo-kar­ orzec wszczęcie postępowania dyscyplinarneg(

nego przeciwko sędziemu wojskowemu może również z urzędu.

nastąpić tylko za zgodą sądu dyscyplinarnego.

§ 3. O wszczęciu postępowania dyscypl

narnego orzeka Najwyższy Sąd Wojskowy p

daniu obwinionemu możności złożenia wyja{

Rozdział II.

nień oraz po wysłuchaniu Naczelnego Prokt

' ratora Wojskoweąo.

Odpowiedzialność dyscyplinarna.

§ 1. Zwolnienie sędziego wojskowego lub

-

Art. 54.

Art. 59 . .

\ § 1. Wszczynając postępowanie dyscypli·_

§ 1. Za -pT1zewinienia, popełnimle przy wy-'

konywaniu służby sędziowskiej lub w związku narne lub w toku tego postępowania, może

z nią, ponoszą sędziowie wojskowi,~ niezależ­ Najwyzszy Sąd Wojskowy zawiesić obwinionie od ewentualnej odpowiedzialności karnej, ł ne~o w czynnościach ' służbowych.

,

.:-

'.

7'.

J

Dziennik Ustaw Nr fi

-

62

I ~.

Poz. 29

-

--------------------------------------------.------------~----~---

§ 2. W przypadkach !lię cierpiących zwłoki

może przełożony, stawiają cy wniosek Q "'.szczę­

cie postępowania dyscyplinarnego, zawiesić

obwinionego tymczas-owo w czynnościach

służbowych, przekazując równocześnie swe

rzarządzenie Najwy,i:szemu Sądowi Wojskowemu' do zatwierdzenia.

Art. 60.

Art. 64. '

§ 1. Kary, wymiEmione wart. 55 lit. al i b)

uważa się

za wykonane z chwilą ogł-oszenia

wyroku.

§ 2. Karę, wymienioną wart. 55 lit. c)

i d), wykonywa na wniosek Naczelnego Szefa

Sądownictwa Wojennego Naczelny Dowódca.

postanowienia o wszczęciu postę­

powania dyscyplinarn~o, albo też ·wszczynając postępowanie dyscyplinarne, postanowić

przeprowadzenie doehodzenia pr:zez sędziego

Najwyższego Sądu WoIskowego albo przez innego sędziego wojskoweg·o, który nie może

mieć niższego stopnia wojskowego, aniżeli

obwiniony.

§ 2. Po ukończeriiu dochodzenia akta sprawy przesyła się Naczelnemu Prokuratorowi

Wojskowemu celem postawienia wniosku.

Art. 65.

§ 1. Po upływie dwóch lat od wydania

wyroku skazanie może ulec zatarciu.

§ 2. O zatarciu skazania postan3.wia Najwyższy Sąt;l W ojsk.owy na wniosek skazanego.

jeżeli w ciągu powyższego okresu nIe wydano

przeciw skazanemu innego wyroku skazują­

cego.

,

§ 3. W razie żarządzenia zatarcia, skdJZa~

nie uważa się za niebyłe . . Zatarcie skazania

podąga za sobą llsunięcie wpisu o skazaniU

' ze wszelkich akt, w których taki wpis umies7;czono.

Art. 61.

Art. 66.

§ 1. Najwyższy Sąd Wojskowy może przed

powzięciem

§ 1-.~ajwyższy Sąd WojskowY z·ałatwia

odmownie wniosek o wszczęcie postępowania

dys<:yplinarnego, jeżeli nie znajduje podstaw

do wszczęcia tego pos t ępowania.

§ 2. Najwyższy Sąd Wojskowy umarza postępowanie, jeżeli na podstawie wyników prieprowadzone~o dochodzenia dojdzie d<Yprzekonania,' że nie ma podstawy do dalszego prowadzenia postępowania dyscyplinarnego.

Art. 62.

§ 1. Jeżeli nie następuje umor:zenie wszczę­

tego po s tępowania dyscyplinarnego, Najwyż­

szy -Sąd Wojslwwy wyznacza dzień r'o zprawy.

§ 2. Obwiniony może przybrać sobie obl10ńcę tylko spośród sędziów lub prokuratorów

(wiceproOkuratorów, podprokuratorów)

wojskowych.

§ 3. NieusprawiedliwioOne niestawiennictwo obwinionego lub jego obrońcy nie

wstrzymuje rozpoznania sprawy . .

§ 4. Rozprawa .odbywa się przy drzwia<:h

Za'inkniętych.

§ 5. Wyrok ogłasza się bezzwłoczn i e po

rozprawie, przytaczając ustnie najważniejsze

jego powody. Wyrok wraz z uzasadnieniem

należy spmządzić w ciągu 14 dni.

Art. 63.

Odpis wyroku doręcza . się Naczelnemu

Prokuratorowi W·ojskowemu, ob-v,unionemu,

przelożonemu; który . wystąpił z wnioskiem

o wszczęcie ' PoOstępowania dyscyplinarnego,

oraz Naczelnemu. Dowódcy-przez . Naczelnego Szefa Sądownictwa Wojennego.

Jeżeli przepisy rOlZdziału mmeJszego nie

stanowią inaczej', stosuje się w postępowaniu

dyscyplinarnym odpowiednie przepisy kodeksu wojskoOwego postępowania karne~~\

D z i a ł

IV.

Prokuratura wojSkowa••

Art. 67.

Prokuratorowie wojskowi pełnią czynności

publicznych przed sądami wojskowymi oraz współdziałają w wymiarze sprawiedliwości w sposób prawem okre ślony.

Stoją oni na straży ' należytego wykonywania rozkazów dowództwa oraz sprawują

kontrolę nad utrzymaniem w wojsku karności,

porządku i gospodarności, mając na wzglę­

dzie zwalczanie przestępstw i zapobieganie im.

. . W czynnościa·ch swoich mają dążyć

z równą 'dla wszystkich beZstronnością doO wyjaśnienia wszelkich okoliczności, służących do

wyśledzenia prawdy.

oskarżycieli

Art. 68.

§ 1. Prokuratura wojskowa podlega bezpo' średnio

rozkazom Naczelnego Dowódcy.

Stałym zastępcą Naczelneqo Dowódcy w tej

dziedzinie jest Naczelny Szef Sądownictwa

\Vojennego w Naczel nym Dowództwie .

. Naczelny Szef · Sądownictwa Wojennego

- działa w zakresie swoich uprawnień w prokuraturze poprzez Naczelnego Prokuratora

Wojsb;>wego, kierującego Naczelną Prokuraturą Wojskową.

§ 2. Organami wojskowych prokuratur są

a) wiceprokurator i podwokuratorowie

Naczelnej Prokuratury Wojskowej;

(

",

I

-

b) w~jskowi prokuratorowie, wiceprokuratorowie i podprokuratorowie w... prO'kuratUTach annii, okręgów i admiralicji i

c} wojskowi pmkuratorowie, wicepl'Okuratorowie i podpq-okuratorowie w prokuraturach dywizyj, korpusów, ~arni­

zonów i samodzielnych jednostek marynarki;

;d) oficerowie śledczy poszozególnych prokuratur wojskowych.

Art. 69.

Naczelny Dowódca określa, przy jakich

jednostkach (formacjach) i garnizonach wo}

skowych poza armiami, okręgami, . admiralicjami, korpusami, dywizjami i garnironami

. tworzy się pro~uratury wojskowe.

Art 10.

§ 1. Naczelnego Prokuratora Wojskowego

oraz Wiceprokuratora Naczelnej Prokuratury

.W ojskowej mianuje Naczelny Dowódca.

§ 2. Podprokuratorów Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wojskowych prokuratorów,

wiceprokuratorów i podprokuratorów prokąra­

tur armij, okręgów, admi,ralic ji, korpusów,

dywizyj, garnizonów i samodzielnych jednostek marynarki oraz oficerów śledczych wojskowych ' prokuratur mianuje Naczelny Dowódca na wniosek Naczelnego Szefa Sądowni­

ctwa Wojennego w Naczelnym Dowództwie.

§ 3. Skład etatowy prokurator wojskowych

ustala N aczelny Dowódca n a wniosek Naczelneg o Szefa Sądownictwa Wojennego.

i

Poz. 29

63

Art. 71. '

Prawo fachowego nadzo ru, kierown:ictwa

wojsk owych uprawni eń dyscyplinarnych

służ y

uchybienia oq~anów

ni.Zsze~o rzędu, prokuratorowie

wyższego rzędu zawiadamiają Naczelnego Prokuratora WojSlkowe~.

§ 3. O

prokuratury

wytknięciu

Art. 73.

Naczelny Prokurator Wojskowy może

a) cofnąć kaidy środek prawny skierowany do sądu Vro}skowe~ przez któregokolwiek z podległych mu prokuratorów;

b) stwierdzić oczywiśte uchybienie, d,9strzeżone przy badaniu zażaleń, wniesionych przez wojskowych prokuratorów lub przy załatwianiu innych spraw

oraz wytknąć je właściwemu prokuratorowi.

Art. 74.

§ 1. Prokuratorowie (wiceprokuratorowie,

podprokuratorowie) wojskowi oraz oficerowie

śledczy obowiązani są wykonywać po·l ecenia

i wskazówki, dane im przez przełożonych,

którym pnzy~ługuje w st·o sunku do nich prawo

fachow€20 nadzoru i kierownictwa.

§ 2. Wobec sądu prokuratorowie (wiceprokuratorowie, podprokuratorowie) wojskowi

oraz oficerowie śledczy występują z wnioskami samodzielnie.

§ 3. Prokuratorowie (wiceprokuratorowie,

podprok uratorowie) wojs kowi oraz oficerowie

śledczy są niez ależni

od sądu.

Art. 75.

Prokuratorowie (wiceprokuratorowie, podprok uratorowje) w0 jsk')vfi oraz oiicerDwie

śledczy nie mogą pełn ie cz-}':nności ła\vników

sądowych lubobroTlców.

a) N aczelnemu Prok uratorowi W,ojskowemu w stosunku do wszystkich proD z i a ł V. ,

kuratorów (wiceprokuratorów, podproZwierzchnik sądowo-karny.

km;atorów) i oficerów śledczych;

b) wojskowym prokuratorom w stosunku

Art. 76.

do podle głych im wicep rokuratorów '

§ 1. Na,*zelnym Zwierzchnikiem Sądowo­

i podprokuratorów oraz ofice rów śledczych;

•

JCarnym w ojskowych organów wymiaru sprasądów i prok uratur wojskoc) wojskowym pr,okuratorom armii, okrę­ wi e dliwo ś ci gów i admiralicji w stosunku do pro ku- wych - jest Naczelny Dowódca.

§ 2. W razie przeszkody w urzę dowaniu­

ratorów, wiceprok urato rów, podprokuratm ów i oficerów ' śledczych korpu- uprawnienia Naczelnego Zwierzch nika Sądo­

sów, dywizyj, garnizonów i samodziel- wo-Karnego przechodzą na czas trwania przeszkody na jego zastępcę w dow odzeniu.

nych j ednost~k marynarki.

Art. 72.

,§ 1. Naczelny Prokurator Wojskowy może '

przeds iębrać czynności, należące . do zakresu

działania prokuratury we wszystkich jednostkach i okręgach osobiście lub wykonanie ich

zlecać podwładnym .

§ 2. To samo uprawnienie przysłu~uie

wojskowym prokuratorom w stosunku do podległych im prokuratorów {wiceprokuratorów,

podprokuratorów} i oficerów śledczych.

-

Art. 77.

W czasie wojny Naczelny Dowódca . może

przekazać dowódcom poszc zególnycb armii,

okręgów lub admiralicji w całości lub w części

uprawnienia do wykonywania jemu przysłu­

~jących praw.

Art. - tS.

§ ł. Uprawnienie darow..ania j łagodzenia

kiu w drodJzeprawa łaski w stosunku "do ooób.

-'

/

.

/

• .I

"=,,,,,,,",''""'';'"

~~_',r,

~,..

\' ,

' I

i

Dziennik Ust"w N...:.f::....-:6_._ _ _ _ _ _ _ _-__~~. _,__ _ _ _ _ __

______________~P~o~z . 29

,; .

podlegających

właściwoś(:i

sądówwojskQ­

wych, przysługuje ' w ' czasie wOJny~a'czeln:emu Dowódcy.

§ 2. W razie nieobecności lubmnej przeszkody w urzędowaniu Naczelnego Dowódcy,

przysługujące mu prawo przechodzi ria jego

zastępcę w dowodzeniu.

§ 3. W czasie woJny p!"'awo określone

w § l, pl1Zysługuje dowódcom armii i marynarki czynnej, ' jeżeli Naczelny , Dowódca nie

zanądził inaczej.

Dział

VI.

~ekretarlatr są~ów 1 pro.k1,lratur wojskowych.

Art. 19.

Dla załatwienia spraw kancelaryjny'c h istw sądach i prokuraturach _wojskowych

sekretariaty.

nieją

I

wf szcze "'" , "

unąd:~onYITh.' w niniejszym f- prawie.

góln~ traci 'moc prawo . o' ustroju

sądów

wojskoWYch z 29 wl1Ześnia 1936 r. ,(Dz . U. R. P,

Nr 16, poz. 536) oraz przepis art. , 31 kodeksu

postępowania karnego (Dz. U. R. P. z .d nia

3 lutego 1939 r. Nr 8, poz. 44).

Art. 83.

§ 1. Z dniem wejścia ,. w życie prawa

o ustroju sądów wojskowych i , prokuratury

Wojskowej dotychczasowe sądy wojskowe stają się sądami o ustroju, pnewidziańym pnez

powyższe prawo . .

§2. Dotychożasowy personel sądów i pf04 '

kuratury wojskowej oraz oficerowie śledczy

za~h?wuj,~ . !la,~ę,} . ~'t!~ę. ,~ $~~.~~i~!cś!" . .~~1\~:i~:_ 7 . ' .''"'.'"'~

daJące sfanÓWl"ŚKom; . przewIdzłanyrn w praWIe

'.

o , ustroju sądów wojskowych i prokuratury

,

wojskowej.

'

Art. 84.

I

Art. 80.

•

Skład etatowy sekretariatów, sądów i prokuraturwojskowych ustala na ·wniosek Naczelnego Szefa Sądownictwa Wojennego, Naczelny Dowódca.

D z

a ł VII.

Przez kodeks karny wojskowy wymie~ "

niony w niniejszym prawie rozumie się "Ko~

deks Karny Wojska Polskiego" z _ dnia 23

września 1944 r. (Dz. U. R. P. Nr 6, paz.. 21).

Art. 85.

się

Przepisy wprowadzające 1 przejściowe.

Wykonanie mmeJszego dekretu porucza

Kierownikowi Resortu Obrony Narodowej.

Przewodni<;zący

Krajowej Rady Narodowej

-,

( -) B oleslaw Bierut

, Art. 81.

Prawo niniejsze'" wchodzi w życie z dniem

./

ogłoszenia,

Przewodniczący

Polskie~o Komitetu

Wyzwolenia Narodowe~o

Art. 82.

L) Edward Bolesław 'Osóbka-Morawski

Z dniem wejścia w życie prawa o ustroju

sądów wojskowych i prokuratury wojskowej

tracą moc dotychczasowe przepisy o ustroju,

Kierownik . Resortu Obrony Narodo,wej

(-) Michał Rola-ZNmierski ~enerał broni

."

,: \ . , >

7.r.l0sz enia na prenumeratę prz!Jjmn :e si ę w .gmachu Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie, ul. Spokojna l"lr 4, pokój Nr 9. W!lsyłkę wykonywa się po uprzednim wpłac e niu zaliczki miesięcznej w kwocie zł 20·

Prenumeratę wpła c ać należg z góry. Pojedyncze ny mer!}są do nabgcia w Kasie S ądu Okr ęgowego w Lublinie

Krakowskie-Przedmieście Nr 76.

. '

Tłoczono

z polecenia Kie ro wnika Resortu Sprawiedliwoś ci w Zakłada ch Graficzn ych J. PietrzgkoUlski

w Lublinie. Kościu s zki 4.

'

Przedruk ~ Drukarni Ministerstwa Sprawiedl. w WarszlIwie, Al. Wyzw olenia 30,

.';.000 Z4

Cena 90 zł.

I.

-

•

!

Dziennik Ustaw' Nr 6

---i

55

Poz. 29

29

DEKRET POLSKIEGO KOMITETU WYZWOLENIA NARODOWEGO.

z dnia 23 wl1ześnia 1944 r . .

Prawo o ustroju Sądów Wojskowych

Na podstawie ustawy Krajowej Rady Narodowej z dnia 15 sięrpnia 1944 r. o tymczasowym trybie wydawania dekretów z mocą ustawy (Dz. ,U. R. P. Nr 1" . poz. 3) Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego postanawia a Prezydium Krajówej Rady Naw'd owej zatwierdza, co na,stępuje: •

Dział

I.

Ogólny.

Rozdział

_ Przepisy

Prokuratury Wojskowej.