Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Art. 9. Dekret niniejszy wchodzi w życie z dniem

ogłoszenia i ma zastosowanie do wszystkich przestępstw, przewidzianych

mmeJszym dekretem,

popełnionych w czasie po 31 sierpnia 1939 r.

§ 2. O wyłączeniu od konfiskaty w myśl § l

p. b orzekać będą powszechne sądy cywilne,

w myśl przepisów kodeksu postępowania cywilnego, o zwolnieniu z pod egzekucji (art. 567 kpc

nast.).

Przewodniczący

Krajowej

Rady Narodowej: Bolesław Bierut

Art. 6. Do przestępstw, przewidzianych niniejszym dekretem, mają zastosowanie przepisy części

ogólnej kodeksu .karnego. _

Przew\odniczący

Polskiego Komitetu

Wyzwolenia Narodowego

Edwal'd Bolesław Osóbka-Morawski

Art. 7. Przestępstwa, przewidziane w niniejszym

dekrecie, podlegają właściwości specjalnych są dów

karnych .

Kierownik Resortu Sprawiedliwości

Jan Czechowski

17

DEKRET POLSKIEGO KOMITETU WYZWOLENIA NARODOWEGO

z dnia 6 września 1944 r. '

o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Na ' podstawie ustawy Krajowej Rady Narodo- I

wej z dnia 15 sierpnia 1944 r. o tymczasowym

, trybie wydawania dekretów z mocą us,t awy (Dz.'1J.

R. P. Nr 1, poz. 3) Polski Komitet Wyzwolenia

. Narodowego postanawia a Prezydium Krajowej

Rady Narodowej zatwierdza, co następuje

Art. l ; (1) Reforma rolna w Polsce jest ko"

niecznością państwową i . gospodarczą i będzie

zrealizowana przy udziale czynnika społecznego

zgodnie z , zasadami . Manifestu Polskiego Komi. tetu Wyzwolenia Narodowego.

Ustrój rolny w Polsce oparty będzie na silnych, zdrowych i zdolnych do wydatnej produkcji

gosp,odarstwach, stanowiących prywatną własność

ich posiadaczy.

Wobec tego, że znaczna. część Polski pozostaje

jeszcze pod okupacją, w obecnej chwili nastąpić

może jedynie częściowy nadział ziemi w rozmiarach zapasu ziemi na terytoriach już wyzwolonych.

'

{2) Przep~owadzenie reformy rolnej obejmuje

a) upełnoroln'ienie

istniejących

gospodarstw

o powierzchni niżej pięciu hektarów użyt­

ków rolnych;

b) tworzenie nowych samodzielnych gospodarstw

rolnych dla bezrolnych, robotników ' i pracowników rolnych o,raz drobnych dzierI

żawców;

c) tworzenie w pobliżu miast i ośrodków przemysłowych gospodarstw dla produkcji ogrodniczo-warzywniczej,

kolonii

ogródków

działkowych robotniczych, urzędniczych i rzemieślniczych;

d) zarezerwowanie odpowiednich teren6w dla '

szkół oraz poddanych zarządowi państwo­

wemu lub samorządowemu ośrodków dla

podniesienia kultury rolnej, wytwórczości

nasiennej hodowlanej oraz przemysłu rolnego.

Art. 2. (l) Na cele reformy rolnej przeznaczone

ziemskie o charakterze rolniczym: -

będą nleruchomości

a) stanowiące własność Skarbu

kiegókolwiek tytułu;

Państwa

z ja-

b) będące własnością obywateli Rzeszy Niemieckiej i obywateli polskich narodowości

niemieckiej;

.

c) będące

własnością

osób ·skazanych prawo-

mocni~ za zdradę stanu, za pomoc udzieloną okupantom ze szkodą dla Państwa lub

miejscowej ludnośCi, względnie za inne przestępstwa przewidziane w dekrecie Polskiego

Komitetu Wyzwolenia Narodowego - z dnia

12 września 1944 r. (Dz. U. R. P. Nr 4, poz. 16).

d) skonfiskowane z jakichkolwiek jnnych prawnych przyczyn;

e) stanowiące własność albo współwłasność osób

Jizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar

łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni

ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na

terenie województw poznańskiego, pomorskiego

śląskiego , jeśli ich rozmiar łączny

IV

przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, nie(2) Obrót pieniężny Państwowego Funduszu

od wielkoś~i użytków rolnych tej. Ziemi wykopywany będzie za pośrednictwem

powierzchni.

'. Państwowego ]=3anku. Rolnego.

zależnie

O 'położeniu prawnym nieruchomości ziemskich, należących do kościoła katolickiego lub

gmin wyznaniowych innych wyznań, orZeknie

Sejm Ustawodawczy.

. Art. 5. Z Państwowego Funduszu Ziemi pokrywane będą wszelkie w.ydatki, związane z przeprowadzeniem reformy rolnej oraz udzielane- będą

pożyczki na urządzenia gospodarstwa oraz na

.in wesiycj e.

' Wszystkie nieruchomości ziemskie wymienione

w punktach b, c, d i e części pierwszej niniejszego artykułu przechodzą bezzwłocznie bez żad­

Art. 6. Kierownik 'Res.ortu Rolnictwa i Re:orm

nego wynagrodzenia w całości na własność Skarbu

.

Rolnych

obejmie do 25-go września 1944 r. za·

Państwa z przeznaczeriiem

na cele wskazane

. rząd państwowy nad nieruchomościami ziemw art.i-ym część druga.

skimi, wymienionymi wart. 2 wraz z budynkami

(2) Rodzina podzielona co do praw majątko­

i całym inwentarzem żywym i martwym oraz

wych prawnie i fizycznie przed driiem 1 września,

znajdującymi się na tych nieruchomościach przed1939 r. nie będzie uważana za jednostkę w rozusiębiorstwami przemysłu rolnego.

mieniu części l, p. e niniejszego artykułu.

(3) Podziałem prawnym w rozumieniu części

2-ej art. 2 jest podział na podstawie wyroku

sądowego, ugody sądowej,

aktu sporządzonego

przed notariuszem zgodnie z zezwoleniem wła··

ściwej władzy ziemskiej, chociaż wpis o podziale

w wykazie hipotecznym nieruchomości nie nastąpił :?: powodu wybuchu wojny.

Art. 7. Powiatowe urzędy ZIemskie sporządzają

po tym objęciu, do dnia lO-go października 1944 r.

dokładny spis objętych nieruchomości j przeprowadzają ich oszacowanie przy współudziale dele ..

gatówpowiatowej komisji ziemskiej ; W braku

danych katastralnych lub innych danych urzędo­

wych co do powierzchni przejętYCh nieruchomości

ziemskich należy bezzwłocznie przedsięwziąć po··

miar przejętych obszarów.

Art. 3. (l) Dla zrealizowania przebudowy ustroju

rolnego tworzy się Państwowy Fundusz Ziemi ,

którym zarządza Kferownik Resortu Rolnictwa'

Refor~ Rolnych.

Art.S. (1) Dla współdziałania z organami pań­

stwowymi przy przeprowadzeniu reformy rolnej

tworzy się gminne komisje reformy rolnej.

(2) Państwowy FunduszŹiemi tworzą

,

a) aktywa dotychczasowego Funduszu Obrotowego Reformy Rolnej, powołanego . ustawą

z dnia 9 marca 1932 r.(Dz. U. R. P. Nr 40,

poz. 364 z 1934 r.);

b) należności

związanych

wpływy

i

z

z tytułu czynności,

ustroju rolnego; .

przebudową

c) nieruchomości ziemskie przejęte na cele reformy rolnej (art. 2);

d) należności i wpływy z administracji nieruchomości (p. c;);

(2) Gminne komisje reformy rolnej składają się

z członków wybranych przez wszystkich oby'"

wateli gminy ' - właścicieli gospodarstw poniżej

5 ha, drobnych dzierżawców oraz robotników

pracowników rolnych.

(3) Wybory przeprowadzane są gromadami,

przyczym każda gromada wybiera 2-ch delegatów

, do gminnej komisji reformy rolnej.

(4) W gminnej komisji reformy rolnej przewod~

niczy delegat gminnej rady narodowej.

e) należności ( wpływy z tytułu zbycia nieruchomości (art" 2) przejętych na cele reformy

rolnej; ,

śnia 1944 r. wybory gmi'nnych komisji reformy

f) oprocentowanie

rolnej, powinny zostać zakończone nie później niż

20 września 1944 r.

gotowizny

Państwowego

Funduszu. Ziemi;

g) dotacje Skarbu P-aństwa;

h) inne wpływy.

Art. 4. (1) Kierownik Resortu Rolnictwa i Reform Rolnych może powierzyć administrowanie

Państwowego Funduszu Ziemi Państwowemu Bankowi Rolnemu w zakresie i na zasadach przez

siebie ustalonych, z wyjątkiem bezpośredniej

administracji nieruchomości (art. 3 część 2 punkt c).

(5) Na terytorium wyzwolonym przed l wrze-

Art. 9. (1) Gminne komisje reformy rolnej prze ..

do dnia 10 października 1944 r. dokładne spisy znajdujących ' . się na ich terenie go:spodarstw o powierzchni niżej 5 ha użytków rolnych przy wyszczególnieniu obszaru ogólnego,

obszaru użytków rolnych, budynków mieszkalnych i gospodarczych, inwentarza żywego i martwego oraz wymienieniu liczby członków rodziny.

pracujących w danym gospodarstwie.

prowadzą

'

..

,.

. ,

Poz. 17 ·

20

(2) W tym samym terminie gminne komisje

reformy rolnej sporządzą dokładne spisy pracowników i robotników rolnych" przebywających na

ich terenie oraz drobnych dzierżawców rolnychprzy uwidocznieniu ilości członków rodziny.

Art. 10. (1) Po przeprowadzeniu czynności, wymienionych wart. 7 i 9 powiatowy urząd ziemski

rozpatrzy sprawy wszystkich obiektów parcelowanych, położonych na jego terenie. Ustalenia

planu podziału dla każdego z tych obiektów

i sporządzenia wykazu nabywców poszczególnych

parcel dokona kierownik powiatowego urzędu

ziemskiego w terminie do 25-go października

1944 r. przy współudziale z głosem stanowczym

zasiadających w gminnej komisji reformy rolnej

delegatów zainteresowanych gromad. Należy przytym mieć na uwadze, że pierwszeństwo z pośród

uprawnionych kandydatów przysługuje żołnierzom '

Wojska Polskiego, inwalidom obecnej wojny

i uczestnikom partyzanckich walk z Niemcami

o Polskę demokratyczną. Wyłączeni natomiast

będą od korzystania z dobrodziejstw reformy rolnej ci, którzy uchylili się lub uchylają ' się od

dopełnienia

zasadniczych

obowiązków

wobec

Państwa lub wysługiwali się okupantowi.

Wykazy te ·powiatowy urząd ziemski ogłosi na

gmachu powiatowego urzędu ziemskiego

i we . właściwej gminie . .

piśmie w

(2) Ogłoszenie to winno być umieszczone na

widocznym miejscu dla publicznych- obwieszczeń

i pozostawać przez dni 5.

(3) W ciągu następnych dni pięciu, licząc od

końca terminu przewidzianego w - części 2, zainteresowani nieuwzględnieni w projekcie podziału lub uwzględnieni w niedostatecznej mierze, mogą wnieść zażalenie na ten projekt do powiatowego urzędu ziemskiego, który cały operat

parcelacyjny wraz ze skargami i swym wnioskiem

przekaże bezzwłocznie dó decyzji wojewódzkiemu

urzędowi ziemskiemu. Wojewódzki urząd ziemski

przy współudziale wojewódzkiej komisji ziemskiej

wyda ostateczne orzeczenie do dnia 20 listopada

1944 r.

(4) Zażalenia wniesione po terminach przewidzianych w części 3-ej niniejszego artykułu 'rozpatrzeniu nie poąlegają.

Art.n. (1) Po nadejściu brzeczenia wojewódzkiego urzędu ziemskiego (art. 10 część 3-cia) po,.

wiatowy urząd ziemski wyda ostateczne orzeczenie w sprawie parcelowanyćh obiektów i w terminie do 20-go gfudnia 1944 r. wprowadzi nabywców w posiadanie nabytych parcel i przeniesie na nich tytuł wł.asności.

I

(2) Orzeq:enie określone w Gzęści l-ej stanowi

formalno-prawny nąbycia nieruchomości

tytuł

Dziennik Ustaw Nr 4 .

oraz do dokonania odpowiednich wplSOW w księ­

gach hipotecznych (gruntowych).

Art. 12. Inwentarz żywy r martwy przejęty

z gospodarstw parcelowanych zostanie rozdzielony

między gospodarstwa nowoutworzone dla bezrolnych. Podziału inwentarza'· dokonują na wniosek gminnych komisji reformy rolnej powiatowe

urzędy ziemskie, nie później niż w dwa tygodnie

po rozparcelowaniu majątku.

Art. 13. (1) Óbszar nowoutworzonych gospodarstw, jak również obszar, do którego mają być

powiększone gospodarstwa karłowate, winien być

uzależniony od jakości gleby i stosunku miejscowego zapotrzebowania ziemi do będącego dodyspozycji zapasu ziemi, przyczym wszyscy llprawnieni do korzystania z reformy rolnej otrzymaj ą

hadziały w granicach powiatu.

'

~) Obszar ten

dla gospodarstw rolnych nie może

od 5 ha ziemi średniej jakości, a .dlCl

gospodarstw ogrodniczo-warzywniczych nie rnoze

przekraczać 2 ha, dla parcel rzemieślniczo-wiej­

skich . nie może ~ przekraczać 2 ha, a dla parcel

robotniczych i t. p. 1/4 ha.

być większy

. Art. 14. (1) Gospodarstwa utworzone na podstawie niniejszego dekretu nie mogą być w całości lub w

CZęSCl

dzielone, sprzedawane, ' wydzierżawiane i zastawiane.

'

(2) W wyjątkowych wypadkach szczególnie zana- uwZ!ględnienie , zezwoleń na czynności wymienione w części l-ej ' udzielają powiatowe urzędy ziemskie.

sługujących

Art. 15. (1) Cenę na ziemię dla nabywców

ustala się równą przeciętnemu. rocznemu urodzaj.owi z danego obszaru ziemi. Jako przeciętny

urodzaj przyjmuje się dla ziemi 3-ej klasy, (rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform ' Rolnych z dnia 16 marca 1935 r. w sprawie szacowania nieruchomości ziemskich przymusowo wykupywanych przy przeprowadzeniu -reformy rolnej -,- (Dz. U. R. P. Nr 19 z 1931 r. poz. 107),

15 centnarów metrycznych żyta. Nabywcy mogą

płacić w naturze żytem albo w gotówce podług

ceny żyta na wolnym rynku. N a rok gospodarczy

1944/5 przyjmuje się cenę zł 400 za centnar żyta.

(2) Nowonabywcy. wpłacają w gotówce lub naturze 10 % ceny kupna. Spłata reszty ceny kupna

zostaje rozłożona dla małorolnych na 10 lat, dla

bezrolnych na 20 lat.

(3)

Bezrolni mogą uzyskać od powiatowego

ziemskiego, na wniosek grn..innel kornisji

urzędu

.

reformy rolnej , odroczenie pierwszej

czas do lat trzech.

'Ypłaty

na

Art. 16. Przy wypracowaniu planu podziału

pewna część ziemi zostaje niepodzielona dla utrzymani'} wzorowych gospodarstw w interesie podniesienia poziomu gospodarki rolnejt dla szkół

rolniczych i powszechnych oraz innych ważnych

zadań użytecznoŚci publicznej.

Wykaz 'imieimy maj ątków i części majątk6w ;_

niepodlegających podziałowi, 'usłali rozpQrządze­

nie ' Kierownika Resortu Rolnictwa i Reform Rolnych, po wysłuchaniu opinii wojewódzkich rad

narodowych, w terminie do 10 października '1944 t .

,

Art. 17. Właściciele gospodarstw, które z braku

dostatecznego żapasuzieml nie mogły otrzymać '

do 5-ciu ha użytków rolnych średniej jakości lub

zostać , dopełnione do tej normy, zachowują prawo

do. zamiany swego gospodarstwa na większe, odpowiadające ogĘ>lno-państwowej normie 5 ha użyt­

ków- rolnychśredniej jakości. Prawo tó zostanie

zrealizowane po uwolnieniu całości Polski i rozszerzeniu zachodnich granic Rzeczypospolitej.

Z chwilą ogłoszenia niniejszego dekretu traci

moc obowiązującą ustawa , z dnia 28 grudnia

1925 r. "o wykonaniu reformy rolnej" (Dz. U.

R. P. Nr 1, poz. 1 z 1926 r.) wraz z późniejszymi

zmianami.

.A

,

Art. 22. Wykonanie nmleJszego dekretu ' porucza ~ię Kierownikowi Resortu Rolnictwa i Reform Rolnych.

Przewodniczący

Krajowej Rady Narodowej: Bolesław Bierut

Przewodniczący

i Kierownik Reso r tu Spraw

Zagranicznych Polskiego Komitetu Wyzwolenia

Narodowego

Edward Bolesław O sóbka-Moraw ski

Wiceprzewodniczący ' i Kierownik Resortu

. Rolnictwa i Reform ,.Jł.olnych : Andrzej Witos

<.>

Wiceprzewodnicząca ~ Wanda WasilewJka

Kierownik Resortu Obrony Narodowej

Michał Rola-ty~ierski generał broni '

Zastępca

Art. 18. . Obywatele polscy -rolnicy, którzy'

"

niezależnie od swojej woli znajdują się poza granicami kraju, oraz żołnierze Wojska Polskiego,

. których rodziny obecnie 'znajdują się poza granicami kraju, będą uwzględnieni przy rozdziale

ziemi po powrocie do kraju, względnie po demobilizacji.

Art. 19. (1) ' Wywłaszczeni whiściciele lub współ­

nieruchomości

ziemskich wymienionych ' wart. 2 część l-sza lit. e mogą otrzymać

samodzielne gospodarstwa rolne poza obrębem

wywłaszczonego majątku w

ramach niniejszego

dekretu, względnie jeśli z tego prawa nie sko,.

rzystają , będzie wypłacane im zaopatrzenie miesięczne w wysokości uposażenia urzędnika pań­

stw9wego VI grupy.

właściciele

(2) Zaopatrzenie wymienione w części 1 art. 19

przez Kierownika ~esortu

. Rolnictwa i Reform Rolnych dla tych właściciel !

lub współwłaścicieli, którzy się zasłużyli w walce

z okupantem , lub szczególnie ucierpieli od okupanta. '.

może być podwyższone

Kierownika Resortu

Obrony Narodowej.

"Zygmunt Berling ~ generał dywizji'

Kierownik Resortu . AdmInistracji Publicznej

Sta11;isław

Kotek-Agroszewski

Kierownik Resortu Gospodarki

Narodowej i Finansów: jan Stefan Haneman ·

Kierownik Resortu, Sprawiedliwości

jan Czechowski

Kierownik Resortu Bezpieczeństwa Publicznego

Stanisław ' Radkiewicz

Kierownik Resortu Pracy,

Opieki Społęcznej i Zdrowia

dr Bolesław Drobner

'Kierownik ,R esortu Komunikacji

Poczt i Telegrafu: inż. jan Grubecki

Kie r ownik Resortu Odszkodowań Wojennych

dr Emil Sommerstein

Art. 20. Nabywca otrzymuje ziemię w stanie

woliWm od wszelkich długów i ciężarów. Sprawa

odpowiedzialności Skarbu Pań:stwa za dotychczasowe op dłużenie hipoteczne będzie uregulowana odrę~mym dekretem.

Kierownik Resortu Oświaty

dr Stanisław Skrzeszewski

życie

Kierownik Resortu Informacji i Propagandy

dr Stefan jędrycho.wski

Art: 21. Dekret

z dniem ogłoszenia .

niniejszy wchodzi

vi

Kierownik Resortu Kultury i Sztuki

Wincenty Rzymowski

,

, ."" ". ' . 'i ,.,:, ". , ,~:...~

Poz. 16 i 17

. Art. 8. Wykonanie niniejszego dekretu porucza

kobrauia względnie darowizny, o ile spadkodawca lub darczyńca nie popęłnił czynów,

. podlegających ukaraniu w myśl. niniejszego

dekretu.

się Kierownikowi Resortu Sprawiedliwości.