Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 1 września 1939 r. o sprawowaniu zwierzchnictwa nad Siłami Zbrojnymi, o organizacji naczelnych władz wojskowych i o komisarzach cywilnych - od chwili mianowania Naczelnego Wodza.

Art. 1. Przepisy dekretu niniejszego sto­

suje się od chwili mianowania do zwolnienia

N aczelnego W odza.

Art. 2. Obszarem operacyjnym w rozu­

mieniu dekretu niniejszego jest obszar potrzeb­

ny Siłom Zbrojnym d o prowadzenia bezpośred­

nich działań operacyjnych naziemnych. Grani­

ce obszaru operacyjnego określa N aczelny

W ódz.

Rozdział

II.

Zwierzchnictwo nad Siłami Zbrojnymi.

Art. 3. Prezydent Rzeczypospolitej spra­

wuje zw ierzchnictw o nad Siłami Zbrojnymi

przez

1} Naczelnego W odza;

2) Ministra Spraw W ojskow ych.

Art. 4. 1. W sprawach, dotyczących

zwierzchnictwa nad Siłami Zbrojnymi, P rezy­

dent Rzeczypospolitej wydaje akty urzędowe w

formie dekretów i zarządzeń.

2.

Dekrety te i zarządzenia kontrasygnuje

Minister Spraw W ojskow ych, a w sprawach,

W ykraczających poza zakres działania Ministra

Spraw W ojskow ych — Prezes Rady Ministrów

i Minister Spraw W ojskowych.

Rozdział

III.

Naczelny Wódz,

A rt. 5. N aczelny W ódz dow odzi i dyspo­

nuje całością Sił Zbrojnych Państwa.

Art. 6. Naczelnemu W odzow i służą oprócz

uprawnień, przewidzianych innymi przepisami

prawnymi, uprawnienia przewidziane w art.

7 — 9.

A rt. 7. Naczelnemu W odzow i służy ini­

cjatywa, ogólne kierow nictw o oraz prawo udzie­

lania Rządowi w iążących w ytycznych i instrukcyj w sprawach, łączących się bezpośrednio

z działaniami orężnymi, w szczególności co do

1) bezpieczeństw a Sił Zbrojnych;

2) obrony przeciw lotniczej;

3) ochrony linii i obiektów komunikacyj­

nych oraz innych szczególnie ważnych

obiektów .

-

Art. 8. Naczelnemu W odzow i służy pra­

w o stawiania R ządowi wiążących postulatów

1) w sprawach mających związek z obron­

nością Państwa, w szczególności co do

a) zwalczania akcji antypaństwowej,

b) porządku i bezpieczeństw a publicz­

nego,

c) ochrony obiektów przem ysłowych

i użyteczności publicznej;

2) co do zmian na obszarze operacyjnym

obsady osobow ej organów rządow ych I i II in­

stancji oraz organów samorządu terytorial­

nego.

Art. 9. Naczelnemu W odzow i służy pra­

w o stawiania Rządowi wiążących postulatów co

do wydawania bądź początkow ania aktów pra­

w odaw czych i zarządzeń ogólnych w sprawach,

wymienionych w art. 7 i 8.

Art. 10. 1. Uprawnienia analogiczne do

określonych w art. 7 — 9 służą z upoważnienia

N aczelnego W odza podległym mu władzom w oj­

skowym na obszarze operacyjnym w obec władz

administracyjnych I i II instancji.

2. Naczelny W ódz określi zakres uprawnień

służących z m ocy ust. 1 poszczególnym władzom

wojskowym w stosunku do określonych władz

administracyjnych.

Rozdział

IV.

Minister Spraw Wojskowych,

Art. 11. 1. Minister Spraw W ojskow ych

1) reprezentuje w Rządzie sprawy Sił

Zbrojnych według dyrektyw Naczelnego W odza;

2) pow ołuje i szkoli nowe roczniki p oboro­

wych oraz innych osób, obowiązanych do służby

wojskow ej;

3) uzupełnia braki w ludziach i zw ierzę­

tach w już istniejących jednostkach Sił Z broj­

nych oraz formuje nowe jednostki;

4) pokryw a wszelkie zapotrzebowania ma­

teriałowe Sił Zbrojnych.

2. Naczelny W ódz może poruczyć Ministro­

wi Spraw W ojskow ych zadania dow ódcy w oj­

skow ego i inne zadania szczególne.

3. Poza tym zakres działania Ministra

Spraw W ojskow ych określają obowiązujące

przepisy.

4. Minister Spraw W ojskow ych dysponuje

aparatem kierowniczym i wykonawczym , nie­

zbędnym do należytego spełniania ciążących na

nim zadań.

Rozdział

V«

—

Dziennik Ustaw Nr 86

3. Przed przedstawieniem wniosku o mia­

nowanie Prezes Rady Ministrów zasięga opinii

Naczelnego W odza.

4. Główny Komisarz Cywilny przebywa za­

sadniczo w Kwaterze Głównej Naczelnego W o ­

dza.

5. Organem pracy G łów nego Komisarza

Cywilnego jest Biuro G łów nego Komisarza C y­

wilnego, w chodzące w skład Kwatery Głównej

Naczelnego W odza.

Art. 13. 1. Głównemu Komisarzowi C y­

wilnemu służą na obszarze operacyjnym upra­

wnienia władz naczelnych w zakresie całej ad­

ministracji rządowej, z wyjątkiem administracji

w ojskow ej, wymiaru sprawiedliwości, kolejnic­

twa oraz poczt i telegrafów

1) w sprawach łączących się bezpośrednio

z działaniami orężnymi, w szczególności co do

a) bezpieczeństwa Sił Zbrojnych,

b) obrony przeciwlotniczej,

c) ochrony linii i obiektów komunika­

cyjnych oraz innych szczególnie w a­

żnych obiektów,

d) wycofania władz, ludności i mienia,

e) niszczeń oraz

2) w sprawach mających związek z ob ron ­

nością Państwa, w szczególności co do

a) zwalczania akcji antypaństwowej,

b) porządku i bezpieczeństwa publicz­

nego,

c) ochrony obiektów przem ysłowych

i użyteczności publicznej,

d) świadczeń osobistych i rzeczow ych,

odstępowania zwierząt pociągowych,

w ozów ,

pojazdów

mechanicznych

i row erów dla celów obrony Państwa

oraz zakwaterowania wojska i m a­

rynarki wojennej,

e) warunków zdrowotnych ludzi i zw ie­

rząt.

2. Bliższe określenie rodzaju tych spraw

zaw ierać będą rozporządzenia Głównego Kom i­

sarza Cywilnego.

Art. 14. 1. Głównemu Komisarzowi C y­

wilnemu służy w sprawach wymienionych w

art. 13 prawo wydawania dla obszaru operacyj­

nego rozporządzeń w przypadkach, w których

w myśl obow iązujących' przepisów prawnych

prawo to służy Prezesowi Rady Ministrów, R a ­

dzie Ministrów lub ministrom.

2. W ydane przez siebie zarządzenia o cha­

rakterze ogólnym Główny Komisarz Cywilny

przesyła do wiadomości zainteresowanym mi­

nistrom.

Główny Komisarz Cywilny.

Art. 15. G łówny Komisarz Cywilny może

Art. 12. 1. Ustanawia się urząd G łów n e­ usuwać od pełnienia obow iązków służbowych

podległych

mu funkcjonariuszów państwo­

go Komisarza Cywilnego.

w ych — z wyjątkiem w ojew odów — oraz

2.

Urząd G łów nego Komisarza Cywilnego

pełni — jako zadanie szczególne — mianowany funkcjonariuszów samorządowych, czynnych na

obszarze operacyjnym, jak również wyznaczać

w tym celu minister.

—

Poz. 543 i 544

—

na ich miejsce zastępców ; może również żądać (

3.

Komisarze cywilni wraz z personelem p o ­

obsadzenia na tym obszarze wolnych stanowisk.

mocniczym podlegają tym dow ódcom , przy k tó­

rych zostali ustanowieni i w chodzą w skład ich

Art. 16. W sprawach, wymienionych w

kwater głównych.

art. 13 ust. 1 pkt 1), Główny Komisarz Cywil­

ny działa na skutek inicjatywy Naczelnego W o ­

Art. 20. 1. D o zadań komisarzy cywilnych

dza oraz w ramach otrzymanych od niego w y ­

tycznych i instrukcyj; w sprawach, wym ienio­ należy przedstawianie dow ódcy wojskowem u

1) spraw związanych z uprawnieniami tych

nych w art. 13 ust. 1 pkt 2) oraz w art. 15, dzia­

ła także z własnej inicjatywy, przy czym p o ­ d ow ódców w ob ec władz administracyjnych;

2) spraw dotyczących interesów ludności w

stawione mu przez Naczelnego W odza postula­

ty są wiążące.

zakresie świadczeń na rzecz wojska oraz rosz­

czeń materialnych osób cywilnych do władz

Art. 17. Projekty aktów praw odaw czych

i osób w ojskow ych;

oraz zarządzeń ogólnych, które dotyczą spraw

3) informacyj o zasobach gospodarczych,

określonych w art. 13 oraz spraw związanych

stosunkach społecznych i narodow ościow ych na

z zaopatrzeniem Sił Zbrojnych, należy — jeżeli

obszarze w łaściw ego województw a.

przepisy szczególne nie przewidują innego try­

2. Instrukcja władz w ojskow ych określi

bu uzgodnienia takich projektów z Naczelnym

szczegółow

o zakres działania komisarzy cyw il­

W odzem — przesyłać Głównemu Komisarzowi

nych oraz ich stosunek do G łów nego Komisarza

Cywilnemu, który je przedstawia Naczelnemu

Cywilnego.

W odzow i, po czym ewentualne postulaty Na­

czelnego W odza przekazuje Rządowi.

Art. 18. G łówny Komisarz Cywilny

1) bada sprawozdania i wnioski władz ad­

ministracyjnych, czynnych na obszarze opera­

cyjnym;

2) udziela komisarzom cywilnym w skazó­

wek co do trybu ich urzędowania oraz może co

do tego żądać od nich wyjaśnień i spraw o­

zdań.

R o z d z i a ł VI.

Komisarze cywilni.

R o z d z i a ł VII.

Przepisy końcowe.

Art. 21. W ykonanie dekretu niniejszego porucza się Prezesowi Rady Ministrów oraz M i­

nistrom Spraw W ewnętrznych i Spraw W ojsk o­

wych.

Art. 22. Dekret niniejszy w chodzi w życie

z dniem ogłoszenia.

Prezydent R zeczypospolitej: 1. Mościcki

Art. 19. 1. Przy dow ódcach wojskowych,

wskazanych przez Naczelnego W odza, ustano­

wieni będą dla w spółpracy tych d ow ód ców z za­ Prezes Rady Ministrów

i Minister Spraw W ewnętrznych

interesowanymi wojewodami komisarze cywilni.

Sławoj Składkowski

2.

Komisarzy cywilnych mianuje Minister

Spraw W ewnętrznych w porozumieniu z Na­

Minister Spraw W ojskow ych: Kasprzycki

czelnym W odzem,

544

ZARZĄDZENIE PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ

z dnia 1 września 1939 r.

*

o stanie wojennym.

Na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1939 r. o stanie wojennym (Dz. U.

R. P. Nr 57, poz. 366) zarządzam stan wojenny na obszarze całego Państwa.

Prezydent Rzeczypospolitej: /. Mościcki

Prezes Rady Ministrów: Sławoj Składkowski

Minister Spraw Wojskowych: Kasprzycki

RZECZYPOSPOLITEJ

POLSKI EJ

Warszawa, dnia 1 września 1939 r.

_____________

DEKRET

P o z .

PREZYDENTA

RZECZYPOSPOLITEJ

5 4 3 — z dnia 1 września 1939 r. o sprawowaniu zwierzchnictwa nad SiłamiZbrojnymi, o orga­

nizacji naczelnych władz wojskowych i o komisarzach cywilnych— od

chwilimianowa­

nia Naczelnego W o d z a

1249

ZARZĄDZENIE

P o z .

Nr 86

5 4 4 — z dnia 1 września 1939

PREZYDENTA

r, o stanie wojennym

RZECZYPOSPOLITEJ

,

.. .........................................................

1251

543

DEKRET PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ

z dnia 1 września 1939 r.

o sprawowaniu zwierzchnictwa nad Siłami Zbrojnymi, o organizacji naczelnych władz wojsko­

wych i o komisarzach cywilnych — od chwili mianowania Naczelnego Wodza.

Na podstawie art. 25 ust. (5), art. 63 ust. (1)

i art. 74 ustawy konstytucyjnej postanawiam co

następuje

Rozdział

I.

Przepisy ogólne.