Układ między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską w sprawie ziem, kościołów i kaplic pounickich, których Kościół Katolicki pozbawiony został przez Rosję, podpisany w Warszawie dnia 20 czerwca 1938 r.

Art. 2. Wykonanie dekretu niniejszego porucza się Ministrowi Spraw Woj's kowych.

Art. 3. . Dekret niniejszy wchodzi w życie

Art. Uloc. Minister Spraw Wojskowych . z dniem ogłoszenia.

•

określa

warunki przyjmowania podoficerów

Prezydent Rzeczypospolitej: l. Mościcki

kontra,k towych oraz ich obowiązki i prawa.".

Minister Spraw Wojskowych:. Kasprzycki

222

UKŁAD

:między Stolicą Apostolską i RzecząpOspOlitą Polską w sprawie ziem, kościołów i kaplic pOunickich, których Kościół Kaltolkki pozbarWiooy został przez Rosję, podpisany w Wał'szawie

dnia 20 czerwca 1938 r.

VI IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ,

M Y, I G N A C YM O Ś C I C K I,

PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ,

wszem wobec i każdemu z osobna, komu o tym wiedzieć należy, wiadomym czynimy

Dnia dwudziestego czerwca ' tysiąc dziewięćset trzY'dzies1tego ósme,go roku podtPi'Sany został w Wa1'lSzawie między Stolicą Aposto1ską a Rządem Rzeczy.pospolitej Polskiej

układ w sprawie ziem, kościołów i kaplic pounickich, których Kościół Kato'licki pozbawiony

został przez Rosję, o następującym brzmieniu

Przekład.

UKŁAD

między Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą

Polską w sprawie ziem, kościołów i kaplic pounickich, których KOściół Katolicki został pozbawiony przez Rosję.

Jego Świętobliwość Papież Pius XI i Jego

Ekscelenoja Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej,

otyiwieni pragnieniem ure,guJowania sp,r awy'

ziem, kościołów j kaplic pounickich, Ikt6rych

Kościół KatoHcIlci wstał pozbawiony przez

Rosję,

•

postanowili, w wykonaniu artykułu XXIV

ust. 3 Konkordatu między Stolicą AJpostols'ką

a Rzeczą,pospolitą PoLs'ką, podpisanego w Rzymie dnia 10 lUltego 1925 r., zawrzeć odnośny

Ukłrud i mianowali w tym celu swymi Pełnomoc­

nikami, a mianowicie

ACCORD

entre le Saint-Slege et la Republlque de Pologne au sulet des terres, eglises et chapelles exaniates, dont l'Eglise Catholique a ete pńvee

par la Russie.

Sa Saintete le Pape Pie XI et SonExcellence le President de la Republique de Pologne,

Anime's du desir de regler la question des

terres, eglises et chapelles ex-uniaŁes, donŁ

l'Eglise Catholique a ete privee par la Russie,

ont re:so'l u ,de conclure, en exe<:utkm de

'l'Article XXlIV a:1. 3 du Concordat entre le

Saint-Si~ge et la Ręp'Ulolique de Po.}ogne', signe

'a Rome le 10 Fevrier 1925, un Accord y relatif

'e t ont nomme a cet eHeŁ leurs Plenitpotentiaires

l'espectifs, a savoir

Jego Świętobliwość

Jego Ekscelencję Monseigneur Filipa CORTESI,

A1'cybis'kupa Syraceńskiego, Nuncjusza

Apostolskiego w Warszawie;

S.on Ex,ceHence MonseigneurPhllippe CORTESI, Archeveque de Sira.ce, Nonce Apostolique a Varsovie;

Jego Ekscelencja Prezydent Rzeczypospolitej

Pohkiej

Jego EikistCele.ncję Pana Józefa BECKA, Ministra

Spraw Zagranicznych,

Son Excellence le Presj,dent de la Republique

de Pologne

Son Excellence Monsieur Joseph BECK, Mi·

nisŁre des AffairE~s Etra,ngeres;

którzy, po wymianie swych pełnomoc­

nictw, uznanych za dobre i w należytej formie,

zgo,dzili się na postanowienia następujące

lesquels, aprels avoir .echange leurs pleins

pouvoirs, trouves en honne et due forme, sont

~ convenulI des dIsp,osi.tions suivanŁes

Sa Saintete

688 -

DziennikUsŁaw Nr 35

Artykuł I.

Article I.

Przez o~reślenie: "ziemie pounickie", "kop ouniokie", "kaplice pounidkie", użyte

w niniejszym Układzie, należy rozumieć ziemie,

kościoły luJb kaplice, stanowiące niegdyś wła­

sność os6lb prawnych Kościoła Katolickiego obrządku unickiego, położone na obszarze ArchidieceZlji wileńskiej oraz Diecezji: łomżyńskiej,

pińsikiej, podlaskiej, IUlbelskiej i łuddej i które

oddane . zostały w użytkowa,nie Cerkwi Prawosławnej 1u/b jej osób prawnych w związku z U1ka. zem camkim z dnia 25 marca (6 kwietnia)

1839 r. (o,głoszonym w Pełnym Zbiorze Praw

25 czerwca 1839 r. Nr 12467), z decyz,ją Święto­

bliwe,go Synodu z dnia 13/25 kwietnia 1875 r.

zatwierdzoną przez cesarza rosyjskiego dnia

1/13 maja 1875 ' r. i ogłoszoną w dniu 7 maja

1875 r. ,(pełny Zbiór Praw z roklU 1875

Nr 54670), lU/b też w związku z rozporz~dze­

niami rządu rosyjs·k iego w tym przedmiocie . .

Par denominations: "terres ex-uniates",

"eglises ex-uniates", "chapelles ex-uniates", qui

se trouvent inserees dans le present Accord,

ił y a Heu d' en'tel1Jdre les terres, egHses ou

chapeHes ayant appartenu jadis aux personnes

juridiques de l'Eglise Catholique du rite uniate,

situees sur le territoire de I'Archidiocese de Wilno et des Dioceses de: Łomża, Pińsk, Podlasie,

LUlblin et Łuok, et qui ontete donnees en jouissance ci. I'Eglise Orthodoxe ou aux personnes

juridiques de cette Eglise en vertu de l'Ukaze

Imperial en date du 25 mars (6 avril) 1839

(pUlblie dans le RecueH Compiet des Loi~ du

15 juin 1839 N-o 12467), de la decision du SaintSynode en ' date du 13/25 avril 1875 approuvee

par I'Empereur de Russie le 1/13 mai 1875 et

pU/bliee le 7 mai 1875 (Recueil Complet des Lois

de l'annee 1875 N-o 54(70), au bien en vertu des

Ordonnances y relative5 du Gouvernement

tusse.

Artykuł II.

A1"ticle II.

Stolica Apostolska zrzeka się na r,z ecz

Państwa Polskiego roszczeń Kościoła :Katoli.ckiego do prawa własności na wszystkich zie-

Le Saint-Siege renonce en faveur de rEtat

Polon ais aux droits qui reviendraient ci. l'Eglise

Catholique sur toutes les terres ex-uniates,

meme au cas OU ces terres feraient l'objet d 'un

litige ou si elles se trouveraient en possession

de l'Etat ou d'autres personnes.

ścioły

miach pounickich nawet w razie gdyby ziemie

te stanowiły przedmiot sporu lub znajdowały

się w posiadaniu Państwa, czy też innych osób.

Arlykuł IIf.

1. Ze swej strony Państwo Polskie prze:Znacza 12.000 hektarów ziemi na U1dotowanie

Mens b~slooąlich, Kapituł, Seminariów diecezjalnych i beneficjów proboszczowskich w Ar.chidiecezji wileńskiej, oraz w Diecezjach: lubelsikieU, łomż.yń,skiej, ł1udkiej, pińskiej i podlaskiej.

2. Do tego kontyngentu 12.000 hektarów

zalicza się około 9.120 hektarów ziemi, które są

obecnie w !posiadaniu lub władaniu osób prawnych Kościoła Katolickiego we wspomnianych

Archidiecezji i Diecezjach, a nie zostały naby,t e

drogą kupna. Państwo Polskie uznaje nieruchomości te za własność Kościoła Katolickiego

z dniem wejścia w życie niniejszego Ukła'du.

Poza tym SkaI1b Państwa wyipłaci KoKatoliclkiemu ' tytułem równowartości

za okol,o 2.880 heMa'r ów ziemi, brakujących do

przewidzianego w ust. 1 niniejsze,go artykułu

kontyngentu 2.500.000 zł w ohligaccrach ,,4% Pożyczki konsolidacyjnej" nominalnej wartości.

Wypłata ta nastąpi w ciągu dwóch miesięcy od

daty wejścia w życie niniejszego Układu.

3.

ściołowi

Article III.

t. L'Etat Polon ais assure pour Sa part

ci. l'Eglise Catholique 12.000 hecŁares de terres

pour la dota.tion des Menses episcopales, des

Chapitres, des Seminaires diocesains e:Ł des

beneHces parois's iaux dans l'Archi.diocese de

Wilno, amsi que dans les Dioceses de: LUlblin,

Łomża, Łuck, Pińsk et Podlasie.

2. SU'1' le . comp't e dudit contLngent de

12.000 hootares seront portes environ 9.120

he,ctares de terres, se trouvant acŁuel1ement

dans l' Archidiocese et les Dioceses susmentionnes en possession ou jouissance des .p ersonnes

juridiques de l'Eglise Catholique et non acquises

par elles ci titre d'achat. L'Etat Polonaisreconnait lesd~ts immeuJbles comme prolPriete de

l'Eglise Catholique ci. partir de la date de l'entree

en .viigl\leur du present Accord.

3. En outre le Fisc Polon ais payerBJ ci. l'Eglise

Catholique ci. titre d'equivalent pour en-viron

2.880 hedares de terres, qui manquent au contingent prevu ci. l'alinea 1 du present Article,

une somme de 2.500.000 zł en obligations du

',.4 % Emprunt de ConsoHdation" - vale-llr nominale. Ce payement sera effectue dans un

'd elai de deux mois ci. compter ae la date de

I' entree en vi~eur du present Accoro.

Artykuł IV.

Article IV.

1. W ciągu czterech lat od daty We)SCla

w życie niniejszego Układu, Kościół Katolicki

'Przeprowadzi podział >

ziem, ktQre W myśl art y-

1. Au COUI'S de 4 ans ci. partir de ladaŁe de

l'entree en vigueur du present Accord l'Eglise

Catholique procederę, ąu partage des ten'es,

-

kułu IlIniniejszego Układu stają się Jego wła­

snością, biorąc, dla udotowania Mens biskupich,

Ka,pituł, Seminariów diecezjalnych oraz bene-

fiQjów proboszczows.kich normy przewidziane

w artyku:le XXIV Konkordatu międz,y Stolicą

Apostolską a Rzec'ząpospolitą Polską, podp~sa­

'Ile.go w Rzymie dnia 10 lutego 1925 r

2. W tym celu Kościół Katolicki będzie

mógł , przeprowadzać swobodnie potrzebne transakcje gruntami między Mensami; Kapitułami,

Seminariami diece~ja'lnymi i beneficjami proboszczowskimi. Pomidto, Kościół Katolicki bę­

dzie mógł nabywać skądinąd dla nich ziemie,

jedna.kże w ilości ogólnej nie przewyższającej

'tej, jaka w trakcie p'I"zeprowa,d zania tych transakcji musiała być z tych gruntów sprzedana

osobom trzecim.

Artykuł V.

Z dniem wejścia w życie niniejszego Ukła­

du, Państwo Polskie uznaje ponadto za własność

Kościoła Katolickiego kościoły i kaplice pounickie, z plebaniami, ogrO<dami plebańskimi i cmentarzami pounickimi, będące w dniu podpisania

niniejszego Układu w posiadaniu lUlb władaniu

Kościoła Katolickiego.

"

.

Poz. 222

-

dOlnt Elle devient proprietaire en vertu de l'Artiele III du present Accord, en ado.ptant pour

la dotation des Menses episcopales, des Chapitres, des Seminair·es diocesains et des benefices paroissiaux les normes prevues a l'Ar"

ticIe XXIV du Concordat entre le Saint-Siege

et la Republique de Pologne, signe a Rome le

10 Fevrier 1925.

.

2. A ceŁ eff~t l'Eglise Catholique pourra

effecfuer Bbrement ·des transactionsdes terres

les Menses, les Chapitres, les Seminaires dio·

cesains et les benefices paroissiaux. L'Eglise

Catholique pourra, e,n outre, acquerir pour eux,

d'autres sources, des terres, d'une quantite giobale ne depassant pas toutefois la quantite qui

au cours de ces t'l"ansactions a du en etre vendue

a des tierces personnes.

Article V.

A partir de l'entree en vigueur du presęnt

Accord, l'Etat Polonais reconnait, en outre,

comme propriete de l'Eglise Catholique les

eglises et chapel'les ex-uniatesavec presbyteres, jardins des presbyteres et les cimetieres

ex-uniates, qui sont a la date ;cle la signature,pu

present Accord en possession ou jouissance de

l'Eglise Catholique.

Artykuł VI.

. Artiele VI.

Odnośnie do kościołów i ka.pUc pounickich,

En ce qui concerne les e.glises et chapelle!l

będących w posiadaniu Państwa, a nie będą­

ex-uniates se trouvant en possession de l'Etat

Icych w użytkowaniu Kościoła Prawosławnego, et non en jouissance de l'Eglise Orthodoxe, le

Rząd Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązuje się

Gouvernement de la Republique de Pologne

s'engage a continuer de poursuivre l'examen

p'rowadzić w dalszym ciągu bad'a nie warunków,

'w których się one znajduj.ą i przekazać je na des conditions dans lesquelles elles se trouvent

'własność KOIściołowi Kartoliokiemu we wszyst-- et de les transmettre a l'Eglise Catholique dans

'kich pr.zypadkach, gdy to się okaże możliwe.

tous les cas OU ce seTa possible.

Art)lłkuł VII.

Ar.tic1e VII.

; 1. W:pisanie do. księgi hipotecznej prawa

1. L'inscription dans les registres des

'wła;sności nieruchomości objętych ninieiszym hypotheques du titre de propriete des personUkła,dem na rzeczosólb prawnych Kościoła Kanes juridiques de l'Eglise Catholique sur les

to:licldego nastąpi lIla podstawie deklaraoji wła- immeUlbles qui font robjet du present Accord,

'ściwe,go Or,d ynariusza, poświa:dczonej 00 do

aura Heu sur la base d'une declaration de rOr'z iem o których mowa w ust. 1 artykułu II:I ni- dinaire competent, qui sera certifiee en ce qui

nie,jszego Układu przez Ministra Rolnictwa concerne les terres dont ił est question a l'alinea

i Reform Rolnych, a co do obiektów wynlienio- , 1 de l'Article III du present Accord par le Minych w Artykułach V i VI tegoż Układu przez nistre de rAgriculture et des Reformes Agraires

'Mini,s't ra . SprawW'ewnętr~nyoh.

et en ce qui concerne les immeubles mentionnes

aux Artides V et VI dudit Accoro par le Ministre de l'Interieur.

2. . La declaration' doit contEmir une de2. De.Idaraqja winna zawierać dokłaJdne

scription detaillee de l'immeuble ainsi que

!określenie nieruchomości oraz' wymienienie

osoby prawnej kościelnej lwb zakonnej, na któ- l'indicationde la personne juridique ecdesiastique ou r~ligieuse au nom de laquelle doit etce

'rej imię wpiJS hipoteczny ma nastąpić.

faite l'inscription dans le registre des hypotheque'S.

3. Les declaratio.ns des OrdinaiTes amsi

3. DelIaraoje OroynarilllSzy oraz wpiJsy hipOIteczne na podstawie tych de!klaraClji są. wolne que les inscriptions dans les registres des hypoud opłat stemplowych i sądowych.

.

theques faites sur la basedesclites declarations,

sont libres de droits de timbre et de frais, de

justice.

4. Les frais des CQDservateurs des . hypo4. Opłaty pisarzy hipotecznych ponoszą

theques sero.nt supportes par les Ordinaires.

Ol"dyna'l'j,1,lsze.

}

!

-

Dziennik Ustaw Nr

690

Artykuł VIII.

ArucIe VllI.

Państwo Polskie zrzeka się niepobranych

'rlależności z tytułu użytkowania przez Kościół

Katolidki ziem, które zostały abjęte niniej!Szynl

L'Etat Palanais renonce a toute reclam;

'tion cancernant les payements qui n'ont pps e1

per9Us et qui seraient dus a l'Etat du chd de l

jouissance par l'Eglise Catholique des terre

faisant l'obiet de cet Accord.

Układem.

Artykuł IX.

ArUcle IX.

. Układ niniejszy ' w niczym nie narl.lJSza praw

i uprawnień, przysługujących Kaściołowi Katalic!kiemu o'r az Państwu Polskiemu z macy wyżej

wymienionego KaIllkordatu ooraz innych tytułów

prawnych.

Le rpresem Accórd ne porte aucune aŁteint.

aux droits et fa'c ultes de l'Eglise Catholique n

de l'Etat Polonais decoułant du Concorda1

susmentionne et d'autres titres juridiques.

Artykuł X.

Artide X.

Niniejs,z y Układ będzie ratyfikowany i wej'dzie w życie 30 .dnia po dacie wymiany dokuroentów r a tyfikacyjn ych.

Na dowód czego wyżej wymienieni Pełno­

mo'c nky podpisali niniejszy Ukła,d i wycisnę'li

'na nim swe pieczęcie.

Sporządzono w Warszawie, w dwóch egzemplar,zach, dnia 20 czerwca 1938 r.

Le rpresent Acoor:d sera ratifi~ et entrer* en

vigueur le 30-eme jour apres la date de

l' echange des instruments de raiiHcatian.

En F oi de Quoi les Plenipotentiaires susmentionnes ont signe le present Accord et yont

appose leurs caohets.

'

Fait a Varsovie, en dOlUble exemplaire, le

20 1uin 1938.

Ph. Corlesi

Arcybiskup Syraceński

Nuncjusz Apostolski.

L. S. Ph. Corlem

Archeveque de Syrace

Nauce Apostolique.

Beck

L. S. Beck

Zaznajomiwszy się z' powyższym układem, uznaliśmy go i uznajemy za słuszny zarówna w całości, jak i w każdym z postanawień w nim zawartych; oświadczamy, że jest przyjęty, ratyfikawany i potwierdzony i przyrzekamy, że bę'dzie niezmiennie zachowywany.

Na dowód czegO' wydaliśmy Akt niniejszy, opatrzony pieczęcią Rzeczypaspolitej.

W Warszawie, dnia 10 września 1938 r.

(--!) l. 'Mościcki

Prezes Rla.cły Minisb-6w

(-) Sławoj Składkowski

Minister Spraw Zagranicznyc'h

,

(-) Becił

223

OśWIADCZENIE RZĄDOWE

z dnia 12 kwietnia 1939 r.

w sprawie wymiany dokumentów ratyfikacyjnych układu między Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską o ziemiach pounickich, podpisanego w Warszawie dnia, 20 czerwca 1938 r.

~

,

Podaje się niniejszym do wiadomaści, że zgodnie z art. X układu między Stolicą Apostolską a Rzecząpo spolitą Polską w sprawie ziem, kościołów i kaplic pounickich, których

Ka ś ciół Katolicki pozbawiony został przez Rosję , podpisanego w ,Warszawie dnia 20 czerwca

1938 r., wymiana dokumentów ratyfikacyjnych powyższegO' układu nastąpiła w Rzymie dnia

16 marca 1939 r.

'

Minister Spraw Zagranicznych: Beck

t