Ustawa z dnia 2 lipca 1937 r. o zapewnieniu pracy i o zaopatrzeniu uczestników walk o niepodległość Państwa Polskiego.

W trosce o zapewnienie bytu obywatelom Państwa Polskiego, zasłużonym w walkach o niepodległość

Państwa Polskiego, ustawa niniejsza zapewnia tym obywatelom pracę lub zaopatrzenie

na zasadach w tej ustawie zawartych.

(1)

Osoba odznaczona Krzyżem Niepodległości z Mieczami, Krzyżem Niepodległości lub Medalem

Niepodległości oraz osoba nie odznaczona, która udowodni czynny udział w walkach o

niepodległość, przy równych kwalifikacjach zawodowych, ma pierwszeństwo przy obsadzaniu

stanowisk w urzędach, przedsiębiorstwach i zakładach państwowych i samorządowych oraz

w przedsiębiorstwach i zakładach przez państwo subwencjonowanych lub koncesjonowanych.

(2)

Minister Spraw Wojskowych określa sposób, w jaki ma być udowodniony czynny udział

w walkach o niepodległość.

(1)

Każda instytucja i zakład o charakterze publicznoprawnym oraz każde przedsiębiorstwo

i zakład pracy, niezależnie od tego, czy jest własnością państwową, samorządową, czy

prywatną, ma obowiązek zatrudnić na każdych 33 pracowników co najmniej jedną osobę,

posiadającą warunki, określone w art. 2 ust. (1), poszukującą pracy, zdolną do niej

i skierowaną przez właściwy urząd lub instytucję pośrednictwa pracy.

(2)

Obowiązkowi, przewidzianemu w ust. (1), podlega również każdy pracodawca, prowadzący

roboty sezonowe, budowlane, ziemne, brukarskie, drogowe, kolejowe, wodne (budowlane,

regulacyjne) oraz melioracyjne.

(3)

W instytucji, przedsiębiorstwie i zakładzie pracy o zmiennej liczbie pracowników liczbę

osób posiadających warunki, określone w art. 2 ust. (1), przypadającą do zatrudnienia

w danym miesiącu kalendarzowym, ustala się na podstawie przeciętnej miesięcznej pracowników

zatrudnionych w miesiącu poprzednim, z wyjątkiem gospodarstw rolnych, gdzie bierze

się za podstawę do obliczenia tylko stałych rocznych pracowników rolnych.

(4)

Jeżeli pracodawca w rozumieniu ust. (1) i (2) w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy

zatrudniał więcej uczestników walk o niepodległość niż to określa ust. (1), liczba

zatrudnionych uczestników walk o niepodległość nie może być zmniejszona w przeciągu

pięciu lat od dnia wejścia w życie ustawy niniejszej.

(5)

Pracodawca może wypowiedzieć umowę o pracę, zawartą z osobą, posiadającą warunki,

określone w art. 2 ust. (1), tylko z ważnych przyczyn, a w szczególności

a)

co do pracowników umysłowych tylko z ważnych przyczyn w rozumieniu art. 32, 33, 36

i 37 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o

pracę pracowników umysłowych (Dz. U. R. P. Nr 35, poz. 323);

b)

co do robotników tylko z ważnych powodów lub winy w rozumieniu art. 13 do 16, 18 i

19 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę

robotników (Dz. U. R. P. Nr 35, poz. 324).

(6)

W przypadku zwolnienia z powodu niezdolności do pracy osoby, posiadającej warunki,

określone w art. 2 ust. (1), pracodawca obowiązany jest zatrudnić w granicach wolnych

stanowisk członka rodziny, na którym ciąży obowiązek utrzymania rodziny zwolnionego,

a który poszukuje pracy i jest do niej zdolny.

(7)

Minister Opieki Społecznej w porozumieniu z Ministrem Przemysłu i Handlu oraz z właściwymi

ministrami może ustalić dla poszczególnego przedsiębiorstwa i zakładu lub poszczególnego

obszaru normę wyższą, nuż przewiduje ust. (1), aby zapewnić zatrudnienie na danym

obszarze wszystkim uczestnikom walk o niepodległość.

Publiczne instytucje pośrednictwa pracy obowiązane są kierować na wakujące miejsca

pracy w pierwszym rzędzie zarejestrowanych bezrobotnych uczestników walk o niepodległość.

(1)

Zaopatrzenie ze Skarbu Państwa służy

a)

osobie odznaczonej Krzyżem Niepodległości z Mieczami lub Krzyżem Niepodległości, jeżeli

osoba ta nie posiada środków, zapewniających egzystencję, a utraciła według orzeczenia

komisji lekarskiej co najmniej 50% zdolności do zarobkowania lub przekroczyła 55 lat

życia,

b)

wdowie po osobie, określonej w lit. a), w przypadku, gdy małżeństwo zostało zawarte

przez tę osobę przed przyznaniem jej zaopatrzenia, oraz sierotom, jeżeli wdowa i sieroty

nie posiadają środków, zapewniających egzystencję; wdowie jednak nie służy to prawo,

jeżeli wspólność małżeńska została sądownie rozdzielona bez obowiązku męża do utrzymania

żony,

c)

rodzicom osoby zmarłej, określonej w lit. a), jeżeli zmarły nie pozostawił wdowy ani

dzieci, a rodzice nie otrzymują żadnego zaopatrzenia z funduszów publicznych, ani

nie posiadają innych środków, zapewniających egzystencję.

(2)

Za nie posiadającą środków, zapewniających egzystencję, należy uważać osobę, której

dochód miesięczny z wszelkich źródeł nie przekracza łącznie kwoty, określonej w art.

6 ust. (1) dla osoby samotnej, lub w art. 6 ust. (1) i (2) dla osoby posiadającej

rodzinę.

(3)

Za nie posiadającą środków, zapewniających egzystencję, należy również uważać

a)

osobę właściciela gospodarstwa rolnego o powierzchni nie przekraczającej 5 ha ziemi

użytkowej I lub II klasy, 8 ha III klasy i 10 ha - IV klasy,

b)

osobę, posiadającą gospodarstwo rolne na mocy przepisów o nadaniu ziemi żołnierzom

Wojska Polskiego lub z mocy ustawy z dnia 28 grudnia 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej

(Dz. U. R. P. Nr 1, poz. 1 z 1926 r.),

c)

osobę, posiadającą osadę rentową o powierzchni poniżej 20 ha na obszarze województwa

poznańskiego i górnośląskiej części województwa śląskiego oraz poniżej 35 ha na obszarze

województwa pomorskiego, jeżeli nabycie tych osad nastąpiło po dniu 1 lipca 1919 r.,

jeżeli osoby, wymienione pod lit. a), b) i c), czerpią swój dochód wyłącznie z gospodarstwa

lub osady.

(4)

Zaświadczenia o stanie majątkowym oraz o środkach utrzymania wydaje powiatowa władza

administracji ogólnej.

(1)

Zaopatrzenie zasadnicze osoby, określonej w art. 5 ust. (1) lit. a), wynosi miesięcznie

90 złotych w miejscowościach, zaliczonych do klasy A. Kwotę tę obniża się zależnie

od miejsca zamieszkania, a mianowicie: do zł 70 - w razie zamieszkania w miejscowości,

zaliczonej do klasy B, oraz do zł 60 - w razie zamieszkania w miejscowości, zaliczonej

do klasy C.

(2)

Osobie, pobierającej zaopatrzenie na podstawie art. 5 ust. (1) lit. a), służy prawo

do dodatku rodzinnego w wysokości 20% zaopatrzenia zasadniczego na zonę, wobec której

ma obowiązek utrzymania, i na każde dziecko, będące na wyłącznym utrzymaniu, w wysokości

10% zaopatrzenia zasadniczego. Dodatek rodzinny nie może być przyznany na więcej niż

na 4 dzieci, będących na wyłącznym utrzymaniu pobierającego zaopatrzenie. Prawo do

dodatku na dziecko służy do ukończenia 18 roku życia. Jeżeli dziecko uczęszcza do

szkoły publicznej, albo kształci się zawodowo, bądź wskutek ułomności fizycznej, umysłowej,

albo nieuleczalnej choroby nie może zarabiać na swoje utrzymanie, prawo do dodatku

służy do ukończenia 24 roku życia. Zawarcie związku małżeńskiego przed 18, bądź 24

rokiem życia powoduje utratę dodatku rodzinnego na dziecko.

(3)

Za miarodajne do wymiaru zaopatrzenia uważa się dla osoby, która pobierała zaopatrzenie

na podstawie dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 stycznia 1936 r. o zaopatrzeniu

osób szczególnie zasłużonych w walkach o niepodległość Państwa Polskiego (Dz. U. R.

P. Nr 3, poz. 8) - miejsce jej zamieszkania w dniu wejścia w życie ustawy niniejszej,

zaś dla osoby, która otrzyma zaopatrzenie po wejściu w życie ustawy niniejszej - ostatnią

miejscowość, będącą miejscem jej zamieszkania co najmniej w przeciągu jednego roku.

(4)

W przypadku nieprzewidzianym w przepisach ust. (3) służy zaopatrzenie w wymiarze,

ustalonym dla miejscowości klasy B.

(5)

Wymiar, dokonany w myśl artykułu niniejszego, ulega zmianie w razie zmiany miejsca

zamieszkania. Zmiana tego wymiaru następuje w przypadku przesiedlenia się osoby uprawnionej

do miejscowości klasy wyższej po upływie trzech lat, w przypadku przesiedlenia się

jej do miejscowości klasy niższej - po upływie jednego roku zamieszkiwania w nowej

miejscowości.

(6)

Przy wymiarze zaopatrzenia zasadniczego na podstawie ustawy niniejszej obowiązuje

podział miejscowości na klasy, zawarty w załączniku do art. 17 ustawy z dnia 17 marca

1932 r. o zaopatrzeniu inwalidzkim (Dz. U. R. P. Nr 26, poz. 233) wraz z późniejszymi

zmianami i uzupełnieniami.

(1)

Zaopatrzenie wdowy i sierot wynosi

a)

dla wdowy - 50% zaopatrzenia zasadniczego zmarłego męża,

b)

dla każdej sieroty, której matka pobiera zaopatrzenie - po 33 1/2% zaopatrzenia wdowy,

c)

dla każdej sieroty, której matka nie żyje, lub nie pobiera zaopatrzenia - po 50% zaopatrzenia

wdowy.

(2)

Suma zaopatrzenia wdowiego łącznie z zaopatrzeniem sierocym, bądź suma zaopatrzeń

sierocych nie może przekraczać 100% zaopatrzenia zasadniczego zmarłego.

(3)

W przypadku, zasługującym na szczególne uwzględnienie, gdy po zmarłej osobie, określonej

w art. 5 ust. (1) lit. a), pozostanie więcej niż 4 dzieci, zaopatrzenie wdowie łącznie

z zaopatrzeniem sierocym może być przyznane do wysokości 100% zaopatrzenia zasadniczego

wraz z dodatkiem rodzinnym, jakie ostatnio pobierał zmarły.

(4)

Zaopatrzenie każdego z rodziców wynosi miesięcznie 25% zaopatrzenia zasadniczego zmarłego.

(1)

Jeżeli osoba, określona w art. 5 ust. (1), posiada prawo do zaopatrzenia na podstawie

innego tytułu: ze Skarbu Państwa, z funduszów samorządu, z przedsiębiorstwa, z zakładu,

albo z instytucji państwowej lub samorządowej w wysokości niższej od zaopatrzenia,

służącego w myśl ustawy niniejszej, wówczas uzupełnia się je do wysokości zaopatrzenia,

należnego z ustawy niniejszej.

(2)

Minister Skarbu może osobie, pobierającej zaopatrzenie z innych tytułów (ust. 1),

zezwolić, w przypadku zasługującym na szczególne uwzględnienie, na pobieranie zaopatrzenia,

przewidzianego w usta/wie niniejszej, do pełnej wysokości, przewidzianej w art. 6

lub art. 7.

(3)

Przepisy ust. (2) nie mają zastosowania w przypadku pobierania innego zaopatrzenia

z funduszów państwowych, jeżeli ustawa, na której podstawie przyznano to zaopatrzenie,

określa inaczej granicę łącznych zaopatrzeń.

(1)

Zaopatrzenie przyznaje Minister Skarbu na wniosek komisji kwalifikacyjnej, utworzonej

przy Ministerstwie Skarbu.

(2)

W skład komisji kwalifikacyjnej mogą wchodzić jedynie osoby, odznaczone za udział

w walkach o niepodległość. Komisja składa się z 7 członków, których wyznaczają: po

jednym Minister Spraw Wewnętrznych, Minister Spraw Wojskowych i Minister Opieki Społecznej,

po 2 zaś Prezes Rady Ministrów i Minister Skarbu. W ten sam sposób będą wyznaczani

zastępcy członków komisji. Przewodniczy komisji członek komisji, wyznaczony przez

Prezesa Rady Ministrów.

(1)

Zaopatrzenie wypłaca się miesięcznie od pierwszego dnia miesiąca następującego po

przyznaniu zaopatrzenia.

(2)

Przepis ust. (1) stosuje się odpowiednio do wypłaty dodatku, przewidzianego w art.

6 ust. (2).

Jeżeli osoba uprawniona do zaopatrzenia uzyska środki, zapewniające jej egzystencję,

zawiesza się prawo do zaopatrzenia z tytułu niniejszej ustawy na czas posiadania tych

środków.

Prawo do zaopatrzenia gaśnie w razie

a)

śmierci osoby uprawnionej,

b)

zawarcia związku małżeńskiego przez wdowę,

c)

ukończenia przez sierotę 18 lat życia, zaś w przypadku, gdy uczęszcza do szkoły publicznej,

albo kształci się zawodowo, bądź wskutek ułomności fizycznej, umysłowej albo nieuleczalnej

choroby nie może zarabiać na swoje utrzymanie - w razie ukończenia 24 lat życia,

d)

zawarcia przez sierotę związku małżeńskiego,

e)

skazania osoby uprawnionej prawomocnym wyrokiem na karę dodatkową utraty praw publicznych

lub utratę obywatelskich praw honorowych,

f)

utraty prawa do Krzyża Niepodległości z mieczami lub Krzyża Niepodległości z innej

przyczyny, aniżeli na podstawie wyroku sądowego.

Kwota, nienależnie pobrana tytułem zaopatrzenia, podlega zwrotowi.

(1)

Osobie, określonej w art. 5 ust. (1) lit. a) i pobierającej zaopatrzenie, służy prawo

do korzystania z leczenia na koszt Skarbu Państwa we wszystkich przypadkach choroby

lub kalectwa, jeżeli nie służy jej prawo do opieki lekarskiej na podstawie innych

przepisów prawnych.

(2)

Osoba, określona w ust. (1), ma prawo ubezpieczyć członków rodziny na wypadek choroby

w instytucji ubezpieczeń społecznych na warunkach, jakie ustala Minister Opieki Społecznej.

(3)

Osoba, określona w ust. (1), zniedołężniała lub ułomna, potrzebująca nieodzownie stałej

opieki, na własną prośbę, a osoba psychicznie chora na wniosek opiekuna, może być

na koszt Skarbu Państwa umieszczona w odpowiednim zakładzie opiekuńczym lub w zakładzie

leczniczym.

(4)

Przez czas przebywania w zakładzie opiekuńczym lub w zakładzie leczniczym osoba, określona

w ust. (1) i (3), pobiera 20% przyznanego zaopatrzenia zasadniczego, natomiast żona

i dzieci osoby, korzystającej z opieki zakładowej, mają prawo do pobierania zaopatrzenia,

przewidzianego dla wdów i sierot.

(5)

Osoba odznaczona Krzyżem Niepodległości z Mieczami lub Krzyżem Niepodległości, która

nie pobiera zaopatrzenia z niniejszej ustawy i której dochód wszelkich źródeł nie

przekracza łącznie dwukrotnie kwoty, określonej w art. 6 ust. (1) i (2), ma prawo

do ubezpieczenia siebie i członków swej rodziny na wypadek choroby w instytucji ubezpieczeń

społecznych na warunkach, jakie ustala Minister Opieki Społecznej.

(6)

Sieroty po osobach, określonych w art. 5 ust. (1) lit. a), pozbawione należytej opieki

ze strony pozostałej rodziny, mogą być umieszczane w zakładach opiekuńczych na koszt

Skarbu Państwa.

Osobie, która pokryła koszty pogrzebu osoby, określonej w art. 5 ust. (1) lit. a),

zmarłej po przyznaniu jej zaopatrzenia, zwraca się koszty pogrzebu w wysokości jednomiesięcznego

zaopatrzenia zasadniczego osoby zmarłej.

(1)

Winny przekroczenia przepisów, zawartych w art. 3, oraz rozporządzeń na jego podstawie

wydanych, będzie karany w drodze administracyjnej aresztem do sześciu tygodni albo

grzywną od 200 do 2.000 złotych.

(2)

Natomiast w przypadku naruszenia przepisów, zawartych w art. 3, w przedsiębiorstwie

lub zakładzie państwowym, albo samorządowym, bądź znajdującym się pod zarządem państwowym

lub samorządowym, w którym stosunek służbowy kierownika ma charakter publicznoprawny,

publiczna instytucja pośrednictwa pracy występuje z doniesieniem do władz przełożonych

kierownika przedsiębiorstwa lub zakładu, celem pociągnięcia winnego do odpowiedzialności

w myśl przepisów służbowych.

(1)

Z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy traci moc obowiązującą dekret Prezydenta

Rzeczypospolitej z dnia 13 stycznia 1936 r. o zaopatrzeniu osób szczególnie zasłużonych

w walkach o niepodległość Państwa Polskiego (Dz. U. R. P. Nr 3, poz. 8).

(2)

Osoba, która nabyła prawo do zaopatrzenia na podstawie dekretu, wymienionego w ust.

(1), zachowuje to prawo, jeżeli odpowiada warunkom, przewidzianym w ustawie niniejszej.

Wykonanie ustawy niniejszej porucza się Ministrowi Opieki Społecznej i Ministrowi

Skarbu w porozumieniu z Prezesem Rady Ministrów i właściwymi ministrami.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.