Ustawa z dnia 21 kwietnia 1936 r. o stosunku Państwa do Karaimskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej.

Karaimski Związek Religijny w Rzeczypospolitej Polskiej, posiadający własny ustrój

i własny zarząd wewnętrzny, jest samodzielny i niezależny od jakichkolwiek obcokrajowych

władz duchownych lub świeckich.

Karaimski Związek Religijny w Rzeczypospolitej Polskiej korzysta w swem życiu wewnętrznem

z pełnej wolności rządzenia się, w ramach praw obowiązujących, przepisami swego Statutu

(Ustawy Wewnętrznej), uznanego przez Państwo w drodze rozporządzenia Rady Ministrów.

Statut Karaimskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wraz z

ustawą niniejszą podstawę prawną organizacji tego Związku.

(1)

Zwierzchnią władzą Karaimskiego Związku Religijnego jest Hachan Karaimski w Rzeczypospolitej

Polskiej, który sprawuje naczelny zarząd spraw wyznania, nadzór nad calem duchowieństwem

karaimskiem i pieczę nad potrzebami religijnemi Karaimów w Rzeczypospolitej Polskiej.

(2)

Stanowisko Hachana jest dożywotnie. Siedzibą Hachana jest m. Wilno.

Hachan stoi na czele Karaimskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej

i reprezentuje go wobec władz państwowych, wobec kościołów i innych związków religijnych

na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, tudzież wobec karaimskich związków religijnych

zagranicznych, z któremi porozumiewa się bezpośrednio w sprawach religijnych.

W razie zawakowania stanowiska Hachana lub niemożności bezpośredniego sprawowania

przezeń swych obowiązków, zastępuje go we wszystkich jego uprawnieniach Hazzan, któremu

Hachan nadał godność Ułłu-Hazzana, a w razie braku Ułłu-Hazzana lub niemożności pełnienia

przezeń funkcyj - Hazzan m. Nowe Troki.

Wybór Hachana jest dokonywany na Zjeździe w m. Nowe Troki w obecności przedstawiciela

Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego przez wszystkich urzędujących

Hazzanów i delegatów karaimskich gmin wyznaniowych, po jednym z każdej gminy.

(1)

W razie opróżnienia stanowiska Hachana, zastępca Hachana za pośrednictwem właściwego

wojewody przedstawia najdalej w ciągu trzydziestu dni Ministrowi Wyznań Religijnych

i Oświecenia Publicznego spis kandydatów celem uzyskania zgody. Jeżeli skutkiem braku

zgody na poszczególnych kandydatów w spisie pozostanie mniej, niż dwa nazwiska, zastępca

Hachana ponownie przedstawia najdalej w ciągu następnych czternastu dni nowego, względnie

nowych kandydatów tak, by spis obejmował zawsze co najmniej dwóch kandydatów.

(2)

Po otrzymaniu zawiadomienia od Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego

o zgodzie na kandydatów, zastępca Hachana sporządza ich listę oraz, ustaliwszy w porozumieniu

z właściwym wojewodą terminy i daty czynności wyborczych, zarządza wybór Hachana.

(1)

Po ukończeniu wyborów zostaje spisany protokół, w którym

1)

stwierdza się prawidłowe ukonstytuowanie się Zjazdu z podaniem ilości uczestników,

uprawnionych do głosowania,

2)

stwierdza się, wymieniając liczbę głosów oddanych na poszczególnych kandydatów, który

z kandydatów został obrany na Hachana,

3)

stwierdza się, że wybrany kandydat wybór przyjął,

4)

zostaje stwierdzona przez Zjazd prawidłowość dokonanego alitu wyborczego.

(2)

Protokół Zjazdu w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach podpisuje zastępca Hachana,

sekretarz oraz co najmniej trzech członków Zjazdu.

(3)

Jeden egzemplarz tego protokółu załącza się do akt Sekretarjatu Hachana, drugi egzemplarz

zastępca Hachana przedstawia wraz z aktami wyborczemi Wojewodzie Wileńskiemu, który

przedkłada je ze swą opinją Ministrowi Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

Wybór Hachana podlega zatwierdzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej na przedstawienie

Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Przed objęciem urzędu składa

elekt na ręce Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego lub jego przedstawiciela

przysięgę według roty następującej

„

Przed Bogiem Wszechmogącym i Jego Dziesięciorgiem Przykazań przysięgam i obiecuję,

jako Hachan Karaimski, wierność Rzeczypospolitej Polskiej. Przysięgam i obiecuję,

iż z zupełną lojalnością szanować będę Rząd, ustanowiony Konstytucją, że nie będę uczestniczył w żadnem porozumieniu ani nie będę obecny przy żadnych

naradach, któreby mogły przynieść szkodę Państwu Polskiemu lub porządkowi publicznemu,

i nie pozwolę memu duchowieństwu uczestniczyć w takich poczynaniach. Dbając o dobro

i interes Państwa, będę się starał o uchylanie od niego wszelkich niebezpieczeństw,

o których wiedziałbym, że mu grożą

”

,

-

poczem zaprzysiężony otrzymuje z rąk Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego

dekret Prezydenta Rzeczypospolitej o zatwierdzeniu wyboru i obejmuje swój urząd.

(1)

O ile dotychczas obowiązujące prawodawstwo państwowe powierza sądownictwu duchownemu

sprawy o nieważność lub o rozwiązanie małżeństwa, sądownictwo to sprawuje w pierwszej

i ostatniej instancji Hachan, który przesyła akta sprawy najdalej w ciągu 7 dni od

wydania wyroku prokuratorowi sądu okręgowego podług właściwości w przypadkach, określonych

rozporządzeniem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego i Ministra Sprawiedliwości.

(2)

W ciągu miesiąca od dnia otrzymania akt sprawy prokurator może złożyć sądowi okręgowemu

wniosek o uchylenie wyroku Hachana spowodu niezgodności z ustawami państwowemi. Sąd

okręgowy rozpoznaje sprawę przy odpowiedniem zastosowaniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Wyrok sądu okręgowego jest prawomocny.

(1)

Organem doradczym Hachana jest Karaimski Zarząd Duchowny z siedzibą w m. Nowe Troki,

zwoływany przez Hachana, w miarę potrzeby, według jego uznania i obradujący pod jego

przewodnictwem. Zarząd składa się z dwóch członków, mianowanych i odwoływanych przez

Hachana spośród urzędujących Hazzanów.

(2)

Nadzwyczajnym organem doradczym Hachana jest Wielki Karaimski Zarząd Duchowny, zwoływany

w miarę potrzeby i według uznania Hachana, na tegoż zarządzenie do m. Nowe Troki i

obradujący pod jego przewodnictwem. W skład Wielkiego Zarządu Duchownego wchodzą wszyscy

urzędujący Hazzanowie i zaproszone przez Hachana osoby świeckie. O zwołaniu Wielkiego

Zarządu Duchownego zawiadamia Hachan równocześnie właściwego wojewodę.

Celem zaspakajania potrzeb religijnych Karaimów Hachan może tworzyć na całym obszarze

Państwa karaimskie gminy wyznaniowe i tworzyć w nich zakłady dla celów religijnych.

Tworzenie i znoszenie tych gmin, jak również zmiana ich granic i siedzib oraz tworzenie

zakładów dla celów religijnych, wymaga uprzedniej zgody Ministra Wyznań Religijnych

i Oświecenia Publicznego.

(1)

Na czele gminy wyznaniowej stoi Hazzan, którego zastępcą i pomocnikiem jest Szamasz,

obaj wybierani przez ogólne zebranie członków karaimskiej gminy wyznaniowej, zatwierdzani

na stanowiskach przez Hachana. Pomocnikami Szamaszów są Ochuwczowie, których mianuje

Hachan. Przed zatwierdzeniem na stanowiskach Hazzanów i Szamaszów Hachan upewnia się

każdorazowo u właściwego wojewody, że władze państwowe nie podnoszą sprzeciwu przeciw

osobie kandydata. Brak odpowiedzi wojewody w ciągu dni 45 uprawnia Hachana do zatwierdzenia

kandydata. W razie sprzeciwu wojewody Hachan może odwołać się w terminie 14-dniowym

od dnia doręczenia decyzji do Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego,

który rozstrzyga sprawę ostatecznie.

(2)

O usunięciu ze stanowiska lub zawieszeniu w czynnościach Hazzanów i Szamaszów Hachan

zawiadamia w 10-dniowym terminie właściwego wojewodę.

(1)

Hazzanowie i Szamaszowie składają przed objęciem swych obowiązków na ręce Hachana

lub delegowanego przez niego jednego z członków Karaimskiego Zarządu Duchownego w

obecności właściwego starosty lub jego zastępcy przysięgę według roty następującej

„

Ja........ obiecuję i przysięgam Panu Bogu Wszechmogącemu przed Jego Dziesięciorgiem

Przykazań na powierzonym mi urzędzie Hazzana (Szamasza) być wiernym, posłusznym i

oddanym Państwu Polskiemu, przepisów prawa strzec pilnie, dobro i pożytek Państwa

mając zawsze przed oczyma; w powierzonych mej pieczy wiernych szacunek i wierność

dla Państwa wzmacniać, zalecając posłuszeństwo wobec władz i praw; zasady wiary i

moralności w ich serca wszczepiać, dążąc do uczynienia z nich dobrych i prawych obywateli

kraju

”

.

(2)

Tekst roty, podpisany przez składającego przysięgę, przechowuje się w archiwum przy

Hachanie, zaś odpis, poświadczony przez Hachana, tenże przesyła właściwemu staroście.

(1)

W razie szkodliwej dla Państwa działalności Hazzana, Szamasza lub Ochuwczu może terytorialnie

właściwy wojewoda zażądać od Hachana wydania zarządzeń zapobiegawczych lub usunięcia

danej osoby z zajmowanego stanowiska. W razie niespełnienia żądania wojewody przez

Hachana do 14 dni, licząc od dnia następnego po doręczeniu żądania wojewody, rozstrzyga

sprawę ostatecznie na wniosek wojewody Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego,

który może uznać stanowisko zajmowane przez daną osobę za opróżnione.

(2)

Przeciw żądaniu wojewody przysługuje Hachanowi prawo wniesienia odwołania do Ministra

Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego; odwołanie winno być wniesione za pośrednictwem

wojewody w ciągu dni 14, licząc od dnia następnego po doręczeniu żądania wojewody.

Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego rozstrzyga odwołanie ostatecznie.

(1)

Tylko osoby, posiadające obywatelstwo polskie, mogą piastować godności, stanowiska

i urzędy duchowne, jako też korzystać z czynnego i biernego prawa wyborczego w karaimskich

gminach wyznaniowych.

(2)

Od kandydatów na stanowiska Hachana, Hazzana i Szamasza wymagana jest ponadto znajomość

języka polskiego w słowie i piśmie.

(3)

Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego może w zasługujących na szczególne

uwzględnienie przypadkach zwolnić od powyższych wymogów.

Hachan, Hazzanowie i Szamaszowie korzystają ze wszystkich szczególnych uprawnień,

jakie ustawodawstwo państwowe zapewnia osobom duchownym wyznań prawnie uznanych.

Jeżeli osoba duchowna, bądź osoba świecka, zajmująca w Karaimskim Związku Religijnym

jakiekolwiek samodzielne lub kierownicze stanowisko, lub będąca członkiem jakiegokolwiek

organu lub władzy tego Związku, uznana będzie prawomocnym wyrokiem sądowym winną zbrodni

lub czynu karalnego, pochodzącego z chęci zysku lub przeciw moralności, - zostaje

ona tem samem usunięta z zajmowanego stanowiska.

Zaspakajanie potrzeb religijnych Karaimów, odbywających służbę wojskową, regulują

specjalne przepisy, wydane przez Ministra Spraw Wojskowych.

(1)

Do czasu jednolitego unormowania sprawy prowadzenia ksiąg stanu cywilnego (metrykalnych),

księgi te dla członków Karaimskiego Związku Religijnego w miejscowościach, gdzie są

urządzone karaimskie gminy wyznaniowe, prowadzą w poruczonym zakresie działania Hazzanowie,

których w tym zakresie upoważnia indywidualnie, na wniosek Hachana, terytorjalnie

właściwy wojewoda. W upoważnieniu tem wojewoda określa okrąg, w którym Hazzan jest

właściwym urzędnikiem stanu cywilnego. Poza obrębem tak określonych okręgów oraz w

wypadku nieudzielenia Hazzanowi upoważnienia do prowadzenia ksiąg stanu cywilnego

lub cofnięcia upoważnienia, księgi te dla członków Karaimskiego Związku Religijnego

prowadzą urzędy, wyznaczone przez wojewodę.

(2)

W zakresie prowadzenia ksiąg stanu cywilnego podlegają Hazzanowie przepisom prawnym

powszechnie obowiązującym oraz nadzorowi władz administracji ogólnej.

(3)

W razie ujawnionych uchybień w prowadzeniu ksiąg stanu cywilnego, terytorjalnie właściwemu

wojewodzie służy prawo udzielania Hazzanom upomnień oraz pozbawiania ich, po uprzedniem

zasięgnięciu opinji Hachana, funkcyj urzędników stanu cywilnego, co nie wyklucza odpowiedzialności

karnej, w myśl ogólnie obowiązujących przepisów,

(4)

Językiem urzędowym ksiąg stanu cywilnego jest język polski. Wszelkie zapisy w tych

księgach winny być dokonywane w języku polskim. Również w tym języku winny być sporządzane

odpisy, wyciągi, zaświadczenia, wykazy i t. p. pisma, wystawiane na podstawie ksiąg

stanu cywilnego.

(5)

Hazzanowie, prowadzący księgi stanu cywilnego, używają pieczęci, przewidzianej w art.

25 ust. (3), uwidoczniającej ponadto charakter pełnionych przez nich funkcyj, jako

urzędników stanu cywilnego.

Władze państwowe udzielają pomocy władzom i urzędom Karaimskiego Związku Religijnego

przy wykonywaniu ich zarządzeń: 1) w razie zawieszenia duchownego w czynnościach lub

złożenia go z urzędu, 2) we wszystkich innych przypadkach, przewidzianych przez prawo

obowiązujące.

Władze i urzędy duchowne posługują się językiem polskim, jako urzędowym, w stosunku

z władzami i urzędami państwowemi i samorządowemi oraz osobami lub instytucjami, zwracającemi

się do nich w języku polskim.

Opłaty za czynności, związane z prowadzeniem ksiąg stanu cywilnego, tudzież za dokumenty

i zaświadczenia, wydawane przez organy Karaimskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej

Polskiej, podlegają zatwierdzeniu właściwych ministrów.

Sprawę opłat pocztowych za korespondencję urzędową władz i urzędów Karaimskiego Związku

Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej normują powszechnie obowiązujące pocztowe

przepisy prawne.

(1)

Hachan Karaimski w Rzeczypospolitej Polskiej posiada własną pieczęć.

(2)

Hachanowi służy prawo posiadania godła państwowego w swej pieczęci. Pozatem pieczęć

zawiera napis obwodowy z określeniem władzy duchownej w języku polskim.

(3)

Hazzanowie używają pieczęci z godłem wyznaniowem i napisem obwodowym, zawierającym

wyraz „Hazzan” oraz nazwę karaimskiej gminy wyznaniowej w języku polskim.

(4)

Wzory pieczęci ustala Hachan, a podlegają one zatwierdzeniu Ministra Wyznań Religijnych

i Oświecenia Publicznego w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych.

Nauka religji dla młodzieży wyznania karaimskiego w zakładach naukowych, których program

obejmuje kształcenie młodzieży poniżej lat 18-tu, utrzymywanych w całości lub części

przez Państwo lub ciała samorządowe, jest w ramach przepisów państwowych obowiązkowa

i jest udzielana przez nauczycieli, mianowanych przez władze szkolne spośród osób,

posiadających kwalifikacje, ustalone przez przepisy państwowe, oraz upoważnienie Hachana

do nauczania religji.

(1)

W sobotę odmawiać będą duchowni podczas nabożeństwa modlitwę za pomyślność Rzeczypospolitej

i Jej Prezydenta, a w dni świąt państwowych odprawią uroczyste nabożeństwo na intencję

Rzeczypospolitej, Jej Prezydenta, Rządu i Wojska.

(2)

W dni świąteczne, ustalone przez Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego,

na wniosek Hachana, młodzież szkolna wyznania karaimskiego wolna jest od zajęć.

(1)

Karaimski Związek Religijny w Rzeczypospolitej Polskiej jest osobą prawną i może w

granicach powszechnie obowiązujących przepisów państwowych nabywać, zbywać, obciążać,

zarządzać i rozporządzać swoim majątkiem ruchomym i nieruchomym dla swych celów wyznaniowych

i dobroczynnych.

(2)

Wpisanie do ksiąg hipotecznych Karaimskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej

Polskiej, jako prawnego właściciela swego majątku nieruchomego, odbywa się, na wniosek

Hachana, na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących.

(3)

Pozbycie, obciążenie, zamiana lub zmiana przeznaczenia nieruchomego majątku Karaimskiego

Związku Religijnego wymaga zgody wojewody wileńskiego.

(4)

Majątek ruchomy i nieruchomy, mający, w myśl obowiązującego ustawodawstwa, charakter

zabytkowy, podlega odnośnym przepisom o opiece nad zabytkami.

(5)

Cmentarze, stanowiące własność Karaimskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej

Polskiej, podlegają w przedmiocie zakładania, rozszerzania i zamykania oraz zarządu

niemi przepisom państwowym o cmentarzach wyznaniowych.

(6)

Dochody z posiadanego przez Karaimski Związek Religijny majątku nieruchomego „Kiorklu

Sala”, położonego w gminie Nowe Troki powiatu wileńsko-trockiego, przeznaczone są

na utrzymanie Karaimskiego Zarządu Duchownego oraz na cele ogólne Związku. Dysponowanie

temi dochodami należy do kompetencji Hachana w porozumieniu z członkami Karaimskiego

Zarządu Duchownego.

Położonym w obrębie danej karaimskiej gminy wyznaniowej majątkiem, należącym do Karaimskiego

Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej, jego kienesami i cmentarzami zarządza

pod nadzorem Hazzana zarząd karaimskiej gminy wyznaniowej. Zarząd ten składa się co

najmniej z pięciu osób, wybieranych przez ogólne zebranie członków gminy wyznaniowej

i zatwierdzonych przez Hachana, który zawiadamia z 14-dniowem uprzedzeniem właściwego

wojewodę o dacie zwołania ogólnego zebrania oraz zawiadamia go w terminie 20-dniowym

o dokonanych wyborach na stanowisko Prezesa Zarządu.

Karaimski Związek Religijny w Rzeczypospolitej Polskiej otrzymuje na swoje potrzeby

z kredytów, objętych budżetem państwowym, dotacje i zasiłki, przyznawane przez Ministra

Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

Należące do Karaimskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej kienesy i

inne budynki, poświęcone wyłącznie służbie Bożej, tudzież takie dobra i prawa majątkowe,

których dochód służy wyłącznie celom kultu religijnego i nie przyczynia się do osobistych

dochodów duchowieństwa lub innych członków Związku, korzystają z ulg i zwolnień od

podatków państwowych i komunalnych w granicach powszechnie obowiązujących przepisów

państwowych. Pomieszczenia duchownych oraz lokale urzędowe władz duchownych Karaimskiego

Związku Religijnego będą traktowane narówni z pomieszczeniami urzędowemi funkcjonarjuszów

państwowych i lokalami instytucyj państwowych.

Budynki i pomieszczenia, będące w użytkowaniu Karaimskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej

Polskiej, podlegają w zakresie ulg w dziedzinie zakwaterowania wojska w czasie pokoju,

tudzież w dziedzinie rzeczowych świadczeń wojennych, powszechnie obowiązującym przepisom

prawnym.

Szczegółowe przepisy i regulaminy, wydawane przez władzę duchowną Karaimskiego Związku

Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej celem wykonania postanowień Statutu tego Związku,

uzyskują moc obowiązującą po stwierdzeniu przez Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia

Publicznego, że nie zawierają postanowień sprzecznych z ustawami państwowemi, ustawą

niniejszą oraz ze Statutem Karaimskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej.

Wykonanie ustawy niniejszej porucza się Ministrowi Wyznań Religijnych i Oświecenia

Publicznego w porozumieniu z interesowanymi ministrami, a w zakresie spraw aktów stanu

cywilnego - Ministrowi Spraw Wewnętrznych.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Jednocześnie tracą moc obowiązującą

dotychczasowe przepisy prawne w przedmiotach, unormowanych ustawą niniejszą.