Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. - Prawo o stowarzyszeniach.

Art. 3.

ROZPORZĄDZENIE

PREZYDENT A RZECZYPOSPOLITEJ

z dnia 27 października 1932 r.

Prawo o stowarzyszeniach.

Na podstawie art. 44 ust. 6 Konstytucji i art. t

lit. al ustawy z dnia 17 marca 1932 r. o upoważnieniu

Prezydenta Rzeczypospolitej do wydawania rozporządzeń z mocą ustawy (Dz. U. R. P. Nr. 22, poz, 165)

postanawiam co następuj,e

Rozdział

l.

Przepisy ogólne.

poddani ani balotażowi ani sądom koleżeńskim w jakiejkolwiek formie .

Szczegćlne ograniczenia prawa należenia do

stowarzyszeń niektórych kategoryj osób określają

przepisy specjalne,

Art. 4. Cudzoziemcy mogą rówmez łączyc się

w stowarzyszeniach przewidzianych w niniejszem

prawie.

Rozporządzenie Rady Ministrów, wydane na

wniosek Ministrów: Spraw Wewnętrznych i Spraw

Zagranicznych. może wprowadzić odmienne zasady

dla stowarzyszeń cudzoziemców, oraz w kwestji

udziału cudzoziemców w stowarzyszeniach i ich wła­

dzach.

Tymże trybem będzie uregulowana sprawa stowarzyszeń o charakterze międzynarodowym, jeżeli

szczególne potrzeby, związane z ich organizacją

i funkcjonowaniem na obszarze Polski, nie dadzą

możn o ści zastosować do nich ogółu przepisów niniejszego prawa.

Art. 5.• Nie wolno nikogo

zmusić do tego, aby

•

•

1I.r-

lUO m~ WZiął uaZlalU w stowarzysz emu.

[\jlC

wolno także ograniczać możności wystąpienia ze

stowarzyszenia.

Przeciwne temu postanowienia statutów i regulaminów oraz uchwały i zohowiązania są niedopuszczalne i nieważne.

\V'olność wystąpienia ze stowarzyszenia nie wyklucza ustanowienia w statucie stowarzyszeń, posia-

daiących

osobowość prawną, obowiązku zapłaty

składek członkowskich za czas do końca roku go-

spodarczego.

Przepisy ust. 1 - 3 nie dotyczą stowarzyszeó,

które powstają z inicjatywy władz, działających

w tym kierunku na mocy przepisów prawa puhlicznego.

Art. 6. Zakazanem jest

a) tworzenie stowarzyszeń,

Prawo niniejsze reguluje prawny byt

jako dobrowolnych trwałych zrzeszeń

o celach niezarobkowych.

Art. 2. Obywatele polscy mają prawo łączyć

się w stowarzyszeniach, których cele, ustrój i działalność nie sprzeciwiają się prawu i nie zagrażają

bezpieczeństwu. spokojowi lub porządkowi publicznemu.

Uprawnienie to służy osobom w wieku od lat

18, o ile przepisy poniższe r,ie przewidują wyjątków.

Występować w charakterze założycieli, jak

również wchodzić w skład zarządu stowarzyszenia,

mogą tylko osoby zdolne do działań prawnych.

Młodzież szkolna, z wyjątkiem młodzieży sz.kół

wyższych, nie może należeć do stowarzyszeń.

Młodzież nieszkolna w wieku od lat 14 do 18

może, za zgodą swych prawnych opiekunów, należeć

do stowarzyszeń, nie biorąc jednak udziału w głoso­

waniu uchwał i nie korzystając z uprawnień wyborczych.

przyjmujących zabezwzględnego posłuszeństwa człon­

ków władzom stowarzyszenia,

łączenie w stowarzyszeniu celów wychowa-

sadę

I\rt. 1.

stowarzyszeń,

Wojskowi w służbie czynnej mogą na-

leżeć do stowarzyszeń tylko za zezwoleniem wł~~z

wojskowych, na warunkach określonych przez Mm1stra Spraw Wojskowych; nie mogą przytem oni być

WZląr

808.

1947

--------------------------------------

b)

nia fizycznego, gimnastycznych lub sportowych z celami politycznemi.

Art. 7. Stowarzyszenia funkcjonarjuszów pań­

stwowych podlegają przepisom niniejszego prawa.

Stowarzyszenia te nie mogą mieć celu lub

ustroju, oraz stosować środków działania, niedają­

cych się pogodz.ić z przepisami służbowemi i wymaganiami służby.

Przepisy ust. 1 i 2 stosują się również do innych

pracowników państwowych, których stosunek służ­

bowy ma charakter publiczno-prawny.

Art. 8.

Żadne stowarzyszenie nie ma prawa

czynić przedmiotem rozważania swych sądów koleżeńskich albo przedmiotem swych uchwał, względnie

w inny sposób piętnować, działalności służbowej

funkcjonarjusza państwowego. będącego członkiem

stowarzys.zenia, zanim właściwe do oceny tej dzia-

.,

Dzietl ni;, Ustaw. Poz . 808.

łalnoki władze przełożone funkcjonarjusza . wzglę­

dnie instytucje dyscyplina rne lu b są dy k arne, ni e potępiły tej działalności

Art. 9.

prze z wymierzenie kary.

Przepisom niniejszego prawa nie pod-

Je,gają

al zakony i kongregacje duchowne oraż inne

,z rzeszenia, mające .vyłąc znie i bezpośrednio

na celu wykonywanie kultu reli gi jn eg o prawnie uznanych kościołów i zw ią zków religijnych;

b) komitety, powstające cele m przyg 0tovvania

wyborów do instytucyj p rawno-publicznych.

gdy wybory są oparte na ustaw a ch lub zarządzeniach władz od dnia zarządzeni a

wyborów do ukończenia czynności wyborczych;

cI związki zawodowe pracownicze, będą ce

przedmiotem osobnych przepisów, z wyjąt­

kiem postanowień zawartych wart, t t ust.

2, art. t5, t 7 i 59;

d) przewidziane pr,z ez prawo przemysłowe korporacje i ich zwi ązki. oraz zw iązk i, grupy

i oIiganizacje prz,emysłowców, powołane do

życia przez Ministra Przemysłu i Handln na

podstawie szczególnych upoważnień ustawowych;

eJ stowarzyszenia akademickie. zakładane zgodnie z przepisami o szkołach al(ademickich.

oraz stowarzyszenia młodzieży szkolnej,

tworzone w obrębie innych szkół. a znajdując,e się pod doz,o rem władz szkolnych;

f) stowar,z yszenia ściśle wojskowe, związane

z pełnieniem służby w wojsku, a zakładane

przez wojskowych wczynnei sł użbie za zezwoleniem wladzy wojskowej;

g) spółdzielnie z wyj ątkie m działalności, o której mowa wart. 11.

Rozporządzenie Rady Ministrów ma-

Ari. 10.

te na wniosek Ministra Spraw Wewn ęt rzny ch w po-

rozumieniu z Ministrem Wyznań Religijnych i Oświe ­

cenia Publicznego wprowadzić odmienne zasady dl a

stowarzyszeń o cel a ch relig:jnycb i wyznaniowych,

niepodp ada jących pod postanowienia art. 9 pkt. a,

Spółdzielnie, o ile uprawiają działal­

ność kulturalną, w zakresie tej dzi ałalności podle gają

Art. 11.

przepisom art. 12, 13, 14, 15 i 17 niniejszego prawa

z tem, że przez "założenie". o którem mowa wart.

12, 13, 14 należy rozumieć rozpoczęcie uprawiania

działalności kulturalnej, a przez "rozwi ą zani. e się"

w art. 13 także przypadek zaniechania tej działal­

ności.

Związki zawodowe pracownicze mają obowią­

zek dostarcza ć powiatowej wła dzy administracji

ogólnej miejsca ich siedziby na jej żądanie danych co

do składu swego zarządu, oraz podle gają przepisom

art. 15 i 17 z tem, że przez bezpo ś rednią władzę

nadzorczą, o której mowa wart. 15, n ależy rozumieć

wspomnianą powiatow ą władzę administracji ogólnej .

R o z d z i a ł II.

Art. 12.

~nąc,e

Stowarzyszenia zwykłe.

Osoby w liczbie co najmniej 3, pra -

założyć

stowarzysz,e nie

zwykłe,

zgłaszają

Nr . 94.

o te rn na p iś m i e po wiatOWej wladzy administracji

ogólnej m ie jsc a przyszłej sied ziby stowarzyszenia,

iako be zpośr e dnie j w ł adzy nadzorczej, p o daj ą c: 1J nazw ę s towarzys zeni a , jego cel i środki d z iałania.

2) t ere n dz,iał a lnoś c i , oraz siedzibę stowarzyszenia,

3) swoje imion« i na z·vVlsva. oraz m ieis ce zamie szka nia , 41 sposób powoływania za rz D,du, 5) sposób wstę­

p owan ia i ustepovv' a niĆl czhnkow, 6) spos ób rozwią­

zania się stov1a r zyszenia,

Art. 13. J eżel i w ci ągu 4 ty& odniod z g łosze ­

wła dz a nie zaka ż e założenia stowa rzyszen ia,

w.z g l ę d nie przed upływem tego te rm inu stwie rdzi, że

niema zastr z e źeó co do jego zarożenia . może ono rozpocząć działalność.

nia

W ci ągu 2 tygodni od rozpoczęcia działalności

stowarzyszenia je,r,o zarząd obowiązany jest podać

do wiadomości wladzy swój s kład oraz miejsce zamie szkania jego c zł onków a także adres lok a lu. ktć­

ry ma s łuż yć stowarzy szeniu za siedzibę.

Pos tanowienia pow yżs ze mają zastosownie również co do obowiązków zgłaszania zmiany okoliczności, o kt órych mowa wart. t2 pkt. l, 2, 4. 5 i 6

oraz .zmian składu zarządu i a dresu stowarzyszenia,

W przyp ad ku rozwi ą zania się stow.arzyszenia

ostatni jego zarząd obowiązany jest zgłosić o tem

włae];.;y w c i ągu 2 tygodni od powzięcia uchwały rozwiązującej .

Art. 14.

Władza należycie umotywowaną

de -

cyzją zakaże

założenia stowai-zysz,enia, jeżeli j,ego

istnienie nie da się pogodzić z prawem albo moż· e

spowodować z a grożenie bezpieczeilstwa, spokoju lub

porz ądku publicznego.

.

Art. 15. Bezpośrednia wł a dza nadzorcza może wezwać zar z, ąd stowarzyszenia do dostarczenia

jej odpisu protokółu posiedzenia lub treści powziętej

uchwały, je ż eli te były spisywane, oraz może w lokalu stowarzyszenia przeglądać prowadzone akta,

księgi j posiadane dokumenty, jak równ i eż sporzą­

dza ć z nich notatki, odpisy j wyciągi, a także uprzednio wzywać zarząd do okazania ich w dokładnie

okreś lo nym prze z nią czasie.

Zarząd obo wiązany jest prowadzić, utrzymując

w stani.e aktualności, imienny spis członków stowarzyszeni a , ze wskazaniem przynależności państwo­

wej i dostarczać władzy na jej żądanie danych z tego spisu.

Art. 16. Jeżeli działalność stowarzyszenia wykracza przeciwkoobowią,zującemu prawu, ustalonym

dla stowarzyszenia zakresowi i sposobom działania,

jeżeli stowarzyszenie wogóle nie odpowiada warunkom swego p rawn eg o istnienia albo t.eż zagraża bezpie czeństwu , spoko jowi lub por zą dkowi publicznemu - bezpośrednia władza n adzorcza, stosownie do

okoliczności, może należycie umotywowaną decyz.ją

bądź udzielić mu upomnienia, bądź z.ażądać usunię­

cia dostrze żony ch uchybie ń, w szczególności cofnię­

cia niedopl1 szczalnych uchwał, pod rygorem zawieszenia wZlgl ę dnie rozwiązania stowarzyszenia, wyznaczając

w tym celu odpowiedni termin, bądź

wprost zaw ie sić działalność a następnie ro. związać

stowarzyszenie . De cyzja o zawieszeniu jest natychmiast wykon aln a.

DzIennik Ustaw. Poz. 808.

Nr. 94.

W razie nierozwi ąz ani a stowarzyszenia w cią­

gu 2 miesi ę cy od zawieszenia jego d z iałalności, zawieszenie to tra ci m oc.

Art. 17.

1949

g) sposób reprezentowania stowarzyszenia nazewn ątrz

oraz warunki ważności jego

uchwał i pism;

h) sposób zał a twiania sporów, wynikających

w obr ę bie stowarz yszenia ;

i} sposób zaciągania p rz ez s towarzyszenie zo-

Je że li dzi ałal ność jednego ze zrzeo kiórych m owa wart. li, została skierowana

do przest ę pst wa al130 z agr a ża be zpieczei:sLwu, spobowi ązal1 m aj ątkowych;

kojowi lub p o rządkow i publicznemu, wówczas poj) sposób zmiany statutu;

wiatowa władza administracji o2ó1ne j w m i arę okok) warunk i lub sposób rozwi ą zania się stowaliczności może bądź zażądać od władz zrzeszenia

rzys.zenia.

usunięcia stanu za g rażaj ą cego, bądź zawiesić działal­

Nadto

w statucie musi być uwidoczniony stoność zrzeszen ia i wnie ść o rozwi ą zanie zrzeszenia

sunek

stowarzyszenia

do in ny ch s towarzysze ń lub

do właściwego s ą du okręgowego, który rozstrzyga

.organizacyj,

jeżeli ono zamierza podpor zą dkow2.ć si ę

przy odpowiedniem zas tosowa n iu przepisów postę­

powania karne.go. W tym przypadku zawieszenie ma im pod względem organizacyjnym lub ideowyr:l.

moc do chwili wyd a nia przez sąd decyzji w sprawie

Art. 20. Władza rejestracyjna może n a leżycie

rozwiązania zrzeszenia.

umotywowaną decyzją podanie o rejestrację zała­

Art. 18. Stowarzyszenia, powstające trybem twić odmowr:ie bądź z przyczyn wsk azan ych wart.

14, bądź z powodu, iż povl sta nie t akie go stowarzyartykułów 12 i 13, nie mogą

szeni!!

nie odpowia da wz ględom pożyt ku spolecznea) zakł a dać oddziałów,

go, może też swą zg o dę na powstanie stowarzyszebl łączyć się w związki stowarzyszeń,

c) przyjmować w poczet swoich członków OSQ- nia uzależnić od poc.zynienia zmian w statucie.

sz.eń,

by prawne,

d) korzystać z ofiarności publicznej, albo z zapomóg, ud zi elanych przez władze lub instytucje publiczne.

Trybem a rt. 12 i 13 nie mogą powstawać

a) związki stowarzysze ń ,

b) stowarzyszenia funkcjonarjuszów paIlstwowych i inn y ch p racowników państwowych,

których stosunek służbowy ma charakter

pub!i.czno - prawny - poświęc..one popieraniu ich interesów zawodowych.

R o z dz i a ł

III.

Stowarzyszenia zarejestrowane.

Art. 19. Osoby w liczbie co najmniej 15, wzglę­

dnie stowarzyszenie zwykłe, licz ące co najmniej 15

c.złonków, pragnące założyć stowarzyszenie, posiadające osobowość prawną wzgl ę dnie uzys kać prawa ta'kiego stowarzyszenia, wnoszą za pośr e dnictwem powiatowej władzy administracji ogólnej miej sc a przyszłej siedziby stowarzysz,enia (bezpośr ednia władza

nadzorcza) pis emne podanie do odpowiedniej wojewódzkiej władzy administracji ogólnej (władza re jestracyjna) o zarejestrowanie stowarzyszenia, dołą­

czając 4 egzemplarze proj ektu statutu.

W statucie muszą być uwidocznione

a) nazwa stowarzyszenia, odróżniając a je wyraźnie od innych stowarzyszeń za rejestrowanych w obrębie tego wojewódz twa, tudzież od władz i urzędów rządowych i s.amorządowych;

b) teren dz i ał a lno ś ci i siedziba;

c) cel stowarzyszenia i ś rodki działania;

d) sposób wstępovvania i ustępowania człon­

ków oraz ich prawa i obowiązki;

e) sposób ustanawiania składek członkow­

skich;

f) władze stowarzysz.e nia (zarz.ą d, walne zgromad zenie, komisja rewizyjna i t. d .), sposób

ich tworzenia i uzupełniania, or·az zakres

kompetencyj;

Art. 21. Jeżeli władza nie ma zastrzeżeń przeciwko projektowanemu stowarzyszeniu, względnie

gdy zastrzeżenia te zostały w toku instancyj uchyl one, władza wpisuje stowarzyszenie do prow a dzonego

przez siebie rejestru stow ar zyszeń. Równocześnie

wydaje ona założycielom j,eden egzemplarz statutu

z odpowiednią . adnoiac j ą. Pon a dto o fa kcie zarej estrowania władza na koszt założycieli o gła sza w Monitorze Polskim.

Od chwili wpis a n ia do rejestru stowarzyszenie

uzyskuje osobowość prawną i mo że ob ok właściwej

nazwy używać dodatku: "stowarzysze nie zarejestrowane".

Art. 22. Przewid zia n e w artykule p op rzednim

"Wpis do rejestru i ogłoszenie winny w każdym razie

obejmować

a) nazwę i siedzibę stowarzyszenia, Qra z teren

działalności;

b) datę wpisu do rejestru;

c) cel stowarzys zenia i środki dzi a łani a;

d) imiona i nazw iska założyci e li;

e) ewentualne ogranicze nia pcłnomocnicŁv: za~

rządu;

f) czas trwania stowarzyszenia, o ile jest on

ograniczony.

Art. 23. W ciągu 2 tygodni od rozpoczęcia

dz.iałalności stowarzyszenia jeg o zarząd obow iąza ny

jest podać do wiadomości wł a dzy r e jestrac yj nej, za

pośrednictVlem

bezpośredniej wł a dzy nad zor cze j,

skład zarz ądu oraz miejsce zamieszkania jego cz łon­

ków, a tali:że adres lokalu stowarzy szen ia. To samo

dotyczy później szy ch zmi a n skbdu. z arz ąd u i adresu

stowarzyszenia, lic zą c termin od dokon a nia zmiany.

Dane co do składu zarządu i ad resu stowar.z y·

szenia wciąga się do rejestru.

Art. 24. Postanowienia art. 15 i 16 mają odpo,

wiednie zastosowanie do s towarzyszeń zarejestrowanych, z tą zmianą, iż decyzja o r oz wi ąza niu stowarzyszenia należy do władz y re jestracyjn ej.

Nadto na pisemne żądanie b e zpo śr edni e j wł.a­

dzy nadzorc.z.ej zarząd s!ov/arzyszenia, pod o sobis tą

DzIenniK Ustaw. Poz;, 808.

- - - - - ---,--

odpowiedzialnością każdego z członków zar,z ,ądu,

obowiązany jest złożyć jej nie więcej niż w dwóch

egzemplarzach sprawozdanie z działalności ' oraz rachunkowe stowarzysz,e nia za ubiegły okres sprawozdawczy, a także udzielać potrzebnych wyjaśnień.

Art. 25. W przypadku zawiesżenia działal­

lub rozwiązania stowarzyszenia, władza rejestracyjna uczyni odpowiednią adnotację w rejestrze.

W miarę potrzeby bezpośrednia władz.;anadzorcza

w .tym przypadku zarządzi tymczasowe zabezpieczenie majątku stowarzyszenia, a do prowadzenia spraw

niezbędnych, związanych z tym majątkiem. wyznaczy kuratora. Władza rejestracyjna żar,ządzi likwidację stowarzyszenia po zapadnięciu ' decyzji ostatecznęj a rozwiązaniu. a ile wykonanie decyzji nie

zestala wstrzymane.

ności

Art. 26. Jeżeli: l) liczbaczlonków stowarzyszenia spadnie poniżej 10, lub 2) stowarzyszenie nie

posiada przewidzi,a nega statutowo zarządu i niema

warunków do jego wyłonienia, względnie nie wyłania

w ciągu najmniej rocznego okresu czasu. lub 3) organ ten nie był odnawiany najmniej w ciągu 3 . okresów przewidz,i anego statutowo czasu jego ur.zędo­

wania. albo też 4) zajdą inne okoliczności,świad­

czące, że stowarzyszenie faktyczni.e istnieć przestało,lub że istnienie jego sŁało się bezprzedmiotowe,władza r,ejestracyjna, z własnej inicjatywy, na woiosekwyznaczonego w myśl art. 30 kuratora albo na

czyjkolwiek wniosek, stwierdzi te okoliczności i zadecyduje likwidację stowarzyszenia.

Art. 27. Majątek stowarzyszenia, rozwiązane­

go przez władzę, względnie takiego, co do którego

władza zadecydowała likwidac,ję na podstawie art.

26, b ę dzie użyty na cel w statucie jego przewidziany.

W braku odpowiednich postanowień przeznaczente

majątku określi władza rejestracyjna, uwzględniając

cele stowarzyszenia.

Art. 28.

Zmiany statutu stowarzyszenia mają

być dokonywane trybem dla powstania stowarzysz~­

nia ustalonym. Jeżeli zmiany te dotyczą danych, UWIdocznionych w rejestrze, powinny być one wciągnię­

te do rejestru i ogłoszone trybem wart. 21 prz.ewidzianym.

Art. 29. Stowarzyszenie powinno posiadać zarząd, który zastępuje je nazewnątrz tak wobec wladz

jak i wobec osób trzecich.

Art. 30. W razie braku zarządu. zdolnego do

działań prawnych, władza rejestracyjna z własnej inicjatywy lub na żądanie osoby interesowanej. ustanowi kuratora, który z,astępuje zarząd n,a czas potrzebny do usunięcia powyższego braku lub zadecydowania likwidacji. Kuratora. wyznaczonego w myśl

arf. 25 lub art. 30, władza może w każdym czasie odwołać, wyznaczając w razie potrzeby w ' jego miejsce

inną osobę·

Art. 31. Obowiązkiem zarządu jest · zwoływa­

nie walnego zgromadzenia w przypadkach statutem

przewidzianych, a w razie braku odpowiednich postanowień, co najmniej raz do roku.

.

.'

. . Walne ~gromadzenie sŁano,wipajwyższą władzę stowarzyszenia, uprawnioną do decydowania

Nt. 94.

___._- --'-------

---,-,.. ..

o tych wszystkich spr"wach, należących do zakresu

działania stowarzyszenia, do których statut nie upoważnił innych jego organów.

Walne zgromadzenie składa się z członków,

odpowiadających warunkom statutowo przewidzianym, a w razie braku wsk azówek w statucie - ze

wszystkich członków. z mocy prawa nie wyłączonych

od glosowania.

.

Art. 32. Zarząd obowiązany jest zwołać walne

zrg romadzenie, jeżeli tego zażąda określona w statucie ilość cdonków, lub. w braku odpowiedniego postanowienia, jeżeli tego z podaniem powodów ,zażą­

da co najmniei l /lO część ogółu członków stowarzysz.enia, uprawn.ionych do głosowania.

.

W razie nieuczynienia zadość temu żądaniu

władza rejestracyjna może upoważnić członków.

którzy z żądaniem wystąpili, do zwołania walnego

zgromadzenia, tudz ież wyznaczyć przewodniczącego

zgromadzenia . Na upoważnienie powyższe należy się

powołać przy zwołaniu zgromadzenia.

Art. 33. Wpisaniu do rejestru. oprócz danych

przewidzianych w poprzednich artykułach. podlegają także

al otwarcie upadłości;

bl otwarcie likwidacji, imiona i nazwiska likwidatorów, zmiany w ich składzie, ukoń­

czenie likwidacji. wy kreślenie zlikwidowanego stowarzyszenia z rejestru.

Art. 34. Obowiązkiem zarządu jest zgłoszenie

do władzy rejestracyjnej oprócz danych. o których

mowa w poprzednich artykułach, także: o ograniczeniach pełnomocnictw zarządu, o rozwiązaniu się stowarzyszenia na mocy własnej uchwały lub skutkiem

upływu terminu, na który zostało utworzone, albo

osiągnięcia celu stowarzyszenia, o otwarciu likwidacji. oraz imionach i nazwiskach likwidatorów. gdy

likwidację zadecydowało stowarzyszenie.

Art. 35. Zgłoszenie: z.mian w składzie likwidatorów, ukończenia likwidacji i wniosku o wykreś­

lenie stowarzyszenia z rejestru jest obowiązkiem likwidatorów.

'

Wpisanie do rejestru otwarcia upadłości oraz

otwarcia likwidacji. zarządzonej prze.z władzę, a także imion i nazwisk kuratora lub likwidatorów nastę­

puje z urzędu.

Art. 36. Rejestry stowarzyszeń są jawne i dostępne dla osób trzecich. Każdemu przysługuje prawo otrzymania uwierzytelnionych odpisów i wycią­

gów z tych rejestrów.

Art. 37. W razie rozwiązania się stowarzyszenia na skutek własnej uchwały lub upływu terminu, na który zostało utworzone, albo osiągnięcia

celu stowarzyszenia i w braku w statucie posŁano­

wień co do przeznaczenia majątku stowarzyszenia,

względnie co do sposobu likwidacji majątku, ostatnie

walne zgromadzenie uchwali przeznaczenie tego majątku.

.

'. W braku również takiej uchwały będzie miał

analogiczne zasf.osowani,e art. 27.

Art. 38. Likwidatorami stowarzyszenia w przypadku, przewidzi.anym . wart. 37. są członkowie

ostatniego iarządu.o ile statut. lub - w braku po~

Nr. 94,

- - ----._..._ - ----------_ _-

Dziennik Ustaw. Poz. 808.

...

stanowienia statutu - uchwała ostatniego walnego

zgromadzenia, nie postanawiają .ina:zej... . .

W innych przypadkach lIkwIdacJI lIkwIdatorów wyznacza władza rejestracyj~a. Wł~dza ta ró~­

nieżmoże ich odwoł a ć lub na !ch prosbę zwolmc,

wyznaczając na ich miejsce inne osoby.

Art. 39. Likwidatorowie nie mogą zawierać

takich umów i prze dsię brać takich czynności prawnych, które nie wynikają z potrzeb. likwidacji..

.

Likwidatorowie mają obow!.ązek starac SIę

o przeprowadzenie likwidacji w ja.k n~jkró~szym c~~­

sie, dba jąc przytem, aby ~asa h.k~ld~cYJ.na ~ozl:l­

wie nie uległa uszczuplenIU. Jezeh hkwldaCJa ~I~

zostanie zakończona w ciągu jednego roku od Jej

postanowienia, likwidatorowie przedstawią prz~czy­

ny tego władzy rejestracyjnej, która bądź uz.na Je z~

uzasadnione i odpowiedn io przedłuży termIn, bądz

celem zakończenia likwidacji po s tąpi w myśl postanowień art. 38 ust. 2.

Art. 40. Prawo zakładania oddziałów służy

tylko tym stowarzyszeniom, które w swych stat~­

Łach przewidują takie uprawnienie i zasady orgamzacji tych oddziałów.

Art. 41. Kierownictwo oddziału, zakładanego

zgodnie z przepisami statutu stowarzysz.enia, obo.wią­

zane jest zawiadomić o założeniu oddziału powIatową władzę administracji ogólnej miejsca siedziby oddziału, doł ączai ą c

1) egz,e mplarz statutu stowarzyszenIa;

.

2) dowód zgody centrali stowarzyszema

r.a

powstanie oddziału;

3) wykaz składu osobowego kierownictwa oddziału wraz z jego adresami i

4) adres lokalu, w którym ma się mieścić oddział.

Władza może sprzeciwić się założeniu oddziału

w warunkach i na zasadach przewidzianych wart. 13

ust. 1 i art. 14.

- Kierownictwo oddziału ma również obowiązek

2-tygodniowym terminie zawiadomić władzę

ó każdorazowej zmianie swego składu osobowe,go,

adresu oddziału i statutu stowarzyszenia, licząc termin powyż szy od dokonania zmiany względnie od powzięcia o niej wiadomości.

- Postanowienia art. 15 i 16 mają odpowiednie

zastosowanie do oddziałów stowarzyszenia.

w

Art. 42. Zw iązk i stowarzyszeń lub innych

osób prawnych mogą być zakładane przy analogicznem zastosowaniu do nich przepisów niniejszego rozdziału, z tą różnicą, że dla założenia związku wystarczy udział trze ch stowarzyszeń względnie osób

prawnych.

_ Art. 43. W stosunku do stowarzyszeń, korzysfającychz ofiarności publicznej, albo z zapomóg

udzielonych im prze z władze lub instytucje publiczne, bez wz ględu na . cele tych stowarzyszeń, mają

zastosowanie następuj ą ce po stanowien ia

a) o terminie, miejscu i prze dmiocie każdego

walnego zgromadzenia obowiązane są zawi a damiać b ezpośr ed;Jią władzę nadzorczą;

dotyczy to ró wnie ż po s iedzeń zarządu stowarzyszenia,o ile przedmiotem obrad mają

być sprawy, związane z użyciem funduszów

. uzyskanych w drodze określonej we wstępie

niniejszego artykułu;

h) władza może delegować na ich posiedzenia

swego przedstawiciela, upoważnionego do

zabierania głosu, żądania informacyj od za rządu, komisji rewizyjnej i innych organów

stowarzyszenia, i czynienia swych uwag co

do gospodarki stowarzyszenia, celowości

czynionych wydatków, potrzebnych reform

i t. p .; delegatem tym może być zarówno

urzędnik władzy rządowej jak i zainteresowanej władzy samorządowej lub instytucji

publicznej;

.

ej w razie pow.tarzających się uchybień w gospodarce stowarzyszenia może ono być

przez władzę rejestracyjną pozbawione prawa korzystania z ofiarności publicznej lub

z zapomóg.

Art. 44. Nadzór władz nad stowarzyszeniami,

przewidziany w niniejszym rozdziale, nie narusza

uprawnień władz, wynikających z rozporządzenia

Prezydenta Rzeczyposp,olitej z dnia 22 kwietnia

1927 r. o nadzorze i kontroli nad działalnością instytucyj opiekuńczych.

Art. 45. Bliższe przepisy co do sposobu prowadzenia rejestru, zgłaszania wniosków, formy ogło­

szeń, udostępnienia korzyst ania z rejestru, sposobu

postępowania w sprawach rejestracji, oraz co ' do

opłat rejestracyjnych a takż,e za odpisy i wyciągi

z rejestru, wydaje Minister Spraw Wewnętrznych.

R o z d z i a ł IV.

Stowarzyszenia wyższej użyteczności.

Art. 46. Stowarzyszenia, których rozwój jest

szczególnie użyteczny dla interesu państwowego lub

społeczne, go Rzeczypospolitej, mogą być uznane z.a

stowarzyszenia wyższej użyteczności.

Art. 47. Uznanie to następuje w drodze roz ...

Rady Ministrów, wydane go na wniosek

Ministra Spraw Wewnętrznych postawiony w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami.

Uznaniu towarzyszy nadanie stowarzyszeniu

odpowiedniego statutu, regulującego w szczegółach

byt prawny stowarzyszenia.

' Jeżeli stowa.rzyszenie to było poprzednio z.a rejestrowane w innym trybie, ma być ono skreślone

z dotychczasowego rejestru.

Zmiany statutu odbywają się tym samym trybem co nadanie statutu.

porządzenia

Art. 48 • .. Stowarzyszenie wyższej użyte.czności

posiada osobowość prawną.

Stowarzyszenie może przyjmować zapisy i darowiznY: oraz nabywać majątek ruchomy i nieruchamy bez 'ognlni,czeń i bez potrz eby uzyskiwania ' zezwoleń, przewidzia nych w przepisach specjalnych,

regulujących sprawy zapisów i darowizn oraz nabywania. majątku przez osoby fizyczne i prawne.

Arf. 49. Minister Spraw Wewnętrznych i Minister Skarbu władni są do udzielania stowarzyszeniom ~yższej użyteczno,ści szczególnych ulg i zwol-

Dziennik Ustaw. Poz. 808.

94.

,- --------_._--_._---_. _---_.,-_._- _._-- -----_._._ - -Nr.

- -- - -

nień w podatkach

opłatach tak państwowych jak

komunalnych.

Art. 50.

Przewidziane 'N art. 2 ograniczenia

co do udziału w stowarzyszeniach osób nieletnich

nie dotyczą stowarzyszeń wyższej użyteczności, o il e

slatut spraw~ ud;~iału tych 0s ób ureguluje inaczej.

Młodzież szkolna uczestniczyć może w stowarzyszeniach wyższe j użyteczności jedynie w oddzi ałach, zorganizowanych dla ni e j w obrębie szkół

i znajdujących się pod dozorem władz szkolnych.

Art. 51. Uznaniu może towarzyszyć nadanie

stowarzyszeniu przywileju wyłącznoś ci działa nia

w określonym zakresie na obszarze całego Pa ńs twa

lub mniejszym, co pocią,gnie za sobą wyłącz c:: nie

w sz elkich innych s tow arzysze ń od wkracz ania w ten

zakres na odpowiednim obszarze bez względu na ich

dotychczas owe uprawnienia i brzmienie statutów.

Nad zór nad stowarzyszeniami wyższej

u ży1:eczności sprawuje Minister Spraw \IV ewm~ lrz­

nych w porozumien iu z zaint.eresowanymi ministrami.

Art. 52.

Art. 53. Do wykonywania nadzoru wł a dza nadzorcza powoła dla k a ż dego stowarzyszenia specjalnego delegata , uprawnione go do stałej kontroli stowarzyszeni a stoso wnie do instrukcji, ja ka b ędz ie dla

dele gata przez władzę nadzorczą ustalona .

Art. 54. W razie stwierdzenia, ż e stowarzyszen ie wyższej użyteczno ś ci n ie wypełnia swych zadań

lub w ypełn ia je n ic należycie, władza nadzorcza może

zawies ić w dział alności wład ze zarządzające s towarzyszenia i ustan ovvić z,arząd przymusowy na czas

potrzebny do zwołania walnego zgromadzenia c zło n­

ków, celem przeprowadzenia nowych wyborów

władz zarz ądz ających .

Art. 55. W warunkach szczególnych, przewidzianych w statutach stowarzyszeń, jak również

w tych przypadkach, ki edy wymaga tego interes Pań­

stwa, stwierdzony uchwałą Rady Ministró'w, sŁowa­

r zyszenia wyższej użyte czności będą podporz ąd ko­

w an e władzom państ wowym, przewid zia nym w ich

statuta ch.

Gdyby stowarzyszenie wyższej uży­

r ację bytu, Rada Min is trów na

wniosek [\1inistr,a Spraw Wewn ę trznych postawiony

w porozumien iu z zainteresowanymi ministrami zadecyduj e jego rozwią zanie.

\V tym przypadlcu Minister Spraw Wewnętrz­

n ych wyznaczy likv/idatora (ów) stowarzys ze nia.

Gdyby statut st owarzyszenia nie p rze widywał

przezn a.czenia jego ma jątku na przypadek rozwiąza­

nia, zade cyduje o tem Rada Minis trów.

Art. 56.

te czności

st ra ciło

R o z d z i a ł VI.

Postanowie nia przej ściowe i końcowe.

Art. 58. Do stowarzyszeń istniejących w chwili

wejścia w życic

n iniejszego prawa będą miały zastosowanie jego p os t a no\vienia.

Hinis te r Spr aw \Y/ewn~lrznyc h w porozumieniu

z z,a interesowanymi minislrami drogą rozporządzeń

określa bliżej sp osoby przystosowania tych sŁowa­

rzyszeń do wym azań niniejszego prawa, jak również

sposoby załatwien i a spraw b~dących w t oku postę­

powania w chwili wejś cia w życie niniejszego praw,a .

Spółdzielnie, istnieiące w chwili wejścia w ży­

cie nin ic jszeco p rawa, jeże l i upr awiają działalność

kultur aln ą m oj ą ob ow iązek w c iąg u 3 niiesięcy

zgł osi ć powi atowe; wł adzy adminis tracji ogólnej dane , przewidziane wart. 12.

Art. 59. Związki zawodowe, istniejące na podstawie dekretu z dnia 8 lutego 1919 r. w przedmiocie tymc zasowych przepisów o pracowniczych związ­

kach zawodowych (Dz. P. P . P. Nr. 15, poz. 209),

którym wł adze , VI dekrecie prze.widziane, zezwoliły

na wyko!l y wan:~ statutowej clzicclalnośc i n a obsZ3.rze

cał ego PalisbAa , nnją prawo sv'rohodne go otwierania

swych filij p oza t e renem, na któ rym obow i ąz uje ten

dekret, z za c hOW an iem jed ynie przepisów ust. 2 niniejs ze.go artykułu, przycz em zwolni·one są przy

otwieraniu swych filij od o bow ią;~ lm dostosowania

się do adykulów 2, 12 14, 19 - 26, 28, 29, 31 ~

42, 45 - 56 niniejszego prawa .

Z arządy centralne związków zawodowych, wymienionych w ust. 1, 'otwie ra ją swe fi1je n a terenie,

na którym n ie obowiązu j e dekret z dnia 8 lutego

1919 r. w przedmioci e t ymczasowych przepisów

o pracowniczych z wiązk a ch zawodowych w ten sposób, że o otwarciu filji zawiadamiają w przeciągu

3 dni właściwego inspek tora pracy, oraz powiatową

władzę administracji ogóln e j, wł aśc iwą d la miejscowości, w której filjęotwarto, przy równoczesnem

złoż eni u statutu związku c.e ntralnego oraz podaniu

siedziby filji i każdorazowego jej k ierownictwa.

Filje, zarej estrowane 'Iv myś l przepisu ust. 2,

podleg ają odnośni e swej działaln oś ci wszystkim pozostałym przepisom niniejszego prawa nie wymienionym w usL 1.

Art. 60. Unormowane rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 1 września 1927 r.

(Dz. U. R. P. Nr. 79, p oz. 688) stowarzyszenie "Polski Czerwon y Krzyż" ma być uw aż ane za "stowarzyszenie wyższe j użyt e cznQ ś ci" w znaczen iu niniejszego p.ra~ a i podle ga ć nadal odpowiednim jego postanOWl emom.

Art. 61. Przez powiatową władzę administra' cji ogóln e j w zn a cz eniu ninie jszego prawa w powiaR O z ci z i a ł V.

tach mieiskich na12ży rozumieć sta rostę grodzkiego,

a na obszarze v'lOjewód ztwa śląsk iego--dyrektora poPostanowienia karne.

licji; przez wojewódzką władzę a dmin istracji ogólArt. 57. Niezas to sowanie się do zarządzeń nej nal eży rozumi e ć także w.oj ewodę śląskiego.

władzy nadzorczej, wydanych na p odst awie art. 11

Art. 62. Wykonan ie niniejszego prawa i wydaust. 2, art. 15 i 24, jako też przekroczenie posŁano­

wieIl art. 12, 13, 23 ust. l, art. 41, 43 pkt. a i art. 59 nie w tym celu po trzeb ny ch ro z porząd ze ń wykonawu st. 2 ulega \'1 trybie karno - administracyjnym czych porucz a się Ministrowi Spraw Wewnętrzny ch

w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami.

~rzywnie do 5'00 zł.

Nr. 94.

Dziennik l'daw. Poz. 808 i 809.

Art. 63. Prawo nlme)SZe wchodzi w życie

z dniem 1 stycznia 1933 roku.

Z chwilą wejścia w życie niniejszego prawa tracą moc w sze lkie pr zepis y w prze dm iota ch ni e m

unormowanych, a w szczególności

. a) dekret 'J stowarzyszeniac h l dnia 3 stycz nia

1919 r. (D z. P . P. P. Nr. 3, p oz. 88];

bl tymc zasowe p rzepisy o stowarzyszeniac h

i związkach z cinia 4/17 m a rca 1906 c. powołane w artykule 1 pow yższ ego dekrclu;

c) rozp orządzeni e

G eneralne go

Komisarza

Ziem W schod nich o stowarzyszeniach z dnia

25 wrze śnia 1919 r. [Dz. Urz. Z . C z. W.

Nr . 25, p oz 255J;

d) ustawa o prawie stowarzys,:a nia się z dnia

15 listopada 1867 r. (Dz . u . p . auslr. Nr 1341;

ej ustawa o stowarzvszeniach z dni a 19 k wiet nia 1908 r. (Dz. u·st. Rz eszy Niem . str. 151);

f) przepisy kodeksu cywilnego Rzeszy Ni e m,

o ile odnoszą się do stowarzy s zeń, ure gu lowanych niniejs ze m pr aw em;

il} ustawa z dnia 3 gru c.nia 1924 r. w przedmiocie zmi.any niek tó ryc h p os tanowień

o pracowniczych zw ią zkach zawodowych,

wzgl ę dnie o stowarzyszeniach, a mianowicie postanowień dot y cz ą cych zrzeszania się

pracowników p ań stwowych (Dz . U. R. P.

Nr. 114, poz. 1012);

h} przep is pkt. e} art. 22 u sta wy z dnia 16 sierpnia 1923 r. o op ie ce społecznej (Dz . U. R. P.

Nr. 92, poz. 726) co do re jest racji tow a rzystw i legaliz ac ji ich statu tów;

i) ustawa z dnia 4 lipca 1923 r . w sprawie zakładania filij przez związki zaw.ouow e na

terenie działani a austrjackiej ust awy o stowarzyszeniach z dnia 15 listopada 1867 r.

(austr. Dz . Ust. Nr. 134). oraz rozp o rz 2Jlzenia komisarza generalnego Ziem Wschodnich z dnia 25 września 1919 r. (Dz . Urz. Z.

C. Z. W . Nr. 25, poz. 255) (Dz. U. R. P .

Nr. 76, poz . 594) .

Przepisy niniejszego prawa nie' n a ruszają w niczem postanowień, zawartych w umowach międ z y'

narodowych.

Prezydent Rzeczypospol itej: l. Mościcki

Prezes Rady Ministrów: A. Prysłor

Minister Spraw Wewnętrznych : Bronisław Pieracki

Minister Spraw Zagranicznych: Au~ust Zaleski

Mini,ster Spraw Wojskowych: J . Piłsudski

Minis.t er Skarbu ; Wf. Zawadzki

Minister Sprawiedliwości: Czesław Michałowski

Minister Wyznań Rel'igijnych

i O~wiecenia Publicznego: J. Jędrzejewicz

Minister Rolnictwa i Reform Rolnych

Sew. Ludkiewicz

'M inister Przemysłu i Hc:.ndlu: Zarzycki

Ki~rownik Ministerstwa KomunikClJcji: M. Bu/kiewicz

Minister Opieki Społecznej: llubicki

Minister Poczt i Telegrafów: Boernel'

1953

809,

ROZPORZADZENIE

PREZYDEr~fA RZEtZYPOSPOLITEJ

z dnia 27 paźdzlernika 1932 r.

o dQ~hodz e niu roszczeń p ie niężnych i egzekucji należności pieni~;i; nych, oparty ch na t y tułach prywatno . prawnyc h, przypadających od związków komunalnych.

Na pods.tawie art. 44 us't. 6 Konstytucji i art. l

li t. a) usta. wy z dnia 17 marca 1932 r. o ut-'oważnie­

niu Pr ez ydenta Rzeczypo sp olitej do wydawania rozporząclzel'l z mocą ustawy lDz. U. R. P. Nr. 22,

p oz . 165) poslanaw ia m co następuje

I.

Dochod<:enie

roszczeń pieniężnych.

Art. 1. Roszczeń pieniężnych o charakterze

prywa.lno - ra-·awnym, pr zYlPa·d <~· jąGyah o:d: ·ziw i:l'zlku

Ikonmnal.nq;:o. możn,l dócho,c!Jzlić hąJcl'ź w .drodze sądo­

'wej, -- bąd!ź też w du·od:z.e aelmiin.isŁra'cyjn-ej prz,e:z

wtl,ie,s<i:eni.e Jo wta dzy .n.a ctlio rc:zej .zwi·ąiku komunaJ!lego ,pod~lln ia ,o uznanie na.leżno ścli .z,a. nie Siporną.

Art. 2. Władza nadzorcza, do której \'JnieSli·oma podanie. 'Pt1zewid.z,i.ane wart. 1, n ie może bez

zgody za-rz·ą'du związku komunalnego uznać danej

należn-o. ś ci' za n~es·po.mą.

Or z!ec,z,e'nle vtł.adz,y n a,d:wrcz,c!j ,Q' .uznan iu należ­

nośc:i iza ni·esporną ffi3. ,zn aczeni.e tytułu wYlkoYl,ilfwc.z,e go , .s :t'2.n o\v.ią:oc,go 'po,d:sLa wę ,do, ,e,g'zekuc j,i. sądowe j.

\V ra1z;j e bra:kuz'go.dy ,zes-tr.ony zwiąZku komuna!1inego na llzmal1'ie dan e: j oalcż,Hośc:i' ,z.a niies'I=a:r'll.ą

wł.a:dz,a na:clzorc;ZIa udóe!a odip owi'c-dz:i odm:Jlwue.j.

W,r.i:e s,(·c.n,ie pOldan.i·a w ,t rybie a.d'm in,istracy,jnym

prz.eryw.a przec!awn·i'8'l1le narówl1ii z powództwem są­

d.o w.em.

Art. 3. Wład za na dzorcz a , do której wniesione, .po-cla.ni'e .0 uznani e nalleż.n o.śó .za ,noiesporną, winna

udz.idić od!pow:iedz.i· W pr:ze-ci-ągu idni 30 . Nieud:iielenice w cliągu t ego ,czasu od;po,wiizdz.L poc.zytywać n,ależy Iza. uJd.zielen·j'e od,pqwi,e.dz,i oc1mo,w.ne j.

W ,razie :o trzymania ,od lw'ł:ad'z y nadzorczej odpow,j,edizi o,d mo<wnc j, lUlb w ra,zie bez.s,ku~ec.z,nego

uip1,ywu terminu. z.a1k'r .eślo,n .e:g o w us·t. 1, wi:erzyc:iel

moż.e , ski erować spo,rn,ą spra;wę na drogę sądową.

n. Egzelrucja należności pieniężnych.

W sprawach o należności pi e niężne

zVlrą.zkom iko,mu:nal.nYiIn n ie jC1s t dopus:zcz.a lne w s ą,d ol'v.em pos'tęiPo,walT1i '.l .cywii.nem a ni zabe,zpieczenie ,polwódz t'wa (tymc.z.asowe .zarządlze.n.iel,

Art. 4.

pTZ;~d;I W!kO

a;na tymc.z'asowe wykonanie wy,ro,ku (egze:kucj.a dla

za'bezp ilcczenia), aoi' :t'e.ż wy'konl:l,n-ie wyroku prz e.d

ulpływem terminu kas,aqtjn:c'go ( l'.e,wizyjne~o), a gdy

skarr.!~ę ka'sacyj.ną {rewiz.yjrną} :z.a ło~ono iP1iz.ed jej

r o,z,sll rZiY.g·n i'ę cie m .

Art 5.

Egz ekucja prywatno - prawnych naprz'Y'pa·da j.ących .od: .z;w:iąz!ku

'komu:n!aJnego, j,e~it d'Jpusz.czalna jedynie z tych c.zę ś ­

ci mają tku lub ·dochodów .z,wiązku 'k omunaln.ego, ,k lóre według ,or ze.c z.e nia 'władzy -nad zorozej mogą by;;

użyte na z,a's pdko.je,nie wierzycieli be!z ~stotnego

1,eżn;Q, ~ci

pieni!ę żnych,

Dziennik Ustaw. Poz, 807 i 808,

Nr. 94.

---------------------------------

I) postanowienia rozporządzenia Prezydenta

Rzeczypospolitej z dnia 7 czerwca 1927 r.

o prawie przemysłowe m (Dz. U. R. P. Nr. 53,

poz. 468), dotyczące sprzedaży broni, amu·

nicji i materjałów wybuchowych; oraz wszelkie przepisy w sprawach uregulowa·

nych w prawię niniejsz.em.

Prezyd,ent R'acz)Tp'oSlpolit,ej: I. Mościcki

Prezes Rady Ministrów: A. Prysiar

Minister Spraw Wewnętrznych: Bronisław Pieracki

Min~s'ter Spi"aJw Zagrani'dz1nyeh: August Zaleski

Minis't'er Spraw WojslkowYClh: J. Piłsudski

Minislher Skarhu: vv'ł. Zawadz,ki

Minister Sprawiedliwości: Czesław Michałowski

Min'islter Wyznań Rel:ig'ijnych

i Ośwj'ecenia Pub1icznego: J. Jędrzejewicz

Minister Rolnictwa i Reform Roinych

Sew. Ludkiewicz

Minister Przemysłu i Handlu: Zarzycki

Kierownik M,inilsters'twa Komunika,cji: M. Butkiewicz

Mi:nvslber Opieki Sp'ołe,elZnej: H ubi.cki

Mni:slbe:r Poczt i Tele,gr.a~fów: Bo.erner.