Ustawa z dnia 17 marca 1932 r. o chowaniu zmarłych i stwierdzaniu przyczyny zgonu.

1)

Ciała osób zmarłych, z wyjątkiem zmarłych na choroby zakaźne, nie mogą być chowane

przed upływem 24 godzin od chwili zgonu.

2)

Najpóźniej po upływie 72 godzin od chwili zgonu zwłoki powinny być usunięte z mieszkania

celem pochowania lub w razie odroczenia terminu pochowania celem złożenia w domu przedpogrzebowym

lub kostnicy do czasu pochowania.

3)

Zwłoki osób, zmarłych na choroby zakaźne, których wykaz ustala Minister Spraw Wewnętrznych,

powinny być natychmiast po stwierdzeniu zgonu usunięte z mieszkania i pochowane w

ciągu 24 godzin od chwili zgonu na najbliższym cmentarzu.

4)

Wyjątki od terminów, w pkt. 2) i 3) oznaczonych, mogą być czynione jedynie po utrwaleniu

zwłok za zezwoleniem powiatowej władzy administracji ogólnej.

5)

Od chwili zgonu, aż do pochowania zwłoki powinny być przechowywane w taki sposób,

aby nie mogły wywierać szkodliwego wpływu na otoczenie.

1)

Prawo pochowania zwłok ludzkich ma najbliższa pozostała rodzina osoby zmarłej, a mianowicie

a)

pozostały małżonek (ka), o ile nie jest w separacji,

b)

krewni zstępni,

c)

krewni wstępni,

d)

krewni boczni do 4 - go stopnia pokrewieństwa,

e)

powinowaci w linji prostej do 1-go stopnia. Prawo pochowania osób wojskowych, zmarłych

w czynnej służbie wojskowej, w stanie spoczynku i uczestników powstań narodowych,

mają także właściwe władze wojskowe w myśl przepisów wojskowych. Prawo chowania osób

duchownych wyznań, uznanych przez Państwo, przysługuje również właściwej władzy duchownej.

2)

Powiatowe władze administracji ogólnej mogą przekazywać zakładom uniwersyteckim do

celów naukowych zwłoki, nie pochowane przez rodzinę w rozumieniu ust. 1. Zaskarżenie

decyzji władz administracyjnych nie wstrzymuje jej wykonania.

3)

Zwłoki nie pochowane, względnie nie przekazane uniwersyteckim zakładom w myśl ust.

1 i 2, winny być pochowane przez gminę miejsca zgonu, o ile nikt inny nie weźmie tego

obowiązku na siebie.

4)

Obowiązek pochowania zwłok, określony w niniejszym artykule, nie wyklucza żądania

zwrotu kosztów na podstawie innych ustaw.

5)

Szczegółowe przepisy w zakresie, unormowanym w ust. 1 - 3, wydaje w drodze rozporządzenia

Minister Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Wyznań Religijnych i Oświecenia

Publicznego.

1)

Zgon i jego przyczyna winny być ustalone przez lekarza, leczącego chorego w ostatniej

chorobie.

2)

W razie niemożności dopełnienia przepisów pkt. 1), stwierdzenie zgonu i jego przyczyny

winno nastąpić w drodze oględzin, dokonywanych przez lekarza urzędowego danej gminy

lub w razie jego braku przez inną osobę, powołaną do tych czynności przez władze gminne,

przyczem koszty tych oględzin i wystawionego świadectwa nie mogą obciążać rodziny

zmarłego.

3)

Sposób wykonywania oględzin oraz kwalifikacje osób, które w braku lekarzy mogą być

powoływane do wykonywania oględzin, określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych.

4)

Osoby, wymienione w ust. 1 i 2, stwierdzają zgon i jego przyczyny w sporządzonych

w tym celu kartach zgonu. Karty zgonu winny być wypełnione w dwóch dla każdego przypadku

zgonu egzemplarzach według formularzy, których treść oraz sposób wypełnienia określa

Minister Spraw Wewnętrznych.

5)

Jeden z egzemplarzy karty zgonu ma służyć dla celów pochowania zwłok, drugi zaś dla

celów statystycznych.

6)

Pochowanie zwłok, bądź przekazanie ich władzom uniwersyteckim bez uprzedniego stwierdzenia

zgonu i jego przyczyny w karcie zgonu w myśl przepisów niniejszej ustawy jest wzbronione.

7)

Lekarze, stwierdzający zgon i jego przyczyny, obowiązani są udzielać powiatowej władzy

administracji ogólnej na je) żądanie dla celów statystycznych wyjaśnień, odnoszących

się do faktu zgonu i jego przyczyny. O ile zmarły pozostawał podczas ostatniej choroby

pod opieką lekarską, wyjaśnienia winny również dotyczyć przebiegu tej choroby. Wyjaśnienia

te stanowią tajemnicę urzędową i mogą być zużytkowane tylko dla celów statystycznych

oraz w postępowaniu sądowem.

8)

Opłaty pocztowe, związane z korespondencją lekarzy, udzielających wzmiankowanych wyjaśnień,

pokrywane będą z budżetu państwowego.

9)

Zarówno lekarz, jak i inna osoba, powołana do wykonywania oględzin zwłok (ust. 1 i

2), jeżeli przy dokonaniu tej czynności powezmą pewność lub uzasadnione podejrzenie,

że przyczyną zgonu była choroba zakaźna, podlegająca obowiązkowemu zgłoszeniu, lub

przestępstwo, powinni zawiadomić o tem natychmiast w pierwszym przypadku najbliższą

władzę gminną, w drugim zaś - właściwą sądową lub prokuratorską, albo najbliższy posterunek

policji państwowej.

10)

Zabrania się chowania bez zezwolenia władzy sądowej zwłok ludzkich, co do których

istnieje pewność lub zachodzi uzasadnione podejrzenie, że przyczyną zgonu było przestępstwo.

Jeśli postępowanie karne zostało wszczęte, pochowanie jest dopuszczalne tylko za zezwoleniem

władzy sądowej.

1)

Zwłoki ludzkie mogą być pochowane przez złożenie w dolach ziemnych, w grobach murowanych

lub katakumbach kościelnych lub cmentarnych (art. 5, 6, 7, 9 i 10) i zatopienie w

morzu (art. 13).

2)

Przenoszenie lub przewożenie zwłok w otwartych trumnach jest wzbronione.

3)

Doły ziemne i groby murowane, przeznaczone do składania zwłok i szczątków ludzkich,

mogą się znajdować tylko na cmentarzach, katakumby na cmentarzach lub pod kościołami.

4)

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych, wydane w porozumieniu z Ministrem Wyznań

Religijnych i Oświecenia Publicznego, określa wyjątki od zasad, ustalonych w niniejszym

artykule, oraz ustala szczegółowy sposób stosowania postanowień niniejszej ustawy

do tych wyjątków.

1)

Cmentarze powinny znajdować się na ogrodzonym terenie, odpowiednim pod względem sanitarnym.

2)

Na każdym cmentarzu ma być dom przedpogrzebowy lub kostnica, które służą

a)

do składania ciał osób zmarłych do czasu pochowania ich,

b)

do wykonywania obrzędów rytualnych,

c)

do wykonywania oględzin sądowo - lekarskich i sanitarno - policyjnych zwłok ludzkich.

3)

Domy przedpogrzebowe lub kostnice mają być założone na wszystkich cmentarzach w przeciągu

lat pięciu od dnia ogłoszenia niniejszej ustawy.

4)

Szczegółowe przepisy określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych, wydane w

porozumieniu z Ministrem Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

1)

Zakładanie, rozszerzanie i zamykanie cmentarzy, jako też ich utrzymanie i zarządzanie

niemi jest prawem i obowiązkiem gminy, bądź utworzonego w tym celu związku gmin, o

ile obowiązek ten dla jednej gminy jest zbyt uciążliwy lub utrudniony. O zakładaniu,

rozszerzaniu i zamykaniu cmentarzy przez związki gmin decydują powiatowe władze administracji

ogólnej po wysłuchaniu opinji wydziału powiatowego.

2)

Uprawnienia, wymienione w ust. 1, przysługują w ramach obowiązujących przepisów również

uznanym przez Państwo związkom religijnym i innym wyznaniowym osobom prawnym i instytucjom

wojskowym. Prawa Kościoła Katolickiego do zakładania, rozszerzania, zamykania, jako

też zarządzania i utrzymywania swych cmentarzy określa art. XVII Konkordatu, zawartego

ze Stolicą Apostolską w dniu 10 lutego 1925 r. (Dz. U. R. P. Nr 72, poz. 501).

3)

Za korzystanie z cmentarzy i urządzeń cmentarnych mogą być przez związki religijne

i inne osoby prawne, do których cmentarze należą, pobierane opłaty na cele, określone

w ust. 1. Na cmentarzach gminnych opłaty te podlegają zatwierdzeniu władzy, sprawującej

nadzór nad gminami w sprawach finansowych. Wszelkie wydatki gmin, związane z wykonaniem

obowiązków, wynikających z niniejszej ustawy, a nie pokryte z wyżej wspomnianych opłat,

pokrywają gminy w sposób, przewidziany dla innych wydatków gminnych. W przypadku braku

odpowiednich funduszów na założenie cmentarza gminnego wojewoda, z którym w tym względzie

współdziała z głosem stanowczym wydział wojewódzki, może odroczyć termin wykonania

tego obowiązku na okres, który uzna za konieczny. Opłaty, pobierane na cmentarzach

związków i osób prawnych, wymienionych w ust. 2, wyznaczają właściwe naczelne organa

tych związków lub osób. Opłaty te podlegają zatwierdzeniu przez wojewódzką władzę

administracji ogólnej, o ile są wyższe od opłat, ustalonych dla najbliższego cmentarza

gminnego, lub o ile inne przepisy prawne nie normują tej sprawy w sposób odmienny.

4)

W razie konieczności zajęcia pod cmentarz gruntów państwowych Radzie Ministrów przysługuje

prawo odstąpienia tych gruntów, o ile wartość poszczególnych objektów nie przekracza

100.000 złotych, w drodze sprzedaży, czy zamiany, lub bezpłatnie.

5)

Grunty, potrzebne na cele cmentarne, mogą być nabyte na zasadach, określonych w obowiązujących

przepisach o wywłaszczeniu nieruchomości na potrzeby urządzeń użyteczności publicznej,

a w województwach krakowskiem, lwowskiem, tarnopolskiem i stanisławowskiem z zastosowaniem

ustawy z dnia 18 lutego 1878 r. (Dz. u. p. austr. Nr 30).

1)

Zwłoki ludzkie i ich szczątki muszą być przyjęte do pochowania na cmentarz gminny

w obrębie gminy miejsca zgonu, zaś na cmentarzach innych osób prawnych mogą być chowane

jedynie za zgodą zarządów tych cmentarzy z zastrzeżeniem przepisów art. 15 ust. 1

niniejszej ustawy.

2)

W razie braku cmentarza w gminie miejsca zgonu, zwłoki i ich szczątki, o ile nie zostaną

pochowane na cmentarzu wyznaniowym, winny być przewiezione do najbliższego cmentarza

gminnego, gdzie muszą być przyjęte do pochowania.

1)

Wybór miejsca na założenie lub rozszerzenie każdego cmentarza, jako też zamknięcie

cmentarza gminnego podlega uprzedniemu zatwierdzeniu powiatowej władzy administracji

ogólnej, jeśli zaś chodzi o cmentarze gmin, wydzielonych z powiatów, wojewódzkiej

władzy administracji ogólnej. Władze te sprawują również nadzór nad przestrzeganiem

przez organa, uprawnione do zarządu cmentarzami, przepisów niniejszej ustawy i zarządzeń,

wydanych na jej podstawie.

2)

Jeżeli zajdzie potrzeba ze względów publicznych, władze wymienione w ust. 1, winny

z własnej inicjatywy zarządzić otwarcie lub rozszerzenie cmentarza gminnego na koszt

gminy, do tego obowiązanej, o ile gmina na wezwanie tego nie uczyni. Tejże władzy

przysługuje prawo zamykania cmentarzy. Prawo zamykania cmentarzy wyznaniowych ze względów

użyteczności publicznej przysługuje Ministrowi Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z

Ministrem Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z zastrzeżeniem stosowania do

cmentarzy rzymsko-katolickich postanowień art. VI i XIV, zdanie pierwsze, Konkordatu.

1)

Użycie terenu cmentarnego po zamknięciu cmentarza na inny cel nie może nastąpić przed

upływem 50 lat od chwili ostatniego pochowania zwłok na cmentarzu. Po upływie powyższego

terminu użycie terenu cmentarnego na inne cele jest dopuszczalne, lecz bez uszkodzenia

pamiątek wartości historycznej lub artystycznej; pamiątki takie mogą być przeniesione

na odpowiednie miejsce za zezwoleniem wojewódzkiej władzy administracji ogólnej.

2)

Za zezwoleniem wojewódzkiej władzy administracji ogólnej teren cmentarny może być

w przypadkach wyjątkowej potrzeby ze względów użyteczności publicznej użyty na inny

cel przed upływem terminu, określonego w ust. 1, a to w drodze porozumienia z właścicielami

cmentarza, zaś w razie niedojścia do porozumienia stosownie do przepisów o wywłaszczeniu

na cele użyteczności publicznej (art. 6 ust. 5).

3)

Przy zmianie przeznaczenia terenu cmentarnego szczątki zwłok, znajdujące się na tym

terenie, winny być przeniesione na inny cmentarz na koszt nabywcy terenu starego cmentarza.

1)

Grób nie może być użyty do ponownego chowania przed upływem lat 20.

2)

Po upływie lat 20 ponowne użycie grobu do pochowania nie może nastąpić, jeżeli jakakolwiek

osoba zgłosi zastrzeżenie przeciw temu i uiści opłatę, przewidzianą za pochowanie

zwłok, stosownie do postanowienia art. 6 ust. 3. Zastrzeżenie to ma skutek na dalszych

lat 20 i może być odnawiane.

3)

Przepis powyższy nie ma zastosowania do chowania przed upływem powyższego terminu

w grobach murowanych, przeznaczonych do pomieszczenia zwłok więcej niż jednej osoby.

4)

Dozwolone są umowy, przedłużające termin, przed upływem którego nie wolno użyć grobu

do ponownego pochowania.

5)

Niezależnie od powyższych przepisów jest zabronione użycie do ponownego pochowania

grobów, mających wartość pamiątek historycznych (ze względu na swą dawność lub osoby,

które są w nich pochowane, lub zdarzenia, z któremi mają związek), albo wartość artystyczną,

6)

Prawa, nabyte przed wejściem niniejszej ustawy w życie, a wynikające z dalej idących

zobowiązań zarządu cmentarnego, pozostają nienaruszone.

1)

Przewożenie zwłok i szczątków w granicach Rzeczypospolitej na odległość nie więcej

niż 30 klm., a na obszarze gminy, w której nastąpił zgon, bez względu na odległość,

może być dokonywane bez uzyskania specjalnego zezwolenia.

2)

Przewożenie zwłok w obrębie Rzeczypospolitej na odległość dalszą, przewożenie koleją

i statkami na wszelką odległość, a również wywożenie poza granice Rzeczypospolitej

może być uskutecznione jedynie po uzyskaniu zezwolenia powiatowej władzy administracji

ogólnej, właściwej ze wzglądu na miejsce zgonu.

3)

Na sprowadzenie zwłok i szczątków z obcego państwa należy uzyskać zezwolenie powiatowej

władzy administracji ogólnej, właściwej ze względu na miejsce, w którem zwłoki i szczątki

mają być pochowane.

4)

W przypadkach śmierci wskutek chorób zakaźnych, których wykaz ustala Minister Spraw

Wewnętrznych, zezwolenie na przewóz zwłok (ust. 1, 2 i 3) nie może być udzielone przed

upływem dwóch lat od chwili zgonu. Wyjątki od tej zasady mogą być czynione przez Ministra

Spraw Wewnętrznych, który uprawnienia swe w tym względzie przekazać może wojewódzkiej

władzy administracji ogólnej.

1)

Ekshumacja zwłok może być dokonana

a)

na umotywowaną prośbę rodziny lub otoczenia osoby zmarłej za zezwoleniem powiatowej

władzy administracji ogólnej;

b)

na zarządzenie władzy sądowej w trybie, przewidzianym przez prawo;

c)

z polecenia powiatowej władzy administracji ogólnej w razie podejrzenia, że śmierć

nastąpiła z powodu choroby zakaźnej, nie stwierdzonej za życia;

d)

na mocy postanowienia powiatowej władzy administracji ogólnej w razie zajęcia terenu

cmentarnego na inny cel.

2)

W przypadkach, wymienionych pod d), zwłoki, jako też ich szczątki powinny być pochowane

na nowo w innem miejscu. W przypadkach wywłaszczenia terenu cmentarnego koszty ekshumacji

i przeniesienia ponosi ta osoba, na rzecz której teren cmentarny został wywłaszczony.

3)

Zwłoki osób, zmarłych na choroby zakaźne, których wykaz ustala Minister Spraw Wewnętrznych,

nie mogą być ekshumowane w przypadkach, przewidzianych w ust. 1 lit. a), przed upływem

dwóch lat od dnia zgonu.

4)

Pozwolenia na ekshumacje, jako też na przewóz zwłok ludzkich podlegają na rzecz Skarbu

Państwa opłatom, których wysokość określa Minister Spraw Wewnętrznych w porozumieniu

z Ministrem Skarbu.

1)

Ciała osób zmarłych na okrętach, będących na pełnem morzu, powinny być chowane przez

zatopienie w morzu zgodnie ze zwyczajami morskiemi. Wszakże w przypadkach, kiedy okręt

może w przeciągu 24 godzin przybyć do portu, objętego programem podróży, należy zwłoki

przewieźć na ląd i tam je pochować.

2)

Wyjątki od powyższych przepisów mogą być czynione przez kapitana okrętu z uwzględnieniem

wskazań sanitarnych i wojskowych, jeżeli chodzi o okręty wojenne lub inne, używane

dla celów wojskowych.

1)

Naruszenie przepisów niniejszej ustawy, jak również rozporządzeń, wydanych na jej

podstawie, ulega w drodze administracyjnej karze aresztu do 6-ciu tygodni i grzywny

do 500 złotych, lub jednej z tych kar.

2)

Karze tej ulegną również osoby, zachowujące się na cmentarzu w sposób nie licujący

z powagą miejsca, albo też osoby, wykonywające lub usiłujące wykonać na cmentarzu

wbrew wyraźnemu zakazowi jego zarządu czynności, sprzeciwiające się w sposób widoczny

charakterowi cmentarza lub jego wyłącznemu przeznaczeniu dla danego wyznania, o ile

czyny te nie noszą cechy przestępstwa, karalnego wedle innych obowiązujących przepisów

karnych. Postanowienie niniejsze nie dotyczy czynności urzędowych organów publicznych.

1)

Właściwe organa związków religijnych i wyznaniowych osób prawnych, wymienionych w

art. 6 ust. 2, wydadzą zarządzenia, dopuszczające na okres pięcioletni po wejściu

w życie niniejszej ustawy przyjmowania na te cmentarze także zwłok osób, nie należących

do tego wyznania, dla którego cmentarz jest przeznaczony, jeżeli w promieniu 30 klm.

od miejsca zgonu niema cmentarza gminnego lub odpowiedniego wyznaniowego, lub też

cmentarza opuszczonego, uznanego przez właściwą powiatową władzę administracji ogólnej

za nadający się do grzebania zwłok.

2)

Bliższe szczegóły, dotyczące sprawy, objętej niniejszym artykułem, określa rozporządzenie

Ministra Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Wyznań Religijnych i Oświecenia

Publicznego.

Zastosowanie przepisów, zawartych w art. 3 ust. 4 i 5 niniejszej ustawy, o ile przepiły

te dotyczą stwierdzenia zgonu i jego przyczyny w przypadkach, gdy zmarły nie pozostawał

w ostatniej chorobie pod opieką lekarza, następować będzie w gminach, nie posiadających

lekarza urzędowego, w miarę wyznaczania innych osób, powołanych do oględzin zwłok.

Zastosowanie tych przepisów winno nastąpić jednakże przed upływem lat 3 od ogłoszenia

niniejszej ustawy.

Wykonanie niniejszej ustawy porucza się Ministrowi Spraw Wewnętrznych w porozumieniu

z Ministrem Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, a co do art. 6 ust. 4 i art.

12 ust. 4 także z Ministrem Skarbu.

1)

Ustawa niniejsza wchodzi w życie na całym obszarze Rzeczypospolitej, z wyjątkiem województwa

śląskiego, w sześć miesięcy od dnia, następującego po ogłoszeniu.

2)

Z chwilą wejścia w życie postanowień niniejszej ustawy tracą moc obowiązującą wszelkie

przepisy prawne w sprawach, tą ustawą unormowanych.