Ustawa z dnia 18 marca 1932 r. o wykupie gruntów, podlegających ustawie w przedmiocie ochrony drobnych dzierżawców rolnych.

1)

Uprawnienia określone w ustawie niniejszej, nadaje się dzierżawcom i poddzierżawcom

w odniesieniu do gruntów, podlegających działaniu ustawy z 31 lipca 1924 r. (Dz. U.

R. P. Nr 75, poz. 741) w przedmiocie ochrony drobnych dzierżawców rolnych, a w szczególności

zmiany niektórych przepisów ustawy z 2 lipca 1920 r. (Dz. U. R. P. Nr 56, poz. 346)

oraz ustawy z 18 marca 1920 r. (Dz. U. R. P. Nr 28, poz. 165) ze zmianami, wprowadzonemi

rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 lutego 1928 r. (Dz. U. R. P. Nr 22,

poz. 195), ustawą z 19 lutego 1929 r. (Dz. U. R. P. Nr 16, poz. 134) i rozporządzeniem

Prezydenta Rzeczypospolitej z 12 września 1930 r. (Dz. U. R. P. Nr 64, poz. 507).

2)

Uprawnienia, określone w ustawie niniejszej, przysługują w szczególności

a)

dzierżawcom lub poddzierżawcom, przeniesionym na mocy ustaw i rozporządzeń Prezydenta

Rzeczypospolitej na inne równowartościowe działki;

b)

pozostałemu przy życiu małżonkowi i spad” kobiercom w linji prostej, podlegającego

ochronie dzierżawcy lub poddzierżawcy, zmarłego w czasie trwania dzierżawy, w okresie

ochrony drobnych dzierżawców rolnych, bądź w czasie postępowania wykupowego, którzy

pozostawali ze zmarłym we wspólnem gospodarstwie, względnie przez tegoż byli utrzymywani;

c)

tym prawnym następcom pierwotnych dzierżawców i poddzierżawców, którzy weszli w posiadanie

danych gruntów za zgodą właściciela.

1)

Dzierżawcom, określonym w art. 1, służy prawo nabycia dzierżawionych gruntów wraz

ze znajdującemi się na nich zabudowaniami.

2)

Cenę nabycia gruntów, o ile strony nie umówią się inaczej, stanowi wartość przychodowa

tych gruntów. Za wartość przychodową uważa się 3/4 przeciętnej ceny rynkowej gruntów.

Przy ustalaniu przeciętnej ceny rynkowej należy brać pod uwagę ceny sprzedażne, uzyskiwane

w okolicy w ciągu ostatniego trzechlecia, poprzedzającego wszczęcie postępowania przymusowego

o wykupie.

3)

Budynki, podlegające wykupowi, lub materiał, wydany dzierżawcom na ich pobudowanie,

będą w braku porozumienia pomiędzy stronami oszacowane przez powiatowy urząd ziemski

według rzeczywistej wartości w dniu oszacowania.

Dzierżawcy, którzy prócz gruntów, określonych w art. 1, posiadają grunty tytułem własności,

mogą nabyć na mocy ustawy niniejszej taki obszar dzierżawionych gruntów, który wraz

z gruntami, posiadanemi tytułem własności, nie będzie przekraczał norm, wskazanych

w cz. 1 art. 50 ustawy z 28 grudnia 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej (Dz. U. R.

P. z 1926 r. Nr 1, poz. 1). Do norm tych nie wlicza się kompletnych nieużytków.

1)

W przypadkach, uzasadnionych względami obrony Państwa, o ile wykup ma dotyczyć gruntów

państwowych, lub koniecznością racjonalnego urządzenia rolnego gospodarstw tak właściciela

gruntów, jak i dzierżawcy, jeżeli nie będą mogły być zastosowane przepisy cz. 1 art.

19 niniejszej ustawy, może być wypłacona dzierżawcy przez właściciela gruntów odprawa

w wysokości 1/4 ceny rynkowej dzierżawionych gruntów (cz. 2 art. 2) z tym skutkiem,

że stosunek dzierżawny rozwiązuje się, a dzierżawcy nie służy prawo nabycia dzierżawionej

ziemi. O dopuszczalności takiego rozwiązania stosunku dzierżawnego decyduje w każdym

wypadku powiatowy urząd ziemski na wniosek właściciela gruntu lub dzierżawcy.

2)

Postanowienia cz. 1 nie mogą być stosowane w przypadku, gdy dzierżawca na dzierżawionych

gruntach posiada własne budynki. Jeżeli jednak postanowienie ustępu pierwszego (1)

stosuje się w przypadkach, uzasadnionych względami obrony Państwa, dzierżawca, mimo

posiadania na dzierżawionej działce własnych budynków, nie korzysta z prawa nabycia

tej działki, natomiast służy mu prawo do otrzymania, prócz odprawy, odszkodowania

za budynki w wysokości, określanej według zasad ustępu trzeciego (3) art. 2.

Uprawnienia, określone w ustawie niniejszej, nie służą osobom

a)

które nie są obywatelami polskimi lub mimo, że są obywatelami polskimi, jednak przez

władze innego państwa są uważane za swoich obywateli;

b)

karanym sądownie za przestępstwo przeciwko Państwu Polskiemu, o ile orzeczono sądownie

karę pozbawienia wolności nie mniejszą niż dwa lata, lub karanym sądownie za przestępstwo

dezercji z wojska polskiego.

Wykup gruntów przez dzierżawców następuje bądź w drodze umowy, bądź też w trybie postępowania

przymusowego.

Orzekanie w sprawach, wynikających z ustawy niniejszej, należy w pierwszej instancji

do powiatowych urzędów ziemskich, w drugiej zaś instancji do okręgowych komisyj ziemskich.

W postępowaniu zarówno umownem, jak i przymusowem, dotyczącem gruntów państwowych,

Skarb Państwa reprezentuje władza, pod której zarządem dany grunt pozostaje.

1)

W postępowaniu zarówno umownem, jak i przymusowem, dotyczącem gruntów, należących

do ordynacyj, lub nieruchomości, związanych węzłami substytucji powierniczej albo

ograniczeniami własności, stale do tych nieruchomości przywiązanemi, postanowienia

ustawy niniejszej mają zastosowanie bez względu na szczegółowe postanowienia ustawowe,

statutowe lub umowne, ograniczające prawo rozporządzenia daną nieruchomością.

2)

Cena wykupu gruntów, określonych w cz. 1, winna być wpłacona bezpośrednio do Państwowego

Banku Rolnego. Bank ten otrzymane kwoty, po potrąceniu z nich wszystkich zaległych

podatków państwowych, ulokuje w papierach, którym służy prawo bezpieczeństwa pupilarnego,

i złoży te papiery w depozycie Banku Polskiego jako stały fundusz, podlegający ograniczeniom

własności, dotyczącym nieruchomości ziemskiej, z której grunty zostały wykupione.

Na żądanie obu lub jednej ze stron zainteresowanych właściwa władza (art. 7) wzywa

rzeczoznawców na koszt tej strony, która żądała powołania rzeczoznawców, a jeżeli

powołania żądały obie strony, na koszt obu stron w równych częściach, o ile pomiędzy

stronami nie nastąpiło porozumienie co do innego podziału kosztów.

Jeżeli na podstawie złożonych przez strony dokumentów lub na podstawie zgodnych oświadczeń

stron nie można ustalić dokładnie obszaru i granic gruntów, które mają ulec wykupowi,

a strony w wyznaczonym im terminie nie przedstawią niezbędnych dowodów pomiarowych,

właściwa władza (art. 7) może zarządzić przeprowadzenie pomiarów z urzędu. Koszty

pomiarów ponoszą obie strony po połowie.

1)

Umowy o wykup gruntów winny być zawierane w formie aktu notarjalnego lub aktu prywatnego,

sporządzonego w obecności dwóch niezainteresowanych świadków; podpisy stron i świadków

na akcie prywatnym winny być uwierzytelnione przez notarjusza, urząd gminny, powiatową

władzę administracji ogólnej lub przez sąd. Umowy te podlegają zatwierdzeniu przez

właściwą władzę (art. 7).

2)

Umowę, zawartą zgodnie z przepisami cz. 1, jedna ze stron przedstawia powiatowemu

urzędowi ziemskiemu celem zatwierdzenia. Po złożeniu umowy temu urzędowi, nie może

być ona z woli stron rozwiązana.

3)

Umowy, których zatwierdzenia odmówi właściwa władza (art. 7), uważa się za pozbawione

skutków prawnych z mocy samego prawa.

Właściwa władza (art. 7) odmówi zatwierdzenia umowy, która

a)

dotyczy stosunku, nie objętego ustawą niniejszą, lub zawarta została przez osoby niewłaściwe,

b)

powoduje szachownicę gruntów, której możnaby uniknąć przez zastosowanie postanowień

art. 19.

1)

Postępowanie przymusowe zaczyna się z chwilą wniesienia podania do właściwego powiatowego

urzędu ziemskiego przez dzierżawcę lub właściciela gruntu.

2)

Prawo składania podań gaśnie z dniem 1 października 1933 r.

W toku postępowania przymusowego, a przed uprawomocnieniem się orzeczenia powiatowego

urzędu ziemskiego lub wydaniem orzeczenia przez okręgową komisję ziemską, strony mogą

zawrzeć umowę dobrowolną co do wykupu dzierżawionych gruntów. W razie przedstawienia

powiatowemu urzędowi ziemskiemu lub okręgowej komisji ziemskiej takiej umowy, postępowanie

przymusowe ulega zawieszeniu, a po zatwierdzeniu umowy umarza się.

1)

Ustalona w trybie postępowania przymusowego cena wykupu dzierżawionego gruntu winna

być złożona do depozytu sądu dla wypłacenia komu z prawa należy, stosownie do przepisów

ustawy postępowania cywilnego o podziale funduszów, osiągniętych ze sprzedaży przymusowej

majątku nieruchomego.

2)

Przepisy cz. 1 nie będą stosowane, o ile dotychczasowy właściciel gruntu, podlegającego

wykupowi, przedstawi zgodę wszystkich wierzycieli hipotecznych na wypłacenie mu ceny

wykupu, a także w przypadku, gdy na nieruchomości, do której należy grunt nabyty,

niema żadnych obciążeń hipotecznych.

3)

Z chwilą złożenia do depozytu lub wypłaty w myśl cz. 2 całkowitej ceny wykupu, lub

pierwszej jej raty (cz. 2 art. 17), wszelkie dotychczasowe obciążenia hipoteczne i

rzeczowe przechodzą na cenę wykupu, zaś grunt wykupiony jest wolny od dotychczasowych

obciążeń hipotecznych i rzeczowych. Przepis ten nie dotyczy służebności, których pozostawienie

właściwe władze (art. 7) uznają za konieczne ze względów gospodarczych.

4)

Przepisy artykułu niniejszego nie mają zastosowania

a)

jeżeli uprawnionym do otrzymania ceny wykupu jest Skarb Państwa. W tych przypadkach

Skarb Państwa przejmuje wszelkie ciężary i wierzytelności, zaś grunt wykupiony wolny

jest od dotychczasowych obciążeń hipotecznych i rzeczowych;

b)

jeżeli chodzi o obciążenia na rzecz instytucyj kredytu długoterminowego. Instytucje

kredytu długoterminowego obowiązane są na żądanie powiatowego urzędu ziemskiego złożyć

w ciągu jednego miesiąca projekt podziału i segregacji pożyczek, ciążących na nieruchomości,

objętej danem postępowaniem. Pożyczki te będą rozsegregowane pomiędzy częścią, pozostającą

u właściciela, a poszczególnemi działkami, podlegającemi wykupowi na mocy ustawy niniejszej.

Projekt segregacji podlega zatwierdzaniu łącznie z decyzją o wykupie.

1)

Dzierżawcom, którzy nie mają możności uiścić jednorazowo należnej ceny wykupu, bądź

ustalonej w drodze umowy, bądź też w trybie postępowania przymusowego, może być przyznana

pomoc kredytowa na zasadach, stosowanych przy udzielaniu pomocy kredytowej nabywcom

gruntów z parcelacji.

2)

O ile kredyt, przewidziany w cz. 1, nie zostanie przyznany w pełnej wysokości, powiatowy

urząd ziemski może w przypadkach, zasługujących na uwzględnienie, rozłożyć należność

na spłaty najwyżej 10-letnie w ratach półrocznych przy odpowiedniem zabezpieczeniu

hipotecznem na uwłaszczonych gruntach. Do poszczególnych rat ma odpowiednie zastosowanie

art. 16. Wraz z ratami półrocznemi pobierane będą odsetki od zakredytowanej sumy w

wysokości 5%w stosunku rocznym.

1)

Wykonalne orzeczenie właściwe) władzy (art. 7), zatwierdzające umowę stron lub kończące

postępowanie przymusowe, łącznie z dowodem wypłaty (złożenia do depozytu) ceny wykupu,

a w razie przyznania kredytu na zasadzie art. 17 - łącznie z zaświadczeniem urzędu

ziemskiego lub Państwowego Banku Rolnego o przyznaniu kredytu lub o rozłożeniu należności

na raty stanowi tytuł własności do gruntu wykupionego.

2)

Z wnioskiem o dokonanie czynności hipotecznych, wynikających z ustawy niniejszej,

wystąpić może każda ze stron lub właściwy powiatowy urząd ziemski na koszt strony

zainteresowanej.

1)

Grunty dzierżawione, podlegające wykupowi, a tworzące enklawę lub położone w szachownicy

z innemi gruntami właściciela, ulegają zamianie na inne grunty tegoż właściciela,

odpowiadające pod względem wartości rolniczej działkom dzierżawionym.

2)

Działki, na których wzniesione są trwałe budynki, mogą być zamienione na inne tylko

za zgodą dzierżawcy. W tym wypadku przenoszącym zabudowania służy prawo do pomocy

kredytowej narówni z uczestnikami scalenia. Zgody dzierżawcy na zamianę działek nie

wymaga się, o ile właściciel zobowiąże się do pokrycia kosztów przeniesienia budynków

w kwocie, ustalonej przez powiatowy urząd ziemski.

1)

Na wniosek pozwanego rozpatrywanie wytoczonych w sądach spraw o eksmisję z gruntów

dzierżawionych lub wykonywanie prawomocnych wyroków, zapadłych w tych sprawach, ulega

wstrzymaniu, jeżeli przyczyną wypowiedzenia ich nie były wypadki, przewidziane w art.

7, 8 i 8a ustawy z dnia 31 lipca 1924 r. (Dz. U. R. P. Nr 75, poz. 741) w brzmieniu

rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 lutego 1928 r. (Dz. U. R. P.

Nr 22, poz. 195), a stronie pozwanej wyznaczony będzie termin co najmniej 2-miesięczny

do przedłożenia zaświadczenia, przewidzianego w cz. 2. W razie przedłożenia tego zaświadczenia

sprawy ulegają dalszemu wstrzymaniu aż do czasu ukończenia postępowania, przewidzianego

w niniejszej ustawie, poczem, w zależności od wyników tego postępowania, zawisłe w

sądzie sprawy bądź zostaną umorzone, bądź też nadany im będzie dalszy bieg.

2)

Dla celu, określonego w cz. 1, powiatowy urząd ziemski na wniosek dzierżawców wyda

po rozpatrzeniu złożonych przez nich umów lub podań zaświadczenie, stwierdzające,

iż zachodzą warunki, uprawniające petentów do ubiegania się o wykup dzierżawionych

przez nich gruntów. Decyzja co do wydania zaświadczenia winna zapaść w terminie 7-dniowym

od dnia złożenia wniosku.

1)

Za czynności nadzorcze urzędów ziemskich w sprawach, objętych ustawą mniejszą, nie

będą pobierane osobne opłaty.

2)

Koszty, które w myśl ustawy niniejszej winny być pokryte przez strony (art. 10 i 11

i cz. 2 art. 18), będą ściągane w trybie postępowania przymusowego w administracji.

Opłaty w postępowaniu hipotecznem oraz stawki wynagrodzenia, ustalone w taksie dla

pisarzy hipotecznych, za czynności, wynikające z ustawy niniejszej, ulegają obniżeniu

o 50%.

Wszelkie akty, przenoszące prawo własności w wyniku zastosowania ustawy niniejszej,

podlegają opłacie stemplowej na rzecz Skarbu Państwa i opłacie samorządowej w wysokości

25% akichże opłat, stosowanych przy zwykłej aljenacji gruntów.

Upoważnia się Ministra Skarbu do umorzenia zaległości podatkowych z gruntów, podlegających

wykupowi na mocy niniejszej ustawy, a które to zaległości mogły być na skutek zarządzeń

Ministra Skarbu w czasie trwania ochrony drobnych dzierżawców odraczane lub których

pobór byt wstrzymany.

Wykonanie ustawy niniejszej porucza się Ministrowi Reform Rolnych w porozumieniu z

Ministrem Sprawiedliwości i Ministrem Spraw Wewnętrznych.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem ogłoszenia i obowiązuje na całym obszarze

Rzeczypospolitej.