Rozporządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 8 listopada 1930 r. o warunkach technicznych, dotyczących materjałów, używanych do budowy kotłów parowych.

§ 31.

W wypadka'ch, gdy wytrzymałość pewnej typowe'i części k otła nie daje się US.taI:i,Ć rachunkowo, nale' żytę wytrzymałość określić doświackzalnie.

Takim srprawcLzi~anem wyt'TZymał'ości mo'że być

próba wodna przeprowa,cLZ!ona aż do granky od-

kształceń trwałych. NIe dotyczy to części kotłowych

n~towanyc, h.

Ob,liczeniowa moc szwu i stopień bezpieczeństwa.

§ 28.

1) Spół'Clzynn:ilk mo'c y SIZW,U spawane,g o nale;ży

przyjmować równy 0,7 mocy Machy pełne,i, nie,z,a leżnie od urządz,eń wytwórni spawającei j.

Do określenia wysook'Ości ciśnienia wZlględneg'o

należy przyjąć sto pień be,zpieczeńs,twa w stosunku

do gran1cy płynności nie mniejszy ni,ż 2, przy uw,zg lę­

dnieniu wpływu temperabury, ;j ak pr.z-ydę'to w § 1

punkt 5.

2) PTizy 'ohliJcZianiu walczaków ,s pawanych naspawanym spółe.zynni.k

[elży przyjmować w slz,w ie

be~Zipiecz'eństwa = 4,5.

3) ObHc.z,and,e wyt!TlZymałośd

rozciągan:i~ normuje § 1,

walczaków na

714.

ROZPORZĄDZENIE

MINISTRA PRZEMYSŁU I HANDLU

Wyżarzanie,

próba wodna, wysokość ciśnienia próbnego,

odbiór urzędowy.

O warunkach technicznych, dotyczących materjałów,

używanych do budowy kotłów parowych.

§ 29.

1-) rP o spawaniu hlac!h musi nastąpić wyża'l'za­

nie rkoh przy It emperatur,ze ponad 9000 C. Powt,ó rne

wyżarz:anie po próhie wodne.j, wykonanej w war'unka'oh wymien~onyeh niżelj pod 2) nie 'jest wskazane.

2) Próbę wodną wakz aków spawanych należy

wykonać przeld WilliHowal1j.em den lub wydęciem

w płaSlzczu walc,z aków Ijarkichk ol wi,e k otworów, przy

ciśnieniu wywoł'uUącem VI mater:jale naprężenie na

~ozdąganie równe 10,5 kgjmm 2 •

3) Prrzy odbiorze urz.ędowym należy stosować

ogólną 'zasadę" że ur1 zędowy rzecz'oznawca ma prawo być obecnym przy wszy.st kich C'zy,nnościach,

IZwiCl!~anych z wykonaniem walczaków. Do odbiioru

1lJ1'z,ędowego nale.ży, nole u c hybi.ając powyższej zasaoZ!ie, prz,e prowadz'enie próby wodneij i rewiz;ji wewnętrznej po dokonanej próbie, pr.zyczem należy

plrzeprowaoZ1i ć pomiary o dchyleń w średnicach i 'o d

. tworzącej walcz,a'ka, m i'er1z ą c te 'O'siat.nie w ods<tę­

pach około 1000 mm. Celem srl:wierdzenia, czy wskutek PTóby wodneą n1'e na st ą piły trwałe odkształce­

nia, na1eży pr~ed, w czasie i po próbie mierzyć obwody walczaków w odstępach około 1000 mm.

Dna zaciąg~ięte.

§ 30.

Dna zaciCl!gnięie lub ,z a,kuwane

Ks,z)tałt ~Ibl~ż;onydo półkulb.

'zdn:i:a 8 listopada 1930 ~.

pow:i nny mieć

Na podsit awie art. 2 ustawy 'z dnia 31 maia

1921 r. o nadzorze nad kotłąmi pa'r owemi (Dz. U. R .

P. Nr. 50, p,OIZ. 303) w brZimieniu U's,t awy , IZ dnia

6 grudnia 1921 r . (Dz. U. R. 'P. Nr. 108, POIZ. 786) zal'Iządzam co następuje

§ 1. Wprowadza ,slię zawarte w Izałąc'znilku do

ni'I1'iejsze,g o wzporządzenia pl'lZe.pisy, dotyc'zące materiałów, używanych do wyr'o bu kotłów parowych.

§ 2. Wymie:nione w § 1 niniejsizego rOlzporzą­

dzenia przepisy nie mają zarstosQwąnia do budowy ·

K,o.fłów wyslzczególni:onych w § 1 punkty 'a), b), cJ, d)

~ e) Tozpo,rządzenia z dnia 8 listopada 1921 1'. (Dz. U.

R. P. Nr. 103, poz. 744) oraz w § 1 punk,t y a) ri 'b) mzporządzenia 'z dnia 29 paźdrziernika 19.23 r. (Dz. U.

R. P. Nr. 119, poz. 958).

§ 3. RozporządzenIe ninie.js,ze wchodzi w ży­

de w trzy miesiące po ogłOSIzenilu.

Równocześnie tracą moc obowiąlZUjąCą w.s'z'e lMe przepisy. wydane w sprawach unormowanych niniejszem rozpo'l'ządzenie m, a w ,szcze:gÓJlności pierwsze zdanie us,tępu 1 w § 4 ~ ustęp!? w § 23 TO!zrporządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnha 8 listopada 1921 r. w przedmi'ocie prz,e pisów o budowie,

ustawianiu l nadzorze kotłów parowych, używanych

na lą,diZlie (Dz, U~-R. P . Nr. 103. pOIZ. 744) ora,z ustęp 1

w § 3 i pierwsze z,d an ie ustępu 4 w § 24 r ozporz ą­

dzenią Mini,s tra P rzemysłu i Handlu z dn.ia 29 paź­

dz:iernika 1923 r. w. pr.ze,dmiącie budowy, us'lama,-

'fh-,,:,r• ~.-"---"-~-",~,:o--:"--"-:--:""

,, ~

.'- ---_ _ _ _ _

, .""""'''''''''''--'-''''''-_

"

1282

' Dziennik Ustaw. Poz. 714.

Nr. 91.

!

llii.a ,ii dozOTu kotłów parowych na sŁa-tkach (Dz,. U.

R. P. Nr. 119, POIZ ~ 958).

Minister Przemysłu i Handlu: E. Kwiatkowski

§ 33.

l) wytrzymałość na rozciąganie(R) 35 - 45 .

kg/mm',

Grubość śoianek mierzy s,łęna obu ko-dcach

2) przydłużenie (A) - 20% przy wzorcu -dłu­ każdej rury.

gim i 25 % przy WlWrcu krótk~m,

Grubość ścianek TUT kotłowych oblicza się we3) udarność (U) - 9 .kg/cm' PI"zy grubości ścian­ dług nutępu4ąceg,o wzoru

ki ponad 10 mm.

Stal węglowa, użyta n,a zeSlpóTki, wtnnaodpo.

i k + 1,5 mm

wiadać następUljącym warunkom techDicz.ny;m

2~Ó ~

Nr. 9>1.

Dziennik Ustaw. Poz. 714.

w 'którym oznacza

weW1Ilętrzną średni-cę rury w mm.

p - ciśnienie względne (robocze) w atu.

k - naprężenie dopuszczalne - 5 kg/mm!.

Tol,erancję wymiarów grubo,ści ściane,k wolnO'

pr,zyjąć w granicach

a) dla średl1lic

do 50 mm średnicy zewnętrznej ± 0.5 mm

d-

ponad 50 mm do 200 mm

± 1°/0

ponad 200 mm

± t ,50 '0

b) .grubość ścianki rury w tym samym przek't'oiu może wahać się w granicach

± 10 % dla rur do średnicy 133 mm. średn.

'Zewn ę,trz.nej,

± 12% dla ŚTedruicy pO'nad 133 mm.

W pOSlzcze'g ólnych miejscach, na dłu~ośC:i nieprzekraczające~ dwóch średnic rury, dozwolone jest

uchybienie grubości o + 20 %j

c) na"jmniejsza grubość w którymkolwiek przekroru może być mnie'i's.z.a od żądane4 grubości, Illie

więcej jednak rui.ż 10 %.

§ 34.

Zakres DbDW!WZUjących przy odbiorze technicznym rur kotłowych prób. oprócz przewidzianych

w § 30, obejmu1e

a) próbę dśni'enia wodnego (W),

b) próbę rOZlszerzenia (S),

c) próbę wywijania k'ołnierzy (B),

d) próbę spłas,zczetllia (G).

Wzorce z ' rur o długości najmniej 100 mm odcina się z ,rur wyżaiJ"zonych.

grupy 100 rur ~ 'z ,każdej 'Z następnych grup po 100

Slz,tuk po jednej rurze, jak również i od ostatniej gru·

pyzawieraiącej mniei n;iż 100 sztuk.

O dlle która 'z rur nie odpowli e warunkom próby,

należy poddać próbie podw6,jną ilość J'ur z każ,d~

grupy. O He ponowna próba da wyni.k ujemny, na.Ie·

ży rury os-la'teczruie zabrak'ować.

Próbę na rozszerzanie przeprowadza się tylko

na rurach do 140 mm zewnętrz.nej średnicy włącznie

w ten sposób, że sworzeń ,sto,żkowy o długości sto'ż.~

ka nie mnuej,s'zej .l1Ii:ż średnica rury D cyHndryc.z.nem

przedłużeniu w ,g'roUJbS'zym końcu, o,d powiedni,o naomw.iDnym, wb~ja silę na zi..-nno młDtem lub wci'sik a pia':'

są tak głęboko, dopokąd cylindryczne przedłu;żetlie

,stożka nde we,;cLzde w rurę na 30 mm. Na rurie Jlie

poWlinny się pokruz,ać rysy lub pęknięda. ' Średnica

stożka w gTUhSlzym ko,ńcu ,jest lZalewa od gru.bości;

ścianki rury i tak

przy gruhości ścianki do 4 mm włą'cznue poWtin:na wytllosić 1,1 wewn. średn.,

przy grubości ścianki , pon;łd 4 mm włąc:mie powinna wynosić 1,06 wewn. średn.

Przy ruraoo ponad 6. mm grubości roZS'zerzariie

rzapomocą słoŹlka można zastąpić ro'z wa.]cowaniem-.-:"

Próbę wywinięcia kołnierza przeprDwadza saę

na ~urach do 200 mmz,ewnętrzne,j ś,rednicy włącz­

nie. Szerokość wywiniętego kołnierza mi'Crz,o'n a od

zewnętrznej powierzchni rury ma wynDsić

do 55 mm

średnicy zewnętrznej rllTy 1/6 średnicy zewnętrzn::-"~od 56mmdo 100 mm "

"

"l/S"

"

,,101 " "150",,

"

"l/S"

"

,,151 " "200",,

"

,,1/10"

II

Brzegi końca rury, na której ma się ' wyw1jać

kołnierz, należy przed próbą l'Ckko .zaokrąglić. Koł­

§ 35.

Próbę dśn.fenia wodneg'o przeprowadza się na

trzykrotne ciśnienie wz~Jędne (robocze), jednakże nie

przekraCizające ciśnienia. obLiczonegO' według w~o­

!rów

2250 • g

a) dla żelaza P r =

d

1500 • g

b) dla miedzi P r =

d

Z każdej grupy rur, przedstawionych do odMoo("U 1echD'icznego, zestawionej z rur jednego wymiaru,

!przeznacza się 10 % do prób na ciśnienie wodne.

Jeśli choć jedna z rur badanych nie wy1~ma próby, należy w:zliąć do próby jes'z cze 10 ruJ' z tej samej grupy. Jeśli i 'z tej j,l'ości rur jedna rura nie wytrzyma próby. na,leży IZabra'kować całą grupę 100 rw.

nierze należy wywi(jaćO" 900 na ,zimnO'. , ' "

Do próby spłaszczania bierze S1ę odcinki rur

-o długO'ści około 100 mm,Zlg,riiata s:i'ę je w ten .sposób,

aby wewnątrz r'ównoJegłych ścian powstała wolna

przestrzeń o wyso,kościrównej podwójnej grubości

ścianki rury. O ile na ' odcin.kach rur nie powstaną

pęknięcia lub rysy w samym materjale, próbę ia1eży

uważać ·za pomyślną.

.

.,

Rury ścię,gniowe próbie tej nie podlegają.

.

§ 36.

Do próby ro'Zs'zerzema" wyw~jan~a ,kołnierza

I apłaSlZCiZanJ.a p:rzelZ,n acza Slię po 2 rury IZ pierwsze;

§ '38.

Rury 'cechuje się na jednym z ,końców znakiem

wytwórni i godłem r.zeczo.znawcy.

.,

Warszawa,

Drukarnia Patlahvowa.

.-; ~

§ 37.

Próble na lTo'zcią:gan!e pO'dlegają rury 'O średni­

cy I~ewnętrznej ponad 140 mm a grubości ścianki n4e

mtlli ejs.z ej niż 5 mm.

Do próby wydnasi-ę paski w kierunku poprzecz.nym rury, Q dług'ościodpowiedniej dla wZ'orca

dł\ligie~'o. PTóbk~ plTostuje się na gorąco i wyżarza,

poczem p'od~jep't'óbtie.

Tłoczono JE

polecenia Ministra Sprzwiedllwoścl.

Konto czekowe w P. K. O. I\dministracji Dziennika Ustaw N2 30130.

53862 P

Cena 70 gr.

OD ADMINISTRACJI: PreDumerata Dz. U. R. P. wyDosi 8 zł. kwartalnie. Urzędy i Instytucje palistwowe opłac.',

6 d. Pre.umerała winna być opłacana naJpóźniej na 2 tyllodnle przed rozpocZlłciem bidego kwartallL

Reklamacje JE powodu nłeotrzymaDia POlzczell61nych Dumer6w Dz. U. R. P. należy wDosić do właśi:lwycbaii,d6w

pocaloWJch lliezwłocaaie po otrllJaaaaia "ltVlleto kolefIleto

-_era.

•

Dziennik Ustaw. Poz. 713

Nr. 91.

2) Odchylenta w wymiarach ś~ednic dowolnych

poprzec2lnych przekrojów walczaków nie m ogą przekrac,zać ± 0,75 % wymiarów średnicz,amówionych,

j'ednaikż;e nie więce,j niż ± 10 mm.

3) Odchylenia 'o d <tWoll1zące.j w a,Jc'z,a k a , mierzone WIlldłuż całej je,g,o c y1indryc,zn ej cZięści, nie mogą

pTlZekrac1zać ± 0,3 % dlug'ości tej'że częśc i.

4) Odchylen1a gruho ś ci blachy w spawanym

slzw,l e walc,z,alk a od pierwotnej , gmbości blachy nie

mogą p~zlekraC'zać 10 %.

714.

1281

Uwagi ogólne.

Załącznik

Przemysłu

do rozporządzenia Ministra

i Handlu z dnia 8 listopada

1930 r, (poz, 714).

PR Z E,PI SY

o warunkach technicznych, dotyczących materjałów,

używanych do budowy kotłów ~arowych.

I,

dycznemu sprawdzeniu przez rzeczoznawców. Przed

przystąpieniem do badani.a materjałów maszyny winny być także dó,kładni.e sp.rawdz;one.

Wyniki prób winny czynić za':ość wymaganiom

przepi,s ów s:zc:zególowych .

Jeżeli próby dają wyniki nierz.adawalające

z przyczyny wódoczn,ie wadliwego Wiz orca lub z powodu widocznie wyraźnych niewłaściwości vi wY'konywaniJu prób, mo,że lZarówno rzecz:olZ,n awca ja.k i do~

stawca materjału żądać, aby próbki, specjalnie w 't ym

celu nanowo pobrane, po ocechowan:iu ~ch :zo,st.ały

przesłane do powtórnego 'Zlbadania do je,d negoz l:aborato:r jów badawczych, upoważnionych pr.zeiZ Ministra Przemysłu i Handlu. p.owtórna próba będlZlle

uważana ,za 'o,statecizną.

Przepisy ogólne.

§ 5.

,I

§ 1.

Do budowy i naprawy kotłów parowych mogą

być używane następujące materjały

a) żelazoz.lewne '(stal wę,glowa),

b) stal niklowa,

c) miedź.

Za ze'z wolenl,e m Ministra Przemysłu i Handlu

.mogą być używane trukże ~nne rodza.je staH.

§ 2.

Materjały do budowy i ,naprawy kotłÓw parowych winny odpowi:adać warunkom technicznym,

pnzewidzianym w niniejszych przepisach.

W celu s,twierdzenia warunJków techni'c:znych

materjały te podlegają urzędowemu odbiorowi tech.ni,c zinemu. Urzędowy odbiór techniczny polega na

al ;baclaniu technicz.nemmaterjałów,

b) prot-okóla:rnemstwierdzeniu wyni.ków ba, dania techniczneg:o,

'

c) , ocechowaniu . materiałów. Iz:badanyc,h.

§ 3.

Urzędowego odbioru tec,h nicznego , dokonywują

rzecz,o,z.na wcy, upoważnieni pr'ze1z M\~nistra Przemystu i Handlu. Wykaz upoważnionych necz'oz:nawcówogłas~z:a s,ię w "Monitorz,e Polskim".

Urzędowy odbiór techniczny materiałów może

odbywać Isię za 'zg'odą wytwórcy tych matenjałów

w -obrębie jego ~zakładu pr,zemysłowego. W każdym

razie wytwórca materjałów winien być prze'zrzcczoz.n:awcę wezwany do asys't owania przy czynnościlach

odbioru technkzrie,go.

Ws'z elki,e koszty urzędowego odbIoru technicznego obciąża,ją w Itym wypadku Ilabywcę mater,jałów.

' § 4.

Badanie .techniczne materjałów polega na

a) oglę.d:zńJnach 'zewnętrznych materjału,

b) sprawdzaniu wymiarów,

c) pobraniu próbe,k na wzorce,

d) dokonaniu prób mechanicznych.

Prób mechani<:znych mate1'jałów dokon-ywuje

się na ma,s,z ynach, których do,kładność podlega per:jo-

PrÓby mechaniczne materjałów w;,nny być wykonywane w temp'e ra'turach zwyczajnych . na wzorcach, pohranych i prlz ygotowanych 's'i,os'ownie do n~­

niej'S1zyc:h przep'ilsów.

Do próh, ma,iących na celu okreś,len,ie przydłu­

żenlia (A), granicypłynnośd (Q)O'Ta1Z wytr,ży,małośd

na rozdą;ganie (R) używa się w~orców długi.ch . l'Ub

krótkich. D~ugo,ść pomilarowa (L) wZlorców ustala

się wedtug na, stęp'tlijących wlz,o,rów

a) p,r zy wlzrOTca'c:h dł'ugich

L < 10 d - dla pnzekrodów kołowych,

L = 11,3 yF - dla przekrojów innych kształtów;

h) przy wlz,o rcachkrM,kich

L = 5 d - ,d la przekrojów k-ołowych,

L = 5,65 y ~F-- dla przekrojów innych kształtów .

W powyższych wZlorach ozna<:za

L-

długość pomiarową w mm między ,znakami

OIkreślenia iprzydłużen~a,

do

d - śre,dnicę przekróju w mm,

F -:- pt1Zekólj w mm 2•

§ 6.

Pr,zebieg i wyniki badania t~chnicznego

teriał,ów wciąga się doproto,kółu odbiorcz.ego.

ma-

Protokół, odb-iorczy powinien zaw,jerać

a) ,nazwę wytwórni materjału, ' wż, g,lędnie <imię

i nazwisko wytwórcy,

h) rodzClJj ma'terjału , stanowiącego przedm:i,O't

urzędowego · odbioru

,technicznego wraz

·z ,o pisem oraz podanri em il'ości i Vlymiarów,

c) przezna-czenie materjału i oznaczenie nabywcy,

d) amię i na!z wisko upoważnione ~o r,zeczoznawcy, Móry dokonywał odhi,ol'U,

e) uwagi .dotycząceprzeble,g,~ ,i wyników badań

techn-icznyc,h, sto's,o wnie do przep;'s ów ISlZczegółowych,

"

f) orzec.zenie rzeczo'z,nawcy ,s tw,ier.dzające , czy

. :materjał, ,wstał przyjęty lub 'i abra,kowany

wcalości lub częśCi,

Dziennik Ustaw. Poz. 714.

"g) podptsrzecZloznawcy oraz datę !Sporządze­

nia protokółu.

Wprołokóle winno być poza,tem za:znacz1one,

cz.y wytwórca materjałów był 'o becny przy czynnośdaoh odbioru (§ 3). W razie Zlgłoszenia zarzutu,

w ' proto.kóle winna być o tem uczyni'ona WIZJJlianka.

Protokóły odbio:r~ze winny być przechowywani&' przeiznabywców materjałów podle,gających 00Mikowi technicznemu, w przeciągu 5 la't.

, , . _. Odpisy protokółów wydaje S1ię wytwórcy ma~~ri(l.łOw;

"_

§ 7.

__P~epLsy -o 'cechowaniu ma,ter;ałów, podlegaią­

cycili ~ urzędowemu odbiorowi te,c hnicznemu, unormowanesą w części 2,"giej in~niejszych przepisów.

n.:przepisy szczegółowe.

A.

Blachy kotlo~e.

§ 8.

_

Blachy kotłowe winny odpowiadąć waruDlłrom

technicz~ym,które dla każdego rodza.ju blachy pod.aje p oniższała blric a

R

W'ytrzy"

mllłość

na r01.cią-

w

t~nie

Do

-_ obli~

czenia

g/mm"

• K~ -35do42

36

"D" 40 .. 47

"B" 40 .. 52

41 '

42

.8" 48 " 55

50

22

20

Miedt

A

Najmn. przydłużenie w % dla

..

wzorców

Stosunek

I!raniey

płynnośd

~.

' Q do wy-

I

trzvmałości

L=IO d

L=5 d·)

L=lt.3yF L=5,65VF-

26

22

20

24

l Q 000) ,

fEf = 55

31

R

32

26

27

36

Rw%

-

0 ·0

_

Q

=64

-

·u

.....

~o

Ej

.• , E~

O",'CC

"C..ltC

O

13

12

12

h) próba n:ie'obowiązuiąca

1) określenie udarności (Ul.

Próba uda'l'O'ości (Ul oraz stosunek Q : R nie

mogą być .przyczynami zabrlllkowalllia materjał'l1 ba..

daneg,o.

.

§ 10.

Próby meChan'łC'Ztle R, A i Q wymienione w § 9,

wykonywuje się na wz'orcach dł,ug~h lub krótkich,

pobranych według 'z aJsad§ 5.

Do próby M formuje się WlZQJ'1ZeC o długości

ni,e mniejszej n1ż 250 mm -i o s'zerokości 40 mm. Kra ..

wędzie WlZorca winny być nieco ścięte pilnikiem.

Zginanie winno si,ę ocLbywać na zimno zapomoci\

p~asy lub młota. Przy z,ginani'l1 blachy "K" przygię­

,te ramiona mus'zą dosiebie ściśle pr,zylegać, zaś przy

blachach "B" i "D" między przy,gńętemi ramionami

może pozostać (), dstęp równy grubości blachy bada..

nej. Jeżeli wIZorzec był ~ jednej strony ze,s trugany

(§ 12), wówczas winien być zginany w ten sposób,

aby strona nieze,gtTTUgana wypadla po zewnę1rznea

iS'trood-e przegubu.

Dla miedzd. nCli}.e:źy próbę M prz:eprowadzić na

l1Ji,mno 1. .na gorąc,o, przyczem ramiona ~inanego

wzorca powilnny do siebie ściśle przylegać.

. Próba wytrzynulł·ości na zginanie (M) wówczas

U1znClina będzie za zadawalającą, jeżeli na zewnętrznej

stronie przegubu -Zlg·jlętego wzorca nie wY's,tąpią w ma<ł:erjal-e żadne ślady Izłamania lub naderwania.

Próbyudarn'ości (U) winny dać wynJki określone w § 8.

, Blachy miedziane podlega.ją tym samym pró ..

bOm co blachy żelazne.

§ 11.

15

,

K, D i B oznaczrują 3 rodzaj~ 'blach ze stali

0lewnej, a S - blachy 'z i,n nych rodz.a,jów s-laLi.

Próba udarno'ści U oraz stosunek Q/R nie mo!ebyć przyc'zyną z.a brakowania mat!rjału.

U ~· ag-a: - ·) W.zorca -krótkiego używa się- tylko w tych wypadkach, gdy wycięcie próbki dla wzorca dłu­

giego jest niemożliwe.

o*) Udarność odnosi się do wzorca tO • tO • 60 mm

przy karbie o głęboko ś ci do spodu karbu 5 mm,

przy średnicy 1,33 mm .dl" próby na taranie

wahadłowym 10 kgm. (Charpy) i przy odległości

podpór 60 'mm.

_0) Przez Q rozumie się naprężenie, przy któreDS

zaczyna ~ię - zmiana- kierunku-wskazówki lub je;

zatrzymanie przy zwiększającem się odkształ­

cenilL

§ 9.

Zakres prób mechanicznych przy edbiorZle

. blach ,kotłdwych jest następujący

i

a) próby obowi~ujące

,

1) próba Wy>trzymałości na rOl~ciąganie (R),

2) okreś,lle.n_~e pr.zydł·użenia (A)~

3}określenie gran:i1cy płynnośti (Q),

4)pi'óba WYitrzymał,ośd na zgmanie (M);

Blachy wm'Ily być przed pobran'i:em próbek dooraz powinny posiadać powierzchn4e równe, bez skClJZ, uwypukleń, zadziorów, wgłę­

bień ŻUŻlIowych i innych wad. Dopuszczalne są tyi·

k,o nie~naczne brCliki ~wnętrzne.

W razie przedstawienia blachy do odbi,01'u

technkznego prz,e:z wytwórcę, winien onzł-ożyć rze·

czo~nawcy wykaz blach i arkuszy według spustów

p:i~ca hutniczego z olZ.naczeniem numerów blach, na·

leżących doka~d0go spustu, ora'z z podaniem pie.r·

wotnego składu chemicznego każdego spustu.

kładn~:e- wyżarzone

§ 12.

Wymiary powderzchn~ Machy obcięte~ nie mo-gą być mnie,jSlZe od wymiarów podanych w zamów;e·

IO,tu. Pozatem blachy przedstawione do odbioru technttczhego winny posiadać zapas maierjału do wzięcia

IZ I1iieg'o w Ikrierunku poprzecznym i podłużnym do

kierunku walcowania niezbędnej ilości wz,orców do

badania. Jeżeli de odbiooru technicznego jest przed..

stawiany ni'epocięty arkusa: blachy, w:in~en on pasia·

dać zapas ma'ierjału do pobrania dodat'k owych próbek dla badań mechanicznych. Wyniki prób tego

a'l"kuSlza, jako ~ałości będą uznane za miarO'dajne dla

wrSzy.stMch wyciętych z mego blach..

Toleranc.ja ujemna w grubości

przekraczać na'stępujących granic

blach nie może

Pręty powfilnny być

•

•

•

•

•

•

9.9 mm pr:z:y dowolnej ner. - 0.3 mm

10-11.9..

•

•

• -0.4 •

12 i wyte'.

•

• -0.5 •

§ 13.

W,zorce Z bla'c;h kotłowych winny być wycinaD:e w ten spos,ób, aby przedstawiały jakość całej badane;j blachy. Sposób wycięcia wz,orców poz.os,tawia

~ię do Ulznania dostawcy, 1ednakże winien on ustos,owaoĆ się do żądań rzeczoznawcy 'c o do tego, ~ któ(fe~ końca mają być wycięte pas,ki na WZ:OTce.

W ra1Jie potrzeby paSiki na wzorce mQgą być prostowane, j.e.dn.ak tylko Da zimno.

§ 14.

Przed pobraniem próbek blachy winny hyc!

ostemplowane według wskazówek rzeczoznawcy. Takiemi oSamemi zna'kami stemplowemi w1Jnny być oznaczone wycięte pas-kJi blachy, z któryc.h ma·ją być uformowane WIzorce.

W rari,e oddzielenia ostemplowanych uprzedmo

pasków na wzorce przed wyżarzeniem blach, paski

t\' po ich wypvostowaniu mogą być wyżaI1Z:one ale

łącznie z blachą i przy umieszczeniu ioo w tem miejscu przy blasze, ,z którego Izos.tały one wycięte.

.

Miejsca przeznaczone do wydśnięciaznaków

stemplowych powinny być uprzednio oC'zySlZczone do

metalicznego połysku.

Odbi,orowri technic.znemu podlegają pręty o dłu­

gości do 6 meŁrów.

Tolerancja dla średnic żelaza nitowego wynosi

do 18,5 mm średnicy - ± 0,25 mm, powyżej 10,5 mm .

średnicy ± 1,~5%.

§ 18.

Przy odb'i'or'z e 'technicznym pręiów niJtowych

próbk!i na WIZorce pobiera się do prób mechanicznych

w ten sposób, że po podzieleniu całe,j 'P'odlegającej

~badaIlJiu ~}.ości prętów na partje po 100 s,Z1tuk tego

-same,go rodz<lJtu i jednakowych wymia,r ów - bierze

się oZ tych partyj próbki w iLości

5 prętów z pierwszej pa,rti~ i

3 pręty IZ każ.dej następnej partii.

Próbki ie winny być ostempl.owane zna1ciem

!lZec-zoznawcy.

W.zorce doo pr6b mechankznych odcina S1ę

z końców wybranych prętów. Z każde,go pręta może być oddęty jeden wzorzec na ro~ciąganie, je,d en

na Ziginanie 1 dwa na oS<lJdlZan.ie. W'zoTce 'z widocz;nemi wada,mi lZewnętrzll:emi nie powinny być uży;.

wane.

Do prób Daro'Zciąg·ame i n'a określenie przydłużeni'a WIZorce winny być w s't anie pierwotnym.

Gdy mamyna PTobieTcza na to nie zezw a,la , wówczas

Wll:orce mogą być obtocz.one na 'z,imno w celu 'zmnie,j$zenia przekro,ju. Obróbka termiczna jest niedopuNC'zaloa...

§ 15.

Woorce dla próby wytrzymałości na rozoią'!!a;-'

nie (Rl powinny z obu stron posi'adać powierzch~~e

w takim sŁanie, w ja:kirrn blacha wys,d a z wakowan1a.

W'zorce dla prób wY'trzymalości n.a zgina,n ie

(M)

alo isl'e dótyclZą blach o ~ruJbości d~ 20 mm:powinny posiadać powierzchnie .w lakun staIlle,

w Jakim blacha wyszła z walcowarua,

.

b) o ille dotyczą blach o gruboścl pon~d

20 mm _ m~ą być z jednej strony zestrugane. Jednak do grubości nie mn-ie,j:szej o'u 20 ~m, pr .zyczem

przy wykonywaniu prób')' s1.rona o powlerzc;hm pfe~­

'Wotnej powinna wypaść po zewn~trz.n.eJ ctronJJe

przegubu.

..

Pręt, Dlłowe.

§ 16.

NHy w~n.ny być wykonane ze słali węg,J.owe1

o Wytrzymałości n,a rozciągan4,e (R) równe; 34 42 kg/mml i o przydłużeniu (A) co najmniej 25%

przy wrorcach długioh a 30'% W1~orcach krót.kich,

Do łączenia blach miedzianych mogą' być

używane nHy z miedzi, która winoa odp.oWliadać warunkom techIllicznym określ'onym w § 8.

§ 17.

Pręty żela'zM n'a nity powinny mieć poW'ierrchulę czystą, nienaruSoZ'oną, niepoTowatą,

derwań lub jakichkolwiek braków.

bez rys, na-

na oko proste, .o końcac'h

obciętych i wolnych od wgniecenia walców.

cU. blach o grubo 7 •

•

. Nr. 91.

Dziennik Ustaw. Poz. 714.

12S4

fi 19.

PrzyodMor.ze 'technicznym pręt6w mtowych

PTóby

a) próba wytrzymałości na rozciąjganie (R),

b) próba na określeni'e przydłużenia (A),

c) próba wytrzymat.ości na '~ginalllie (M),

d) próba na osadzenie (Z).

Pręty 'o średnicy poniżej 5 mm n.ie podlegafą

próbie na rozci~anie (R).

.

obowiązuią następujące

§ 20.

Pr6by 'Wy'fnymalośd na rozciągan1e (R) i 118

określenie przydłużenia (A). wykonywu;e się SIlo$ownie do przepisów ogólnych.

Próby wytrzymał,ości na zginanie (Ml wyk'o nyWUJie się na zilIllno przy pomocy W'Zlorca odpowiednie;

długośoi, przyczem po zgięciu pręot.a między raml'onami 'Zlgręcia nie powinna pozostać odległość w.iększa

mż 1/5 śTednicy wzorca badanego. Na zewnętrznej

stronie przegubu nie powmny występować żadne

pęknięcia, rysy lub inne wady mai erj ału.

Próby na osadzenie (Z) przeprowadza s~ę przy

pomocy ,dwóc.h wwrców o długośd równelj podwójnej

średn~cy pr·ęła, ustawionych możli'W~e naj.dekładnie.j

pionow·o. Obydwa W'lorce osadza się W temperaturze nitewania ' de 1/3 pierwotne,j ich długości, przyozem w mater,jale wlzorc,ó w nie powinny wys,tępować

rysy ani pęknięcia. Osadzanie w temperałurz.e nie- o

bieskiego żaru jest niedopuszczal.ne. .

Jeżeli próby z danej partji daią wyniki niezadawaJ.a6ące, parl,ja w cdości podlega za.brakowaru.u.

Nr. 91.

Dziennik Ustaw. Poz. 714.

S 21.

Pręty, które wykażą przy próbach wyniki zadawalające, podlegają ocechowaniu przez rzecZIQrtnawcę

przeprowadzającego

odbiór technic.z.ny.

R'z eczozna wca może zarzątUić oce'c howanie wSlZystkich prętów danE1i partji.

1) wytrzymałość 'D a roz.ciąganie (R) 34 - 42

kg/mm 2 ,

2) przydłużenie ...- najmniej 26% przy wzorcu

dłlJi&im 32% . ...- przy WIWl'CU krótk,iIlll.

fi 27.

Kątówki i śdą:~i płaskie próbuje się ja:k blachy

Co Nit,.

k'ofłowe (§§ 9, 10 i 11), drążki o W'szel.ki~hprz.ekro­

j,a ch ...- ja,k p'I'ęty nitowe (§§ 19 i 20) lecz bez próby

fi 22.

osadzenna (Z).

Próhom podle~a 5% ką1ówek w~lędnie 5%

prętów, iednak nri:e mniej niż po 5 sztuk.

Odbiór techrucz.ny gotowych nitów polega n:a

sprawdzeniu wymiarówł

wykonaniu próby na osadzenie i na sporządzeniu

protokółu odbiorczego.

,

Ni1y przygotowane do odbioru powinny być

podzielone według ,gatunków na partje po 1000 s.ztuk

W każdej. Z każ.de,j pariji pobiera się po dwa mty

dla prz.eprowadzenti.a prób tec.b..o.ic:ulyc.h.

oględz~nach zewnęt.rz.nych,

fi 23.

S 28.

Wzorce pobiera się

a) przy ką'ióW1kach, płaskowniJkach, 'Częściach

kotew it. d. o ks'ztałcie płaskim - jak dla

hlach k'otłowych (§ 13).

b) przy drąŻlkach o wszeLk~ch przekrojach ~k dla prę'ww niltowych (§ 1S).

Srednicę n,Ha mierzy się w odJe!!łości 5 mm od

gł6wki.

•

Długość n±ta mierzy się od główlci do końca

trz,ona.

T olerancia dla średnic nitów jest następująca

dla średnic do 20 mm - + 0,3 i "'- 0, l mm

•

" ponad 20 mm - + 0,5 i-O, 1 mm.

Toleran-cja dh.tgości nitów ;est następująca

dla średnic do 20 mm - + 1 mm

~ mm.

•

• ponad 20 mm -

+

S 24.

Pr6bę na osad.zenie (Z) przy badaniutechnicznem nita przeprowadza się w ten sposób, że trz'on

nita o długości r6wnei podwójnej średnky ustawia

się możliwie na.jdokładO'ie~ pionowo i osadza się przy

temperaturze n'itowanna. W:wrzec powinien dać się

i()sadZl~ co nai.mn,jej do 1/3 pierwotne.j swei długości1

nie wy.ka,zuiąc żadnych pęknięć ani rys w materiale.

Nit po zaha rtowaniu powinien dać a.ię osad2liQ

do 3/5 swej tllugośc.i.

.

§ 25.

JeśH próby 'Z danej partji, przeprowadzone na..

letyde, dalą wyn,j,koi nlez.a.dawaJające, cala part.j.a

podlega ubrakowam

D.

Kłłt6wkl, 'c:ięti. waby, Asp6rJd Ił. ..

S 26.

§ 29.

Jeśli próby dadzą wyniki :zadawalające, r.zeczO-;

.znawca cecohu1e materiał wedł,ug zasad podanych

'w. S 21 dla prętów ' nitowych.

Rury_

E.

§ 30.

Opłomklj oŚ pJ.omieniów1ki" rU'ry do przegrzewac'z y i wogóle rury wodne i parowe, które tWO.fZl\

składową c:zęść kotła parowego, mogą być wykonane tyVko ze stali ,zlewne.j i z materjałów, które odpowiada,ją w rurach gotowych następującym warunkom technicznym dla rur s1alowych

wytr.zymałość na rozci~anie (R) nie powinna

być mniejszą niż 35 kg/mm',

przydłużenie winno wynosić co najmniej 20%

dla wzorca długiego.

§ 31.

Przy odbf.orze technicznym rur ba.daniu podle~

Ia~ wNY5ikie rury.

I 32.

Rury ' przeznaozone do odbioru technjczn~~o

winny być proste, posiadać tądane wymiary. o powierz-chni 'zewnętrznej i wewnętrzneiczystej, . gład­

k~eti j nieuSl~kodz'onei , bez śladów spawań ].ub zawal·

cowanych fałd. Drobne wypukłości i wj1niecenia,

a ta,kże płyt,kieniezbyt grube rysy, poc,hodzące

IZ · wgniecenia żużla, wlZ,ględnlie powstałe przy cią,gnie­

n:iu, nie mo.gą ,być przyczyną .zabrakowania rur.

Sb1 wę:glowa, ufyta na kąt6wki, ściąt!i, śruby

i t. d. winna odpowiadać następującym warunkom

technicznym