Rozporządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 8 listopada 1930 r. w sprawie przepisów o budowie kotłów parowych.

§ 1. Wprowadza się zawarte wzałączni.kudo PRZEPISY o' BUDOWIE KOTŁÓW PAROWYCH.

niniejszego rO'zporządz.enia przepisy Q budowi.e ko- ", '

R 'O Z d oz i a ł I.

tł6w parowych.

§ 2. Wymien~one w § t pl'lZepi.sy nie mają zastO'sowania dO' budowy kotłów, wyszczególnionych

w ~ 1 .pulllkty a), b), c), dl i e) rozporządzenia z dnia

8 hstopada 1921 r. (Dz. U. R. P. Nr. 103, pOlZ. 744)

oraz w § l punkty a) i b) 'l'O'zpor,ządlZen,ia z dnia

29 października 1923 r.

(Dz. U. R. P. Nr. 119,

poz. 958).

§ 3. Ro.zpoTządze'lli,e nin,i e,j sze wchod'z i vi życie

VI trzy miesiące pO' ogłoszeniu.

Równocześnie tracą moc obowi~jącą wszelkie przep:isy, Wydane w ,gprawach unormO'wanyoonini'e js'z em rozporządzenrem a w szcze~ólri,pści §6 oraz

§ 23 ust. 6 rozporządzeni.a Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 8 I'istopada 192! r. w przedmiQci-e pr,zepis6w D budowie, u's~awianiu i dozor.zel koHów pa~

~

"'..';;

Obliczenie grubości ściane,k walczaków o ciśmemu

welwnętrznem.

§ 1.

t

Grubość

Machy 'wa.lczaka obJiCZl& się !Ze

wzoru

D • p •x

, g = 200. R . z

+c

(1)

W POWyżSlZym WIZ'01'"Ze oznacza

.g -

grubość . blachy w m:r,n,

D - najwięksiZą średnicę wewn·ętr:zną walczaka

w mm,

p - na:jwiększe ciśnienie względne (rO'bocze) vi a,t n.•

R-- wytrzymałość Q'blkzeniową na rozciąganie bl.lchy w kgjmm2 ,

Dziennik Ustaw. Poz. 713.

x = 4,25 przy nitowaniu w łubki dwustronne, O' ~le

-stopień be- zpieczeń:st wał

wytrzymałość w.zględną szwu,

c-stałą.

x-

łubka zewnętr~na jest jednorzędowa,

wnętrzna zaś dWUNędowa,

IZ -

Uw~g-a

Przy wysokich ciśnieniach

hez SIZWU, jeżeli

_ 'x

P

R

lJ

dla walczak6w

li: 10

stosuje się wzór

g ...

O

2

,x

=

100

R

100- 1,732 p

-l·

(2)

2. Obliczeniową wytrzymałDść bierze się z nas1ępu;ącej tahlicy

A

Najmn. przydłużeDo

nie dla wzorców

oblicze·

w%

ni.

R

Wy trzy.

małość

na rozciątanie

W

g/mm'

L_lO d

Lell .l

L-S d',

L_U5

36

26

22

20

32

26

"K" 35-do 42

"O" 40 " 47

"B" 40 " 52

41

42

Miedt

50

20

.. S" 48 .. ss

22

I

y'''

k~mm'

:n

36

Vi'

24

31

-

Stosunek

granicy

płynnosci

Q do Wy·

trzymałości

~:-"

o.

:::lEe

.. u

:::l

__

"O~

}Q.",

-r=58

•

we-

przy nH-o waniu w łubki dwustronne, dwurzędO'we i przy ~ednakowej s-zero,kości łubek,

przy n:i lowaniu w łubki dwustronne, wielO'rzędowe i przy równej lub różnej s'z ero,kości łubek, o ile łubka zewnętrzna posiada

CD najmniej 2 rzędy nitów,

x=4 przy walc;za-kach bez szwu.

Uwaga: Łączenie bl-ach kotła przy pomocy łuhki jednositrO'nnej jest niedozwolone.

4. W walcz.akach kotŁów opłomkowych grubość bJac,hy, w ,której rOiz:tła-czane są rury, obl1cza się

IZ WlZDru (1)" przyczem z po-w odu dodatkO'wych natę·

żeń powstających w brzegach otworów wskutek roztł-aczania rur, jakO' wytrzymałość w1z,g,l-ędną (stopień

osłahien~a blachy) należy ws'taw~ć wartość ,,,z" obJJP.

czoną ze wZlor u

t - (d + 2g + 1)

x=4

z -

R w %

13

12

12

l5

--64 -

U wa Ił a: *) W-zorca krótkiego używa się tylko w tych wy-

padkach, edy wycięcie próbki dla wzorca dłu­

giego jest niemożliwe .

..) Udarność odnosi się do wzorca 10 . 10 . 60 mm,

przy karbie o głębokości do spodu karbu 5 mm,

przy średnicy l . 33 mm, dla pr6by Da taranie

wahadłowym 10 kgm (Charpy).

a**) Przez Q rozumie się naprężenie, przy kt6rem

zaczyna się zmiana kierunku wskaz6wki, lub jej .

zatrzymanie przy zwiękiz·a.jącem się odkształ·

ceniu.

machy ro-dz.aiu "K" o wytrzymalości n-a roz.cią·

ganie 35 - 42 kgj;mm' i przydłużeniu, przy prop-oT'ci'o Illalnym WlllDrcu długim, nie mniej-s um niż 26 % mo~ą być użyte -n a wszystki-e części k<>t.ła i części spawane na gazie wodnym (par. 22).

Blachy rodzaju "D" o wytrzymałośc.i na rózdą­

ganie 40 - 47 kg/mm' i przydłużeniu, pr.zy proporqonalnym wzorcu długim, nie mniejs-zem niż 22 % mogą być użyte na Wszystk1e części wyobl-o ne Lub -tło­

czone, D He nie znajdują się jednak w samej- komorze

paleniska.

.

_

Blachy rodza~u "B" O wytrzymałośd na rozcią­

ganie 40 - 52 kg/mm' i przydłu,żeniu, przy proporcjonalnym Wizorcu dłwgim, nie mniejsiZem niJż 20% mo·gą być użyte na c-zęści koda nie styka,jące się ze

spaILnam1 i nie podle.ga-jące wytłaczaniu.

Blachy l'odz.a~u "S" wykonane z ma'terjału

uS'zlachetnio-n ego Q wytrzymało-ści na rO'2ci~anie

48 - 55 kg/mm' i przydłużeni'u, przy wzorcu długim,

nie mniejszem niż 27 % mogą być użyte na ws.zys-t ki'e części kotła.

3. Stopień be'Z1'ieczeństwa X ,wynosi

x = 4,5 przy spaw8mu na ,zakładkę,

x::::: 5

przy niłtowaniu -na zakładkę,

x = 4,5 przy ni-towaniu W łubki dwustrO'nne, iednorzędDwe,

Nr. 91.

t

W PO'wy:!szym wzorze oznacz_a,

~ -podzi.ał układu rur w mm,

d - 'zewnętrzną średnicę rur Vi mm,

g - grubość ścia,ny rur w mm.

5. Poczynając od ciśnienia 10 atn. dla walczaików spawanych, a od 15 atn. dla walczaków nitowanych,

należy sprawdzić przyjęty stopień

be-zpie-

czeństwa x pr;zez porów,nanie na tężenia ścianek wal..

cza-ka w m ie,j scu najwię,kszegoosłabienia z granicą

płynności materiału obniżającą się ze zwrostem tempera'tury. Stopień bezpiec.zeństwa w stDsunku dO'

granicy płYI1nośd ni:e mote być mniejszy -niż 1,9.

Tempera-turę ścianek

walcUlIka przyjmtije się

połoŻlonych nad komorą

ogniową. nieosł'on:-ętych i pobierających de-

a) przy walcz-a kach

pło przez promieniowa,nie paleni.ska: temperatura ścianek = temperat'urze pary nasyconej + 100· Cj

b) przy wakzakach połotonych w JYierwszy:m

łub drugim przelocie, nieosłO'niętych, lecz

niepobi-cl'aiących ciepła pI'zez promieniowanie paleniska. temperatura ścianek

lełD-

pera-t urze pary -n asyconej + SOO Ci

.

c) przy walczakach położonych w 3·i.m lub dalszym pr_z elocie, bądź też przy walczakach

nieogrzewanych, temperatura śc:iane.k==

temperaturze pary nasyconej.

Przy ciśnieniach wyższyc,h nliż 30 a1m. walcak'i n1'e powinny ,za-sadni-c.zo zJl-a:jdować się w prte- 's trzeni paleniska. W wypadkach zaś, gdy tego. uniknąć ni-e ,podobna, należy zabezpieczyć odpowiednie

części ścian walczaków od bezpośredniego dziala.lIlia ognia odpowi'ednio grubą, og.niotrwałą otuliną.

6. Stała ..-c " wynosi

przy blachach o grubości g ~ 30 mm C" 1

" _

"

Ił

"

g ::> 30 " c-O

=

7. Wyt1'lZY'f1lałość Wlz,!!lędnąszwu ,a"oz:naC<Z'a

wytrzymałość szwu W stosunku do wytrzymałośd

pełnej

blachy.

.

. Nr. 91.

Dziennik Usław. Poz. 713•

a) proZy oblkzenhl szwu nit'o wego wy.znac2la się: wiercone odrazu na żądaną średnicę d. Prz:eh~anie

'o tworów zC'zepnych jest ni'edlQlzwolone.

wytrzymałość na ścięcie nitów

16. Przy ni'Ł-owaniu maS'zynawem wysokaść naZa =

wytrzymałość pełnej blachy

cisku .na nm p-owilnna uWZlględniać właściwości mawytrzymałość najbardziej osłabionego przekroju łerj:ału blachy i nita, aby nie spowodawać odblachy w szwie nitowym

'k,ształceń.

Zb ""

wytrzymałość pełnej blachy

17. NiedozwoI01le jeS'ł rO:Zlgrzewanie bLaoh

'VI celu dopas'a wania Izapomocą pClJlnilków acetV1lenoZb nalety obliczyć dla wszystkich rzędów nitów i prz~­

wych j można je natomiast tym sposabem ciąć pad

jąć przy obliczeniu grubości bla~hy walczaka naJwarullikiem

je,d nak przestr,zegania przepisu § 19 p. 4.

mniejszą wartość ze ZQ i Zb.

Meto,dy obliczenia wart'ości ..(L" .podane są

Uwagi do § 1.

'VI uWClJga-ch do n1nie j's!ze,go paragrafu (patrz "WskaWskazówki do obliczania szwu nitowego.

0ówki do obliczania s'zwu nitowe:go"),

b) przy szwie spawanym na z,akładkę z = 0,7

1. Grubość łubek nie powinna być mnieis'zą

e) pr,z y walczakach bez szwu <Z = 1.

niż 5/S rzeczywistej grubości blach w miejscu znrto" . 8. Naprężenie ścinające nHnie może prze~ro­ . wania. Przy łubkach róż.nej szerokości grubaść

oi'Y'ć 7 kg/mm'. ma ni,tów wykonanyc:h z ma-teqału

nw

Ó wytrzymałości R wię~sze1 niż 38 kg/mm' mo'żna

'.

-- '

.

7

g..

~ gtz na

przyjąć dopuszczalne naprężenie na ścięcie ' R. kg/mmll

3S

Itdzie g.. oznacza grubość łubki wewnętrznej w mm

9. Nrtowanl'e musi być tak wykonane, aby targtz

fi

"

ff

zewnętrznej w mm

cie pooni1ędzy blachami bylo wystarczające do ;zanw -całkowitą ilość przekrojów nitowych na

bezpieczenia szczelnośd szwu ni!Łowego.

dłu!!r ści podziałki t

10. Naprężenie blachy i łubek 'VI ,g,zw1e nił'o­

na -ilość przekrojów nitów dwuciętych na dłu­

W')1Im nie ma,że wżadym prz.ekraiu przeikroc1zyć przygości podziałki t.

jętego slt'ap:oia be, zpieczeństwa.

Metady obliczanta

naprężeń podane są w uwa,g ach d~ nini:ejszego p~­

2. Odstęp pomiędzy rzędami nitów.

ragrafu (patrz "Wskaz'óW1kli ,do obhczanla s,z,Wun1t

towe.go").

~ 2 d, gdy d S; 4

11. Grubość blachy walczaka nie może być

mniejsz.a nilŻ 7 mm. Tytko dla bardzo malych ko,tłów.

t

el ?- 2 d + 0,1. (t - 4 d), gdy d > 4

D. p, sikawek par owyc.h , wa'z ów matorowych . i l . d.

można stosować . blachy o grubaści co najmniej 6 mm.

g'dz'i'e jako t przyjąć nalety wię,kszą wartość podział­

12. machy o wię'kslzej wytrzymał<>ści na rozdą­ ki sąsiednich rzędów n'i tów.

gaD,ile nilŻ 42 kg/mm' ma.g ą być użyte do wy.konania

Odległ<>ść s'kraj.nego szeregu nitów odgórnej

części płaszcza walczaka, g,dy .

krawędzi blachy

a) <>bróbka na <Zimno <>dbę.dzie się zapom-ocą

e ~ J, 5 d

,gtrugania, gryzowania, ,wiercenia. a w ra,z ie

niemożności stosowan1a innej obróbki3. Obllczenła wytrzymałości względnej.

-l

ta.kże~apomocą śdnania ręcz,neg<>,

b) przy obróbce na g<>rąco materjałjest rozgrzany do k<>loru jasno-ozerwonego.

. 13. Przy połączeniu bl.ac,h <> .niejednakowej groboki zaporo'ocą łubek, zestrugiwanie wz.ględn:ie gry- ,

zowanie k.ońca grubsze:; blachy WlZiględnie łubki zewnętrzmej pawinno być bk uskU'tec.Zinlone. aby przekrój 7JInieniał się stopn~owo po linjji prosŁe,j lub

kr,zywej.

14. Podginanie blach j łubek o grubości

:> 10 mm pawinno być uskuteczni,o ne na prasie.

Pod!!i:nani1ezapomo'cą uderzeń mł'atka blach

grubości :> 10 mm jest n~e,d'Ozwoll<>·ne. P.odgi1ęde mus,i

być W)'Ikonane dokładnie na żądanyprom:eń.

15. Otwory ,n a niif.y powinny być wiercone po

Zj<5ięciu i &pr.·ęciu bIach, równocześnie pr:ze1z ws.zyst,k:fe połączane blac,hy. Przy blachach 'a grubaści do

20 mm pozwrula się końce ich, krl.óre p<> zwiuię'ciu

będą pałoż'one na zewnęłrz;nej stronie koHa" wiercić w stanie pros·tym do ' średnicy, nie wię.ksze.j niż

dl = d - 4 mm. Kańce blach, które pozwi,oięciu

leżą na wewnętrznej ,s trani'e walcz,a ka wier<:;i się po

~g.ięciu i spięciu bLach pirzeozotwlOry poprz.eduio wy-

°

Oznaczenia

g - grubość blachv w mm.

,g.. - grubość łubki zewnęlrzl'lej w mm,

g/w d -

'

fi

II

wewnętrznej 'w mm,

średnica otworu nitowego w mm.

- po<fzialka całego szwu nitowego w mm,

tli l •. "ta, i t. d. podziałka nitów w rzędzie

l. 2, 3 i t. d. licząc od zewnątrz.

~

- naprężenie nita na ścinanie w kg/mm2,

średnie w obrębie podziałki t,

~1t 'tlh 'ta - i t. d. takie~ naprężenie nitów w rzędach

l, 2, 3 i t. d.

o

- średnie naprężenie na roiciąganie blach

w ' kg/mm 2

CJ lo 0a. 0a - i t. d. takież naprężenie blachy w rzędzie

l. 2, 3 i t. d.

b

- spółczynnik dla nitów jednociętych b - l

"

fi

fi

dwuciętych b = 2

D

- ilość przekrojów nitowych pracujących na

ścięcie w obrębie podziałki t.

nl. n., na. i t. d. i1aść przekrojów niŁowych w rzę·

dzie l, 2, 3 i Ł. d.

t

l

I

-

-

l

,

1266

Nr. 91. .

Dziennik Ustaw. Poz. 713.

WyŁrzymałość WIlJględnanitów

d2_

7t . ' t

n. _

t

dwustr.

't < 5,5 kg/mm 2 dla tr6jrzędowegonitowania w łubki

4

zD -

dwustr.

g. t. a

hl blachy

Wytrzymał~ć -względna blachy

a} przy nitowaniu ,na :zakł.adkę lrub w łubki

o jedna,kowej Slzeroko'ści i tem samem rozstawieniu

nitów w każdym rz·ędzie (np. rys 1 - 6) najmniejszą wytl1Zymałość W'zględną blachy ohlicza się dla

. rzędu .zewnętrzneg.o z wzoru

t-d

z = -tbl Pl"lZ)' ni'towaniu, w Mórem łubki są jednakowej lub różnej SlZerokoścl.. oralZ po&iatka nitów

w rzę,dzie zewnętrznym jest dwa ra.zy więklSlZa niż

podZli'ałka nrŁów w rzędach wewnętrznych (np. ryso.

'1 - 9) najmni,ejs.zą wytrzymałość wz.~lędną dla drugiego l1Zędu, lWcz.ąc od z-ewnątrtz, 'oblicz.a się z W1Z0il"U

da ._.

7t

h • __

'tl

t-2d +

4

.

z=

t

g.t.o

c) przy nHowaniu wielorzędowem w łubki

o jednakowej lub różnej szerokości łubek, przy ktarem podztiałka nHów w poszczegól,n ych l1Zędach jest

różną [np. rys. 10) wytrzymałość wZ!ględną we

wszystkich rzędach nitów oblicza się

.

w rzędzle I .

w rzędzle II -

zt ==

< 5,75 kg/mm 2 dla dwurzędOwego nitowania w łubki

Zl

= t I -t d

· I

D.p - t 1

w rzę dzle al == 200 (g-c) • t 1 - d

łt

D.p

tli

w rzędzie II (J1I

= 200lg-c) . łt-d -

1;"'

CI

t,

ta

7t • dl

-t;. b. - 4 -· ·'t1l

(g - c) • lta ~ dl

Przy obliczeniu wytrzymałości ~ględnej i n'a~

przy;mujemy

t! : 1: a : 'ta == w granicach od 1: 1 : 1 do7: 6: 5,

przyczem 1: t nie może przekroczyć 7 kg/mm\anaprę­

żerne średnie nie może przekroczyć w,artości · wyżej

podanych.

'

alt a:b 03 i t. d. każde z tych naprężeń tozcią-

prężeń w blasze

gających nie może przekroczyć 1!..

x przyjętych do obU- _

czen.a.

ll

łt

d

• 7t .~

-.b.

__

d

+

t1

4

Q.t,.a

w rzędzie III -

!!I •b .dll • 11: • ~

ta - d + t 1

4

' Za = - .

ta

g.Łs.o

i z obliczonych przyjmuje się najmniejszą.

..

Spra wdzanie ,naprężeń w szwie nitowym

a) nity

Naprężenie w nrtach sprawdza się, obliC'ując n'api'ę­

żenie średnie, t. j. przyjmując jednakowenapręie­

'l1ia nitów we ws'z ystkiah rzędach, wówcj:as

Rys. 2.

R~.. 1.

D •p .t

gdzie

1:< 7,0 kg/mm 2 dla jednorzędowego nitowania na

zakładkę

1:< 6,5 kg/mm 2 dla

dwurzędowego

nitowania na

zakładkę

t< 6,0 kg/mm 2 dla tr6jrzędowego nitowania _ na

zakładkę

t .:::: - 6,0

kR/mm 2 dla jednorzędowego nitowania w

lubki clwustr.

1t.dll

D.p

ta

t;".b.~.-.~200 (g-c)' ta-d - (g-eJ. [ta-'-d) "

1

łt -

·4·'t1

(g-c) .lis-d)

ta

d i ITI

w rzę. z e

°a

b 1t.d.

Rys. l.

. ' I,

"' ~'

,'

Nr. 91

Dziennik Ustaw. Poz. 713.

. 1267

---- -------------------------------------------------------

Rys. 4.

Rys. 7.

Rys. 5•

.

----- --

Rys. 8.

,

,!

Rys. 6.

· l

Dziennik Ust aw, Poz . . 713.

Nr. 91.

Rys. 9.

Rys. 10.

R o z d 7J i at II.

Obliczenie grubości ścian płomie.nic podlegających

ciśnieniu zewnętrznemu,

Przepiąy

ogólne.

Gruboś~ ściany płomienic gładkich j fa:row(lnych nie p owli.nna być mniejs'zą lTI'bż 7 mm. Tylko dla

bardzo małych kotłów (np. sikawek pożarowych, wozów m o1orowych 1. ,t. p.) ,są dOP'Qs.zczalne bJ,a'o oy grubości .nie mniejszej niż 6 mm.

§ 3...

§ .2..

Szwy p o dłużne n ależy u m ies1zczać w t ern mi.ejscu płom : enic, w któr em podlega łybynaj m n.: e j,s:z e ­

mu dział'aui u spalin i naii1l!nlejszym n a p rężeniom pod

wpływem ciepła.

Płomienice gładkie

i usztywnione.

1. Grub ość blachy 'QhH'c,z:a się z WIZom

g

p-D

2400 -

(-.

a.l)

1 + li 1 + P • (1,+ D) + 2 mm. (3)

[)~iennik Usław.

Nr. 91.

PQZ. 713,

1269

K. . 1 ,~_ •

W powyższym wzorzeo'z nacza

blachy w mm,

D - wewnętrZJną ś redn:cę cylindrycznej płomienicy,

a przy rurach sloŻJkowych średnią średnicę wewn ętrzną w mm,

p - największe ciśnienie watn.,

g- ,grubość

a-

spółczynn~k,

ł-

dlupość rury płlomienhlOwej w

na jwię-kszą odległość między

mm, względn:ie

odpowiedniemi

u s,z'tywni e niami

Spółczynnik "a" należy przyjmować

Dla płomie­

nic poziomych (leżą­

cych)

a = 100 dla płomienic ze szwem podłużnym nitowanym na zakładkę,

.

a = 80 dl a płomienic ze szwem pod'użnym 's pawanym na zakładkę, ktorych odchylenie od

kształtu kołowego nje przekracza 1% średnicy zamówionej.

dla płomienic ze szwem podłużnym nitowanym na za-

Dla płomie­

nic pion 0wych (stojących)

W tym W1zorz,e oznacza,

grubość hl.aohy w mm,

D - najmniejszą wąwnętr~ną średnkę it'ąry płowe­

ni(lQwejfaJow~nelj w Illlm,

p -... I1ajwięk s ze ciśnienie wz,ględne w atn.

Gładkie koti;:;e plomienic falowanych o śred­

nich długościach nil'! przekracza,jących 250 mm, miel'IzGllych od ko,ńca f~li do środka szwu nitowe,go, nie

podleg. ają 'o hlicz'eniu ,pr.zy;ję!emu dla p:ło':mieni,c gład­

g-

kich.

Grubość bla'ip.y ptomięnic z fal'ą.1l1i (rys. 21)

obl.icza, się jak dla płomienic usztywnionych z wzoru (3)., gdzie I jest Drujw1ęrk'sizą odległością pomiędzy

falami.

Rys. 11.

kładkę,

dla płomienic ze szwem podłużnym spawanym na zakładkę, których odchylenie od

kształtu koło,wego nie prZekracza 1% średnicy zainówi()<p

nej.

Jako usztywnieni'a odp'ow'iednie, opróc~ ścian

Rys. 12,

C!zoł,owycp' i śóan sitowych mogą być uważane kon-

strukcje, ws,k azane na rys . 11 ~ 15.

Wylkonanie wedtulg rys. 12, 13 1 14 ,d()pus~cza

si'ę pod warunk!i'em, że Wyso.kość wyoblenia "w" wyniesie nLe mniejn i!ż 50 mm, a wy.kQnanie według

lfyS. 15 pod warunkiem, że odległ oś ci pom+ęd;!:;y niłiami nie przekraQzają 150 mm, a odle,g~ość pomiędzy

kątówką a blaClhą nie Ij est mnie.j:sza ni;i 25 mm.

2. Ob\k:zeniową dł'Ug'ość "II " ()ddtlik{)w rur.

pl'Izedętych

poprzecz:neml

hoćcami

wodnem1

(rys. 16) należy przyjrn'ować ,jak następuje

dla odcinka a: 1 = 11 + 0,5. '12, jeżelli hje,s{ wi'ęk,s:zym

.o,dcirnki'e m,

dla odcirruka b: 1 = h + .J2., /jeżeli odciJlek l, jest więk­

s:zy niż 13, w przeciwnym razie zamiast h, nalety wsbw ić do wz,oru la.

3. Jeżel[ ze W1z,g'\ędu na wie~kość, rodzaj umoc owan'ia , miejsce przen~kania płomienicy przez kró,ciec poprzeowy i t. p. po~stają wątpliwości, C7.y

ikróci'e c dosJateclzn': e USlztywni.a, zaleca się PT?yiąć

.dla l cał:k'owi, tą d~u;gość, t. j,.nie uwz'.~lędniać wcale

Rys. 13.

Rys. 14

us2lt'ywnirll!jącego dJz;vałania kroćca popr.z~cUle,g{).

§4.

Płomienice

falowane,wedlue ustrojów (rys. 17 .... 20) .

.

L Grub o ść blachy obUcza 'si ę 'z wzoru

p.O

g = 1200 ' +2 mm • • • (4)

.,

Rys. b.

Nr. 1:)1.

Dziennik Ustaw. Poz. 713.

--

,: ,',,'

Rys. 17;

Rys. 16.

.-- ': .

Mor/san

'Purves

Rys. J8.

Rys. 19.

Rys. 20.

lhs. 21.

Rozdział

III.

ObUczenie grubości ścian płaskich.

Ściany płaskie.

,"

".

c = 0,0135:"'- jeżeli 'ścianyuszływnione,' . ,j ak VI ustę­

pie poprzednim, ,ni,e styk'a.ją ' się , '~e

spalinami,

c ~ 0,014 - przy śdal'1ach usztywnionych rurami

ści<\lgowemi.

§ 5.

1. Przy ściągach i zespórkach rozłożonych

równomiern ie stosuje sięWlzór

g= c V p . (a 2 + b 2J

W tym wzorze o'z;uacza

r

• (5)

'g- ,grubość blachy w mm,

p ........ najwięks:zeciśnienie względne ..w atn,

2. Przy ści.a.nach nie st)'lkających s.ię 'z ogni e,m ,

k1tórych śdągi mają , nakrętk~ i po·dkładki pr.zy.nitowane do blach, należy we wzorze (5) przyjąć

c

0,013- ,jeżeli średn~ca z.ew:nęti.zne.j na.kła,dki

w~macD1'aJącej wynosi 2/5 odle:głośd

między ·o,s iami ści~gów, a grubość na-

=

kładki 2/3 grubości ściany pł'a.ski.e~"

c = 0,012 - jeżeli średnic.a ,zewnęt;znei nakładki

a -odleig~ość międ:zy zespórkami, ściągami lub rurW!Z'macnia~ące-i wyno,si 3/5 odległości

.' karni ściąg'owemi w jednym rzędzie w rp;m,

między ors iami ścią,gów, a. ,grubość nab - odległość międ,zy rzędami z,e spórek, ściągów lub

kładki 5,6 grupości ściany płas!kiej,

rmek ściaJgow:ych w mm,

c = 0,011 ....... ieżeIi średnica zewnętrznej nakładki

c - spółczynnik.

Wlzmacniającej

wynosi 4/5 odległ'ości

Spółczynnik c przymuje się: ,

mi'ędzy osiami ' ściągów, a grubo'ść nakł.adki równa się grubości ścianki.

c = 0,017 - pmy ohl1'c'z an:i'll ścian, w ,których zespórki lub ściągi .są ' W'hęcone i ro-z.ni~

3. Jeże.Ji ~ciany plaske s-lyka;ją się z i'e dne;

towane i które s·tykają się ze spalina- strony ze spalinami . a z dmgi.ej strony z parą, to

mi i w.odą,

"

,

, w tym "rypa,d kl': gdy nie są one odgrodlZ,o,ne 'o d be'zc = 0,015 -.-:.. 'j ,eżeH ściany usztywn16ne:, 'ra,k powyżej., pośr,edniego działania ' płomienia blachami ochron.nenie stykają się ize s paJinamj"

mi,gmbosć ich powinna być o l / lO większą, niż wyc 0,0155 - plizyobM.czeniu ścian, w k,tóre wkrę- pada z powyż~z'ego obl1czenira.

.

cone są zespórki lub ściągi, mające na4. Przy ściągac.h rozłoż'b, nych nierównomiemie,

zewną>trz nakrętki lub toczone ' głów­

jark ·t.o ws,k a,zuje rys. 22

.

"

Ik;i i które s{ykają się iZ-e spaLinami

~ = c. 1/2 • (dl + d 2 ) Vp .

(6)

i wod~

=

\

~

..

Nr. 91.

Dziennik Ustaw. Poz. 713.

a spółczynnik "c" należy brać w z,ależnośd od rodza1ju us'z tywnienia z powyżej podanych punktów 1

lub 2 niniejszego para,gl'afu.

.

Odle, głość z,ewnę,txznycJJ ,s;zereg.ów zespórek

bocznyc1h ścian komory ,palen: ,kowej od osi wyobleń

ściany s::towe.j, w:z iglę,dn.ie " drz,w~cZik()wei nie może

przekroczyć podziałki poniiędzy' zes!Jórkami. To samo dotyczy odległości ko-łw : sklepfenia do osi wyo, bIeń tychże ścian. Je.żeli 'cz:ęŚć blachy usztywniona

jest przy pomocy ściągów ,s posobami odpowi.ada.jące­

mi dwum lub więcej z powyższych warunków, to

jak,o obli<czeniową wartość "c" na,leży przyjąć wartość na,j';VYższą.

.

S. Jeżeli ściany nie 'z,naid1lJją się w pierws:z ym

ogniu i wIzmocnione są llapomocą , prz:ynH.owanych

na,kł.adek, można

gmbość

oblierzeniową zmniejs!zyć

o 12~ %, o ile grubo·Ść nakładek wzmacniających

wynosi co n8ijmniej 2/3 grubościobliclzeniowej śda­

ny i o ill.e nakładki te są .droh~,z,e znitowane ;ze ścia­

nami płaskiemi.

:;. 6. Śdany prostoką:tne, przymocowane na ohwodzie (np. rys. 23 i 24) oblicza się według wzoru

g = 0,053. b. •

.

I [ p

V k. 1 + (

r]..

(7)

w którym o,z'nacz,a

g-grubość ścianki w mm,

a~ więks,zy ho,k pr'osłoką, ta

w mm, '

b - mniejszy bok prostokąta w mm,

p-największe ciśnieni.e względ.ne watn,

~

-::- !

dopuszczalne

najwy-

7. Gruhość ścian plaskich dostatecznie wzmocnionych nie z,e's pórkami ,l ub ściągami podłużnemi,

lecz Ikotwami (narożnęmi) lub w in ny sposób, obl~­

· óza się według wz,oru

~=0,017 . d VP.

(S)

niema dowodów, że dopus'z czalna jest mnie,jsza

g~ubość ściany.

W tym wz'o rze ozn.a,c za: . '

gp-

grubość śdany w mm,

nalwiększe

dopuszczal:ne

dśnienie

wlzględne

. vi atn,

d-

średnicę ' najwi ększego ' koła,

ścianie płaskiej

wyrysowanego na

przez miejsca wzmocnień (por.

10. Ściany miedzi'a ne, wIZmocnione zespór.k ami

i ściągami, powinny po,sia,dać gruhości następu,jące

przy us·~tywIii.enLa' c,h rozmieszclZJonyc,h równomiernie

przy us'Z!tywnieniach 'Toz,mieslz czonych nierownomiernie Uak rys. 22)

. . . . (10)

. Wartość R(wytrzymalość obliczeniową miedzi .

na :mzciąganie) należy przyjąć, 'Zlgodnie z przepisami

technicznemidJa materj ałówdo budowy kotłów,

równą 22 kg/mm"; warto'ść "c" nale,ży przy:jmować

w 'zależności od rodzaju usztywnienia i Sltosowni.e do

przepisów § 5 pp. 1 i 2.

11. Dennice płaskie wyohlone bez uSlZJtyWll1ień,

podlegające ci:śnieniu wew,nęiŁrolnemu (rys. 29) ·oblic,z a się według W1ZIoru

]i; [d-rw. (1 . + 2.drw )] . . (11)

lub

-

g

P = 960O.

d -

2

(12)

. rw

rw. ( 1, + 2

d

I gdzie

g - grubość blachy w mm,

p -::- największe dopuszczalne clSTI1enie w atn,

rw - wewnętr.z.ny promi~ń wyoblenia w mm,

d - wewnęt.rz,na średnica dna w mm,

R - óhliczeniowa wytrzymałość na rozcią;gan:ie

w kg/mm".

Wewnętrzny promień wyoblenia "rw" płaskiej

dennicy ni:emoże być mniejszy ni,ż 2,5 krotna . g:rubość blachy. '

Uwa.g a: P'owyższy warune,k nie s'Łosuje się do ścian

,

t sitowych.

rYls. 25- 28).

J~zeli niema danych co do proin1enia wyoblenia ścian czdowych, t,o w obliczeniu należy przyjmować rw = g .

. . , 8. I(;olnierz lub usztywnienie wykroju·właizo­

-.~egq UW8,żać należy za' wyrównan ie osła:bieni'abla­

.cby przezo-Łwór, w żadnym ~a,z-ie z.a .us:z!tywrtienie

ściany.

. .

.

9. Powyższe wadoś'cio' dnoHą się do ścian ze

sbIri zlewne,j . Jeżeli używa się b 'ac h ze stali z.lc wnej

Q

wytr.zymało,ści od 40 do 52 k,g{mm.", f D grubość

(6) li (8) może

-. /36

.

V 42 N 0,925

1

'Ciąganie w kg/min 2 , które można przyjąć

żej = l i 4 obliczeniowej wytrzymałości.

: Q ile

ścianki obHczóna według wrz;orów, (-6),

być 'z mniej'SiZona w stosunku

g = 9S •

naprężenie materjału na roz-

1271

,-{.łt:[

,, . -' /~,'," , ~------~~

..c-+..

.'

,

.\

"

~

I

j

Rys.

n.

Nt. 91.

Of,ietlhik Uttaw. PbZ. 113.

r

.

~

l

r---b~.

t"'1 . .

-n

,

,

.-

. 1- ~D1- D--<

~.

L1..

I

Rys. 25.

Ry •. 23.

-....

Rys. 27.

Rys. 26.

J

.,

Rys. 29.

Rys. 28.

R ·o .z dl d ,a ł IV.

Płaskie skrzynie wocme i komory sekcyjne.

dz!ała.ni·a

ognia

Komory sekcyjne.

Płaskie skrzynie wodne.

ścian

cZ'olowych lZe sClanami

bocmemi może być wykonane bądź przez nHowanie,

bądź przelZ spaw.an~e na galz,ie wodnym lUlbna koksi'e, jednakż'e spawy są niedopuszcz,a lne w dolnej

części kOiIIlory ,p o s't rome 1Z'Wt"6conej do Qgnia.

_

O ile połączenia ,spawan.e wy>kon8.;ne lZJos.tały

n'agruzl'e wodnym lub na koksie, sklI'z.yme pOwaruly

. .-_ być s'tąrannie wytariz one.

_ . ~.

2. Obmur'o wanie kOlt Mw powim.t1o być talde,

::: : :_ ~by dolna tylna. krawędź pl1"z;edni;~ sk~zyni. wod~ej

nie była wys:tawilona na bezpooSrednte dZIałam e ogma,

.oraz aby . ewentualne nieszc'zelności krawędz.i dolne' go pasa dCiwały. się ł.at.wo stwi~r~zit. W.celu za?ezpieczenia dolne) -CZęśCI pt'zedwe')sbzynl wodneJ o,d

ponadto &tosowanie

§ 7.

§ 6. .

1. Połąclzenie

się

zal-eca

ochron.

1.. Komory sekcyijne po~~nny byćwytłaozane

z rur b~ S,ZW'll. Denk,a' komór sekcyjnych pow~nny

bądź 1worzyć iednollHą cal·oŚĆ IZ komorami, bądź te,ż

być

wykonane przez 'z akucie ~zacią,gni-ęcie) o-t w aT'tych końców komór. Kom01'y sekcy>jne po zakuciu

poWlitnnV być wyżarzone.

2. Stos·a wanie k'o mór 's ekcyjnych ·z l1"ur spawa·

nyab 'W kieruIliku podłużnym jest n[edopusZrCzalne .

Roz-cllZiał

Ściany

V.

sitowe kotłów płomieniówkówych.

§ 8.

sJttowych, poł'ożone poza ohrę­

bem pęC7Jków rurowych., 'obli om się wedłu!! lZals ad,

Części ·śdan

Dziennik' Ust~w.PO'z. 713.

Nt. 91.

12'73

wyłuszoC~onych w § S (ściany płask ie). W raz+e potrteby należyte Qzęśd :k~alil sitowych wzmocnić 'Odp,ówieciniema kootwami.

§ 9.

_

1. C:z~§ti śma1\ sH'o wych, p<lło'żone w ' o,bręhfe

p~oZ'ków rurowyoh,ohHcza ,si'ę ,j,ak nas!ępui e

aj Jezeti śc.iany sitowe wżmocni,one sąśc i ą~ami hlh ntrami ś'oiąg>OW'emi, wlkręconemi naz.wój i ·razłIOOczQnemii WiÓwt:zla s grubość ich obEcza si'ę we dł ll&

W1ZOTÓW (5), (6),(9) i (lO).

PQlz,os'tałe rpłom: e ni ó,~...ki .

mo:gą hyć w ,t ym wy:padku r·oztłoczone w gładktcp. ,

otwo'rach cyl~ndryC'z:nych. Dla umożliwie nia praWlidł'Dwe, glQ .rO'~Uoc:z' eńia, pomn,no się s<tosować gru:'-" boś ci ścian sitowych nie mniejsze niż

~mill

= 5 +

d + 2

8 .

• (13)

Rys. 30.

z

Q

Jeżeli śdany s:ill:Q-we wykonane są

ruater,jał1u

wytrzymało,śd 40 47 k,gfmm', iD podane wyżej

Pr,z y obliczaniu obdąiŻeń rur o'brzeżnych należy do,kł'a,dnie ustali!ć siły obciąża~ące pole sckrajne,

grubości ściany sitowej mogą być Izmn.i,eijs~o,ne w s't o-

&unku

v~

Grubość

ścia'n

przyczem można p~zyj ąć, te po1pwę tych sił pr.z . . Jmuje be:zpr>średni,o prZ'yległa ściana k,oHa.

c) Do sprawdzenia naprężeń - gnących (kd

w materjale W obrębie pola abc.de~ghiklm należy posługiwać ,się wZlorem

'

=

0,94

sitowY'ch miedzianych należy

obJJiiczać z wzoru

p

g.,ull = 10 + d+2

5

I

,

"

•

f

•

• • ,

,

(16)

(14)

Wym~ar ".cl" olznacz,azewnętrzną średni'c,ę ptomien,iówlki.

Minwrulny pliZelkró~ most.ka pomiędzy awoma

otwor;ami ro,roweIi11liJi~ może być mnie,jls zy niż

250 mm2 prz,y średnicy płomieniówek 38 mm izwięk­

s,za ,s·j,ę proporc;j'onaJnfe -do Ś'I'edni c płomienióW'e,k do

500 mm' p11Zy średnicy = 100 mm. _

W ścianac,h sitowych miedz:ia.nyc,h na.Jmniej,s lźy

p11zebó:j mostka wynosLć Wliinien 340 mm2 dla d =

38 mm i ,zwięhza ,się proporcjonalnie aż do 850 mm2

,d la d = 75 mm.

h) Jeżeli śdany sit'O'we 'nie są wzmo'c ni,o ne ścią­

gami W1z:~lędn:ie rurami ści'llgowemi, toprzyst,osowanirU dobregO' materjału ,j PTZ;Y dobrem wykonaniu

można uważać. że rury \Są zabe'z pieoz1one od wyciągIlli:ęda !Ze ścian sittowych, jeżeli obciążenie przypadające na ~ede,n centymetr zew,nętr.znego obwodu

rury (rys. 30)

.

We Wlzorz.e tym ,oonacz·a

p - najwyższ,e ciśnienie wZlględne W at n,

d - Izewnętri2::ną ś:re'dnicę r~yw miejscu iZam01:0'w a:nl~a W

'~ '.

mm,

.g - grubośc ś,cd',any sitowe~ w mm,

a --; hokp,o-la-',k wadratowe'g .owmm, łub średni, a arytmetyczna hok,ó w prostokąta wyznaczonego

przelz cZ1teryrury (rys. 30').

a =

op + pq

2

k~ ~ naprr-ęien:ie gnące w małerJ'ale w .k:g/~m'2, kltó-

~eg'o wartość dochodz.oc może do

1

wytrzyrnał,ości

4,5

2. J eżel'i ściana si1tDwa stanowi bok s,krzl)I'Ill

'o,gniowe-j kotła' pł,om-ioeniówkoweg1o, które~ śCiana . gór­

, (15) na (str0l?ow'a') umocowana jest z płaszcz.em k'o,tła zao =

'pomo.cąiŻespórek stropowych lub odpQwiednićh

nie przekncz:a 40 kg dla płomieniówek, roztłoczo­ ścią:gów; wówczas niema po1:r.zeby sprawdzaĆ obcią­

nyc1h ,gładko lub w ro,wkach w 'ołwora'ch cylindryc.z- żenia mi.'ś'cislkanie, wytwarzane w materiale most,ków

nyoh, 'Oraz 50 klg dla. płomieni,ówek rozU'o czonych' inię-dzyrurcywych wskuŁe·k ciśnlen.ia pary -D;asu.fi.tt

w otworach cY'Nn.dryc:zn-y'c,h i odw1niętychod strony S'krzyni ogniowej. Jeżeli n-ałomi:a,stsUfiit skrzyni

ognia. JeżeH TUl'Iki są odW1in~ęte Ina obu końcach, ognt0wejpo.d'trzymywany jest prZeiŻ belki wsparte

obciążenie może być IZwięk,szone do 70, kg. JeżeH - jedn,y'hi.końcem na ścianie sittowej, w-óWiczasgrubość

.', ".

w pęcz.ku rurowym sąsiaduąąz sobą dwa pola 'o nie- . : sciahyiflie.~ mo;że być II1IllieUsząn.iZ

jednaJkowem obciążenil\.l, to średnia w)'lpadkowa

w. t. P

fl obu obciążeń nie pow,innaprzekraczać powy,ts'z.ych . :" , (11)

, g. = ', 200 • ~ ( t - d)'

iranie.

p. płaszczyzna abcdefghiklm

1t.d '

e

Dziennik Ustaw. Poz. 713.

Nr. 91.

------------------------~----

cy D, wewnętrzny :z,aś promlen wyohlenia dennicy

bezwła'Z'owej lub dennicy z - włazem przed wytł:o<:ze­

niem włazu rw -ni'e mniejszy niż O,125D i nie mniej·

&zy niż 5-bo,t na grubóść ści,anrki dennicy g I I otrzymana z niżej podanego obliczenia. (W den;::(;ach n:ckoszykowych, l-ec'z ściśle eliptycznych, ograniczen:a

dotyc:zące promienia wyoble,n iai promieriia wypu-

kłości środkO'wc,j c, zęści ,d ennicy moina odnos,i<ć nie '

d-o promieni wewnętr'znyc.h lecz dO' zewnętrznych).

Uwaga: O ~le grubość śdany dennicy jest więks~a .,

n~ż wypada z obliczenia, rto przy sprawdzaniu warunku

.

I

o...

rw

g>5

bierzemy pod uwa,gę grubość rzeczywrirs:tą.

Otwory

włazowe powinny być wykonane możliwie w środku

dennicy. Wewnętrrzny najmn.ieijslZY promień z'aokią­

glenia wY'Ho·c.z'o negowz:mocnien.ia włazowegO' powinien być nie mriiejsey riiiŻ 25 mm.

----D--r-+-.f----~

Rys. 32

Rys. 31.

We wZ'01',źe tym (rys. 31) oznac:za

IW -długość Slkr.zymi ognio w e,j, mi,er.zoną pomrędzy '

rzewnętrenemi.

stronami denek skrz:yni ognio-

wej w mm,

t p -

g -

d kr -

podziałkę płomieniówek od osi do osi w mm,

najwyższe ciśnienie wz,ględne w ,k g/mm",

grubość ścian,ki sitowe'j w mm,

zewnętr.z.ną śre,dnicę rur gładkich w mm,

dopuszczalne naprężenie na śdskanie w

kg/mm 2 ,

.

kr nie powinno przekracz, ać wartości 9 1/2

k1g/rm'm 2 przy. żela'zle i 6 kg/mm' prozy miedzi.

Obciążenie ś'ciany sitowej prze'z ,s.iły równo,Je~łe do jej powierz,chn:i mo' że nie być bra,n e w rachubę prrzy Ik oHach pł'omi'eniów:kowych typu morskiego,

opalanycrh z ,j ednego ,końca. Na't'omia,gt przy projektowaniu kotłów typu morskiego, opa,J anych z 2-ch

końców oraz koH.ów typu parowo;z owego, których

skr.zynj,e Orgll1,~ owe posia,dają znaczną dług'ość, kontrola na k r jest konlieczna.

Rozd /ział VI.

Dennice wypukłe bez zakotwień.

§ 10.

Wymagania ogól~e.

We"V,nę,trz, ny promień kulistości środkowej czę­

ści dennicy R. powinien być nie większy od średni-

Oz,naczenia

D -

..zewnętrz: na ś,rednic,a obłuczyny dennicy (średn.

Rw -

wewnętr, zny pro'mień : kuHs: tości środkowej czę-

rw p g -

wewnętrzny promień wyoblenia dennicy w mm, .

wewn. walcz,a ka) w mm,

ści dennicy w mm,

ciśni~nie w

atn,

grubość blachy w mm lnie mniejsza niż 7 mm),

~= k - naprężenie clopus,zcrz alne W k~/mm'I

h

-

izewnętf1zna wy;sok'ośćdna

lindryczną),

.

(poza częścią cy-

wysokość k'Ołnie,r.za wł a:z,u ,

-\Zewnętrzny promi'eń kulistości środkowej czę­

ści dna w mm,

hl -

Rz

x

-

c

-

spółczynni!k,

stała.

§ 11.

Dennice narażone na ciśnienie wewnętrzne.

Przy zał.ożeniu, że ks:z:lałt dennicy odpowiada

wymaganiom, g'rubość ściany oblicz,a s i ę

'z w'z,o ru

powy,żD zym

D7~iennik

Nr. 91.

D.z

g

p

R

200

+c

Ustaw. Poz. 713

(18)

Rx -

R

x

g -

..

c

. 1

o:-Z

§ 13.

Przepisy

przejściowe

dla dennic

narAŻonych

na ciśnienie

wewnętrzne.

x

p20q

1275

(19)

Wypukłe dennice do,t ychczasowego typuzna~­

dujące się w ,z apa,s ie i posi,a,dające promień wyoble-

. T w = 30.::nogą

D

bye. stos·o wane aż do wyClz'e rpama

ma

zrapasu i

wytrzy;małość na rozciąganie w k1g/mm' ,

spółc,zy.nn:ilk,k1óregp warto'ść wynosi

g. =

oblic'z ane

p/g.

dotychczaS'owego wzoru

p • R'

k dopuszczaI ne napręzem-a

. ' ma200.

k ' gd'

~le -

x = 3,5 przy denn icach pełnych bez wykrojów,

terjału w k g/mm' , przyczem dla promienia wyoblex = 3,75 przy dennicach z wykrojami, których najwiękSiZY wymiar nie prz.ek~ acza 4 g i o ile pownia rw >

,ki! óry należy uważać za grankę ła­

'stałe z teg'o POWQ,Qu osłabienie nie zostało usugodnego prz.ejścia części cylindryc,znej dennicy

. nięt'e przez odpowiedni'e wzmocn.ienie,

w cz~ść kulistą, dop us;z czalne naprę·żenie k może

x = 4,25· przy dennica'c h z środkowym włazem,

być pr:zy:j ęte do 6,5 kg/mm 2 • W używanyc,h dennix . . :. . 4,5 przy dennicach z bocznym wlazem ,

cach dc tychcz;asowego typu o promieniu krzywvz,ny

c - .sltala:przy dennieach be:z wła,zów 2 mm,

c - przy denni<cachz wł'aiem srodkowym lub bocz.- . Rw = 1,2 do 1,3 D dla mniejszych promieni wyoble nym 3 mm,

ni a, powylŹlsze naprężenie powinno być zmni'ej,s z,one

z - spółClzyn:niJk, ,k tóry ohli.cz,a się w 'zależności od w 1ym stosun!ku do promienia, że dla promienia wywieLkości,

oblenia

h

D

a. = fi z następuJące,go w~oru

rwo

15 należy przyjąć najwyżeł k = 5k,g/mm2

&

0,04

0,08) + 0,4

z = a. (o: -

(20)

Jeżeli Wlzmocnien~· e otworu włalZowego uSlkuteczni6ne ;z,os'tało p~ze;z wytł'oc.zeni.e kołnierza, wówczas wysokość h 1 tego kołnierza, mierz,ona w mm od

zewnętrznej po wie r:z dmi dennicy, powinna być co

najmniej równa

..

h = yg.a

(211

gdzie

g - grubość b1achy,j:aika wypada rz QbHczenia w mm,

a - mnieisza oś otworu w mm.

Przy dużych warto,ściach

S w:ięo przymałych

a

warŁo,śdach "z" nainiebez\piecz~iejszemi mogą się

okazać miejsca' osłabione przez otwory na nity, łączą­

ce dennice ·z płas~,c,zem; mi el,sce to należy sprawdzać

jak pr'zy zwykł)'im ·s zwie poprzecznym.

§ 12.

Dennice narażone na ciŚDienie zewnętrzne.

Grubość ścian wyżarz:onyoh dennic z ' że,l'aza

zlewnego o wytI'lzymałości 36 kgf,mm 2 lub większe;,

obM<>zać ! należy z Wlz;o ru

p . Rz

g = 200. k

.

(22)

. gdziek dla żelaza zlewnego nie może przekrac:zać

6,~ k,g/mm 2 przyczem

g > 0,014 R

(23)

Przyjęta z powyższych ohli'czeń grubość "g"

nie mo'że być mniejsza nilż gruho ść odpowii ednie,j dennicy nar'ażonej na ciśnienie wewnętrz:ne (przy tem

h

samem D i p). '

D

D

rw = 15 do 30

należy pr,zyjąć riajwy~ej ,k = 5 do

=

3,2 kg/mm 2 gdzie k

3,2 kg/mm 2 odpowiada najniż ­

Sol ej dop us z'c zalnej granicy wyoblenia przy oblic,z onej

wytf'zymałości mat erjału K

36 k g/inm" ora,z współ­

czynni ku bezpiec'z e6stwa x = 2,8, koniecznym dla

próby wodnej na podwójne ciśnienie robocze.

Dennice dotyc.h czas owego typu, pas·iadane

w Izapasie i odpowi'adające powyżs:zym pf'zepi,s om

winny być ocechowane przez stowarzys.zeniakoHowe; dennice zaś pozosia,jące w użydu, lecz nie odpowi' adające tym przepisom podlelgaią wzmocnionemu dozor owi iz e strony stowarzyszeń kotłowych .

=

R o 'z d 'z i a ł VII.

Dennice wypukłe z otworami na rury płomienicowe.

§ 14.

G:ubość dna oblicza się ze wzoru

g = p . Rw

200. k

przyc.zem dopuszcz:aLne naprężenie żelaza ~lewnego

może dochoqzić do 7.5 kg/mm' pod warunkiem że

1) płom i enice w k ierunku ich podłużnych osi

będądo s-tatecznie · elastyqne,

2) różn i ca t emperatur pomiędzy plomienicą

a waJ.C'zakiem k o tła b ędzie m o·żl iwi e mała .

Oznaczerii a'

Rw - wewnętrzny promlen kulistości środkowe .j

części dna w mm,

p - ciśnienie w atn,

k - naprężenie dopuszczalne w kg/mm',

g - grubość blac,h y w mm (nie mniejsza niż 7 mm).

R o z d z i a ł. VIII.

Kołpaki parowe.

§ 15.

Płaszcz ko-łp a ka może być

nitowany lubspa-.

wany na gazie wodnym lub koksie.

Dziennik Ustaw~ Poż. 713.

Gruho'ść sClan CZęSCl cylindrycznej oblicz,a się

podług § 1 przy ściana,ch niltowanych i rozdz,. XIV

prz,y ścianach spawanych, przyczem

grubość ścian

kołpaków iZ ,wywiniętym koł,mierzem nie może być

mnie,jlSiza nilż 12 mm. Nilty jednorzędne,go ni1'o-wania

Lub n~ty wewnę'tr.zne dwurz.ędne, łączące o-brzeże

kołpaka z walc,z,a kiem, nie mogą le ż eć ·naosi kO'tł.a.

Szew nirtowy lub spawany cylindrycznej CZęSCI

k o łpaka nie pow, in~en się znajdo-wać w. płas, zczyźuie

osi koda.

Wypus-ty i ,kolana ptlz-yrui-towane - umieslźcz,o­

ue ;na kołpa:ku, powinn y być kute lub staliwne

Kolana przy ciśnieniach do 10 atn i 150 mm

średnicy mogą być że ,1iwne, o ile_ są pr.zykręco.ne do

wyipustów.

Wykroje pod kołpakami - z pełnemi denniJcami, powinny mieć wymiary dające mo,iność rew~ZIi'i

całego wnętrz.a kołpaka.

k-

Nr. 91.

wnętrznego krańca otworu na ŚI ubę

od wolnego otworu

lOapręż~nie ma'terj,ału w kg/mm2•

k = 1,27 .

!)

o.

(25)

Średnicę Tdzenia śr,u.by nale,ży obliczać z wzoru

d = c . VP~ + 5 mm .

(26)

W 't ym wzor,z,e przyjmować .należy

al c = 0,45 pr~y oblic,z aniu dobrze wykonanych śruh,

dobfiZeobrobionych

stosowan~u

powierzchni i za(elastycznego)

mię,kkiego

sz.c z.eHwa ,

dowody, że mater,jał użyty na

śruby odpowi,a da wymaganiom niaterjafu na nHy koHowe,

c) c = 0,55 je'żeJ,i wykonanie śTub ,n ie zupełnie odpowiada warurukom po,d al.

.

Powyż s.zy W1zór daje .dla śrub z gwintem

Whiltworth'a następują'ce wartości

b} c = 0,4

je ż eH są

Wykroje powinny być wlZmocnilo,n e - podług

. waruhlków podanych w § 19.

Dopuszczalne obciążenie

Powyże:j najniŻlSzego miejsca zetknięcia kołnie­

Średnica

Średnica

Średnica

śruby w kg

r.za kołpaka z pła,StZ'czem koHa, po obu stronach zewnętrznormalna na gwinrdzenia

od wewnątnz kołpaka - powinny być o't wo-r y w pła­

Wartość spółczynnika "c"

cal ang.

mm

tu mm

SZCZIU kotła dlla ścieku wody.

.

0.4

0.45

0.55

Do dennic ko·łpaków pełnych lub ·z właz.ami

stosować nale,ży przepisy § 10 12, .

1/ 2

155

122.5

12.700

9.990

82

Połączenie dennic IZ płas,zcze' ID podlega zasa5/r

15.876

12.918

393

310

208

dom § 1.

.

3/4

15.798

576

729

386

19.051

7/ 8

22.226

18.611

1159

916

613

Włazy powi:nny odpowiadać warunkom poda21.335

1669

1318

883·

25.401

1

nym w§ 19.

2240

1770

28.576

23.929

1185

P /s

Zamkn~ęcie kołpa,ków pokrywami powinno od27. 104

3053

2412

1614

31.751

11/4

powiadać warurukom podanym w p. 9 § 19.

3755

2967

34.926

29.505

1986

13/8

4792

3786

32.680

2535

38.101

1J /2

R o ,z dz i a ł IX.

4377

5539

2930

41.277

34.771

15/8

6785

5361

3589

37.946

44.452

13/4

Śruby i ześrubowania.

]7 /s·)

6192

47.627

40.398

7837

4145

§ 16.

7355

43.575

9308

4922

2

50.802

21/4

57.152

49.020

12111

9569

6406

1. Oblii'c zenie śrub

15857

12528

21/2

8387

63502

55.370

P ...... całkow:ita siła działająca ,n a całą p'owier:zchnlę

15237

19236

10201

69.853

60.558

23/4

w kg,

23947

18923

12667

76.203

66.909

3

PI - siła pr:zypadająca na 1 śrubę w kg,

Dopus'zc'z alne ,obciążenłe zmniejs:z a się 'o 7 % na

. d - średnica nLzenia śruby w mm,

każde 20 0 C powyżei 200 0 C , temper~tlury c,ie'c zy

p - ciśnienie w atmosferach.

w ko,tle (to samo dotyczy także kołmerzy). Sruby

p = 2t •

p gdzie D = średnicy wolne-go otworu sŁa,lowe 'z hartujące:j się ' s;fali są niedorpu1SlZC'zalne.

2. Obliczen ie śrub w kołnierzach pokryw propowiększonego o 2/3 odległości wes,t,O'ką'tnych i owaJnych (rys. 33)

I

n;

Rys. 33.

*)

Wymiaru tego należy unikać.

I

' (

Nr. 91.

iżn

Dziennik Ustaw. Poz. 713.

Przyjmuj ąc

e - na,j.mn:iejszą odległość śruby od śT10dka oiężko'ści

po,krywy prostQk~tne,j lUlb o'w a!l nalj w mm,

• :....... podziabkę śrub (jednakową na całym obwodzi'e)

w mm, oblicza się sHę Pl śruby na.jwięcę,j obcią~

żonej z WZ'O'l'U:,

"

p . t '

2 . 1t • e

.. .

~

wystawia się PTQIstopadłe do tych odcinków. Powierzchnia, ,ógrafiić:zót1a t'i!mi ptostopadłeOli jest po-wierzchnią f (tyś. 34) j

b) w wypadku t'alk,i'ego ·rozmiHżc'ttilia iąld.d~

tllićh Wlzmoćtl.1eń, które budzi wątF'1iwó~ć, jakL\ PQ~

wierl'c, hnię trzeba brać za powierzchnię f, należy

przy:j,l lowac wi~kszĄ pówierzchnię;

(27)

i

3. Dop'llSlzC'zalna średnic,a śrub.

Nie zall eca slj'ę śrub mniejszych niż 5/8"" or<l!Z

o średnicy 1 7/8". Śruby mniejs'z e niż 1/2" są n~edopu­

'sizcz;a lne.

Ro'z dld a ł X.

Ściągi

Rys, 35.

poprzeczne, podłóżne i stropowe, zespórki.

c} ~eżeIi sąsiedn1em wzmocnieniem ,jes-Łzas'ad­

n~C'zy organ kotła np. ściana paleniis ka. płaszcz ko,tła,

pł-omienica i 'Ł. p., to pl'zeprowadza się siz.ereg kół

s-tyciZin'rch do lm,ji wlZ1Ilocnień (np, llinlji osi wyoblenia,

, § 17.

f. Jako dopuszczalne napręże­

nie k r przyjmuje się przy wzmocnienla,c h spawanych z żelazazlewnęgo

łub iZig'r zewne,go

.

. I '

•

•

przy niespawanych wlzmocnilen:~ach

rz żela'z-a i?Jgr,zew:nego

.

.

.

.

przy nffiespawan'rch 'Wlzmocrt:ie,n iac,h

z żela:za 'Z llewnego.

. '. "

.

przy miecłz,i 1anych wIzmocnieniach

i przy temperaturze nie wyżsrzej niż 200'C

przy rUra'ch ścią,gowyoh w pl'lZle,kro~

ju Tdzenia częśd na,gwim-towaneJ ~

iii

3,5 kg!mm2

5

fi

6

4

5,3

,~

linji osi zespórek) i pfizecho,dzących przez środek odpowiedniego ściągu, a powier2Jchnl,a utwo~z'ona przez

łączącą środki tych kół jest powierzc1hnią f (rys. 35).

. 3, Nrujmniej,s zy przekrój płaskiego ściągu, któ~

rego lin:j.a środkowa nl,e jest równoległa do osi kotła

powinien być _1_ raiz y więbzy niJż przeh,ó~ ściącos IX

gu ł"ówm'oległe!glo do osi, gdzLe IX jes't ką:tem, j.ak,i two~

rzy środkowa lin,ja ściągu z osią kotła (ry's, 36), przy~

czem płaszc1zy:zna ściąJgu powinna preeclho,Qzjc prze'z

oś kO'tła. Dług, ość takich kotw p'o winna być mo\ŹI'i~

wie dużą.

4. Przy oblic-zeniu beIkli us~tywnia:jącej denn~~

ce płask,je przyjmuje !Si'ę, że całkowiteohciążenie je,j

i'e st rówilłomlerni-e rozłożone, a reakcje oporowe poj:awialją sięwyłąc1wie w plas'z czu koda. W podob~

nych wypadkach zaleca się połączenie końców bel~

k,j IZ płaSiZ,oZ'em k'OHa. Przekró.j i kioostrtlikcja belki

usztywniającej powinny zapewniać jej stateczność

przy ocLkSizfałcamu lSię dennic. Dopuszczalne naprę~

:tenie k w takich belkac,h z żela'Zla zlew,ne,go pliZyj;..

maje się ~ 7 kg/mm'.

Rys. 34.

2, Przy określeniu wielkości obciążenia, dzia~

łającego na obliczone ścią)gi izesrpórki, przyjmuje się,

~ż pl"ZenOSizą one cabkowide obcią,żenie be'z Wlspół­

udz,i1ału wIz mocnionej p'l",ZelZ ,nie blachy (śc,iana 11llb

,dno). Obciążenie przypadagące na oddzielny ściąg

lub zespórkę otrzymuje się z WZOTU

P = p . f

(28)

gdzie

p - ciśnienie w atn,

,i - pow1eliZchn1-a WlZimo'cn:ioniej ściany, 'o trzymana

w następujący sposób

a} łączy si'ę na wzmocnioneij śdanie środek <ła­

nie go ścią,gu Iub iz espórki Zie środkami sąsiednioh

W1Z1llo-cnień i IZ-e środków tak o-tr.zyma,n ych ,o dcinków

Rys, 36.

5, OSleni1tów, 'k tóre łączą ściągi (punM 3) kb

bellki usztywni:a,ją.ce (punkt 4) z dennicami kotłów

\

Dziennik Ustaw. Poz. 713.

płomien'łcowych, .należy umies~'czać tak, aby ich odl:eglo.$ci "od :zewnę'trzneg,o obwodu pł'omienicy nie były mruej,sz'e niJż 200 mm.

' ,

·6. Sci!\!gi w,krręcane w dwie śdany powinny

mieć 'gw;iht, stanowiący przedłużenie jeden drugieg'Oj pożądane jesŁ,aby n'a 1.lJs~tywnione,j ścianie znajdowała się oprócz zewnętrznej nakrętki również

i nakrętka wewnętrzna.

7. Nie należy ' śtosować nakrętek po obu stro'n ach ściany

a) jeżeli ś,ciągi malef średnicy wzmacniają miejsca silnego natężenia powierzchni og'r zewalneij przy słabyrri ohie,g u wody (,jak np. ściągi

, stropowe ,w paleniskach 10komobiI10wych).

W -tym ,je,dnak wypadkuwewnęŁrzne na. krętk~ pow,i nny być ,zastąpione rurkami IUlb

kołnierzami (podkładkami) luźno nasadzlo,nemi na zespórki i pos:iadającemi wysokość

,równą odległości od sklepienia pa.leniska do

Nr. 91.

Belki podwójne o prostokątnym przekroju i syme'trycznie ,obciążone obliCiza się 'j'a k ,następuje

'Reakcja oporowa R=P I + P 2 +Pa + " .. + Pa

(Siły P" P2, P3 i t. d. dla belek skra,jn.yoo i środ­

kowyoh mogą być rró>żne) . ·

pałą,ka podtrzymujące,go;

b) !jeż'eli wewnętrzną nrukrętkę z,astępuje odpowiednie zgrubienie w toczonym ściągu.

,8. Rury ściąg,owe patrz rozdizlilał XIII.

'c '

Rozd lział

W łymwypadku (rys. 37) n<lijwię.kszy moment

~gin~t.iący z.na j,duje się w środkowym pr1

z ekroju belki

XI.

i rów:n,a s.ię

l

Mg =R' -

Belki podtr,zymlljąoe stropy palenisk. ,

2

§ 18.

, '.' ~e~ki ,s tropowe podparte koń'cami, ohlicza ,silę

,tylko na z,gin anie , ąakzwykłe ,b'el.ki proste wdwó-c:h

k'ońcac,h swobo.dnie podparle,obdążone , siłami Pl,

P2, Ps i ,t.d. ,w miejscach, gdzie z;najduJą !Się ści<ligi

strQPowe, , uwzględnialiąc przekrój ,b elki,w" kt.órym

działa najW!ięks~y moment 'ZlginaJący.

Rozp::,ętość "l" przyjmuóe się równą wewnętrz­

pemu. wymiarowi skrzyni ogniowej równoległemu do

belki.. '

'

~

'.

~

."

p •

np.

(;2 + ;a) . (~2 + ~3)

siła ;zaś PI

a)w belkach ,krańcowych (śdąg B) równa ~est

p . (

al '+ ;2) . (~l + ~2) i

b) w belka'clh wewnętrznyc,h

w,iedn.i;a siła równa ,je.sl

;;'".

,!

. ..

~ .,-

-

p.

(ścią,,g

C) 'o dp o-

+ b

(;2 + ;a) ( ~,

22 '

2 )

. g,dz1e 'p -:-,je,s'i na,jwyżs,zem ciśnieniem względnem

w atn,

./

bl -jest odległośdą w cm od osi skrajnego.

ściągu do krawędzi wygiętej blachy ścia­

ny palenis.ka,

":" .

" a1- ,jest .odle,gł,ością; od osi sbajnego ściągu

do osi wyohleni'a .

'.

"

'

+ Pa .12 + Ps. la + ... Pa • In) kgcm

gdzie h, 12 , la ... In są odpowiednie odległości w cm,

siły Plo P 2 , Pa, ... p n po jednej stronie osi symetrji

belki a ,,1" odległość pomiędzy reakcjami. Przy takich

za~_~eniach wymiary belki' oblic.za się ze wzoru

Mg

W

,

= 3M

bh2 = kg •

g

• • • •

(29)

,

Siły P 2, Ps ,określa się jak w § lO, a wi.ęc

'ściąg A (rys. 37) pł"zenosi na belkę siłę równą

..:., ',~

(Pl' II

gd:Z1ie Iho'z nac'z a ' wysokość ' belki,

b -.szerokóść połowy podwójnej belki,

W - moment pI1zekio,ju,

kg dopuszczalne naprężenie na zginanie, które

dla żelaza zlewnego i stali lanej przyjmuje

się < ~

obliczeniowej wytrzymałości na rozerwanie lub w razie

jeżeli doraźna wytrzymałość dla tych materjałów nie

jest podana, kg < 9 kg/mm 2•

,2. Powierzchnia styku belki ,z blachą palenisIk a

powinna być dosta~ecznie duża i dobrze przylegająca.

'

Kilerunek rea:kcj,i R występującej w podparciu

lIlie może wychodzić ,z wymiaru grubości ściany

(rys. 37).

3. W wypadku belek 'z awies:z.onych odna,jduje

się wielkość reakcji iz a wieszenia (zami;als{ odpow,j'e dnich rea.kcyj oporowych) i po obliczeniu największe­

g,o momentu Iz,ginającego, 'znajduje się wym~ary be:lik~,

jruk W wypa,dku zwykłej belki na p'o dpoTach.

4. Odległość między belkami a s;tr'o pem paleniska ,nIe może być mniejlszą niż 25 mm. '

I'

Dziennik U~ław. Poz. 713.

Nr. 91.

R olidlZ ia ł XII.

Włazy i . różne wycięcia.

..

§ 19.

1. Kocioł pow~nien [pos.iadać po<trzebit ą Hość

rOizmiese:.c zonych, 'Sizcze,l,nie zamykanych wła'żów wlZlględnie innych otworów do oczyszc.z.a,ilia wnętrza z osadów.

2. Normalne wymiary wła:zów wyn'oszą: przy

wy.krOljach eHptycz.nyc.h 300 x 400 mm, PTiZy mał'ej

średnicy walcz'a·k a w W)l'iątkowyc.h wypadkach

280 x 380 mm; średnica wła.zów okrągłych 380 mm.

Dłoużslza 'Oś wtruzu powinna leżeć w płaszczyźn'ie

p'rostopadłei do osi kotła.

3. 00 ile więlkslZeot:wory ;z.aopatł;.r~one są w mostlki, 10 s'zerokość tyc,h moslt ków n,i'e m'oże być mnń!ej­

slz a niż 100 mm i promień zaokrą~Ienia w mie.jsca'c'h

połączenia mostka z pO'2'Jostałą C:Zlęścią płas,zcz· a powinien być ni'e mniej,s'z y D.DŻ 40 nun.

4. Br,'Z e gii wykroóów w koHach w'YIkonane przy

pomocy palniik a mus:zą pyćśdę,te tak, aby usunąć

wpływ pl'izeprulaoo.

.

. 5. W'Slzys,tkie wykrolje których więk,sz;y wymiaT

'przekracza 120 mm powinny posi,rudać wzmocnieniie.

6. . W)"trzymałość przekro,ju w:zmoc,uienia w jakimikolwiek kierunku powinnazrównowaiyć odabienie obLiczeni,owej wytr'z,ymał.ośeiczęścik'otła spo' wodowane wykrojem i 'o tworami ' pooozebnemi do

priZ)':niJtowan'i a W1zmocnien~,a. '

1279

10. ' Śruby w pokrywaClhwła·zowyc.h i otworać.b

wyc:z ys,t kowych powinny być Wlkręcon-ena gWi!nŁ

i .zdrUigiej ,s,t r,o ny rO'zni-tow:ane.

-.

' '''

11. Otwór w płaszc'zuwa;lczruka pod kołp:~kiem

parowym pOWlilnie.n p'os'iadać wlZmocnienię . o-be41Jl:ll':'

jące także k,o lnierz kołpaka.

, ....

odpQW!i'edn~,o

R O iZ d 'z ia ł XIII.

Opłomki i pł9mieniówki . .

§ 20.

Na rury pI'że,gr:zewacizy pary orarz podgl'lzewaozy wodyzasHa,jącei kotły, a także na 'opłomki i WDgóle na rury, k1óremi pt'izewodz:i się parę lub wodę,

a które to rury stan'owią składową częśćkoHa, wol...

no używać tylko rur bl!z 's zwu.

1. Grubosć rur..

Najmniejsza 'grubość 'Ścian rur powinna wynosić

g=

p

d

200 • k + li 5 mm

• '.. . (30)

Oznac.ze.n ia

d - wewnę'trzna śreclnic:a rury w mm,

p - ciśnienie względne w atn,

k - naprężenie dopusiz czalne = ~ , kglmm2.

Grubość dwóch pierwszych s'z eregów rur, wys-tawi1onyc.h nabeizpośrednie działanie ognia, powinna być wię,kSlza ,D 1 mm. Rury wyg,ięte promien:em

mniejszym niż S-krotna 'zewnętrzna średnica r.ury,

należy pogrubić ,odpowiednio. do promieni k,riywizny.

"

2. Dopuszczalna wielkość podzial,:k Pliędzy rurami;

Mo'c blachy pO'zos~ała po wywierceniu otwóróW na opł·omki nie powlLnna być mnie,jszą niż 50%

pierwotnej wytrzymałości blachy pr,zy ko-tlach stromo - ruro.wych i 40% przy kotłaclh sekcyjnych.

Sposoby umocowania opłomek i płomieni6wek w ścianalZla

siłowych i walczakach.

Rys. 38.

§ 21.

7. Nity łączące Wlzmocnienie wykro.ju 'z koHem

powinny być 'tak r olZIUi es zc:wne , aby nity wewnętrz­

nego rzę.du nie leżały .n a osi wykro,ju skierowane,j

wzdłuż tworzącej wakza:ka (rys. 38).

Uwaga: Przepisy pkt. 5 - 7 dotŁyczą również wykroj,ó w w płi:l's,zc.zach na kołp~;k.i, króćców

łączących oddzielne walczaki koHa. rur

obiegowych łączących walczak z błotnikiem

i t . d., a nie dotyc.zą włazówwytłacz,anych.

8. P.okrywy włazów powinny być wyk'Dna.ne

Z żelruza z.1 eWlIl ego, a otwory wyc:z yst,kowe mogą być

wykonane również ze s.taliwa.

9. Ksz:tait pokryw włazów i otworów wycrys't kowych po<winien zabezpieczyć s,zczeliwo Dd wypycha,n ia nazewnątr,z przez ciśnienie panu~ące w kotle.

Rury powinny być przed zadągnięciem w ścia­

nV' kotła na końcach wyżarzone i do,kładnie o czyszc;zone, aby umożliwić metaliczne zetknięcie

z obrzeżem wykroju.

.

Zaciąganie Tur w ściany ko:Ha odbywa się następująco ;

al w gładkieotworyroz1ła~za się rury gładk~e.

b) w otwory opatrzone jednym lub kilkoma

rowkami roztłacza s i ę rury gładkie, . , .;- ~

cJ w otwory na'g wintowane wkręca się rury

. gwintowane na końcach-iroztłacza je.

Końce rur wystaWł!One nahezpóśrednie dnałanice ogn-ia muszą być odwinięte.

..

Jalk,o rury ścią:gowe mogą być użyte jedynie

grubościenne rury gładkie ('z w~k;]uczeni em rur fa-

Nr. 91.

Dziennik Ustaw. Póz. 713.

w

lowąnych) ' zaciąg nięte

ściany kotła spo's obem opisanym w punkcie c) przyczem g rubość rur należy

tak dobrać, aby natężenie w rdzeniu ,gwintu nie

prze,kroczylo dopuse;lczalne,jg1'ani<;y 5,3. kgimm2 •

Spawanie końców rur 'z e śdaną sitową sposobem elektrycznym lub samoro.dnym dopus,z cza się

przy naprawie, uie mo,że być jedn:a<k stols owane p~zy

wyrobie Ulowyc,hkQt!ów.

XIV.

RO lz d,z1 'ał

Spawanie' przy budowie i naprawie kotłÓw.

§ 22.

Części !k'o!ttbw mogą być spawane tyiliko p~y

uwizględni.eniu poniższych warunków.

•

Spawanie elektryczne i samorodne,

§ 23.

1) Spawanie samo'c odne (acetylenowe) lub

ele:k tryc,z ne może być stosowane przy budowie no'wych kotłów lub pr z,y wykonaniu części zamiennyclh

ko t łów is-inie.jąc y chjedynie w celu uszczelnienia niewielkich połączeń, kt,órych wytrz ymałość jest dostatecz:nie pewna.

2) Spawanie ele,ktrryczne i acetylenowe ie's t

dopus1zczalne przy napraWlie ko,tłów, jedna,k :z awsze

za poprzedniem ~iezW'Qleniem organów dOlzO'ru kotłowe g o.

Spawanie na koksie lub węglu drzewnym.

§ 24.

1) Spawanile . nla k'o ksie ,l ub węglu drzewnym

głównych wa,J'c zaków katłów .j est nie do.p uszc,z,aJ n e,

2) Spawanie na ko,k.gie lub wę,gludrzewny.ro

~nnych cZ\i:ści kotłów jest dopus,z czalne, o ,ue spojony sz ew nie będzie podlegał prz,y pracy wybitni'e

'z :;·inanilu ~

chemic'znym ,j .o ~nnych właściwoś ciach takich samych, Ii'ak dla blach olgni'o wych, używanych do budowy k'oHów. Przy ·o bl.iczanuu ma'ter ja ł ó w wyżej wymienionyc.h należy p nzy:j'lllować w ytr z ymał o ść na rorlerwanie taką, Ijak dla bla'c h kotłowych .

3) Bla chy prz e'z nacz,one do .spawania muszą

być uprz,ednl~o wy. żariz ,one .

4) Bl:achy po w yżar,zeniu w~.nny być poddane

próbom odbi'oTCIzym pr.z eiZ upoważni'onych przez wła,- '

d!ze pol,s k~e urzędowych If zeszo'z nawców, któr.z y wydają oOclpowj'eclnie :ziaświilidc ze me

o ,dokonanyc,h

pró.bach,

5) Spawać nalleży ty1ko w:z.d.ł,uż blachy w kię­

ruwku walcQwa.nia.

6) Nie ():g ranic~a się WI~el,ko'ści średnicy walclzaJków spawanych, ;jednakże w a lc zak koHa par!)w~go mnże posi' adać , n~jwyżej tylko dwa podłUiŻne

szwy spawane, Spawani,e popriz.e Ciznyc.h s.zwów wal·c za1ków jeSJt n iedopus,z czalne,

"

,7) Spawać można tyl,ko hlaęhy ó :jednakowej

gruhnśd,

'

8) Przy budoW\ie walcz'a ków koHów parowych

nie wolno sp.awać blach o :gxubo:ś c.i poniże,j 10 mm. .

9) Odle,głość ,kr.awę.d.zi O'twO'r'll w płasz.czu walczaka od osi szwu spawanego winna wynosić 2 %

grtl!bości dane~ h1ac,h y, nie mniej jednak UiiiŻ 80 mm.

Oś szwu spawaneg'o powLnna być trwale oz.naczona punktakiem na płasz Clzu walczaka.

'.'

W :Slz wie spawanym nie wolnor'obić bdnych

otworów z wyjątkiem otworów n1,t owych S'ZW'U PO'prz.ecznego,o ile 'z a'chodz:i konieczność w.n:i,to wa-'

.nia den.

10) Spawanie walc.zaków na gaiZlie wodnym mO'że być dokonywane w 1Z. ą.kła<dach, które ze Wizględu

n.a swolje 't echniozne urząd:zenia 'z'ostaną prze:z Mini- .

sters<two Pl'zemysłu i Handlu UIZIU:a ne ,za :z dolne ·dO' ,

wykonywania podohnych robót.

11) Ściapy Sp0:j,one ",w styk" (np, skrzyń, 'k omól" wodnych) winny być ,z abelZ,piecz.one zespórkami.

Ochrona części s.,awallych od wpływu ognia i spalin.

.

§ 26.

3) Wytrzymałość s'z wu spawanego !IW narzut-

k ~ " mo,że byćprz)'1jęta jąko równa 0,7 wytrzymałości

blachy,

4) Wytrzymałość s~wu spawanego "w styk'~

lub "na klin" może być przyjęta jaJko równa 0,3 wytr:zyrp.ał o ści pełne, j blachy,

5) Szwy spojone na koksi:e hlb węglu drzewnym a podlega ją ce zginaniu, dopus'z czalne są jedyn ie wówczas, gdy są ~abe'zpiec ,Z'One zespór,kamf.

W,slz :e~Me IS!Z:w y spawane, wystawione na CIśnienie w~wnętrzne oraz szwy spawane "w słyk" .,'

należy bezwarunkowo umie s zc.zać PO'za be: zpośred­

oiem ,df?:iiałaniem -og.nia ,i ,s paliin,

Dopuszczalne tolerancie w wymiarach walczaków,

§ 27.

Ni:!ei podane normy 10,l erancii odn,os:zą s<ię t 1"1do pierścieni walczaków spawanych na ga,zńe

wodnym :i do całych wakza,ków 'zzaciąg·niętemi dnami, 'D He średnice wewnętr,zne tych ostatnich n~e

pr,zekracza';ą 500 mm.

1) Odchylenia w wymiarach ś rednic tego same go poprze czne,go przekrO'ju wakząka nie mo g ą

przekr a cz,ać ± 0,75 % wymi a rów śtednicy z.amówioneJ, ,j'edna,k,że me więce.j ni'Ż ± 10 mm,

~Q

§ 25.

11 Główne częśCi kotł6w [walczaki} pod1egają­

ce ciśnie niu wewnętrznemu można spawać na gazń e

wodnym tylko . iW n a rzut,kę" .

2) Do wyrobu walczaków spawanych na garite wodnym naJeży utywać materjałówo 15,kł.ad:z:ie

-.

Dziennik Ustaw. Poz. 713

Nr. 91.

2) Odchylenta w wymiarach ś~ednic dowolnych

poprzec2lnych przekrojów walczaków nie m ogą przekrac,zać ± 0,75 % wymiarów średnicz,amówionych,

j'ednaikż;e nie więce,j niż ± 10 mm.

3) Odchylenia 'o d <tWoll1zące.j w a,Jc'z,a k a , mierzone WIlldłuż całej je,g,o c y1indryc,zn ej cZięści, nie mogą

pTlZekrac1zać ± 0,3 % dlug'ości tej'że częśc i.

4) Odchylen1a gruho ś ci blachy w spawanym

slzw,l e walc,z,alk a od pierwotnej , gmbości blachy nie

mogą p~zlekraC'zać 10 %.

714.

1281

Uwagi ogólne.

§ 31.

W wypadka'ch, gdy wytrzymałość pewnej typowe'i części k otła nie daje się US.taI:i,Ć rachunkowo, nale' żytę wytrzymałość określić doświackzalnie.

Takim srprawcLzi~anem wyt'TZymał'ości mo'że być

próba wodna przeprowa,cLZ!ona aż do granky od-

kształceń trwałych. NIe dotyczy to części kotłowych

n~towanyc, h.

Ob,liczeniowa moc szwu i stopień bezpieczeństwa.

§ 28.

1) Spół'Clzynn:ilk mo'c y SIZW,U spawane,g o nale;ży

przyjmować równy 0,7 mocy Machy pełne,i, nie,z,a leżnie od urządz,eń wytwórni spawającei j.

Do określenia wysook'Ości ciśnienia wZlględneg'o

należy przyjąć sto pień be,zpieczeńs,twa w stosunku

do gran1cy płynności nie mniejszy ni,ż 2, przy uw,zg lę­

dnieniu wpływu temperabury, ;j ak pr.z-ydę'to w § 1

punkt 5.

2) PTizy 'ohliJcZianiu walczaków ,s pawanych naspawanym spółe.zynni.k

[elży przyjmować w slz,w ie

be~Zipiecz'eństwa = 4,5.

3) ObHc.z,and,e wyt!TlZymałośd

rozciągan:i~ normuje § 1,

walczaków na

714.

ROZPORZĄDZENIE

MINISTRA PRZEMYSŁU I HANDLU

Wyżarzanie,

próba wodna, wysokość ciśnienia próbnego,

odbiór urzędowy.

O warunkach technicznych, dotyczących materjałów,

używanych do budowy kotłów parowych.

§ 29.

1-) rP o spawaniu hlac!h musi nastąpić wyża'l'za­

nie rkoh przy It emperatur,ze ponad 9000 C. Powt,ó rne

wyżarz:anie po próhie wodne.j, wykonanej w war'unka'oh wymien~onyeh niżelj pod 2) nie 'jest wskazane.

2) Próbę wodną wakz aków spawanych należy

wykonać przeld WilliHowal1j.em den lub wydęciem

w płaSlzczu walc,z aków Ijarkichk ol wi,e k otworów, przy

ciśnieniu wywoł'uUącem VI mater:jale naprężenie na

~ozdąganie równe 10,5 kgjmm 2 •

3) Prrzy odbiorze urz.ędowym należy stosować

ogólną 'zasadę" że ur1 zędowy rzecz'oznawca ma prawo być obecnym przy wszy.st kich C'zy,nnościach,

IZwiCl!~anych z wykonaniem walczaków. Do odbiioru

1lJ1'z,ędowego nale.ży, nole u c hybi.ając powyższej zasaoZ!ie, prz,e prowadz'enie próby wodneij i rewiz;ji wewnętrznej po dokonanej próbie, pr.zyczem należy

plrzeprowaoZ1i ć pomiary o dchyleń w średnicach i 'o d

. tworzącej walcz,a'ka, m i'er1z ą c te 'O'siat.nie w ods<tę­

pach około 1000 mm. Celem srl:wierdzenia, czy wskutek PTóby wodneą n1'e na st ą piły trwałe odkształce­

nia, na1eży pr~ed, w czasie i po próbie mierzyć obwody walczaków w odstępach około 1000 mm.

Dna zaciąg~ięte.

§ 30.

Dna zaciCl!gnięie lub ,z a,kuwane

Ks,z)tałt ~Ibl~ż;onydo półkulb.

'zdn:i:a 8 listopada 1930 ~.

pow:i nny mieć

Na podsit awie art. 2 ustawy 'z dnia 31 maia

1921 r. o nadzorze nad kotłąmi pa'r owemi (Dz. U. R .

P. Nr. 50, p,OIZ. 303) w brZimieniu U's,t awy , IZ dnia

6 grudnia 1921 r . (Dz. U. R. 'P. Nr. 108, POIZ. 786) zal'Iządzam co następuje

§ 1. Wprowadza ,slię zawarte w Izałąc'znilku do

ni'I1'iejsze,g o wzporządzenia pl'lZe.pisy, dotyc'zące materiałów, używanych do wyr'o bu kotłów parowych.

§ 2. Wymie:nione w § 1 niniejsizego rOlzporzą­

dzenia przepisy nie mają zarstosQwąnia do budowy ·

K,o.fłów wyslzczególni:onych w § 1 punkty 'a), b), cJ, d)

~ e) Tozpo,rządzenia z dnia 8 listopada 1921 1'. (Dz. U.

R. P. Nr. 103, poz. 744) oraz w § 1 punk,t y a) ri 'b) mzporządzenia 'z dnia 29 paźdrziernika 19.23 r. (Dz. U.

R. P. Nr. 119, poz. 958).

§ 3. RozporządzenIe ninie.js,ze wchodzi w ży­

de w trzy miesiące po ogłOSIzenilu.

Równocześnie tracą moc obowiąlZUjąCą w.s'z'e lMe przepisy. wydane w sprawach unormowanych niniejszem rozpo'l'ządzenie m, a w ,szcze:gÓJlności pierwsze zdanie us,tępu 1 w § 4 ~ ustęp!? w § 23 TO!zrporządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnha 8 listopada 1921 r. w przedmi'ocie prz,e pisów o budowie,

ustawianiu l nadzorze kotłów parowych, używanych

na lą,diZlie (Dz, U~-R. P . Nr. 103. pOIZ. 744) ora,z ustęp 1

w § 3 i pierwsze z,d an ie ustępu 4 w § 24 r ozporz ą­

dzenią Mini,s tra P rzemysłu i Handlu z dn.ia 29 paź­

dz:iernika 1923 r. w. pr.ze,dmiącie budowy, us'lama,-

~ . ~N I K

U S' 1 Ą

1>\P

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

'NQ 91.

23 grudnia

Rok 1930.

TREŚC

ROZPORZf\DZENII\ MINISTRI\

Poz.: 713-Przemysłu i Handlu z dnia 8 listopada 1930 r. w sprawie przepisów obudowie kotłów parowych

714~Przemysłu i Handlu z dnia 8 listopada' 1930 r.o

jałów, używanych do budowy koliów parowych.

713.

. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRZEMYSŁU

I HANDLU

rz dnia 8 listopada 1930 r • .

w sprawie przepisów o budowie k9tłów parowych.

warunkach technicznych, dotyczących mater. . . . • • • • . • • • • • • •

1.263

'1281

rowych, używanych na lądzie (Dz. U. R. P. Nr. 103,

poz. 744) oralZ § 5 i drugie zdanie ust. 4 w § 24 rozporządzenia Miniłstra Przemysłu i Han,dl,u z dnia

29 paźdxi-ernika 1923 r, w przedm:O'cie budowy, ustawiania i dO'zoru kotłów parowych na s.tatkach (Dz.

U, R. P. Nr. 119, poz. 958).

Minister Przemysłu i Handlu: E. Kwiatkowski

Na podstawtie art. 2 ustawy z dnia 31 majła

1921 'l'. D nadzO'rze nad kotłami parQwemi (Dl.. U.

R.P. Nr. 50. poz. 303) w brmnienhi ,ustCiJwy z · dn~a

· 6 grudni,a 1921 r. (Dz.. U. R. P, Nr', lOS, poz. , 786)

zarządzam co następuje

Załącznik

do rozporząd.zenia MIniJsłra

i Handlu z dnia 8 l1&topada

1930 r. (poz. 713).

Przemysłu