Ustawa z dnia 19 grudnia 1928 r. o zmianie niektórych przepisów ustawy w sprawie uwłaszczenia b. czynszowników, b. wolnych ludzi i długoletnich dzierżawców w województwach: nowogródzkiem, poleskiem, wołyńskiem, okręgu administracyjnym wileńskim oraz w powiatach: grodzieńskim, wołkowyskim, bielskim, białostockim i sokólskim województwa białostockiego.

W ustawie z dnia 20 czerwca 1924 r. w sprawie uwłaszczenia b. czynszowników, b. wolnych

ludzi i długoletnich dzierżawców w województwach: nowogródzkiem, poleskiem, wołyńskiem,

okręgu administracyjnym wileńskim oraz w powiatach; grodzieńskim-, wołkowyskim, bielskim,

białostockim i sokólskim województwa białostockiego (Dz. U. R. P. Nr 63, poz. 617)

wprowadza się zmiany i uzupełnienia, przewidziane w art. 2 do art. 16 niniejszej ustawy.

W art. 1 powołanej wyżej ustawy ustęp pierwszy do punktu a) otrzymuje brzmienie następujące

„

Z mocy ustawy niniejszej mogą nabyć na własność użytkowane przez siebie w dniu zgłoszenia

podania, przewidzianego w art. 8 mniejszej ustawy, grunty wraz ze znajdującemi się

na nich zabudowaniami poza obrębem miast i miasteczek w granicach ich z roku 1914,

zaś dla miasta Wilna w granicach obecnych, w województwach nowogródzkiem, poleskiem,

wileńskiem, wołyńskiem oraz powiatach: grodzieńskim, wołkowyskim, bielskim, białostockim

i sokólskim województwa białostockiego - bez względu na to, czy grunty te stanowią

własność państwową, komunalną, czy też prywatną.

”

W punkcie a) skreśla się wyrazy końcowe: „a grunty te i obecnie posiadają”.

Punkt c) zostaje oznaczony jako punkt d). W końcu tego punktu dodaje się wyrazy: „Jeżeli grunty były dzierżawione wspólnie przez kilka osób, to oznaczone wyżej normy

dotyczą nie wszystkich współdzierżawców łącznie, lecz każdego z nich zosobna.”

Dodaje się nowy punkt: „c) użytkownicy, jeżeli oni sami, lub też ci, od których prawa

nabyli, niezależnie od ich przynależności stanowej gruntów nadziałowych przy uwłaszczeniu

włościan nie otrzymali, żadnej nieruchomości ziemskiej na własność nie posiadali,

a użytkowali dane grunty w granicach norm obszaru, określonego w p. d), w b. gub.

mińskiej przed 1864 r., w b. gub. wileńskiej i grodzieńskiej przed 4 czerwca st. st.

1882 r., w b. gub. wołyńskiej przed 23 marca st. st. 1888 r.”

W ustępie końcowym wyraz: „przestrzeni” zastępuje się przez wyraz: „powierzchni”.

Art. 4 powołanej wyżej ustawy otrzymuje brzmienie

„

Za długoletnich dzierżawców w rozumieniu ustawy niniejszej będą uznani

a)

dzierżawcy, którzy sami, lub których spadkodawcy objęli w posiadanie dzierżawione

grunty przed 1 kwietnia 1895 r. i do dnia dzisiejszego te grunty tytułem dzierżawy

użytkują

b)

dzierżawcy, którzy mieli lub maja w umowach dzierżawnych lub innych, albo z tytułu

aktów przyrzeczenia kupna - sprzedaży zastrzeżone prawo wykupu użytkowanych gruntów,

ale z prawa tego nie skorzystali;

c)

dzierżawcy, którzy posiadają, grunty tytułem dzierżawy przynajmniej od 1 sierpnia

1914 roku;

d)

dzierżawcy i inni użytkownicy, którzy sami, lub których spadkodawcy objęli w posiadanie

dane grunty przed 1 kwietnia 1905 r. na podstawie umów chociażby ustnych, zawartych

nawet pozornie wskutek niemożności nabycia tych gruntów na własność z powodu obowiązujących

wówczas przepisów ustawodawstwa rosyjskiego, zawierających ograniczenia narodowościowe

lub wyznaniowe;

e)

nabywcy praw od osób, wskazanych w pp. a), b), c) i d) niniejszego artykułu, o ile

prawa te nabyli w drodze cesji w trybie, w umowie określonym, lub też przez właściciela

wyraźnie lub milcząco uznanej. Powyższe nabycie praw udowodnić można dokumentami lub

zeznaniami świadków.

”

Punkt c) art. 5 otrzymuje brzmienie następujące

„

byli lub są karaniza przestępstwa przeciwko Państwu Polskiemu, o ile orzeczono Sądownie

karę pozbawienia wolności nie mniejszą niż 2 lata, lub karani sądownie za przestępstwo

dezercji z wojska polskiego

”

.

Punkt d) art. 5 otrzymuje brzmienie

„

posiadali dzierżawną ziemię z przerwami dłuższemi niżrok iw przypadkach, zasługujących

na uwzględnienie, może komisja uwłaszczeniowa mimo istnienia określonych wyżej przerw

przyznać petentowi prawo do uwłaszczenia, w każdym jednak razie musi przyznać to prawo,

jeżeli przerwy nastąpiły niezależnie od woli dzierżawcy w okresie czasu od 1 sierpnia

1914 r. do 31 grudnia 1923 r.

”

Punkt e) art. 5 otrzymuje brzmienie: „nieuiścili po dniu 21 lipca 1924 r. lub nie

uiszcza zwłasnej winy lub na wezwanie rejentalne w przepisanym terminie terruty dzierżawnej,

należnej od 21 lipca 1924 r., ustalonej w umowie, lub nie opłaca rocznie zkażdych

1,09 ha (z każdej dziesięciny) gruntów ornych i łąk kośnych sumy, równającej się przeciętnej

cenie rynkowej za 100 klg. żyta w sierpniu każdego roku, a za inne użytki 30% tej

sumy.”

W razie sporu co do ceny żyta oznacza ją starosta na żądanie jednej ze stron na podstawie

ceny żyta, stosowanej do przeliczenia oznaczonej w życie tenuty dzierżawnej majątków

państwowych.

W końcu punktu f) dodać wyrazy: „płacenie terruty odrobkiem nie uważa się za istnienie

Stosunku służbowego”.

W punkcie h) art. 5 po wyrazach: „w art. 4” skreśla się: „p. c)”; wyraz „przestrzeń” zmienia się na „ilość”; końcowe wyrazy: „maksymalnej przewidzianej w art. 1 p. c)” skreśla się, zamieniając je wyrazami: „przewidzianej w cz. 1, 5 i 7 art. 50 ustawy z dnia 28 grudnia 1925 r. o wykonania

reformy rolnej (Dz. U. R. P. z r. 1926 Nr 1, poz. 1).”

Pierwsze zdanie art. 7 uzupełnia się po wyrazach; „komisarz ziemski” wyrazami; „lub

jego zastępca, wyznaczony przez prezesa okręgowego urzędu ziemskiego”; w ustępie I

zamiast: „45 ha” wpisuje się: „180 ha”.

Ustęp pierwszy art. 8 otrzymuje brzmienie

„

Osoby, pragnące skorzystać z uprawnień niniejszej ustawy, powinny zwrócić się z podaniem

ustnem lub pisemnem do miejscowej komisji uwłaszczeniowej do dnia 31 grudnia 1930 r.

Dotyczy to także osób, które nie skorzystały z terminu, przewidzianego w poprzedniem,

zobecnie uchylonem brzmieniu art. 8 ustawy z dnia 20 czerwca 1924 r. (Dz. U. R. P.

Nr 63, poz. 617).

”

Art. 8 uzupełnia się nowym ustępem trzecimtreści następującej

„

Z wnioskiem o uwłaszczenie może również wystąpić właściciel gruntu lub też w odniesieniu

do gruntów państwowych władza, która gruntami temi zarządza.

”

Ustęp drugi art. 9 otrzymuje brzmienie następujące

„

Wezwania winny być doręczone stronom przynajmniej na 14 dni przed terminem, na który

strony sąwezwane, w trybie ustalonym w art. 19 ustawy z dnia 11 sierpnia 1923 r. o

zakresie działania Ministra Reform Rolnych i organizacji urzędów i komisyj Ziemskich

(Dz. U. R. P. Nr 90, poz. 706).

”

W ustępie trzecim skreśla się dwa pierwsze zdania włącznie do wyrazów: „ogłoszenie urzędowe”.

Artykuł ten uzupełnia się nowym ustępem czwartym treści następującej

„

W imieniu Skarbu Państwa przy uwłaszczeniu na gruntach państwowych występuje ta władza,

która gruntami temi zarządza.

”

W art. 12 wprowadza się zmiany następujące

W ustępie pierwszym po wyrazach: „określi cenę nabycia gruntu” dodaje się wyrazy: „i budynków”;wyraz: „którą” zamienia się na: „Cenę nabycia grantów”.

W punkcie b) po wyrazach wstępnych: „dla wolnych ludzi art. 3” dodaje się wyrazy

„oraz osób, oznaczonych w punkcie c) art. 1 ustawy niniejszej”.

W punkcie c) wyrazy: „pod a) i b)” zastępuje się wyrazami: „pod a), b), d) i e)”.

Przed ustępem ostatnim dodaje się nowy ustęp treści następującej

„

Budynki, należące do właściciela gruntów, lub materjał, wydany przez właściciela na

pobudowanie budynków, będą w fazie niedojścia do porozumienia stron oszacowane przez

komisję uwłaszczeniową. Na żądaniestrony zainteresowanej komisje wzywają rzeczoznawców

nakoszt strony.

”

Po ostatnim ustępie dodaje się ustęp następującej treści

„

Powyższe przeliczenie rubli na złote uważa się zaprzeliczenie na złote w złocie, do

którego ma zastosowanie art. 14 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia

5 listopada 1927 r. w sprawie zmiany ustroju pieniężnego (Dz. U. R. P. Nr 97, poz.

855). Ta sama zasada ma zastosowanie przy przeliczeniu czynszu lub tenury dzierżawnej,

płatnej w naturaljach, w formie odrobku i t. p., których wartość była określana w

rublach. Sposób przeliczania czynszu lub tenuty dzierżawnej, płatnej w naturaljach,

w formie odrobku i t. p., których wartość w rublach nie była określana, ustali rozporządzenie

Ministra Reform Rolnych, wydane w porozumieniu z Ministrami Sprawiedliweści i Rolnictwa.

”

Nadto dodaje się nowy ustęp w brzmieniu

„

Do ustalonej w sposób, w niniejszym artykule przewidziany, ceny nabycia komisja doliczać

winna zaległą tenutę dzierżawną, obliczoną zgodnie z miejscowemi przepisami za czas

od dnia wejścia w życie rozporządzenia Komisarza Generalnego Ziem Wschodnich z dnia

19 lutego 1920 r. w przedmiocie wstrzymania eksmisyj (wysiedlenia) dzierżawców małorolnych

(Dz. U. Z. C. Z. W. Nr 14/58 poz. 272), czyli od dnia 25 lutego 1920 roku do wejścia

w życie ustawy z dnia 20 czerwca 1924 r. (Dz. U. R. P. Nr 63, poz. 617), czyli do

dnia 21 lipca 1924 r.

”

W art. 13 ustęp drugi punkt 1) w zdaniu pierwszem po wyrazach: „wolnych ludzi i” dodaje się wyrazy: „osób, oznaczonych w p. c) (art. 1) oraz”; w wierszu 2 zamiast: „pp. a) i b)” wpisuje się wyrazy: „pp. a), b) i d)”; w wierszu 15 zamiast: „pp. a) i b)” wpisuje się: „pp. a), b) i d)”; w wierszu 20

zamiast: „art. 1 p. c) ustawy niniejszej” wpisuje się: „cz. 1, 5 i 7 art. 50 ustawy

o wykonaniu reformy rolnej”; w wierszu 24 wyrazy: „z ostatniej, względnie z ostatnich rat należności za uwłaszczone grunty” zastępuje się wyrazami

„

Z ceny nabycia

”

.

Art. 14 otrzymuje brzmienie następujące

„

Jeżeli użytkownik, mający prawo na mocy ustawy niniejszej nabycia gruntu na własność,

nie jest w możności wypłacić całej ceny szacunkowej jednorazowo, to na wniosek komisji

uwłaszczeniowej przyznany mu będzie kredyt na zasadach art. 72 i 73 ustawy z dnia

28 grudnia 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej (Dz. U. R. P. z r. 1926 Nr 1, poz. 1)

w wysokości, umożliwiającej uiszczenie jednorazowe całej ceny szacunkowej. Wypłata

pożyczki nastąpi przez złożenie jej sądowi dla wydania komu z prawa należy.

”

Art. 16 otrzymuje brzmienie następujące: „Stronie służy prawo zaskarżenia orzeczenia

Okręgowej Komisji Ziemskiej do Najwyższego Trybunału Administracyjnego w terminie

2-miesięcznym od dnia doręczenia jej odpisu tego umotywowanego orzeczenia.”

W art. 17 skreśla się wyrazy: w wierszu 4 i 5 „względnie 1 raty (art. 14)” i w wierszu

9 „z zabezpieczeniem tych części sum sprzedażnych, których spłata będzie rozłożona

na raty (art. 14) oraz”. W wierszu 4 po wyrazach: „w całości” dodaje się wyrazy: „albo też po sporządzeniu aktu zaciągnięcia pożyczki Państwowego Banku Rolnego na spłatę

ceny nabycia i przekazaniu tej pożyczki w odpowiedniej sumie na spłatę ceny nabycia.”

Ustęp pierwszy art. 18 otrzymuje brzmienie

„

Cena nabycia winna być złożona do sądu dla wydania komu z prawa należy.

”

W ustępie drugim po wyrazach: „Złożenie ceny” dodaje się wyrazy: „w sposób, w art. 17 wskazany”.

W ustępie pierwszym art. 20 w wierszu 7 wyrazy: „i b. wolnych ludzi” zastępuje się przez wyrazy: „b. wolnych ludzi i osób, określonych w p. c) art. 1”.

W ustępie drugim w wierszu 3 - 5 wyrazy: „komisja uwłaszczeniowa, względnie Okręgowa Komisja Ziemska winna na najbliższem posiedzeniu,

a w każdym razie” zastępuje się przez wyrazy: „przewodniczący komisji uwłaszczeniowej, względnie przewodniczący Okręgowej Komisji

Ziemskiej winien”; w wierszu 6 wyraz: „miesięcznym” zastępuje się przez: „czternastodniowym”; w wierszu 11 - 12 wyrazy: „komisja niezwłocznie wyda” zastępuje się przez: „winien wydać”.

W ustępie drugim dodaje się zdanie końcowe w brzmieniu: „Jednak ulegają zawieszeniu

powództwa, oparte na nieuiszczaniu opłat za czas do dnia wejścia w życie niniejszej

ustawy.”

W ustępie pierwszym art. 22 w wierszu 6 zamiast: „p. c)” wpisuje się: „p. d)”.

W ustępie końcowym w wierszu 3: „wolnych ludzi” zastępuje się przez: „wolnych ludzi

i osób, oznaczonych w p. c) art. 1”.

Po art. 22 dodaje się dwa nowe artykuły w brzmieniu

„

Art. 22 a. 1) Osoby, których uwłaszczenie na dotychczas użytkowanych gruntach sprzeciwiałoby

się zasadom racjonalnego urządzenia rolnego na gruntach, pozostawionych właścicielowi,

lub też na gruntach uwłaszczonych, podlegają uwłaszczeniu na innych gruntach tegoż

właściciela pod warunkiem, że wyznaczone działki pod względem wartości gospodarczej

będą odpowiadały działkom dotychczas użytkowanym i na przeniesienie trwałych zabudowań

uwłaszczony wyrazi swą zgodę.

2)

Przenoszącym zabudowania na mocy niniejszego artykułu służy prawo do pomocy kredytowej

na równi z uczestnikami scalenia.

”

„

Art. 22 b. Do spraw, wszczętych na mocy ustawy w sprawie uwłaszczenia b. czynszowników,

b. wolnych ludzi i długoletnich dzierżawców w brzmieniu tej ustawy z dnia 20 czerwca

1924 r., a niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, mają zastosowanie

w dalszem postępowaniu postanowienia niniejszej ustawy, o ile nie są sprzeczne z prawomocnemi

orzeczeniami, względnie z prawomocnemi wyrokami sądowemi, które w tych sprawach już

zostały wydane.

”

Upoważnia się Ministra Reform Rolnych do ogłoszenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej

Polskiej ustawy, powołanej w art. 1 niniejszej ustawy, w brzmieniu, ustalonem w niniejszej

ustawie, z zastosowaniem zmiany nazwy okręgu administracyjnego wileńskiego zgodnie

z ustawą z dnia 22 grudnia 1925 r. w sprawie utworzenia województwa wileńskiego (Dz.

U. R. P. z r. 1926 Nr. 6, poz. 29), oraz właściwej nomenklatury artykułów i ich części.

Wykonanie ustawy niniejszej porucza się Ministrowi Reform Rolnych w porozumieniu z

Ministrem Sprawiedliwości.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie w 7 dni po ogłoszeniu.