Ustawa z dnia 22 czerwca 1928 r. o amnestji z powodu dziesięciolecia odzyskania niepodległości przez Państwo Polskie.

Dla upamiętnienia dziesięciolecia odzyskania niepodległości przez Państwo Polskie

udziela się sprawcom, współwinnym i uczestnikom przestępstw amnestji na zasadach,

określonych w niniejszej ustawie.

Amnestja dotyczy przestępstw, należących do właściwości sądów karnych zarówno powszechnych

jak wojskowych oraz do właściwości władz administracyjnych.

Puszcza się w niepamięć i przebacza przestępstwa, popełnione na obszarach województw

lwowskiego, stanisławowskiego i tarnopolskiego w latach 1918, 1919 i w pierwszem półroczu

1920, ą mianowicie;

a)

określone w §§ 58 - 75, 87 o ile działanie lub zaniechanie, stanowiące istotę rzeczonej

zbrodni z § 87 dotyczy urządzeń lub ruchu kolejowego, w §§ 89, 300, 302 i 305 ustawy

karnej z 1852 r., oraz określone w ustawie z 27 maja 1885 r. o używaniu środków wybuchowych;

b)

podżeganie do przestępstw, jeżeli wskutek podżegania czynu nie spełniono wcale, lub

nie spełniono go bezpośrednio po podżeganiu;

c)

inne przestępstwa, jeżeli je popełniono w walce orężnej przeciw Państwu Polskiemu

lub w związku z taką walką i celem jej poparcia, albo w walkach orężnych narodowościowych

lub w związku z takiemi walkami i celem ich poparcia.

Postępowanie karne w tych sprawach nie będzie wdrażane, a wdrożone będzie umorzone.

Darowuje się kary prawomocnie orzeczone za te przestępstwa, w całości lub w części

niewykonane.

Puszcza się w niepamięć i przebacza przestępstwa, popełnione w latach 1918, 1919 i

1920 na obszarze, na którym obowiązuje kodeks karny z 1903 r., a mianowicie

a)

określane w art. 100 - 110 kodeksu karnego z 1903 r.;

b)

inne przestępstwa, jeżeli je popełniono w walce orężnej przeciw państwu Polskiemu

lub w związku z taką walką i celem jej poparcia.

Art. 3 ust. 2 i 3 ma odpowiednie zastosowanie.

W wypadkach, wymienionych w art. 3 i w art. 4, są wyłączone z pod amnestji

a)

umyślne pozbawienie życia i ciężkie uszkodzenia cielesne, popełnione na niestawiających

oporu jeńcach;

b)

umyślne wyłącznie z chęci zysku pozbawienie człowieka życia;

c)

podpalenia, dokonane nie jako czynności operacji wojennej;

d)

przestępstwa, popełnione przez wojskowych polskich lub osoby, które z wojsk polskich

przeszły na stroną nieprzyjaciela;

e)

przestępstwa, popełnione przez osoby, które wydano państwu obcemu na zasadzie układu

w przedmiocie wydania lub wzajemnej wymiany, oraz przez osoby, które przed ogłoszeniem

niniejszej ustawy oświadczyły swą zgodę na takie wydanie.

Wyłączenia, przewidziane w niniejszym artykule, nie wykluczają zastosowania amnestji

w zakresie, przewidzianym w art. 6 - 9.

Darowuje się jedną trzecią część kary pozbawienia wolności, orzeczonej przez sąd za

przestępstwa, ujawniające dążenie do rozpowszechniania zasad ustroju komunistycznego

lub do ułatwienia wprowadzenia w Rzeczypospolitej Polskiej takiego ustroju, popełnione

przed dniem 3 maja 1926 r., połowę zaś kary pozbawienia wolności, orzeczonej przez

sąd za takie przestępstwa, popełnione przed dniem 3 maja 1928 r. przez osoby, które

w chwili popełnienia czynu nie ukończyły lat dwudziestu.

Amnestji powyższej nie stosuje się w wypadkach kary, orzeczonej przez sąd za te przestępstwa

w wymiarze ponad lat cztery względem osób, które w chwili popełnienia czynu ukończyły

lat dwadzieścia, wszelako bez względu na wiek przestępcy, kary pozbawienia wolności,

orzeczone w rozmiarze, przenoszącym lat dziesięć lub dożywotnie, ogranicza się do

lat dziesięciu, karę zaś śmierci zamienia się na karę piętnastoletniego ciężkiego

więzienia.

Amnestji, przewidzianej w niniejszym artykule, nie stosuje się wcale do przestępstw,

popełnionych

a)

przez obywateli niepolskich;

b)

przez osoby, które w chwili popełnienia przestępstwa były funkcjonariuszami państwowymi

polskimi lub należały do wojska polskiego, albo które wśród wojska polskiego szerzyły

zasady komunistyczne;

c)

przez osoby, wymienione w art. 5 pod lit. e).

Amnestji powyższej nie stosuje się również w wypadkach, wymienionych w art. 9 pod

lit. a)-g).

Puszcza się w niepamięć i przebacza popełnione przed 3 maja 1928 r.

a)

wykroczenia administracyjne łącznie z porządkowemi bez względu na rodzaj i wymiar

kary;

b)

przestępstwa, za które ustawa przewiduje, niezależnie od kar dodatkowych, jako karę

najsurowszą grzywnę i karę pozbawienia wolności nie powyżej trzech miesięcy lub jedną

z tych kar;

c)

przestępstwa, za które ustawa przewiduje, niezależnie od kar dodatkowych, jako karę

najsurowszą grzywnę i karę pozbawienia wolności nie powyżej jednego roku lub jedną

z tych kar, jeżeli przestępstwo popełniono wyłącznie z pobudek politycznych, narodowościowych,

religijnych, społecznych lub społeczno-gospodarczych;

d)

przestępstwa, popełnione w treści druku, jeżeli druk ten jest czasopismem, wydawanem

zgodnie z obowiązującemi przepisami;

e)

przestępstwa, polegające na zniewagach władz państwowych i samorządowych oraz na zniewagach

urzędników i innych funkcjonariuszy tych władz; przestępstwa z art. 154 kodeksu karnego

z 1903 r.;

f)

przestępstwa skarbowe, przewidziane w art. 57 i 58 ustawy karnej skarbowej z dnia

2 sierpnia 1926 r. (Dz. U. R. P. Nr 105, poz. 609), jeżeli uprawiona bez upoważnienia

przestrzeń gruntu nie przenosi dwudziestu metrów kwadratowych.

Postępowanie karne w tych sprawach nie będzie wdrażane, a wdrożone będzie umorzone,

co nie wyklucza jednak orzeczenia zajęcia i konfiskaty druków i innych przedmiotów.

Darowuje się, względnie łagodzi, kary za przestępstwa, popełnione przed dniem 3 maja

1928 r., a mianowicie

1)

darowuje się orzeczone, a w całości lub części niewykonane

a)

kary administracyjne łącznie z porządkowemi bez względu na rodzaj i wymiar kary;

b)

grzywny i kary pozbawienia wolności, orzeczone przez sąd w rozmiarze, nie przenoszącym

trzech miesięcy;

c)

grzywny i kary pozbawienia wolności, orzeczone przez sąd w rozmiarze, nie przenoszącym

jednego roku, jeżeli przestępstwo popełniono wyłącznie z pobudek politycznych, narodowościowych,

religijnych, społecznych lub społeczno-gospodarczych;

d)

kary, orzeczone za przestępstwa, popełnione w treści druku, jeżeli druk jest czasopismem,

wydawanem zgodnie z obowiązującemi przepisami;

e)

kary, orzeczone za zniewagi władz państwowych i samorządowych oraz za zniewagi urzędników

i innych funkcjonarjuszów tych władz; kary orzeczone za przestępstwa z art. 154 kodeksu

karnego z 1903 r.;

f)

kary pieniężne, orzeczone za przestępstwa skarbowe, przewidziane w art. 57 i 58 ustawy

karnej skarbowej z dnia 2 sierpnia 1926 r. (Dz. U. R. P. Nr 105, poz. 609) w całości,

jeżeli uprawiona bez upoważnienia przestrzeń gruntu nie przenosi dwudziestu metrów

kwadratowych, w trzech czwartych zaś częściach - jeżeli przestrzeń taka przenosi dwadzieścia

metrów kwadratowych, a w dziewiętnastu dwudziestych częściach - jeżeli orzeczenie,

skazujące w pierwszej instancji z powodu uprawy na przestrzeni, przenoszącej dwadzieścia

metrów kwadratowych, będzie wydane po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy;

g)

połowę orzeczonej przez sąd kary pozbawienia wolności, gdy karę orzeczono w rozmiarze

powyżej trzech miesięcy, lecz nie przenoszącym jednego roku;

h)

połową orzeczonej przez sąd kary pozbawienia wolności, gdy karę orzeczono w rozmiarze

powyżej trzech miesięcy względem osoby, która w chwili popełnienia czynu, nie ukończyła

lat dwudziestu;

i)

połowę kary pozbawienia wolności, orzeczonej przez sąd w rozmiarze powyżej jednego

roku, jeżeli przestępstwo popełniono wyłącznie z pobudek politycznych, narodowościowych,

religijnych, społecznych lub społeczno-gospodarczych;

j)

jedną trzecią część orzeczonej przez sąd kary pozbawienia wolności, gdy karę orzeczono

w rozmiarze, przenoszącym rok jeden; w tym wypadku jednak pozostałe dwie trzecie orzeczonej

kary nie mogą przenosić lat dziesięciu;

2)

ogranicza się do lat dziesięciu karę - dożywotniego pozbawienia wolności;

3)

zamienia się karę śmierci na karę - piętnastoletniego ciężkiego więzienia;

4)

darowuje się w zupełności nawiązki za przestępstwa leśne oraz wszelkie inne kary,

niewykonane w całości lub części, w szczególności zastępcze kary pozbawienia wolności

w granicach darowanej, względnie złagodzonej grzywny (kary pieniężnej), tudzież kary

dodatkowe z wyjątkiem konfiskat, ogłoszeń w druku nakazanych wyrokiem w sprawach o

obrazę czci, oraz umieszczenia w zakładach wychowawczo-poprawczych. Do kar dodatkowych

na czci stosuje się postanowienia art. art. 11 - 13 niniejszej ustawy.

Amnestji, przewidzianej w art. 7 i 8, nie stosuje się do następujących przestępstw

a)

szpiegostwa lub innego karalnego działania na szkodę Państwa Polskiego, a na rzecz

obcego państwa lub przedsięwziętego w porozumieniu z osobą, w interesie obcego państwa

działającą;

b)

przestępstw wojskowych; podżegania i pomocy do tych przestępstw; uchylania się od

służby wojskowej, jeśli sprawca w tym celu opuścił granice państwa lub w tym celu

przebywał zagranicą, chyba że sprawca przed upływem jednego miesiąca od dnia ogłoszenia

tej ustawy został ujęty, lub stawił się do dyspozycji właściwej władzy celem wykonania

obowiązku służby wojskowej;

c)

świadomie fałszywego obwinienia przed władzami byłych państw zaborczych lub innych

obcych państw, a także przed jakiemikolwiek siłami uzbrojonemi, znajdującemi się w

walce z wojskiem polskiem, o przestępstwa, popełnione na szkodę tych państw lub sił

zbrojnych, albo o nieprzychylne zachowanie się względem nich;

d)

umyślnego pozbawienia życia człowieka i umyślnego ciężkiego uszkodzenia ciała lub

takiegoż upośledzenia zdrowia ludzkiego, jeśli przestępstwa te popełniono z pobudek

osobistego zysku lub w związku z rozbojem, względnie rabunkiem, albo w wykonaniu przemyślanej

zemsty;

e)

rozboju, względnie rabunku;

f)

fałszowania pieniędzy i papierów kredytowych;

g)

przemytnictwa; przestępstw skarbowych z wyjątkiem wypadków amnestji, przewidzianych

w art. 7 pod lit. f) i w art. 8 punkt 1 pod lit. f);

h)

stręczenia do nierządu, tudzież innych wypadków ciągnięcia zysku z nierządu drugiej

osoby;

i)

przestępstw, popełnionych na szkodę Skarbu Państwa lub poniżej wymienionych instytucyj

przez funkcjonarjuszy w urzędach, przedsiębiorstwach państwowych i monopolach, tudzież

w zakładach, fundacjach, stowarzyszeniach i spółkach, działających z udziałem finansowym

Skarbu Państwa, bądź korzystających z jego gwarancji lub pomocy finansowej;

j)

przestępstw, popełnionych przez osoby, określone w art. 5 pod lit. e);

k)

przestępstw, ujawniających dążenie do rozpowszechniania zasad ustroju komunistycznego

lub do ułatwienia wprowadzenia takiego ustroju w Rzeczypospolitej Polskiej.

Amnestja nie dotyczy również kar dyscyplinarnych za przewinienia służbowe z wyjątkiem

kary nagany; nie dotyczy też kar za przewinienia porządkowe i dyscyplinarne osób wojskowych,

przewidziane w przepisach wojskowych.

W razie zbiegu przestępstwa, ulegającego amnestji, z przestępstwem, nie ulegającem

amnestji, lub ulegającem amnestji w mniejszym stopniu, kara orzeczona z uwzględnieniem

zbiegu, względnie kara łączna, będzie złagodzona według słusznego uznania sędziego;

przepis niniejszy nie wyklucza umorzenia, w myśl postanowienia niniejszej ustawy,

postępowania sądowego, toczącego się odnośnie do poszczególnych zbiegających się przestępstw.

W wypadkach, objętych art. 3, 4, 6, tudzież art. 8 punkt 1 pod lit. b), c), d), e)

oraz i), a nie wyłączonych z pod amnestji (art. 5, 6 ust. 2, 3, 4 i art. 9), niezdolność,

będąca skutkiem karno-sądowego skazania, uzasadniona jakiemikolwiek przepisami, lub

kary dodatkowe na czci ustają z chwilą odcierpienia kary. Jeśli zaś według postanowień

mniejszej ustawy karę całkowicie darowano, niezdolność, będąca skutkiem karno-sądowego

skazania, nie powstaje.

Jeżeli karę, przewidzianą w artykułach, wymienionych w art. 11, w chwili wejścia w

życie niniejszej ustawy w całości już wykonano, niezdolność, będąca skutkiem karno-sądowego

skazania, uzasadniona jakiemikolwiek przepisami, lub kary dodatkowe na czci, ustają

z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

Przepisy art. 11 i 12 nie dotyczą Kar dodatkowych na czci, przewidzianych w kodeksie

karnym wojskowym, ani też skutków tych kar.

Przepisy art. 11 i 12 nie dotyczą kar dodatkowych i skutków, polegających na utracie

prawa do poboru uposażeń, emerytur, rent i innych należności ze Skarbu Państwa i z

kas samorządowych.

W wypadkach, w których nie stosuje się art. 7 punkt b) lub c), a nie zachodzą wyłączenia,

przewidziane w art. 9, sąd może postępowanie umorzyć lub postępowania nie wdrażać,

jeżeli według okoliczności danego wypadku należałoby, niezależnie od kar dodatkowych,

wymierzyć za czyn, popełniony przed 3 maja 1928 r., karę pozbawienia wolności w rozmiarze,

nie przenoszącym trzech miesięcy, jeżeli zaś czyn popełniono wyłącznie z pobudek politycznych,

narodowościowych, religijnych, społecznych lub społeczno-gospodarczych, w rozmiarze,

nie przenoszącym jednego roku. W powyższych wypadkach sąd może postępowanie umorzyć

lub postępowania nie wdrażać jedynie za zgodą prokuratora, a sąd powiatowy lub pokoju

- jedynie za zgodą prokuratora przy sądzie okręgowym.

Umorzenie w myśl niniejszej ustawy toczącego się postępowania będzie z mocy samego

prawą uchylone, jeśli osoba, przeciw której toczyło się postępowanie, oświadczy w

ciągu dziewięćdziesięciu dni po zawiadomieniu o zastosowaniu amnestji, że domaga się

przeprowadzenia tego postępowania.

Przepisy ustawy niniejszej, dotyczące umorzenia kar, prawomocnie orzeczonych, stosują

się również do przestępstw, ściganych z oskarżenia prywatnego, na wniosek, z upoważnienia

lub na zarządzenie; natomiast do tych przestępstw nie stosują się przepisy, dotyczące

umorzenia lub zaniechania postępowania karnego.

Postanowienia niniejszej ustawy stosują się do osób, które korzystały z ogólnego lub

szczególnego aktu łaski, jedynie wówczas i o tyle, o ile poprzedni akt łaski przyznawał

im ulgi w mniejszym rozmiarze.

Amnestję stosuje się, choćby karę orzeczono po dniu 3 maja 1928 r., względnie w wypadku,

przewidzianym w art. 6, po dniu 3 maja 1926 r.

Amnestję stosuje władzą, przed którą toczy się postępowanie, względnie władza, zarządzającą

wykonanie wyroku lub orzeczenia, o ile jej nie zastosowano już przy wydaniu wyroku

lub orzeczenia.

W sprawach, należących do własciwości sądu okręgowego, wątpliwości, dotyczące zastosowania

amnestji, rozstrzygać należy na posiedzeniu niejawnem (gospodarczem, dyspozycyjnem)

po wysłuchaniu prokuratora; to samo postępowanie stosuje się z urzędu lub na wniosek

w razie zbiegu przestępstw (art. 10), tudzież na wniosek prokuratora w wypadkach,

przewidzianych w art. 14. Od decyzji można wnieść zażalenie w ciągu trzydziestu dni

od jej doręczenia. Zażalenie wnieść należy za pośrednictwem sądu, który wydał decyzję,

do sądu w toku instancji przełożonego, który rozstrzyga ostatecznie.

W sprawach, należących do właściwości sądów powiatowych lub pokoju, zażalenie w tym

samym terminie wnieść należy przez sąd powiatowy, względnie pokoju, do sądu okręgowego.

W zakresie sądownictwa wojskowego, tudzież w postępowaniu przed władzami administracyjnemu,

stosuje się odpowiednio art. 18. W sprawach, należących do władz administracyjnych,

zażalenie rozstrzyga ostatecznie władza, bezpośrednio przełożona nad władzą, zarządzającą

wykonanie orzeczenia.

Wykonanie niniejszej ustawy porucza się Ministrom: Sprawiedliwości, Spraw Wojskowych,

Spraw Wewnętrznych i Skarbu.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem jej ogłoszenia.