Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych.

Art. 1. Wszelkie postanowienia umów indy:widualnych, regulujące stosunek pracy mniej korzystnie dla pracowników umysłowych, aniżeli to

czyni rozporządzenie niniejsze,

są

nieważne,

a w miejsce ich obowiązują właściwe postanowienia

rozporządzenia niniejszego.

II.

Zakres działania.

Art. 2. Za pracowników umysłowych w rotumieniu rozporządzenia niniejszego uważa się

1) osoby spełniające czynności administracyjne i nadzorcze, jako to: zarządców i kierowników

wszelkich przedsiębiorstw i zakładów gospodarstw

rolnych i leśnych lub połączonych z niemi przedsię­

biorstw, inżynierów, techników, konstruktorów,

sztygarów, kontrolerów, oficjalistów rolnych i leśnych, majstrów, którzy kierują technicznie pracą

w zakładzie pracy lub jego oddziałach i są za całość

tej pracy odpowiedziah1i, oraz następujące kategorje

dozorców górniczych

685

691

698

700

a) wszystkich dozorców ~ ukończonem śred­

niem wykształceniem zawodowem, posiadających charakter sztygarów lub , ich zastępców,

b) dozorców pól górniczych,

c) dozorcQw materjałów wybuchowych,

.

d) wszystkich tych dozorców kopalnianych,

których czynności przekraczają miarę zwy~

kłego dozoru i polegają na wykonywaniu

kontroli i nadzoru nad · podwładnymi im

robotnikami z prawem rozporządzania tymi

robotnikami i z odpowiedzialnością za wykonywane przez nich prace, ewentualnie, którzy wykonywują prócz zwykłej czynności

dodatkowe prace piśmiennej

2) osoby uprawiające sztuki wyzwolone bez

względu na wartość artystyczną produkcyj (malarze,

rzeźbiarze, śpiewacy, muzycy i t. p.)j

3) artystyczny personel teatrów, orkiestr, wytywórni filmowych, stacyj nadawczych radjowych

oraz doradców literitckich i muzycznych;

4) dziennikarzy;

5) personel lekarski, dentystyczny, ' weterynaryjny oraz wykwalifikowany pomocniczy personel

lekarski, dentystyczny i weterynaryjny;

6) osoby spełniające czynności biurowe i kśln­

celaryjne oraz czynności rachunkowe, rysunkowe

i kalkulacyjne j

7) telefonistów i telegrafistówj

8) farmaceutów, drogistów, kasjerów, dysponentów, sprzedawców podróżujących, akwizytorów;

9) sprzedawców i ekspedjentów sklepowych

i księgarskich, o ile ukońcży1i 6 klas szkoły śred­

niej ogólnokształcącej państwowej lub prywatnej

z prawami szkół państwowych, albo szkołę średnią

zawodową, albo o ile ukończyli zawodową szkołę

dokształcającą i odbyli praktyk~, której warunki

-

-- i

,

. Dziennik Ustaw. Poz. 323.

. określi w tym celu rozporządzenie Ministra Pracy

i Opieki Społecznej, wydane w porozumieniu z lVii,·

nistrem Przemysłu i Handlu oraz Ministrem \Vyznań Reli~ijnych i Oświecenia Publicznego.

Warunki zaliczenia do pracowników t,lmysło­

wych w rozumieniu rozporządzenia niniejszego tych

sprzedawców i ekspedjentów sklepowych i księgar­

skich, którzy w chwili wej ścia w życie rozporządze­

nia niniejszego pełnili te obowiązki, a nie posiadają

określonego wyżej wykształcenia, ora,z sprzedawców

i ekspedjentów, któl'zy są lub będą zatrudnieni w powiatach i miastach wydzielonych z powiatów, gdzie

nie istnieją lub istnieją w nie dostatecznej liczbie

szkoły dokszŁ8.icaj ące, określi rozporządzenie Ministra Pracy i Opieki Społecznej, wydane w pqrozumieniu z Ministrem Przemysłu i Handlu oraz Ministrem Wyzna(1 Religijnych i Oświecenia Publicznego.

Za ' pracowników umysłowych w rozumieniu

rozporządzenia niniejszego będą uważani ci sprzedawcy i ekspedjenci sklepowi i księgarscy, którzy

do dnia 31 grudnia 1928 r. lub do chwili weiścia w ży­

cie wyżej wspomnia nego rozporządzenia wykonawcz~go, o ile to wcześniej nastąpi, korzystali ze

świadczeń i uprawnień, przys ługujących na mocy

pr7.episów ustawowych pracownikom umysłowym.

Art. 3. Minister Pracy i Opieki Społecznej

w porozumieniu z Ministrem Przemysłu i Handlu

względnie z innymi zainteresowanymi ministrami

może po zasięg!iięciu opinji organizacyj pracodawców i pracowników rozciągnąć w drodze rozporzą­

dzenia działanie niniejszych przepisów na inne kategorje pracowników, niewyszczególnionych wart. 2

rozporządzenia niniejszego, a których czynności uzasadniają z'aliczenie ich do pracowników umysło­

wych.

Rozporz.ądzenie niniejsze nie dotyczy

1) uczniów i praktykantów;

2) osób, zatrudnionych na statkach morskich;

3) osób, zatrudnionych w urzędach i , instytucjach państwowych lub samorządowych, którycn

stosunek pracy jest unor:,mowany specjalnemi przepisami ustawowemi lub rozporządzeniami, ,wydanemi w wykonaniu usiaw.

Art 4.

III.

Zawąrcie umowy o pracę.

Art. 5. Umowę o pracę zawiera się

1) na okres próbny;

2) na okres wykonania określonej 'robofy;'

3) na czas określony;

4) na

czas nieokreślony.

\

Art. 6. Pracownik umysłowy ma prawo żądać

od pracodawcy pisemnego potwierdzenia zawartej

umowy o pracę, zawierającego wyszcz-ególńienie

istotriych warunków umowy.

'

', Art. 7. Okres próbny nie może przekraczaĆ

trzech mies'ięcy, licząc od chwili przystąpienia do

pracy. Okres ten wlicza się do czasu, przepracowanego W zakładzie pracy"

I

Nr. 35.

IV. Prawa i obowiązki stron•

1.

W ogólności.

,

"

Art. 8. O ile nie umówiono się wyraźnie o ro~

dzaj i zakres obowiązków lub o wynagrodzenie, należy w tym względzie stQsować zawartą dla danego

obszaru umowę zbiorową lub też zwyczaj miejsca- ,

wy, przyjęty w <:lanej gałęzi pracy. W braku takiego

zwyczaju żądać można takich usług i takiego wynagrodzenia, jakie w danych okolicznościach przedsta- ,

wiają się jako odpowiednie.

2.

Z a k a z k o n kur e n c j i.

Art. 9. Pracownikom nie 'wolno bez zezwolenia pracodawcy prowadzić własnego przedsiębior­

stwa. Nie wolno im również bez zezwo~enia pracodawcy dokonywać tranzakcyj, C'ly na własny, czy

na cudzy ra,<;:hunek, wchodzących w ,z akres tego

przedsiębiorstwa, w którem pracownik jest zatrudniony.

Art. 10. Umo~a, która ogranicza pracownika

w jego zarobkowaniu na pewien czas po rozwiąza­

ni'.,l stosunku pracy (klauzula konkurencyjna), może

być zawarta ważnie tylko z pracownikiem pełnolet­

nim. Do ważności jej wymaga się nadto, aby zawarta została na piśmie i aby pracodawca zobowiązał

się w niej do wypłacania pracownikowi przez czas

trwania ograniczenia tytułem odszkodowania co

,najmniej , połowy , wynagrodzenia, pobieranego przeciętnie w ostatnich trzech latach, a jeżeli stosunek

pracy trwał króccj,- , połowy wynagrodzenia, pobieranego przeciętnie w ciągu całego okresu trwania stosunku pracy.

Umowa, powyższa obowiązuje tylko co do zarobkowania w tej gałęzi pracy, w której pracownik

był zatrudniony, i co najwyżej na przeciąg jednego

,roku.

Umowa powyższa traci moc prawną, j,eżeIi stosunek pracy zosŁał rozwiązany na podstawie art. 31

z winy pracodawcy, lub jeżeli ostatnie wynagrodzenie pieniężne ' pracownika nie przekraczało sumy

sześciu tysięcy złotych w stosunku rocznym.

Art. 11. Odszkodowanie, wymienione w ust. 1

art. lO, winno być wypłacane najpóźniej w kOńcq

każdego miesiąca kalendarzowego.

W razie, wydalenia pracownika na podstawie .

art. 32 z jego winy, tenże trac'i prawo do odszkodo~ .

wania, przewidzianego wart. 10.

3. W y n a g r o d z e n i e.

:Art. 12. Jeżeli według umowy lub zwyczaju

pracownikowi należy się oprócz stałego wynagrodzenia gratyfikacja (świąteczne, 'bilansowe i t. p.),

a wynagrodzenie przypada mu tylko za pewną część

roku, w takim razie należy mu się również stosun ..

kowa część gratyfikacji.

Jeżeli wynagrodzenie składa się w całości lub

w części z udziału ' W czystym zysku (tantjema),

a stosunek pracy trwał tylko prz~z pewną część ro.

ku, pracownikowi należy się stosunkowy udział

'!N tantjemie.,

r

!.

Nr., 35.

Dziennik Ustaw. Poz. 323.

Art. 13. Pracodawca, pOWlmen dokonywać

wypłaty wynagrodzenia pieniężnego w gotówce.

Art. 14. Pracodawca obowiązany jest prowadzić wykaz płacy i przechowywać go przez okr~s

pięcioletni. Minister Pracy i Opieki Społecznej w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami ustali

w t1rodze rozporządzenia wzory wykazów płacy dla

poszczególnych kategoryj zakładów praty.

.. Wykazy płacy winny być okazywane na każ­

de :żądanie .organominspekcji pracy i innym osobom

urzędowym, upoważnionym do tego przez obowią­

zujące ustawy.

Art. 15. Wypłata należącego się pracownikowi ' wynagrodzenia stałego · odbywać się winna najpóiniej w końcu każd~go miesia;ca kalendarzowego.

W razie zawinionej nie wypłaty w terminie pracodawca obowiązany jest do opłacania procentów

zwłoki w wysokości od 2 do 3 % miesięcznie po,czil,wszyod dnia zwłoki.

Art. 16. Pracodawca obowiązany jest na żą­

danie pracownika, którego wynagrodzenie w myśl

umowy o pracę składa 'się częściowo lub całkowi­

cie z udziału w zys-kach lub procentów od obrotu,

ptodukcji lub oszczędności, przedłożyć mu przy

obrachunku odpis bilansu, ' względnie wykaz pisemny obrotu, produkcji lub oszczędności, na których

podstawie oblicza się vtynagrodzenie.

Doroczny obrachunek i wypłata przypadajl;\cego z tego tytułu wynagrodzenia powinna nastąpić

najpóźniej w cztery miesiące po upływie roku operacyjnego; a VI przedsiębiorstwach, rządzących się

właSriemi statutami, najpóźniej w jeden miesiąc po

zatwierdzeniu . bilansu przez czynniki do tego powołane ~

Postanowienie art. 15, dotyczące opłacania

procentów zwłoki, ma tu odpowiednie .z astosowanie.

Art. 17. Obrachunek i wypłata prowizji winny następować najpóźn~,ej w końcu każdego kwartału kalendarzowego, w razie zaś gdy stosunek pracy

kończy się przed upływem danego kwartału,-przy

wystąpieniu z pracy.

Pracodawca winien na żądanie pracownika

udzielić mu wyciąg z ksiąg co do tranzakcyj, od których przypada prowizja.

Postanowienie art. 15, dotyczące opłacania

procentów zwłoki, ma tu również odpowiednie za.sŁosowanie.

Art. lS. Pracownikowi nie wolno bez zezwolenia pracodawcy przyjmować żadnego wynagl'odzenia od osób trzecich tytułu pełnionych przez niego

cbowiążków.

z

Art. 19. W razie niemożności pełnienia przez

pracownika obowiązków wskutek choroby . lub nie,szczę ś liwego wypadku, jeżeli one nie zostały wywołane rozmyślnie, wskutek powołania go do ćwiczeń

wojskowych rezerwy lub do pełnienia obowiązków

sędziego przysię głeg o albo ławnika sądu pracy, albo też wskutek wykluczenia go od zajęć przez wła­

dzę sanitarną dla zapobieżenia rozwleczeniu choroby zaraźliwej, ~ pracownik zachowuje przez okres

687

trzechmiesięczny prawo do wynagrodzenia w cało­

. ści, chyba że . w ciągu tych trzech miesięcy umowa

o pracę ulegnie rozwiązaniu wskutek ' upływu czasu,

wskutek ukończenia okresu wykonania określonej

roboty, na który umowę zawarto, lub ~skutek wypowiedzenia, dokonanego przed zaistnieniem jednej

z przyczyn wyżej wymienionych.

Pracodawca może z wynagrodzenia sŁrącaS

kwoty, jakie pracownik otrzyma ze Skarbu Państwa

w czasie ćwiczeń wojskowych, pełnienia obowiąz­

ków s ę dziego przysię głego lub ławnika sądu ' pracy,

albo też wykluczenia go od zajęć przez władze sani.

tarne. W razie choroby lub nieszczęśliwego wypad ..

ku pracodawca może z wynagrodzenia strącać tekwoty, jakie pracownik otrzyma w · gotówce z tytu..

łu ubezpieczenia prawno - publicznego.

Art, 20. Pracownik zatrzymuje również prawo do wynagrodzenia w razie niemożności pełnienia

obowiązków z ważnej przyczyny przez krótki okres

czasu.

Art, 21.

Z wynagrodzenia pracownika wolno

potrącać tylko następujące należności

1) bieżące i zaległe daniny ,i opłaty publiczne

w granicach ustawowe~o upoważnienia pracodawcy do ich potrącania;

2) sumy egzekwowane na mocy tyŁułów wy-

konawczych lubegzekucyjnychj

,

3) zaliczki pieniężne, udzielone pracownikowi

na poczet wynagrodzenia j

4) kary umowne, nałożone przez pracoqawcę

na pracownika z po~vodu jego uchybienia warunkom

umowy o pracę.

Potrąceń, wymienionych pod pp. 1 i 2 poprzedniego ustępu, wolno dokonywać przy każdoraz'owej

wypłacie, a w szczególności: potrąceń, wymienio.

nych pod p. 1, całkowicie i przed potrąceniami pod

p. 2, - ostatnich zaś w granicach, ustanowionych

przepisami ustawy z dnia 17 lutego 1922 r. o pań­

stwowej służbie cywilnej (Dz. U. R. P. Nr. 21,

poz. 164).

Potrąceń zaliczek pieniężnych wolno dokonywać beż względu na potrącenia, wymienione w ust. 1

pod pp. 1 i 2, z tern atoli ograniczeniem, że potrące­

nia pod pp. 1, 2 i 3 nie mogą łącznie przewyższać

połowy wynagrodzenia, przypadającego do wypłaty.

Potrącenia kar, wymienionych pod p. 4, wolno

dokonywać przy wypłacie bez względu na potrące­

nia, wymienione w ust. 1 pod pp. l, 2 i 3, z tern ograniczeniem, że potrącenie to nie może przekraczać

10%, wynagrodzenia pieniężnego, przypadaj ą cego do

wypłaty po dokonaniu potrąceń pod PJ2. 1, 2 i 3.

:Art. 22. Zastaw na prawie do wynagrodzenia

nie może go obciążać w większej mierze, aniżeli dopuszczalne jest potrącenie dla należności, wymienionych w p. 2 ust. 1 art. 21.

Prawo pracownika do wynagrodzenia nie może być odstąpione osobie innej.

Art. 21. W razie ogłoszenia upadłości pracodawcy, wszelkie należności pracowników, oparte na

przepisach rozporządzenia niniejszego, korzystają na

obszarze województw: białostockiego, kieleckiego,

,

1.

l,

688

'-""

".

:."

/,;

"

I

t

,I.,:'

I

'.'

.

Dzien~ik Usfaw. P~z; 323.

Nr. 35~

lubelskiego, łódzkiego,nówogródzkiego,:' poleskiego,

2) rozwiązać , natychmiast ' 'stosunek pracy

warszawskiego, wileńskiego , i wołyńskiego oraz m. " przed upływem okresu coJnięłego WyPowiedzenia,

st. Warszawy z pierwszeństwa zaspokojenia w roz- lecz z warunkiem niezwłocznej wypłaty wynagro ..

miarze przysługującym należnościom z tytułuzasłu~ dienia ' , za okre's wypowiedzenia, '. przewidziany;

(arf. 9' p. 4 prawa o przywilejach i hipotekach ,z ro- wart. 25 rozporządzenia niniejszego.

ku 1825), a na pozostałym obszarze Państwa z PierwPo upływie okresu wypowied:tetiia umowy na

szeństwa wedługóbowiązującychtaIll. przepisów

czas nieokreślony zawarcie' z , tymże pracownikiem

o zaspokojeniu należności służbowych w, upadłości trzech ' bezpośrednio po sobie ' następujących umów

(§ 51 p. 2 austr. ord. upadł; oraz § 61 p. 1 niem. ord. o pracę na czas określony,z 'których ża(lnanie przeti.padł.·) ~·

kracza terminu 3 miesięcy, róWnoznaczne jest zza~

warcie m u~owy na czas nieokreślony. ' ,

'

~. ś w i a d e c t w a. ..J'.'

Art. 29. Wypowiepzenie' przez , pracodawcę

Art. 24~ Pracodawca winien na żądanie pra- umowy o pracę nie może na~tąpić ,podczas urlopu,

townika zwrócić mu natychmiast . wszystkie i świa­ choroby pracowniką lub wykluczenia go od zajęć

dectwa, ' znajdujące się u· pracodawcy w przecp.o- przez władzę sanitarną, o ile choroba hlb wyklu<;zenie od zajęć nie trwa dłużej ni?; trzy miesiące, . or~z

waniu.

Pracodawca obowiązany ' jest na, żądanię pra- podczas odbywania ,ćwicze~ wojskowych i pełnieriia

cownika wydać mu niezwłocznie, a wk:ażdym razie obowiązków sędziego przysięgłego lub ławnika 'są"

,,' "

,

nie później niż w ciągu miesiąca ,od daty żądania, du pracy.

świadectwo co do czasu trwania pracy i :rodzaju zaJeżeli pracownik zachorv,je, zostanie wykl~­

trudnienia pracownika.

'

;" , . '

czony od zajęć, po~ołany do ćwic;zeń wojskQWYcp

Pracodawcy nie wolno umieszczać w świadec­ lub do pełnienia obowiązków ,sędziego przysięgłe,g,o

twie żadnych znaków ani uwag, mogących utrudnić albo tez ławnika sądu pracy, powinien zawiado91ic

o tern ' pracodawcę niezwłocznie pod rygorem 1J,tią ..

pracownikowi uzyskanie nowego stanowiska. ' " ,

ce.nia uprawnień z ust. 1 artykqłu niniejszego wy~t:..

kających.

,, '

V. Rozwiązanie umowy o pracę.

Art, 30~ Po wypowiedzeniu umowy o pracę

Art,; 25. Umowa o pracę rozwiązuje się

1) w okresie próbnym pierwszego lubszesna- przez jedl.ą ze stron, pracownik powinien otrzymaĆ

stego .dnia miesiąca kalendarzowego, pp uprzedniem na swoję żądanie stosowny czas w godzinach pracy

w celu szukania nowej posady co najmniej w ilciś'ci

dwutygodniowem wypowiedzeniu;

trzech dni roboczych miesięcznie, ci w gospodar~

2) po ukończeniu roboty, dla której wykonania stwach rolnych i l~śnych ' oraz , w związanych z nieumowa była zawarta;

mi prźesiębiorstwach ~ w ilości sześciu dni za cały

•

3) po upływie czasu, na który była zawarta;

okres wypowiedzenia. Ustalenie czasu wolnego na

4) po upływie trzech miesięcy od wypowiedze~

szukanie nowej posady nastąpi w drodze porozumie- '

nia umowy przez jedną ze stron, jeżeli umowę tę za- nia pracownika z pracodawcą .

"

warto na czas nieokreślony.

'

W t:',a zie niedojścia do p9rozumienia ,d ecyduje

Okres wypowiedzenia wynosić ma całkowite obwodowy inspektor pracy, a qq czasu tej decyzji

trzy miesiące kalendarzowe i kończyć się musi za- pracownik ma prawo skorzystać ' ż połowy czasu,

wsze ostatniego dnia miesiąca kalendarzowego. Wy- przysługującego mu z mocy artykułu ninięjszego,

powiedzenie nastąpić winno najpóźniej w. os~atnim w terminie, pozostawionym jego uznaniu, ale za

dniu , miesiąca .kalendarzowego" poprzedzającego uprzedniem zawiadomieniem , pracodawcy przynajokres wypowiedzenia;

mniej na dwa dni naprzód. " ,

5) w razie ' wcielenia pracownika; jako . poboW stosunl,w do pr:acowników linij komunikarowego do służby czyńnej w wojsku stałem; .

cyjno - powietrznych, wodnych, kolei żelaznych, do

6) na mocy wzajemnego porozumienia stron;

pracowników zakładów dohra , publicznego i przed, 7)w razie śmierci pracownika . .

siębiorstw użytęczności pupli~,znej, jak wodociągi,

gazownie,

elektrownie i tramwaje, ,or,a z w wypad-

Art. 26. W razie przedłużenia umowy bez

oznaczenia czasu trwania, stosunek praey rozwiązu­ kach, w których tego rodzaju przerwanie pracy mogłoby spowodować <.:ałkowite zatrzymanie biegu '

jesię w myśl p. 4 art. 25.

przedsiębiorstwa, przepisy ust. 2 artykułu niniejsze- ,

, . Art, 27, Umowa o pracę, za'rart~ w gospo- go, dotyczące poszukiwania pracy, przed decyzją obdarstwie rolnem lub leśnem, albo w związanem wodowego inspektora pracy, nie mają zastosowania.

z niemi przedsiębiorstwie przynajmniej na okres

Art, 31, Pracownikowi tlmysłowemu / służy

roczny, przedłuża się na rok następ:py, jeż~Ii ' na trzy

p~awo niezwłocznego rozwiązania umowy O pracę

ąt~esiące przed jej upływem nie nastąpi wypowiez ważnych przyczyn, a w szc~ególności: '

,

dzenie.

'

,

al w razie śmierci lub wzięcia z poboru do

Art, 28, Pracodawca, który w okresie wypowojska członka jego rodziny, jeżeli skutwiedzenia umowy o pracę pracownikowi umysłowekiem tego na pracownika prz~chodzi ob 0 ":'0.'

ou cofnął to wypowiedzenie, może

'

wiązek prawny utrzymania tej rodziny;

' 1) wypowiedzieć ponownie umowę o 'pracę dob) w razie stwierdzonego prz'e z lekarza pań­

piero ,po upływie tego okresu wypowiedzenia i, '

stwowego, samorządowego, ' kasy chorych

·.

I

Nr. 35.

lub lekarza zakładu pracy, . szkodliwego

wpływu pracy w zakładzie pracy ,na zdro..

wie pracownika;

.

.

,<,. c) w razie obrazy lub .znieważenia pracowlllka

przez pracodav,,'q, jak również ~ ,razie ~o­

i

terowania przez pracodawcę takich czynow

ze strony przełożonych pracownika;

d) . w razie ' niezachowania przez pracodawcę

istotnych warunków umowy;

,

, .

e) w razie, j~ż,eli pracodp.wca lUD przełożem

pracownika dopuszczają się przy prowadzeniu przedsiębiorstwa lub nakłaniają pracownika do czynów przeciwnyoh prawu lub

dobrym obyczajom.

W wypadkach; przewidzianych w p. c i e,

Vi ' wypadkach, przewidzianych w p. d, o ile zachodzi ' zła \vola lub niedbalstwo ze strony pracodawcy,

tudzież w innych podobnych wypadkach- rozwią­

zla nie umowy następuje z winy pracodawcy.

Jeżeli niezwłoczne zaprzestanie pracy przez

pracowników · w przedsiębiorstwach, wymienionych

'w ustępie ostatnim art. 30, zagraża bezpieczeństwu

lub prawidłowości ruchu w przedsiębiorstwie, ptacownicy ci, w razie rozwiązania umOwy o pracę na

podstawie przepisów · artykułu riiniejszego, n:ogą ' b:y~

"Zatrzymani w pracy przez pracodawcę; me dłuzeJ

jednak niż na przeciąg trzech dni od daty powiado,JIlienia go o rozwią'1aniu umowy o pracę.

"

. ~.

Art. 32. ,Pracodawcy służy prawo niezwłocz­

Z ważnych przyczyn,

..

' , . a) w razie, jeżeli pracownik nadużywa zaufa.' nia pracodawcy, np. przyjmuje bez jego zgody prowizję lub ir.ne wynagrodzenie od

osób trzecich, lub' jeżeli doptiszczasię rozmyślnego uszkodzenia majątku przedsię­

biorstwa;

b) w razie niestawienia się pracownika do pracy wskutek nieszczęśliwego wypadku lub

choroby VI ciągu więcej 'niż trzech mie-

P,ego rozwiązania umoWy

ą w szczególności

sięcy;

c) w razie obrazy lub znieważenia pracodawcy, jego zas'tę,eców lub przełożonych · prz(;!z

pracownil~a;

d) w razie niezachowania przez pracownika

, istotnych warunków umowy o pracę;

e) w razie prowadzenia przez pracownika bez

zgod"y pracodawcy własnego przedsiębior­

stwa, lub dokonywania tranzakcyj na wła­

sny lub ct1dzy rachunek, wchodzących w zakres tego przedsiębiorstwa, w którem pracownik jest zatrudniony;

f) w razie zdrady przeż pracownika tajemnicy technicznej lub handlowej przedsiębiorstwa;

,

g)

razie, jeżeli umowa o pracę została zawarta na zasadzie fałszywego lub sfałs zo­

wanego świadectwa ;

h) w I~azieutraty przez pracownika uprawnień

koniecznych do zajmowania danego stanowiska.

"

.W wypadk~ch; przewidzianych w p. a, c, e, f,

~, Vi wypadkach, prze}vidzianych 'w p.d, o ile ZQcho-

w

l'

.~

c

689

dzi zła wola lub niedbalstwo ze strody pracownika,

tudżięz w innych podobnych wypadkach - rozwią­

zanie' umowy ' następuje z winy pracownika.

Art. 33. W wypadkach siły wyższej, jak pożar, powódź i t. p., czyniących zupełnie niemożliwem

zatrudnienie .' pracownika, pracodawca m~ pr~wo

w okresie czasu nie dłuższym, niż w przeCIągu Jednego miesiąca ód chwili zajścia faktu siły wyższej,

rozwiązać hmowę bezzwłocznie.

.

Zawiadomienie o roz\\riązaniu umowy powmn9

być dokonane pisemnie.

Art. 34. VI razie ogłoszenia upadłości pracodawcy umowa o pracę nie rozwiązuje się.

.

W ,l'azie · zwolnienia pracownika przez zarząd

masy upadłościowej z powodu zamknięcia przedsię­

biorstwa, pracownikowi należy się trzechmiesięczne

w'ynagrodzenie od daty zamknięcia przedsiębior­

stwa. . Przepis ten nie narusza dalej idących praw

pracownika z mocy umowy o pracę. '

Art. 35. Jeżeli majątek lub przedsiębiorstwo

przejdzieVf czasie trwania stosunku pracy w posiadanieinnej osoby, stosunek pracy trwa nadal bez

zmiany. :Pracownik może jednak w ciągu miesiąca

od daty zmiany posiadacza rozwiązać umowę o pra-.

cę z zachowąniem trzechmiesięcznego terminu wypowiedzenia; chociażby umowa była zawarta na czas

określony.

Art. 36. W wypadkach obrazy prawo do rozwiazania umowy gaśnie po upływie dwóch tygodni

od 'chwili obrazy, względnie od chwili, kiedy obr.aza

doszła do wiadomości strony, uważającej się za obrażoną.

W wypadkach rozwiązania umowy z powodu

ważnej przyczyny, lub z winy strony przeciwnej, prawo rozwiązania umowy , gaśnie z upływem miesiąca

od chwili, kiedy strona pragnąca umowę rozwiązać

uzyskała wiadomość o istnieniu ważnej przyczyny

lub Wi!ly.

Art. 37. . Pracodawca ma prawo · niezwłocznie

rozwiązać umowę w wypadku nie stawienia się

pracownika w terminie rozpoczęcia stosunku pracy ,

o · ile w umowie terminowe rozpoczęcie tego stosunku zostało wyraźnie jako warunek zastrzeżone.

\Y/ razie niezastrzeżenia w umowie powyższe- .

go warunku pracownik może tylko z ważnych powodów i co najwyżej przez dwa tygodnie nie stawić

się do rozpoczęcia pracy.

Art. 38. W razie rozwiązania umowy z winy

pracodawcy lub wydalenia pracownika bez ważnej

przyczyny, pracownik ma prawo tak długozajmo­

wać mieszkanie służbowe , jak długo przysługiwało­

by mu to mieszkanie, gdyby umowa została rozwią­

zana prawidłowo.

Jeżeli pracownik użytkował grunta deputatowe, a rozwiązanie umowy z winy pracodawcy lub

wydalenie pracownika bez ważnej przyczyny nast ą ­

piło przed zbiorani, pracownik ma prawo do odszkodowanIa , za zasiew, obrobienie i koszta ubezpieczenia, nie tracąc ewentualnych· dalszych roszczeń o odszkodowanie, jakie mu przysł~guią z mocy ogólnych

przepisów ,prawa cywilne20.

\

-Dziennik Ustaw. Poz. 323.

ł\rt.

39.

Jeżeli umowa była zawarta na czas

nieokreślony, a nastąpiło rozwiązanie jej z winy pracodawcy lub wydalenie pracownika bez ważnej

przyczyny, pracownikowi należy się pełne wynagrodzenie za miesiąc, w którym rozwiązanie lub wyda~

lenie nastąpiło, i za następne trzy miesiące, o ile

z umowy nie wynikają dla pracownika dalej idące

uprawnienia.

Jeżeli umowa była zawarta na czas określony,

wówczas w wypadkach powyższych należy się pra. cownikowi wynagrodzenie za cały czas aż do wygaśnięcia umowy.

Wynagrodzenie, przypadające w myśl ust. 1 i 2

artykułu niniejszego, jest płatne odrazuz procentem

prawnym od daty uchybionego terminu, jednakowoż

bez tantjemy oraz gratyfikacji, co do których płat­

ności obowiązują postanowienia ogólne.

Art. 40. W razie rozwiązania umowy z winy

pracownika lub wystąpienia jego przed czasem bez

ważnej przyczyny, pracodawcy służy prawo do wynagrodzenia szkód 'i strat.

.

Art. 41. Roszczenia pracownika, co do których przepis art. 39 postanawia natychmiastową

płatność, przedawniają się w terminie sześciomie­

~ięczl1ym.

Art, 42. W razie rozwiązania umowy wskutek śmierci pracownika, pracodawca bez względu

na ubezpieczenie emerytalne pracownika, powinien,

jeżeli pracownik , pracował co najmniej 10 laŁ

w przedsiębiorstwie, wypłacić jego rodzinie, mają­

cej ustawowe prawo do utrzymania i przez niego

utrzymywanej, odprawę w wysokości ostatnio pobieranego 3-miesięcznego wynagrodzenia.

Jeżeli stosunek pracy trwał co najmniej 20 lat,

odprawę stanowić będzie ostanio pobierane 6-miesięczne wynagrodzenie.

Odprawa należy się w całości tylko wówczas,

jeżeli

zmarły

pracownik pozostawił małżonka

i zstępnego lub zstępnych. We wszystkich innych

wypadkach odprawa wynosi połowę" wyżej oznaczonej normy.

Odprawa płatna jest po upływie miesiąca, licząc od dnia śmierci pracownika, w równych raŁach

Iniesięcznych.

VI. Regulamin pracy. ~>f'~~: : ., .'

'Art. 43. W zakładach pracy, zatrudniających

pracowników, objętych rozporządzeniem niniejszem,

może być wprowadzony regulamin pracy.

Art. 44. Regulamin pracy powinien zawierać

l} oznaczenie codziennego początku i końca

czasu pracy oraz przerw pracy;

2) wykaz dni wolnych od pracy;

3) termin wypłaty wynagrodzenia;

4) przepisy porządkowe.

Oprócz postanowień, zawartych w ustępie poprzednim, regulamin pracy może zawierać wyciągi

z przepisów prawnych" dotyczących stosunku pracy.

Dla poszczególnych oddziałów zakładów pracy

lub dla poszczególnych kategoryj pracowników mogą

by~ :Wy'dawane odrębne regulaminy. -' . •

Nr. 35.

Art. 45. Projekt nowego lub zmienionego regulaminu pracy powinien być przez pracodawcę

przesłany obwodowemu inspektorowi pracy o,raz

podany do wiadomości tym pracownikom, do " których się odnosi.

.

. ..

PracQwnicy mogą "IN ciągu tygodnia od dnia podania im do wiadomości przez pracodawcę proje~tu

regulaminu zgłosić obwodowemu inspektorowi pra ..

cy uwagi dotyczące projektu.

.

Obwodowy inspektor pracy może uwagi pracowników, uznane przez siebie za uzasadnione, za ..

proponować pracodawcy do uwzględnienia.

Art. 46. Inspektor pracy winien w ciągu miesiąca od daty otrzymania projektu re6ulaminu re6u-

lamin ten zatwierdzić albo odrzucić,o jeżeli jest "'on

niezgodny z obowiązującemi przepisami prawa. Regulamin, którego inspektor pracy w powyższym ter..,

minie nie odrzuci, uważany będzie za zatwierdzony.

Art. ,47, Regulamin pracy powinien być w,y..

wieszony w lokalu zakładu pracy w miejscach widocznych dla wszystkich pracowników i utrzymywany zawsze w stanie czytelnym.

Regulamin prący w taki sposób wywieszony

-posiada dla pracowników i pracodawców moc obo ...

wiąiującą.

' . Art. 48.

Pracodawca obowiązany jest poda-

wać nowowstępującym pracownikom regulamin pra ..

cy ' do wiadomości.

Art. 49. W tych zakładach pracy, które nie

posiadają regulaminu pracy, powinno być, z wyjąt­

Idem gospodarstw rolnych i leśnych oraz związanych

z niemi przedsiębiorstw, - wywieszone obwieszcze ..

nie zawierające następujące punkty

1) oznaczenie codziennego początku i końca

czasu pracy oraz przerw w pracy;

2) wykaz dni wolnych od pracy;

".,',

3) terminy wypłaty wynagrodzenia.

Pozatern obwieszczenie może zawierac wycią­

'gi z przepisów prawnych, dotyczących 'stosunku

pracy.

Art, 50. W razie stwierdzenia przez inspekto- .

ra pracy niezgodności obwieszczenia wewnętrznego

z obowiązującemi przepisami prawa, pracodawca

obowiązany jest na żądanie inspektora pracy zastą­

pić to obwieszczenie w przeciągu trzech dni nowem,

zgodnem z obowiązującemi przepisami prawa.

••

Art. 51. Postanowienia . przepisów, zawartych wart. 43 - 50, nie mają zastosowania dourzę-.

dów państwowych i samorządowych.

VII. Przepisy karne.

. Art. 52; Winni przekroczenia postanowień

art. 21 ulegają karze grzywny od pięćdziesięciu zło­

tych do tysiąca złotych, o ile czyn nie ulega karze

surowszej w myśl postanowień innych ustaw kar...

nych.

Na wypadek niemożności ściągnięcia grzywny

należy ją zamienić na karę aresztu zastępczego, jed...

nak nie ponad dwa tygodnie.

Do orzekania powołane są sądy powiatowe

,fP.okoju).

.

Nr. 35.

Art. 53. Winni naruszenia obowiązków, wyz postanowień, art. 6, 13, 14 i 24 oraz

z rozporządzeń na podstawie art. 14 wydanych, ule.gają karze grzywny od dziesięciu złotych dd pięciu~~t ~łotych.

'

.

Grzywny na wypadek nieściągalności zamienić należy na karę aresztu zastępczego na czas nie

324.

nikających

dłuższy, niż tydzień.

Art. 54. Do orzekania o czynach, przcwidzia-

bych wart. 53, powolani są inspektorzy pracy.

Art. 55. Kierownicy zakładów praćy pań­

stwowych, samorządowych lub znajdujących się pod

.zarządem państwowym, winni przekroczeń, wymienionych wart. 53, podlegają karom w tymże artykule przewidzianym wyłącznie w drodże sądowej.

VIII.

"

Przepisy końcowe.

Art. 56. Przepisy rozporządzenia niniejszego

mają również zastosowanie do umów o pracę, obo:wiązujących w chwili wejścia w życie tych prze-

pisów. .

.

..

Art. 57. Wykonanie rozporządzenia niniejsze~o porucza się Ministrowi Pracy i Opieki ' Społecznej

.w porozumieniu z właściwymi ministrami, a w odniesieniu do postanowień karnych - w pOrozumie;niu z Ministrem Sprawiedliwości.

.

Art. 58. Rozporządzenie mmcJsze wchodzi

w życie na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej z wyjątkiem województwa śląskiego w cztery

miesiące po ogłoszeniu, na obszarze zaś województwa śląskiego w cztery miesiące po ogłoszeniu zgody Sejmu śląskiego na rozporządzenie niniejsze.

Na obszarze górnośląskiej części wojewódzhva śląskiego do czasu wprowadzenia 'inspekcji pracy obowiązki inspektora pracy, wynikające z przepisów rozporządzenia niniejszego, porucza się Komisarzowi Demobilizacyjnemu.

Art. 59. Z chwilą wejścia w życie rozporzą­

(henia niniejszego tracą moc prawną przepisy

~przeczne z przepisami rozporządzenia niniejszego.

Prezydent Rzeczypospolitej: l. Mościcki

Prezes Rady Ministrów i Minister Spraw Wojskowych

J. PilsudsN

'Minister: K. Barfel

Minister Spraw Wewnętrznych: Sławoj Składkowski

Minister Spraw Zagranicznych: August Zaleski

Minister Skarbu: G. Czechowicz

Minister Sprawiedliwości: A. Meyszlowicz

Minister Wyznań Religijnych i Oświecen i a Publicznego

Dr. Dobnzcki

Minister Rolnictwa: K. Niezabytowski

Minister Przemysłu i Handlu: E. Kwiatkowski

Minister Komunikacji: Romocki

Minister Robót Publicznych: MOl'Qczewshi

Minister Pracy i Opieki Społecznej: Dr. Jurkiewicz

Minister Reform Rolnych: Witold Staniewią

Minister Poczt i Telegrafów: Bogusław Miedziński

Rozporządzenie

Prezydenta Rzeczypospolitej

, . z dnia 16 marca 1928 r.

o umowie o pracę robotników.

Na podstawie art. 44 ust. 6 Konstytucji i usta.~

wy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o upoważnieniu Prezydenta Rzeczypospolitej do wydawania rozporządzc!l

z mocą ustawy (Dz. U. R. P. Nr. 78, poz. 443) postanawiam co następuje

I.

Postanowienia ogólne.

Art. 1. Umowa o pracę robotników w rozu·

mieniu nbiejszego rozporządzenia jest to umowa,

na mocy której robotnik zostaje przyjęty do wykonywania pracy na rzecz pracodawcy wzamian za umó·

:wione wynagrodzenie.

Art. 2. Przepisy rozporządzenia niniejszego

stosunki pracy pomiędzy pracodawcami

a robotnikami, zatrudnionymi przez osoby fizyczne,

. czy też osoby prawne, bądź prawa prywatnego, bądź

publicznego.

.

Robotnikami w rozumieniu rozporządzenia niniejszego są pracownicy zatrudnieni na podstawie

umowy o pracę z wyjątkiem pracowników umysło­

wych, robotników zatrudnionych pracą w rolnictwie, leśnictwie, ogrodnictwie oraz /w zakładach

pracy ściśle z rolnictwem związanych, a nieposiadających

przeważające g o

charakteru przemysłowego lub handlowego, osób zatrudnionych

w urzędach państwowych i komunalnych, oraz

w szkołach paflstwowych. a pełni ących czynności

analogiczne do czynności niższych funkcjonarjuszów państwowych, pracowników domowych (służ.

by domowej) oraz dozorców domowych.

regulują

II. Zawarcie umowy o pracę.

:Art. 3. Umowę o pracę zawiera się bądź . na

piśmie, bądź ustnie, b ą dź też przez dopuszczenie robotnika do pracy w trybie przyjętym w danym za ...

kładzie pracy.

.'

Robotnik ograniczony w zdolności do działań

prawnych, w razie zatrudnienia go na podstawie

umowy o pracę uzyskuje zdolność do działań praw~

Dych, które wynikają bezpośrednio z tej umowy.

Art. 4. Umowę o pracę zawiera się

a) na okres próbny;

!

b) na okres wykonania określonej roboŁy;

c) na czas określony;

d) na czas nieokreślony ..

Okres próbny pracy robotnika może

siedem dni.

Podczas okresu próbnego umowa o pracę może

być rozwiązana każdej chwili przez którąkolwiek ze

.stron.

.

NierC'_!wiązanie umowy o pracę przed upływem

okresu próbnego jest uważan ~ za zawarcie umowy

o pracę na czas nieokre ślony, o ile nIe została za war.t a umowa innego rodzaju.

Art. 5.

trwać naj dłużej

'u's

T

, 4.

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

N2 35.

23 marca

Rok 1928.

T R E Ś Ć: '

, ROZPORZI\DZENIR PREZYDENT f\ RZECZYPOSPOLITEJ

1'0%.

323.

Rozporządzenie

Prezydenta Rzeczypospolitej ,

z dnia 16 marca 1928 r.

Q

....

323-z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o praq pracowników umysłowych •

324-z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę robotników. .

• • • •

325--z dnia 16 marca 1928 r. o bezpieczeństwie, i higjenie pracy

326-z dnia 17 marca 1928 r. w sprawie statutów towarzystw kredytowych ziemskich i miejskich

oraz zmiany statutów instytucyj kredytowych, zatwierdzonych w drodze ustawodawczej przez

b. władze zaborcze. • • • • • • • • • • .' • • • • • • • • • •

umowie o pracę pracowników umysłowych.

Na podstawie art. 44 ust. 6 Konstytuc1i i usta-

Wy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o upoważnieniu Prezy-

denta Rzeczypospolitej do wydawania rozporządzeń

Z mocą ustawy (Dz. U. R. P. Nr. 78, poz. 443) postanawiam co następuje

I. Postanowienia ogólne.