Ustawa z dnia 16 lipca 1925 r. o zmianach w urządzeniu sądownictwa, przepisach postępowania cywilnego i w przepisach o kosztach sądowych, obowiązujących w b. zaborze rosyjskim.

Niezależnie od poszczególnych czynności, przewidzianych w przepisach dotychczasowych,

sąd okręgowy rozpoznaje w I instancji jednoosobowo sprawy następujące

1)

o sprostowanie aktów stanu cywilnego (art. 1647 i nast. u. p. c);

2)

o przysposobienie (art. 1460

3)

o uznanie spadku za wakujący, o mianowanie kuratorów, ich nadzorowanie i opłacanie

(art. 1743, 1744, 1746, 1749, 1757, 1775 u. p. c);

4)

o zezwolenie na sprzedaż majątku spadkowego (art. 1751 u. p. c) i o złożenie poręki

(art. 1755 u. p. c);

5)

o uznanie nieobecnego za zaginionego lub zmarłego oraz o stwierdzenie wypadku śmierci

(art. 1775-1779

6)

wynikające z ustawy o utraconych tytułach na okaziciela (ustawa z dnia 26 lipca 1919 r.

Dz. U. R. P. № 67, poz. 406), z wyjątkiem postępowania w drodze powodowej (art. 6

ustawy z dnia 26 lipca 1919 r.);

7)

o uprawnienie dzieci (art. 1460

8)

o zatwierdzenie w trybie postępowania zachowawczego testamentów celem wykonania (art.

1060 i nast. cz. I. T. X. zb. pr. ros.);

9)

o wprowadzenie w posiadanie (art. 770 i 773 kod. cyw. Nap.);

10)

o zatwierdzenie praw spadkowych w trybie postępowania zachowawczego (art. 1408 u.

p. c), o ile należy ono do sądu okręgowego;

11)

o przyjęcie i pozostawienie bez biegu skargi apelacyjnej (art. 755 i 756 u. p. c),

opozycji (art. 729

12)

o przyznanie prawa ubogich bez względu na tryb zgłoszenia żądania (art. 46 i 47 przep.

tymcz. o kosztach sądowych);

13)

o wydanie odpisu tytułu wykonawczego (art. 932 u. p. c);

14)

o mianowanie obrońców i określenie im wynagrodzenia w przypadkach, przewidzianych

w art. 967

15)

o podział funduszów (art. 1214

16)

o wykonanie decyzyj innych sądów (art. 506 u. p. c).

Niezależnie od wypadków, wskazanych w art. 1, przewodniczący wydziału cywilnego sądu

okręgowego, wyznaczając w sprawie termin wyłącznie dla rozpoznania kwestji incydentalnej,

może zarządzić, że kwestja ta rozpoznana będzie przez sąd okręgowy jednoosobowo.

Przepis ten nie rozciąga się na kwestję zabezpieczenia powództwa lub uchylenia zarządzonego

zabezpieczenia.

Sprawy, podlegające z mocy art. 1 niniejszej ustawy rozpoznaniu jednoosobowemu, będą

rozpoznawane w zwykłym komplecie trzech sędziów, jeżeli przedmiotem rozpoznania jest

zarazem żądanie, nie podlegające jurysdykcji jednego sędziego.

1)

Art. 386

„

W wypadkach tych sędzia delegowany może powziąć na wniosek strony decyzję o zbadanie

dodatkowych świadków na okoliczności, wskazane w decyzji, nakazującej badanie

”

.

2)

Art. 698 u. p. c. opiewać będzie

„

O ile sprawa nie ulega rozpoznaniu jednoosobowemu, wyroki zapadają większością głosów

”

.

3)

Art. 701 p. 2 u. p. c. opiewać będzie: „nazwisko sędziego lub nazwiska sędziów, którzy

w wyrokowaniu brali udział, jak również prokuratora, jeżeli dawał wnioski w sprawie”.

Sprawy, będące w toku, a podlegające z mocy ustawy niniejszej rozpoznaniu jednoosowemu

przez sąd okręgowy, będą dokończone przez jednego sędziego.

1)

Art. 29 u. p. c. opiewać będzie

„

Rozpoznaniu sądów pokoju podlegają

a)

powództwa, których wartość nie przenosi 1.000 złotych;

b)

powództwa o przywrócenie utraconego lub zakłóconego posiadania nieruchomości oraz

używania służebności, jeżeli od chwili utraty lub zakłócenia posiadania lub używania

służebności do dnia wytoczenia powództwa nie upłynął rok jeden;

c)

żądania zabezpieczenia dowodów w sprawach, będących w toku lub jeszcze niewytoczonych,

niezależnie od wartości powództwa;

d)

sprawy działowe, dotyczące nieruchomości ziemskich lub mieszczańsko-rolnych, o ile

obszar ich nie przenosi 33 hektarów i niema na nim przedsiębiorstwa przemysłowego,

ani też innych budynków, oprócz niezbędnych w zwykłem gospodarstwie rolnem, bez względu

na wartość nieruchomości, inwentarza i ruchomości, jeżeli przytem kapitały, naieżące

do spadku, nie przenoszą 5.000 złotych, oraz sprawy działowe, dotyczące majątku ruchomego,

o ile oszacowany jest na sumę. nie większą niż 5.000 złotych;

e)

sprawy sądownictwa niespornego (zachowawczego), przekazane na mocy szczególnych postanowień

sądom pokoju;

f)

sprawy o upoważnienie kobiet zamężnych (art. 1653 i nast. u. p. c);

g)

podania o nadanie dokumentom klauzuli wykonawczej (art. 161

h)

na obszarze, na którym obowiązuje cz. I. T. X ros. zb. pr. cyw., niezależnie od spraw,

wymienionych w p. a - g, także powództwa w sprawach, dotyczących praw spadkowych do

nieruchomości ziemskich lub o charakterze rolnym, w obrębie miast i osad położonych,

o ile wartość powództwa nie przekracza 3.000 złotych, oraz powództwa, dotyczące praw

do takichże nieruchomości, niezależnie od podstawy prawnej roszczenia, o ile wartość

powództwa nie przekracza 1.000 złotych

”

.

2)

Art. 31 u. p. c. opiewać będzie: „Rozpoznaniu sądów pokoju nie ulegają powództwa,

choćby wartość ich nie przenosiła 1.000 złotych, w sprawach następujących

a)

o ile biorą w nich udział instytucje skarbowe (Skarb Państwa), z wyjątkiem spraw,

wskazanych w p. b) art. 29;

b)

o przywileje na wynalazki, znaki towarowe i prawo do firmy, o wszelkiego rodzaju prawa

autorskie, wzory i modele fabryczne;

c)

o ile powództwo dotyczy stosunków rodzinnych i małżeńskich i nie ma charakteru majątkowego;

d)

o prawa rzeczowe do nieruchomości, z wyjątkiem wymienionych w punktach b), d) i h)

art. 29”.

3)

Art. 202 u. p. c. opiewać będzie

„

Rozpoznaniu sądów okręgowych ulegają

a)

w I instancji wszystkie sprawy zarówno sporne, jak i sądownictwa niespornego (zachowawczego),

dla których nie są właściwe sądy pokoju lub też sądy specjalne oraz Skargi na uchwały

rad familijnych;

b)

w II instancji skargi apelacyjne i incydentalne od wyroków i decyzji sądów pokoju,

a na obszarze b. Królestwa Kongresowego nadto skargi apelacyjne od decyzji wydziałów

hipotecznych przy sądach pokoju

”

.

4)

Do art. 32

„

Przepis niniejszego artykułu obowiązuje na całym obszarze, na którym ma moc cz. I

T. X ros. zb. pr. cyw.

”

.

5)

Uchyla się art. 1409, 1489, 1490, 1491, 1511 u. p. c, art. 2 i 3 przep. przech. do

u. p. c. (Dz. Urz. Dep. Sprawiedl. T. R. S. K. P. № 1 z 1917 r. poz. 5); art. 6 ustawy

z 31 lipca 1919 r. o prawach, obowiązujących w okręgu sądowym białostockim w zakresie

sądownictwa (Dz. P. P. P. № 64 por. 382); art. 2, 3 i 6 rozporządzenia Komisarza Generalnego

Ziem Wschodnich z 15 maja 1919 r. (Dz. Urz. Z. C. Z. W. № 4 poz. 23) wraz ze wszystkiemi

dalszemi zmianami.

Dodaje się art. 693

„

Sąd na wniosek powoda wydać może wyrok częściowy, jeżeli z roszczenia, zgłoszonego

w powództwie, jego część, lub z kilku roszczeń, zgłoszonych w jednem powództwie, niektóre

z nich, albo - w razie, gdy zgłoszono powództwo wzajemne, bądź tylko powództwo główne,

bądź tylko powództwo wzajemne - dojrzałe są do rozstrzygnięcia. Wyrok częściowy ulega

oddzielnemu zaskarżeniu na ogólnych zasadach

”

.

Skreśla się ostatni ustęp art. 186 u. p. c

Upoważnienia do prowadzenia sprawy, udzielane obrońcom sądowym (art. 4 dekretu z dnia

8 lutego 1919 r. w przedmiocie przepisów tymczasowych o obrońcach sądowych i obrońcach

przy sądach pokoju, Dz. Pr. P. P. z 1919 r. No 15 poz. 205), mogą być stwierdzane

sposobem, wskazanym w ait. 246 u. p. c. i art. 12 przepisów przechodnich do u. p.

c

Przepisy o Sądach Polubownych, zawarte w tytule drugim rozdziału czwartego trzeciej

księgi u. p. c, zmienia się w sposób następujący

art. 1367 otrzymuje brzmienie: „Spory z określonego stosunku prawnego, zarówno już

wynikłe, jak i wyniknąć mogące, można poddać przez umowe., zawartą na piśmie, pod

rozstrzygnięcie Sądu Polubownego z wyłączeniem drogi sądowej.

Umowa o Sąd Polubowny może być włączona do umowy, stwierdzającej stosunek prawny,

lub też może być zawarta później”;

art. 1368 brzmieć będzie: „Następujące sprawy nie mogą być poddane pod rozpoznanie

Sądu Polubownego

1)

dotyczące osobistych praw stanu;

2)

dotyczące Interesów nieletnich, oraz innych osób, nie mających zdolności do działań

prawnych;

3)

oparte na przepisach o wynagrodzeniu poszkodowanych wskutek nieszczęśliwych wypadków

robotników i pracowników, jako też członków ich rodzin w przedsiębiorstwach fabrycznych,

górniczych i przemysłu górniczego;

4)

oparte na ustawie o ubezpieczeniu robotników od nieszczęśliwych wypadków;

5)

oparte na ustawie o wynagrodzeniu poszkodowanych wskutek nieszczęśliwych wypadków

urzędników, majstrów i robotników na kolejach, otwartych dla użytku publicznego, jak

również członków rodzin tych osób;

6)

dotyczące interesów skarbowych lub samorządowych”;

art. 1369 brzmieć będzie: „Sąd Polubowny przystępuje do rozpatrzenia sprawy na podstawie

szczególnego zapisu. Zapis na Sąd Polubowny winien być podpisany przez strony i przez

wszystkich wybranych arbitrów, którzy podpisem swoim obowiązani są stwierdzić Swoją

zgodę na przyjęcie tych funkcyj”;

art. 1370 opiewać będzie: „W wypadkach, gdy sprawa ma być rozpoznana przez Sąd Polubowny

na mocy uprzedniej umowy, a jedna ze stron odmówi Sporządzenia zapisu (art. 1369),

lub też gdy nie zostaną pomiędzy stronami uzgodnione jego warunki, treść zapisu określi

na skutek podania jednej lub obydwu stron sąd”.

Dodaje się nowe art. 1370

„

Art. 1370

Rozpoznawanie podań, wskazanych w artykule poprzedzającym, należeć będzie do tego

sądu, do właściwości którego należałaby sprawa w razie sporu sądowego. Przy ustaleniu

treści zapisu sąd stosować się będzie do postanowień zawartej pomiędzy stronami umowy,

a co do warunków, w niej nieokreślonych, kierować się będzie własnem uznaniem. W szczególności

władny będzie sąd do wyznaczania arbitra dla strony, która go nie wyznaczyła, oraz

do wyznaczania superarbitra. Decyzje sądu, powzięte na mocy artykułu poprzedzającego

i artykułu niniejszego, są ostateczne i nie ulegają zaskarżeniu

”

.

„

Art. 1370

Arbitra można wyłączyć w tych samych przypadkach, w których wolno wyłączyć sędziego

(art. 667 i nast. u. p. c).

Strona, która sama lub łącznie ze swym przeciwnikiem wyznaczyła arbitra, władna jest

go wyłączyć wówczas tylko, gdy przyczyna wyłączenia powstała lub doszła do wiadomości

strony dopiero po wyznaczaniu arbitra

”

.

Ustęp pierwszy art. 1371 otrzymuje brzmienie: „W zapisie na Sąd Polubowny trzeba wymienić

1) imiona i nazwiska stron, arbitrów, wyznaczonych przez każdą ze stron, oraz arbitra

wspólnego (superarbiter), 2) przedmiot sporu, oddanego pod rozpoznanie Sądu Polubownego”.

Art. 1376 opiewać będzie: „Zmiany co do osób arbitrów przed ukończeniem sprawy mogą

mieć miejsce za obopólną zgodą stron. W wypadkach zrzeczenia się wyłączenia (art.

1370

Przepisy tymczasowe o kosztach sądowych w brzmieniu, ustalonem rozporządzeniem Ministra

Sprawiedliwości z dnia 18 marca 1924 r. w przedmiocie ogłoszenia przepisów tymczasowych

o kosztach sądowych (Dz. U. R. P. z 1924 r. No 28 poz. 284) zmienia się jak następuje

a)

w art. 7 w punktach a), b) i c) „3%” zastępuje się przez „2%”;

b)

art. 13 otrzymuje brzmienie: „Suma wpisu głównego lub dodatkowego w każdym wypadku

nie może wynosić mniej, aniżeli 1 zł. w sądach pokoju, a 3 zł. w sądach okręgowych.

Od skarg zaś o uchylenie wyroków suma wpisu głównego lub dodatkowego nie może wynosić

mniej niż 50 zł. w sprawach, ulegających właściwości sądów pokoju, i 150 zł. w sprawach,

ulegających właściwości sądów okręgowych”;

c)

art. 36 otrzymuje brzmienie: „Opłata stała w wysokości 3 zł. pobierana będzie od każdej

treści, której przedmiotem jest wpis praw następujących: 1) prawa własności nieruchomości,

2) praw, opierających się wyłącznie na spadku, zapisie lub darowiźnie, 3) prawa, którego

wartość pieniężna nie da się oznaczyć, 4) kaucji. Takaż opłata stała pobierana będzie

również od treści, dotyczących ostrzeżeń, hipotek sądowych, prawnych, wpisów, związanych

z egzekucją, i wykreśleń”;

d)

art. 37 otrzymuje brzmienie: „Od treści, niewymienionych w art. 36, pobierana będzie

opłata stosunkowa w wysokości 1/4% od wartości. Wartość ustala się w kwocie, która

jest podstawą wymiaru opłaty stemplowej od czynności prawnej, z której wynika prawo,

będące przedmiotem treści”;

e)

w art. 39 cyfrę „2” zastępuje się przez „3”;

f)

dodaje się nowy art. 42

Postępowanie nie podlega umorzeniu z powodu niewłaściwości sądu w sprawach, które

przed wejściem w życie ustawy niniejszej podlegały sądom okręgowym, a były wytoczone

w sądach pokoju, o ile z mocy ustawy niniejszej należą do właściwości sądów pokoju.

Będą ukończone przez sąd okręgowy sprawy, toczące się w tymże sądzie, które na zasadzie

ustawy niniejszej zostały poddane właściwości sądu pokoju i naodwrót, jeżeli strony

w ciągu miesiąca od wejścia w życie tej ustawy nie uczynią zgodnie wniosku o przekazanie

sprawy właściwemu według niniejszej ustawy sądowi.

Z wejściem w życie niniejszej ustawy tracą moc, oprócz wymienionych w niej szczegółowo

artykułów, nadto sprzeczne z nią przepisy.

Wykonanie tej ustawy powierza się Ministrowi Sprawiedliwości.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie w 30 dni po jej ogłoszeniu z wyjątkiem art. 11, który

wchodzi w życie z dniem ogłoszenia ustawy niniejszej.

Rozpoznawanie podań, wskazanych w artykule poprzedzającym, należeć będzie do tego

sądu, do właściwości którego należałaby sprawa w razie sporu sądowego. Przy ustaleniu

treści zapisu sąd stosować się będzie do postanowień zawartej pomiędzy stronami umowy,

a co do warunków, w niej nieokreślonych, kierować się będzie własnem uznaniem. W szczególności

władny będzie sąd do wyznaczania arbitra dla strony, która go nie wyznaczyła, oraz

do wyznaczania superarbitra. Decyzje sądu, powzięte na mocy artykułu poprzedzającego

i artykułu niniejszego, są ostateczne i nie ulegają zaskarżeniu

Arbitra można wyłączyć w tych samych przypadkach, w których wolno wyłączyć sędziego

(art. 667 i nast. u. p. c).

Strona, która sama lub łącznie ze swym przeciwnikiem wyznaczyła arbitra, władna jest

go wyłączyć wówczas tylko, gdy przyczyna wyłączenia powstała lub doszła do wiadomości

strony dopiero po wyznaczaniu arbitra