Umowa międzynarodowa Konkordat pomiędzy Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Rzymie dnia 10 lutego 1925 r. (ratyfikowany zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1925 r.).

§ 1. Prokuratorja Generalna Rzeczypospolitej

Polskiej wykonywa zastępstwo prawne Komunalnego

Banku Kredy.t owego w Poznaniu w liP rawa ch doty·

czących hipotek i wierzytelności, obj~tych umowami

zawartemi w dniu 2 marca 1923 r. i 21 marca 1925

między Skarbem Państwa a Komunalnym Bankiem

Kredytowym w Poznaniu.

§ 2. Wykonanie niniejszego rozporządzenia po·

rucza się Ministrowi Skarbu.

§ 3. Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie

z dniem ogłoszenia.

Prezes Rady Ministrów

i Minister Skarbu: W. arabski

Tłoczono w Drukarni Państwowej z polecenia . Mlnłst.r!l .Sl>r.aw!~dUwośc!. .

Konto czekowe Pocztowej Kasy Oszczędności Ne 3Or30.

•

Cena 40 gro$zy•

29596 P

, ~. N N l K US]' ·

J~

..

RZECZYPOSPOLITE:J POLSI{lEJ.

N272.

18 lipca

Rok 1925.

T R E Ś Ć

KONKORDl\T

POl.

501 -pomiędzy Stolicą Apostolską a Rzecząposp~litą Polską, podpisany ,w Rzymie dnia 10 lutego

1925 f.

•

•

•

•

•

•

•

•

•

•

•

•

•

•

•

•

•

•

•

•

•

••

•••••

1083

OŚWIRDCZENIE RZf\DOWE

Poz.

502- z dnia 9 czerwca 1925 r. w sprawie wymiany dokument6w ratyfikacyjnych Konkordatu po·

między , Stolicą Apostolską

1925 r.

a Rzecząpospolitą Polską, podpisanego VI Rzymie dn.

. • • . • . • • • . • • • • • • . • •

la lutego

••

1094

503- -z dnia 26 czerwca 1925 r. o poleceniu Prokuratorji Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej zastępstwa prawnego Komunalnego Banku Kredytowego w Poznaniu w sprawach hipotek i wie·

rzytelności, objętych umowami zawartemi w dniach 2 marca 1923 r. i 21 marca 1925 r.

między Skarbem Państwa a Komunalnym Bąnkiem Kredytowym w Poznaniu

1094

.

.

•

•

•

•

ROZPORZf\DZENIE Rl\DY MINISTRÓW

Poz.

501.

Konkordat

pomiędzy Stolicą I\postolską '8 Rzecząpospolitą Polską,

podpisany w Rzymie dn. 10 lutego 1925 t.

(Ratyfikowany zgodnie z ustawą z dn. 23 kwietnia 1925r. - Dz. U. R. P. z 1925 r. N2 47, poz. 324).

Przekład.

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ,

MY,

STANISŁAW

WO;:JCIECHOWSKI.

1\U NOM DE L1\ REPUBLlQUE DE POLOGNE.

N O U S, S T A N I S Ł A W W O J C I E C H O W ,$ K I.

PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ,

PRESIDENT DE L1\ REPUBLlQUE DE POLO GNE,

Wszem wobec i każdemu zo's obna, komu o tern

wiedzieć należy, wladomem czynimy

a tous ceux. qui ces presentes Lettres verront. Salut

W dniu dziesiątym lutego tysiąc dziewi~ćset

dwudziestego piątego roku podpisany został w Rzy·

mie Konko.rdat pomiędzy Stolicą ł\postolską a Rzecząpospolitą Polską, który słowo w słowo brzmi jak

Un Concordat entre le Saint-Siege et la RefJU'

blique de Pologne ayant ete signe a Rome le dix

Fevrier mil neuf cent vingt dnq, Concordet. don t

la .teneur suit

następuje

Dziennik Ustaw. I>oz: 501. '

N272.

KONKORDAT

CONCORDAT

ZAWARTY POMIĘDZY

ENTRE

STOLICĄ APOSTOLSKĄ

LE SAINT SIEGE

A

ET

RZECZĄPOSPOLITĄ POLSKĄ.

LA REPUBLlQUE DE POLOGNE.

W imię

Trójcy.

Przenajświętszej

i Niepodzielnej

~

JEGO ŚWIĄTOBLIWOŚĆ PAPIBŻ PIUS XI

Au nom de la Tres-Sainte et Indivisible ·

Trinite.

SA SAINTETE LE PAPE PIE XI

et

PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

STANISŁAW WOJCIECHOWSKI,

pragnąc określić stanowisko Kościoła Ka-

LE PRESIDENT DE LA R~PUBLlQUE DE POLOONE,

M. STANISLAS WOJCIECHOWSKI,

Wobec tego, ' Jego Świątobliwość Papież

Pius XI i Prezydent Rzeczypospolitej Stanisław

. Wojciechowski, zamianowali swymi Pełnomoc­

nikami,

Animes du desir de determiner la situation

de l'Eglise Catholique en Pologne et d'etablir les

regles qui regiront d'une maniere digne et stable

les affaires ecc1esiastiques sur le territoire de la

Republique,

Ont decide fi ces fins de conc1ure un Concordat.

I

En consequence, Sa Saintete le Pape Pie XI

et le President de la Republique de Pologne,

M. Stanislas Wojciechowski, ont . nomme leurs '

Plenipotentiaires respectifs,

OJCIEC ŚWIĘTY

SA SAINTETE

Jego Eminencję Najczcigodniejszego Kardynała, PIOTRA

GASPARRI, Swego Sekretarza Stanu;

Son Eminence Reverendissime le Cardinal PIERRE

GASPARRI, Son Secretaire d'Etat;

PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ

LE PRESlDENT .DE LA REPUBLIQUE

Jego Ekscelencję WŁADYSŁAWA SKRZYŃSKIEGO,

Ambasadora Rzeczypospolitej Polskiej przy StoHcy Apostolskiej;

Son Excellence ' M. LADISLAS SKRZYŃSKI, Ambas.sadeur de la .Republique de Pologne pres le

Saint-Siege;

Profesora STANISŁAW A GRABSKIEGO, Posła na

Sejm polski, byłego Ministra Wyznań Religijnych

i Oświecenia Publicznego.

M. te Professeur STANISLAS GRABSKI, Depute a la

Diete de Pologne, ancien MinisŁre des Cultes et

de l'Instrudion Publique.

tolickiego w Polsce i ustalić zasady, które

w godny i trwały sposób kierować będą sprawami kościęlnemi na: ziemiach Rzeczypospolitęj,

postanowili zawrzeć · Konkordat.

PEŁNOMOCNICY powyżsi, po wymianie swych

LES PLENIPOTENTIAIRES susnommes apres

postanowienia nastę­ l' echange de leurs pleins pouvoirs, ont arrete

pujące, do których Wysokie Układające się les dispositions suivantes, auxquelles desormais

Strony zobowiązują się odtąd stosować.

- les hautes Parties contractantes s'engagent fi se

conformer.

pełnomocnictw,

powzięli

ARTYKUŁ

I.

Kościół katolicki, bez różnicy Obrządków, korzy$tać będzie

w Rzeczypospolitej Polskiej z pełnej wol-

ARTICLB I.

. I': Eglise Catholique, sans disłincłion " de Rites,

jouira dans la Republique de Pologne d'une pleine

NI 72.

Dziennik Ustaw. Poz. 501,

Mści. Państwo zapewnia Kościołowi swobodne wykonywanie Jego władzy duchownej i Jego juryzdykcji,

jak również swobodną administrację i zarząd Jego sprawami i JegO majątkiem, zgodnie z prawami boskiemi

i prawem kanonicznem.

1065

libert~. L' Etat garantit ! l'Eglise le I~bre exercice de

Son pouvoir spirItuel et de Sa juridiction ecclesiastique,

de me me que la Ubre administration et gestion de Ses

aUaires et de Ses biens, conformement aux Lois divines et au Droit Cano!1.

ARTYKUŁ II.

ARTlCLE II.

Biskupi, duchowieństwo i wierni będą swobodnie

i bezpośrednio znosić się ze Stolicą Apostolską. W wykonywaniu swych funkcyj biskupi swobodnie i bezpośrednio znosić się będą ze swem duchowieństwem

i swymi wiernymi oraz ogłaszać swe zlecenia, nakazy

i listy pasterskie.

Les Eveąues, te Cłerge et les fidel es communiqueront Iibrement et directement avec le Saint-Siege.

Dans ,'exercice de łeurs fonctions, les Eveąues communiąueront librement et directement avec leur Clerge

et leurs fideles et publieront de meme leurs instructions, leurs ordonnances et leurs leŁtres pastoraies.

ARTYI<UL III.

ARTICLE m.

Celem utriymania przyjaznych stosunków pomię­

dzy Stolicą Apostąlską a RzecZąpospolitą Polską, w Polsce rezydować będzie Nuncjusz Apostolski, zaś przy

Stolicy Apostolskiej Ambasador Rzeczypospolitej. Uprawnienia Nuncjusza Apostolskiego w Polsce rozciągać

się będą na terytorjum Wolriego Miasta Gdańska.

Afin de maintenir les relations amicales entre le

Saint-Siege et la Republlque de Pologne, un Nonce

Apostolique residera en Pologne et un Ambassadeur

de la Republique residera aupres du Saint-Siege. Les

pouvoirs du Nonce Apostolique en Pologne s'etendront

sur le territoire de la Ville Libre de Dantzig.

ARTYKUŁ IV.

ARTICLE IV.

Les autorites civiles pr~teront leur appui a l'exeWładze cywilne udzielać będą 'swej pomocy przy

wykonywaniu postanowień i dekretów · kościelnych: cution des decisions et des decrets ecclesiastiques

.a) w razie destytucji duchownego, pozbawienia go bene- a) au cas de destitution d'un ecclesiastique, de sa · prificjum kościelnego, po ogłoszeniu dekretu kanonicz- vation d'un benefice de l' Eglise, apres promulgation

nego o wspomnianej desŁytucji lub pozbawieniu, oraz d'un decret canonique relatif a la destitution ou priw razie zakazu noszenia sukni duchownej; b) w razie vation susmentionnees, ou au cas de detense du port

poboru taks lub prestacyj, przeznaczonych na cele ko-. de l'habit ecclesiastique, b) au cas de perceptions

de taxes ou prestations destinees a des buts ecc1esiaścielne, a przewidzianych przez ustawy państwowe;

c) we wszystkich innych wypadkach, przewidzianych stiques et prevues par les tois de l'EtaŁ, e) dans tous

les autres cas prevus par les lois en vigueur.

przez ustawy obowiązujące.

ARTYKUŁ V.

Duchowni w wykonywaniu swych urzędów cieszyć się będą szczególną opieką prawną. Na równi z urzędnikami państwowymi korzystać oni będą z prawa

· zwolnienia od zajęcia sądowego części swych uposa· żeń. Duchowni, którzy otrzymali święcenia, zakonni· cy, którzy złożyli śluby, uczniowie seminaryjni i nowicjusze, którzy wstąpili do seminarjów lub nowicjatów przed wypowiedzeniem· wojny, będą zwolnieni ze

służby wojskowej z wyjątkiem pospolitego .ruszenia.

W tym ostatnim wypadku, księża, posiadający święce' nia kapłańskie, wykonywać będą w wojsku swój urząd

kapłański, tak jednak, aby na tern nie ucierpiało dobro

: parafji, inni zaś członkowie duchowieństwa będą powołani do służby sanitarnej. Duchowni będą zwolnieni

z obowiązków obywatelskich, niezgodnych z powołaniem kapłańskiem. jako to: sędziów ' przysięgłych,

członków trybunałów i t. d.

ARTICLE V.

Les ecc1esiastiques jouiront dans l'exercice de leur

ministere d'une protection juridique speciale. A l'egal

des fondionnaires de I'Etat, ils beneficieront du droit

d'exemption de la saisie judiciaire pour une partie de

leurs traitemeńts. Les ecclesiastiques ayant re~u les

ordres, les religieux ayant prononce leurs voeux, les

eleves des Seminaires et les novices, qui se seraient

presentes aux Seminaires et aux Noviciats avant une

dec1aration de guerre, seront exemptes du service militaire, excepte les cas de levee en masse. Dans ces

derniers cas les pretres ordonnes exerceront dans

l'armee leur minisŁere, sans qu'i1 soit porte prejudice,

cependant, aux interets des paroisses, tandis que les

autres membres du Clerge seront affectes au service

sanitaire. Les ecclesiastiques seront liberes des fonctions civiques, incompatibles ave c la vocation sacerdotale, telles que celles de jures, de membres des

Tribunaux, etc.

ARTYKUŁ VI.

ARTICLE VI.

.

Nienar~szalność .kościołów, . kaplic i cmentarzy

Jest zapewniona, tak Jednak, aby z tego powodu nie

ucierpiało bezpieczeństwo publiczne.

.

L'immunite des eglises, des chapeltes , et des cimetieres est assuree, sans que cependant la securite

publique ait ci en souffrir.

ARTYKUŁ

vn.

ARTlCLE VII.

Wojska Rzeczypospolitej korzystać będą z wszelkich

Les armees de la Republique de Pologne jouiwyróżnień, jakich Stolica Apostolska udziela wojskorh

ront de toutes les exemptions qui 50nt accordees aux

zgodnie z przepisami prawa kanonicznego. Wszcze· , armees par le Saint-Siege, selon · les prescriptions du

.I

· 1086

Dziennik Ustaw. Poz. 501.

Nt 72.

gólności, kapelani posiadać będą prawa proboszczow. skie w . stflsunku do wojskowych i do ich rodzin i wykonywać będą czynności swego urzędu kościelnego

pod juryzdykcją biskupa polowego, który będzie miał

prawo ich wyboru. Stolica Apostolska przyzwala, aby

duchowieństwo to, w sprawach, dotyczących jego służby

wojskowej, podlegało władzom wojskowym.

Droit Canon. En particulier, les aumOniers auront,par

rapport aux mi1itaires et a leurs familles, les droits de

cure et exerceront les fonctions de leur ministera sous

la jurididion d'un Ev~que d' Armee, qui aura le droit

de les choisir. Le Saint-Siege permet que ce Clerge,

en ce qui concerne son service miliłaire, soił soumis

aux autorites de l' Arm~e.

ARTYKUl VIII.

AATICLE VIII.

W niedziele i w dzień święta narodowego Trzeciego Maja księża, odprawiający nabożeństwa, odmawiać będą modlitwę . liturgiczną za pomyślność Rzeczypospolitej Polskiej i jej ;Prezydenta.

Les, dimanches et le jour de la fełe .nationale du

Trois Mai, les pretres officiants reciteront une priere .

liturgique pour la prosperite de la Republique de Pologne et de son Presidenł.

ARTYKUŁ IX.

ARTICLE . IX.

Żadna część Rzeczypospolitej Polskiej nie będzie

zależała

od biskupa, którego siedziba znajdowałaby się

poza granicami Państwa Polskiego. Hierarchja katolicka

w Rzeczypospolitej Polskiej będzie zorganizowana, jak

następuje

A.

OBRZĄDEK ŁACIŃSKI.

AJ RITE LATIN.

L Prowincja kościelna gnieźnieńsko-poznańska

Arcybiskupstwo gnieźnieńsko-poznańskie,

Diecezja chełmińska,

•

Aucune partie de la R~publique de Pologne ne

dependra d'un Eveque dont le siege se trouverait en

dehors des frontieres de l'Etat polonais. La Hi~rarchie

całholique dans la Republique de Pologne sera con·

stituee comme suit

.

włocławska.

l. Province' eccl~siastique de Gniezno et Poznan

Archidiocese de Gniezno et Poznan.

Diocese de Chelmno.

de Wlocławek.

"

II. Prowincja kościelna warszawska

Arcybiskupstwo warszawskie,

Diecezja płocka,

sandomierska,

•

lubelska,

•

ł .:t!

• podlaska,

II. Province eccl~siastiq ue de Varsovie

Archidiocese de Varsovie.

Diocese de · Plock.

de Sandomierz•

de Lublin.

de Podlachie.

de Lódz.

III. Prowincja kościelna wileńska

Arcybiskupstwo wileńskie,

Diecezja łomżyńska,

pińska.

lll. PJoOvince ecclesiastiq ue de Wilno

Archidiocese de Wilno.

Diocese de Lomza.

de Pinsk.

IV. Prowincja kościelna lwowska

IV. Province ecch~siastique de Lwów

•

"

łódzka.

•

B.

częstochowska,

Archidiocese de Lwów.

Diocese de Przemysł.

de Luck.

"

v. Province ecc1esiastique de Cracovie;

?;

śląska.

OBRZĄDEK GRECKO-RUSlŃSKL

Prowincja kościelna lwowska

Arcybiskupstwo lwowskie,

Diecezja przemyska,

stanisławowska •

•

C.

Ił

"

v. Prowincja kościelna krakowska

•

...

"

Arcybiskupstwo lwowskie,

Diecezja przemyska,

.. łucka.

Arcybiskupstwo krakowskie,

Diecezja tarnowska,

kielecka,

•

.

OBRZĄDEK ORMIAŃSKI.

Arcybiskupstwo lwowskie.

Stolica Apostolska nie p'rzedsięweźmie żadnej

zmiany w powyższej hierarcbJi lub w rozgraniczeniu

Archidiocese de Cracovie.

Diocese de Tarnów.

de Kielce.

de Czestochowa.

u

de Silesie.

.

"

B) RITE GRECO-RUTHENE.

Province ecch~siastique de Lwów

Archidiocese de Lwów.

Diocese de Przemysł.

de Stanislawów.

e) RITE ARMENIEN.

Archidiocese de Lwów.

Le Saint-Siege ne procedera A aucune modification de la hierarchie ci-dessQs ou de Ja circonscription

/

..

Ni 72.

,

.~ '

".

" ~

,

Dziennik Ust!!w. Poz. 501,

.

prOwincyj i diecezyj, jak tylko w zgodzie z Rządem

Polskim, z wyjątkiem drobnych sprOstowań granic,

.

wymaganych dla dobra dusz;

'1087

des provinces et dioceses, sinon en accord avec Je

Gouverne ment polonais, sauf pour les petites redifications de limites --exigees par le bien des ames.

ARTYKUł. X.

ARTICLE X.

Tworzenie i przemiana beneficjów kościelnych,

kongregacyj i zakonów, jak również i ich domów i zakładów zależeć będzie od właściwej władzy kościelnej,

która, ilekroć powyższe zarządzenia pociągałyby ·za

sobą wydatki ze Skarbu Państwa, poweimie te zarzą­

dzenia po porozumieniu się z Rządem. Cudzoziemcy

nie będą ot.rzymywali stanowisk przełożonych prowincyj zakonnych, chyba za odpowiedniem zezwoleniem

Rządu.

'

La creation et la modification des benefices ecclesiastiques, des Congregations et Ordres religieux, ałfisi

que de leurs Maisons et etablissements, dependra de

l'autorite ecch~siastique competente, laquelle, toutes les

fois que les dites mesures entraineraient des depenses

pour le Tresor de l'Etat, y procedera apres entente

avec le Gouvernement. Les etrangers ne recevront pas

la charge de superieurs des Provinces des Ordres religieux, A' moins d'avoir obtenu du Gouvernement une

auŁorisation A cet effet.

ARTYKUŁ XI.

ARTICLE XI.

Wybór Arcybiskupów 'i ' Biskupów należy do Stolicy Apostolskiej. Jego Świątobliwość zgadza stę zwra. cać się do Prezydenta Rzeczypospolitej przed mianowaniem Arcybiskupów i Biskupów diecezjalnych, ko~

adjutorów "cum iure successionis" oraz Biskupa

polowego, aby upewnićsię,·że Prezydent nie ma do

podniesienia przeciw temu wyborowi względQw ;, natury

politycznej.

' '.' .

Le choix des Archeveques et des Eveques apparau Saint-Siege. Sa Saintete consent a s'adress~r

au President de la Republique, avant de nommtr les

Archeveques et JesEveques diocesains, les coadjuteurs

cum iure succe~sionis, de meme que l'Ev~que

d' Armee, pour s'assurer que le President n'a pas de

raisons de caractere politique A soule.ver contre ces

choix," ··c. • •

tienł

ARTYKUŁ XII;

ARTlCLE XII.

Ordynarjusze powyżsi, przed objęciem swych

czynności, złożą .na ręce Pręzydenta Rzeczypospolitej

Les Ordinaires ci-dessus, avant d'assumer leurs

fonctions, preteront, entre les main~ du President de la

Republique, un serment de fidelite d'apres la forowie

suivante

'

,

"Devant Dieu et sur les Saints' Evlmgiles, je jure

et je promets, comme ił c,onvient a un Eveque, fidelite a.1aRepuQlique de Pologne. Je jure et je promets

de respecter en toute loyaute et de f.aire respecter par

mon Clerge le Gouvernement etabli par la Constitution. Je jure ,etJepromets en outre que je ne participerai a aucun accord, ni n'assisteraia aucun conseil

pouvant porter ałteinte a l'Etat polonais ou a l'ordre

public. Je ne permettrai pasa mon Clerge de participer a de tell~s ..actions. SOucieux du bien et de l'intere! de l'Etat, je tĄcherai d'en ecarter tout danger dont

je le saurais menace."

przysięgę wierności według formuły następującej

"Przed Bogiem i na Święte Ewa~łj~); przysię­

gam i obiecuję, jak przystoi Biskupowi, wierność Rzeczyposp~litej. P?lskiej. Przysięgam i obiecuję, iż z. ' zupełną lOJalnością szanować będę Rząd, ' ustanowiony

Konstytucją, i że sprawię, aby go Szanowało moje duchowieństwą. przysięgilm (obiecuję po.za }tem" ~e nie

będę uczestniczył w iadnem porozumiepiu, ani nie

będę obecny przy żadnych natadach,~tóreby ~gły

przynieść szkodę Państwu Polskieinu lub porządkowi publicznemu. Nie , pozwolę menul duchowieństw~ u~festni­

czyć w takich poczynaniach. Dbając o dobro Hnteres

Państwa, będę się starał o uchylanie. od. niego: wszelkich

niebezpieczeństw, o których wiedziałbym, że mu grożą.·

....'

.' ARTYKUL Xlii,

. . '. ..,

.. .

ARTICLE XIII.

1) We wszy'stkfcb szkołlich powszecfuiycn, z wy1°· Dails toutes.les ecoles publiques, a l'exception

des ecoles superieures, l'enseignement religieux est oblijątkiem szkół wyżśzych; ' riauka"religji jesf· obowiąz­

kową. Nauka ta będzie udzielana mlodziety katolickiej

gatoire~ . Cet enseignement sera" donne a la jeunesse

przez nauczycieli, mianowanych przez władze szkolne, catholique par des maitres , nommes par les autorites

które wybierać ich będą . wyłącznie z pośród osób, scolaires qui les choisironł exc1usivemenł parmi les perupoważnionych przez Ordynarjuszów do nauczania

sonnes autorisees par les Ordinaires 'a enseigner la

re li gj i. Właścjwe . władze . koŚcielne.· nadzorować będą Religion.. Les . autorites ecclesiastiques competentes surnauczanie religji- pod względem jego treści i moral- veilleronf l'enseignert1en~ religieux · en ce qui concerne

son contenu et te morale des enseignąnts . .'

ności nauczycieli. :, " . ""

. ,C "

·.

.

-' ",: -~

Au cas OU I'O~dil1aire retiferait ·. Aun . enseignant

W razie gdyby Or-dynarjus~ ~ ()g~!>I~!nauczycie­

Jowi dane mu upowatnienie,;-to ten <>.statni będzie l'autorisation qu'il lui aurait donnee, .ce .dernier sera

par la m~me prive d.ądroit. (j'~nseigner la Religion.

przez to samo pozbawiony praw!łnauczania religji.

Les m~mes principes, concernant te choix et la

Te same zasady, dotyczące wyboru' i odwoływa­

nia nauczycieli, · będą ·.stosowan~, 40 . profesorów, docen- revocation d~~ plseignant.s, ·Sf.rdnt.appliques aux pro·

tów i asystentów ~ uniwersyteddćh \11a wydziałach teo- fesseurs, aux " agregeset auxadjoints universitaires des

logji katolickiej (nauk kościelnyc-h) uniwersytetów pań­ facultes de Theologie -·· catholique (Scienc~S'/ ecc1esiastwowych.

stiques) des Universites de l'Etat. •

. i - \ ::-<2) :We. ws~ys.tkic-h ·, -diecezjach.' Ko.śdÓł c katolicki ~,,' ~'.: 2\\·, .. DAnstol1sJes dioceses~ ltEgtis.e. cathblique pos'.~p.bsiada.ć "·będzieseminarja ·duehowne, o'dpowiednio .. do , $edera;; . d~S'/' Seminaires ,ecclesiilstiques -·en · conformite

;,

'IIi

HI 72.

Dziennik Ustaw. Poz. 501.

\

prawa kanonicznego, któremi będzie kierował i w których będzie mianował nauczycieli.

Dyplomy naukowe, wystawione -przez wytsze seminarją, będą wystarczały dla nauczania religji we

wszystkich szkołach pubIicznych, z wyjątkiem szkół

wyzszych.

avec le Droit Canon, qu' EHe dirigera et dont EHe nommera les enseignants.

.

Les brevets d'etudes delivIes par les grands , Seminaires serant suffisants pour enseigner la Religion

dans toutes les ecoles pubHques, exceptees les ecoles

superieures.

ARTYKUŁ XIV.

ARTICLE XIV.

Dobra, należące do Kościoła, nie będą przedmiotem żadnego aktu prawnego, zmieniającego ich przeznaczenie, inaczej, jak za zgodą władzy duchownej,

z wyjątkiem wypadków, przewidzianych przez ustawy

o wywłaszczeniu dla celów regulacji dróg przewozowych i rzek, obrony państwowej oraz podobnych celół\'. W każdym razie przeznaczenie nieruchomości

i ruchomosci, poświęconych wyłącznie dla służby bożej, jako to: kościołów, przedmiotów, służących do nabożeństwa, i t. p., nie będzie mogło być zmienione bez

uprzedniego pozbawienia ich przez właściwą władzę

kościelną ich charakteru rzeczy poświęconych.

Żadna budowa, przemiima lub restauracja kościo­

łów i kaplic nie będzie . dokonywana inaczej, jak tylko

zgodnie z technicznemi i artystycznemi przepisami

ustaw, dotyczących . budowy gmachów i konserwacji

zabytków.

.

W każdej diecezji utworzona będzie komisja, mianowana przez Biskupa w porozumieniu z właściwym

Ministrem, dla oehrony w kościołach i lokalach kościelnych starożytności, dzieł sztuki, dokumentów archiwalnych i rękopisów, posiadających wartość historyczną lub artystyczną.

Les biens appartenant fi. l'Eglise ne seront soumis

ci. aucun acte juridique, modifiant leur destination, san s

le consentement des autorites ecclesiastiques, sauf les

cas prevus par les lois sur l'expropriation pour cause

de systematisation des voies de transport et des rivieres,

de defense nationale et' causes similaires. En taut cas

la destination des immeubles et meubles, consacres

exc1usivement au service divin, tels que les eglises, les

objets de culte etc. ne pourra etre modifiee sans que

l'autarite ecclesiastique campetente les ait privcs au

prealable de leur caractere sacre.

ARTYKUŁ

Aucune construction, madificatian ou restauratian

des eglises et chapeHes n'aura Heu qu'en accord avec les

prescriptians techniques et artistiques des lai s concernant la constructian des bałiments et la canservation

des manuments.

Dans chaque diocese sera formce une cammission

nommeepar l'Eveque, d'accord avec le Ministre campetent, pour la conservatian dans les eglises et les

Iocaux eccl<~siastiques d'antiquites, d'oeuvres d'art, de

documents d'archives et de manuscrits possedimł une

valeur historique au artistique.

ARTICLE XV.

XV.

Duchowni, icn majątek oraz majątek osób prawnych

i zakonnych podlegać będą opodatkowaniu narówni z osobami i majątkiem obywateli Rzeczypospolitej oraz osób prawnych świeckich, z wyjątkiem

wszakże budynków, poświęconych służbie bożej, seminarjów duchownych, domów przygotowawczych dla

zakonników i zakonnic, domów mieszkalnych zakonników i zakonnic, składających śluby ubóstwa, praz

dóbr i praw majątkowych, których dochody są przeznaczone na cele kultu religijnego i nie przyczyniają się

do dochodów osobistych beneficjarjuszów. Pomieszczenia Biskupów i duchowieństwa parafjalnego, oraz

ich lokale urzędowe będą traktowane przez Skarb na

równi z pomieszczeniami urzędowemi funkcjonarjuszów

i lokalami instytucyj państwowych.

kościelnych

Les ecclesiastiques, leurs biens .et les biens des

personnes juridiques ecc1esiastiques et religieuses sant

impasables a l'egal des personnes et des biens des

citoyens de la Republique et des personnes . juridiques

la'iques, ci. l'exception toutefois des edifices consacres

au service . divin, des Seminaires ecclesiastiques, des

maisans de formation des religieux et religieuses, de

meme que des maisons d'habitatian des religieux et religieuses qui ant fai t voeu de pauvrete, et des biens

et titres dont les revenus sont destines aux besoins

du culte reHgieux et ne contribuent pas aux revenus •

persanneis des beneficiaires. Les habitations des Eveques et du Clerge paroissial, de meme que leurs locaux

officiels, serant traites par le Fisc ci. regal des habiła­

tians officieHes des fonctionnaires et des lacaux des

Institutions de I'Etat.

ARTYKUŁ XVI.

ARTICLE XVI.

Wszystkie polskie osoby prawne kościelne i zakonne mają, zgodt!ie z przepisami prawa powszechnie

obowiązującego, prawo nabywania, odstępowania, posiadania i administrowania, według prawa kanonicznego,

swego majątku ruchomego i nieruchomego,' jak również

pravJostawania przed wszelkiemi. instancjami .i wła­

dzami państwowernidla ..obrony swych praw cyw~lnyc:h.

Osoby prawne kościelne i zakonne są uznawane 7-a

polskie, o ile cele,dla których po~s!ały,. do.tyczą sprąw

,kościelnych lub zakonnycb Polskl,l o lle ,osoby, upowainio~e do repre~entqwa':lia. ~c~ Ol do zarządza.n.ill Jc~

dobraml,przebywalą stale na ziemiach RzeqypospohteJ

Polskiej. Osoby prawne kościelne i zaRonne, nie od-

Toutes les persannes juridiques ecc1esiastiques et

religieuses polonaises ont, . selon les regle s du droit

cammun, le droit d'acquerir, de ceder, de posseder et

d'adininistrer, conformement au Droit Canon, Ieurs

biens tneubles ou immeubles, de meme que,le droit

d'esŁetdevant tOllteinstatlce ouailtorite de ł'Etat pour

lą ąefen$e de leursdroits civils'.Les personnes juri!1iques, ęq:lesiastiques et religieuses ·sont reconnues 'COIl1me

PQloń.a~es .' e.n'ta~t.ique ·Ies finspour · lesqueUeseltes

OIJ,t 'et,eetablies "coneerneilt ' les affairese~desiastique s

' .ąl1. re1.igiel1~e,s, ,debl. : ~ol~gne; et q'ueles : personnes,

i~;(J~~~e~d!ri~~1~~P~:~ri~iie!tleal~in~~i;~:1\4~·~fSd~ip~

,

Dziennik Ustaw. Poz. 501.

.Jf

powiadające powyższym warunkom, korzystać będą

logne. Les personnes juridiques et religieuses, qui ne

z praw cywilnych, przyznawanych przez Rzeczpospolitą repondraient pas aux conditions ci-dessus, jouiront des

., cudzoziemcom.

-droits civils accordes par la Republique aux etrangeis.

ARTYKUL XVII.

ARTICLE XVII.

Osoby prawne kościelne i zakonne mają prawo

po~iadania i zarządzania, według prawakanonicznego i zgodnie zpowszechnem prawem pań­

stwoweł\l, cmentarzy, przeznaczonych do grzebania

katolików.

Les personnes juridiquesecclesiastiques et religieuses ont le droit d'etablir, de posseder et d'administrer, selon le Droit Canon et d'accord avec le droit

commun de l'Etat, des cimetieres destines a la sepultur e des catholiques.

ARTYKUL XVIII.

ARTICLE XVIII.

Duchowni i wierni wszelkich obrządków, znajdupoza swemi diecezjami, podlegać będą Ordynarjuszom miejscowym według przepisów prawa: kanonicznego.

Les ecclesiastiques et les fideles de tous les Rites,

se trouvant hors de leurs dioceses, seront soumis

a l'Ordinaire 10cal selon les regles du Droit Canon.

ARTYKUŁ XIX.

ARTICLE XIX.

zakładania,

jący się

Rzeczpospolita zapewnia właściwym władzom

prawo nadawania, zgodnie z przepisami prawa kanonicznego, funkcyj, urzędbw i beneficjów kościelnych.

Przy nadawaniach beneficjów proboszczowskich stosowane będą następujące zasady

Na ziemiach Rzeczypospolitej Polskiej nie mogą

otrzymywać, chyba za zezwoleniem Rządu polskiego,

beneficjów proboszczowskich: 1) cudzoziemcy nienaturalizowani, jako też osoby, które nie odbyły studjów

teologicznych w instytutach teologicznych w Polsce lub

instytutach papieskich; 2) osoby, których działalność jest

sprzeczna z bezpiećzeńsŁwem Państwa.

Przed dokonaniem nominacji na te beneficja, wła­

dza duchowna zasięgnie wiadomości od właściwego

Ministra Rzeczypospolitej, aby się upewnić, iż ż aden

z powodów, przewidzianych powyżej pod punktami l)

i 2), nie stoi temu na przeszkodzie. W razie, gdyby

wspomniany Minister nie przedstawi~, w ciągu dni 30,

. zarżułów takich przeciw osobom, których nominacja jest

zamierzona, władza kościelna nominacji dokona.

ARTYKUł.

XX.

W razie, gdyby władze Rzeczypospolitej miały

danemu duchownemu zarzuty :co do

jako sprzecznej z bezpieczeństwem

Państwa, Minister właściwy przedstawi wspomniane

zarzuty Ordynarjuszowi, który, zgodnie z tymże Ministrem, poweźmie w . ciągu trzech miesięcy odpowiednie

zarządzenia. W razie rozbieżności między Ordynarjuszem a Ministrem, Stolica Apostolska poruczy ro~wią­

zanie sprawy dwóm duchownym, przez Nią lwybranym,

którzy, zgodnie Z dwoma delegatami Prezydenta Rzeczypospolitej, powezmą postanowienie ostateczne.

podnieść przeciw

jego działalności,

ARTYKUL XXI.

La Republique garantit le droit des autorites competentes d' atłribLier les fonctions, les charges et les

benefices ecclesiastiques d'apres les prescriptions du _

Droit Canon. A l'atłribution des benefices paroissiaux

seront appliquees les regle s suivantes

Dans les territoires de la Republique de Pologne

ne peuvent pas obtenir des benefices paroissiaux,

A moins d'avoir re<;u le consentement du Gouvernement polonais: 10 les etrangers non-naturalises, ainsi

que les personnes dont l'education ŁheoJo gi que n'a pas

ete faite dans les Instituts theoJogiques de Pologne ou

dans des Instituts pontificaux; 2° les personnes dont

l'activite es! coniraire a la securite de l'Etat.

Avant de proceder aux nominations A ces bent~­

fices, l'autorite ecclesias.tique s'informera aupres du

Ministre competent de la Republique pour s'assurer

qu'aucune des raisons, prevues ci-dessus aux points

10 et 20, ne s'y opposerait. Au cas OU Je Ministre susmentionne ne presenterait pas, dans le delai de 30 jours,

de telles objections contre la personne dont la nom ination est envisagee, l'autorite ecclesiastique procedera

li la nomination.

ARTICLE XX.

Au cas OU les autorites de la RepubJique auraient

li soulever contre un ecclesiastique des obj edions au

sujet de son activite comme contraire li la securitć de

l'Etat, le Ministre competent presentera lesdites objectiońs a I'Ordinaire qui, d'accord avec ce Ministre,

prendra dans Jes trois mois Jes mesures appropriees.

Au cas d'une divergence entre l'Ordinaire et te Ministre,

le Saint-Siege confiera la solution de la question a deux

ecclesiastiques de Son choix, Jesqllels, en accord avec

deux delegues du President de la RepuWique, prendront

une decision definitive.

ARTICLE XXI.

Le droit de patronage, soił de l'Etat; soit des

Prawo p~tronatu, zarówno państw;ow~go, jak ósób

prywatnych, pozostaje w mocy aż do nowego układu. parŁiculiers, reste en vigueuf jusqu'a nouve~ accord. La

Prezenta godnego duchownego .na wakujące.• sianowi- presentation d'un digne ecc1esiastique au poste "acant

· skodokoI1 ywana - będzie przez patrona .w ciągu dni sera effectuee par te patron dans Je delai de 30 jours

· 3Q-tu,. według . . listy trzech . nazw~sk r . przedstawiouej S!tr Ul)e liste de · trois . noms proposee par J'Ordinaire .

. pr~e~ Ordynarjllą-za . •Jeżeli . w- ciągu . dni30 'prezenfa Si,dal)sles .30jourś, la presentation n'a pas ete laite.

nie· zosianie .wykonanjl,6bsadr,enię . odnośnego . be~e­ Ja pioyision du beneficf' deviendra libre. DanS lecas,

ficjum stanie · się. wohle. W . wypadkach,w .któcych oi! ił s'agirait d'imbenefice paroissial, · l'OrdiJ1ai~e,

i

"

..

,

.-

.N2 72.

. Dziennik Ustaw. Poz. 501.

o beneficjum proboszczowskie, Ordynarjusz,

przed dokonaniem nominacji, zasięgnie, zgodnie z art.

XIX, zdania właściwego Ministra.

3Vant de proceder '3. lanomination, consultera le Ministre competent conformement a l'article XiX.

ARTYKUŁ XXII.

ARTICLE xxn.

chodzi

W razie, gdyby duchowni lub zakonnicy byli

Si des ecc1esiastiques ou religieux ' sont accuses

przed sądami świeckiemi o zbrodnie, prze- . pres des Tribunaux lalques de crimes prevus par les

widziane przez prawa karne Rzeczypospolitej, sądy lois penales de la Republique, ces Tribunaux informewspomniane zawiadomią niezwłocznie właściwego Or- ront immediatement 1'0rdinaire competent d, chaque ,

dynarjusza o każdej sprawie tego rodzaju i, w danym affaire de cegenre et lui transmettront,le cas echeant,

razie, prześlą mu akt oskarżenia oraz wyrok sądowy l'acte d'accusation et l'arret judiciaire ave c ses consiwraz z jego motywami. Ordynarjusz, względnie jego derants. L'Ordinaire, ou Son delegue, auront le droit,

delegat, po zakończeniu przewodu sądowego, będą apres conc1usion de la procedure judiciaire, de prendre

mieli prawo zapoznania się z odnośnemi aktami. W ra- connaissance des dossiers relatifs. Dans le cas d'aneszie aresztowania lub uwięzienia wspomnianych powy- tation ou d'emprisonnement des personnes susmenżej osób, władze cywilne zachowywać będą względy,

tionnees, les autorites civiles procederont ave c les

egards dus a leur etat et a leur rang hierarchique. '

należne ich stanowi i stopniowi hierarchicznemu.

Les ecch~siastiques et religieux seront detenus.et

Duchowni i zakonnicy będą zatrzymywani w areszcie i będą odbywali kary pozbawienia wolności w pomie- subiront les peines de reclusion dans des locaux seszczeniach, oddzielonych od pomieszczeń dla osób świec­ pares des locaux destines aux laJques, a moins d'avoir

kich, o il~ ~ie zostali poz~awieni godn?ści koś~iel?ej ete prives par 1'0rdinaire com petent de leur dignite

przez własclwego OrdynarJusza. W razie skazama Ich d'ecclesiastique. Au cas ou ils seraient condamnes par

na areszt wyrokiem, będą odbywali tę karę w klaszto- jugement a la detention, ils subiront cette peine dans

ize lub w innym domu zakonnym, w pomieszczeniach, un couvent Ou autre maison religieuse, en des locaux

ł ce destines.

na ten cel przeznaczonych.

oskarżeni

ARTYKUŁ

XXIII.

2adna zmiana w języku, używanym w diecezjach

Obrządku łacińskiego do kazań, nabożeństw dodatkowych i wykładów innych, niż wykłady nauk świętych

w seminarjach, nie będzie dokonywana inaczej, jak

~a specjalnem upoważnieniem Konferencji Biskupów

Obrządku łacińskiego.

ARTYKUŁ

XXIV.

ARTICLE XXIII.

Aucun changeń1ent l la langue employee dans

les 'dioceses de Rite latin pour les sermons, les prieres

supplementaires et les cours, autres que ceux des

sciences sacrees dans les Seminaires, ne sera fait que

sur une aułorisation speciale donnee par la Conference

des ~veques de Rite liltin.

',

ARTICLE XXIV.

1. Rzeczpospolita Polska uznaje prawo osób prawl. La Republique dePologne reconnatt les droits

nych kościelnych i zakonnych do wszystkich majątków de propriete des personnes juridiques ecc1esiastiques

ruchomych i nieruchomych, kapitałów, dochodów oraz et religieuses a tous .les biens meubles et imti1eubles,

innych praw, które te osoby prawne posiadają obecnie , capitaux, rent es et autres droits, que ces personnes

na obszarze Państwa Polskiego.

juridiques possMent ' actuellement dans les territoires

de rEotat polonais.

2. Rzeczpospolita Polska zgadza się, aby wspomniane powyżej prawa własności, w razie, gdyby nie

były jeszcze wpisane do ksiąg hi~otecznych na imię

posiadających je osób prawnych (Biskupstw, Kapituł,

Kongregacyj, Zakonów, seminarjów, beneficjów proboszczowskich, innych beneficjów etc.), zostały do nich

wpisane, a to na podstawie deklaracji właściwego

Ordynarjusza, poświadczonej przez właściwą władzę

cywilną.

'

2. La Republique de Pologne consent a' ce ·qtie

les droits de propriete susmentionnes, dans lescas ou

ils n~ seraient pas encore inscrits au~ ~e~istreshypo­

thecaues aux noms des personnes Jundlques qUl les

possedent (Eveches,Chapitres, Congregations, Ordres

religieux; Seminaires, b~nefices paroissiaux, autres

benefices etc.), y soient inscrits, et cela sur une declaration de 1'0rdinaire competent, certifiee par I'autorite

civile competente.

,'. ,

3. La questiori ' des biens dont l'Eglise a ete

3. Sprawa dóbr, których Kościół zosłał pozbawiony przez Rosję, Austrję i Prusy, a które obecnie privee par la Russie, l'Autriche et la Prusse et qui. ~e

znajdują się-w posiadaniu Państwa Polskiego, zostanie trouvent actuellement en póssession, de l'Etat póloIiais,

sepł reglee ,par un "arrąngement ulterieur. Jusqu' acette

,załatwiona przez układ póiniejsży. Do tego czasu Pań­

date

l'Etat ' p.oloriais,· ,g~rantit a l'Eglise desdotations

Pólskie zapewnia Kóśtiołbwi uposażenia " r'oczne,

nie niższe, jako wartość rzeczywista, od uposażeń, które annuellesnon .ióferieures comti1e valeur reeUe aux doła­

rządy rosyjski, austrjacki i pruski ' wypłacały ' Kościo- tions qllf les Couvernement$ ~russę, aułrichien et prusslen

łowi na ziemiach, należących obecnie do Rzeqypospo- .alloualeIit a:1'Egli$esur ·leg' territoiresąppartęnant actuellitej Polskiej. Uposażenia . wspomniane będą obliczane lement a la Republique de Pologne. Les dotałions

i rozdzielane według wskazań, zawartych w załączniku A. susmentionnees seront calculees et reparties comme cela

W razie parcelacji rzeczonych "dól1r,mensy biskupie, ęsI indłque 'a llannexe;,A"Au ,'cas demorceHement desseminarJa i benefićja proboszczowskie; nie posiadające dits biens;les' Menses ' episC'opałes, les Sem-inaires' et

stwo

N! 72.

Dziennik Ustaw. Poz. 501.

obecnie ziemi lub posiadające ją w ilościach niedostatecznych otrzymają ją na własność, w miarę rozporządzalności, aż do wysokości 180 hektarów na

mensę biskupią, 180 hektarów na seminarjum i, zależnie

od gatunku ziemi, od 15 do 30 hektarów na beneficjum

proboszczowskie. Suma ryczałtowa pieniężnych uposażeń, oznaczona w załączniku A" będżie zmniejszona

w diecezjach, w których te ziemie będą nadane, o 50

złotych rocznie od każdego hektara, nadanego w sposób powyższy.

les benefices paroissiaux, ne possedant pas actuellement

de terres, ou en possectant des quantites insuffisantes,

en obtiendront en propriete, dans la mesure des disponibilites, jusqu'ą. concurrence de 180 hedares par Mense

episcopale et de 180 hedares par Seminaire, et, sel.on

la qualite du sol, de 15 A 30 hectares par benehce

paroissial. La somme glob ale des .dotations en argent,

fixees dans I'annexe A, sera reduite, pour les dioceses,

dans lesquels aura lieu cette altribution de terres, de

50 złotys annuellement par chaque hectare qui serait

attribUE~ comme ci-dessus.

/

4. Utrzymane zostanie przeznaczenie dóbr, które

Rzeczpospolita Polska rewindykowałaby u · dawnych

państw rozbiorczych, jako następczyni w prawach państw

powyższych z tytułu ich prawnego stosunku do osób

prawnych kościelnych i zakonnych w Polsce, dotyczą­

cego już to prestacyj, zapewnionych przez te państwa

osobom prawnym kościelnym i zakonnym, już to zarządu dóbr nieruchomych i kapitałów, przeznaczonych

dla Kościoła.

4. La destination des biens que la RepubIique

de Pologne revendiquerait aupres des anciens Etats

copartageants, comme successeur des droits qui revenaient fi ces Etats de leurs rapports h~gaux avec les

personnes juridiques ecclesiastiques et religieuses de

la Pologne, et qui concernent soit les prestations consenties par ces Etats en faveur des personnes juridiques

ecc1esiastiques et reIigieuses, soit l' administratiop des

biens immeubles et des capitaux destines Ił l'Eglise,

sera maintenue.

5. Aby polepszyć gospodarcze i społeczne poło­

i aby wzmóc tern bardziej

pokój chrześcijański kraju, Stolica Apostolska zgadza

się, aby Rzeczpospolita Polska wykupiła od beneficjów

biskupich, od seminarjów, .od beneficjów kapitularnych,

od beneficjów proboszczowskich oraz od zwykłych beneficjów, posiadających dobra ziemskie, te ilości ziemi

rolnej, któreby przewyższały dla każdej z wyżej wymienionych jednostek: 15 do 30 hektarów, zależnie

od gatunku ziemi, dla probostwa i zwykłego beneficjum, 180 hektarów dla Kapituły, 180 hektarów dla

mensy biskupiej i 180 hektarów dla seminarjum.

W diecezjach, w których seminarja nie posiadają ziem

rolnych oddzielnie od ziem, posiadanych przez Biskupstwo, przyznane im będzie z ziem, należących do Biskupstwa, 180 hektarów wolnyeh od wykupu, niezależnie

od 180 hektarów, przeznaczonych dla mensy biskupiej.

5. Pour ameliorer la situation economique et

sociale de la population agricole et pour promouvoir

d'autant plus la paix chretienne du pays, le Saint-Siege

tonsent A ce que la Republique de Pologne rachete

aux benefices episcopaux, aux Seminaires, aux benefices

paroissiaux, ainsi qu'aux simpIes benefices, possectant

des biens fonciers, les quantites de terres arabies,

depassant, pour chacune de ces entites, 15 Ił 30 hectares, selon la qualite du sol, par paroisse et benefice

simple,180 hedares par Chapitre, 180 hectares par

Mense episcopale et 180 hectares par Seminaire. Dans

les dioceses, dont les Seminaires ne possedent pas

de terres arablesdistincŁes de celles de l'Evethe, il

leur sera accorde, sur les terres appartenant ft l'Eveche,

180 hectares libres de rachat, independamment des 180

hectares reserves pOUI la Mense episcopale.

6. Wymienione powyżej prawne osoby kościelne

będą miały prawo wybrać same z dóbr, do nich nalewskazanych

6. Les p~rsonnes juridiques eccIesiasłiques susmentionnees auront Je droit de choi.sir elles-memes,

sur les biens leur appartenant, les parceIles de terres

qui, en quantites indiquees ci-dessus, resteront en leur

propriete.

7. Cena wykupu ziem, wskazanych powyżej, zostanie wypłacona według przepisów, stosowanych przy

wykupie ziem, będących własnością osób prywatnych,

i pozostanie do rozporządzenia Kościoła ..

7. Le prix de rachat des terres susindiquees

sera paye d'apres les reglements qui seront appliques

au rachat des biens appartenant aux proprietaires prives

et restera fi la disposition de l'Eglise.

8. Stolica Apostolska zgadza się także, aby ziemie rolne, należące do domów kongregacyj i zakonów,

oraz do ich zakładów dobroczynnych, uważanych każdy

z osobna za oddzielną jednostkę rolną, zostały wykupione przez Państwo, zgoq.nie z przepisami, które będą

stosowane do wykupu dóbr, należących do osób prawnych świeckich, z prawem dla każdego z domów,

wspomnianych powyżej, jako też dla każdego z ich

zakładów dobroczynnych, . zachowania co najmniej 180

hektarów ziemi rolnej.

8. Le Saint-Siege consent de meme fi ce que les

terres arabies appartenant aux Maisons de Congregations

et OIdres religieux, ainsi qu'ft leurs institutions de bienfaisance, considerees chacune stparemeri~ comme unites

agricoles distinctes, soient rachetees par l'Etat, en accord

avec les I eglements qui seront appliques au rachat dęs

biens appartenant aux personnes juridiques laiques, avec

droit pour chacune des Maisons susdites, ainsi que p.our

chacune de leurs institutions de bienfaisance, de conserver au moins 180 hecfares de terres arabIes.

9. Osoby prawne kościelne i zakonne będą miały

prawo, narówni z osobami prawnemi swieckiemi, bez-

9. Les personnes juridiques ecc1esiastiques et

reIigieuses au rent le droit, li l'egal des personnes

żenie ludności rolniczej

,

1091

żących, parcele ziemi, które w ilościach,

powyżej, pozostaną ich własnością.

....

NI 72.

DzIennik Ustaw. Poz. 501.

pośredniego

dokonywania parcelacji ziem rolnych, do

nich należących.

juridiques laiques, de proceder direcłemeot au morcel-'

lement des łerres arabies, leur appartenanł.

ARTYKUL xxv·.

ARTICLE xxv.

Wszystkie ustawy, rozporządzenia lub dekrety,

sprzeczne z postanowieniami poprzednich artykułów,

tracą moc prawną z chwilą wejścia w życie niniejszego

Konkordatu.

Toutes lois, ordonnances ou decrets, qui seraienł

en contradiction ave c les stipulations des articles pfecedents, seront de ce fait me me annules, des l'entree

en vigueur du present Concordat.

'

ARTYKUL XXVI.

ARTICLE XXVI.

Stolica Apostolska d0kona, w ciągu trzech mieod wejścia w życie niniejszego Konkordatu

i w porozumieniu z Rządem, utworzenia i rozgraniczenia prowincyj kościelnych oraz diecezyj, wyliczonych

w artykule IX. Granice prowincyj kościelnych i diecezyj będą odpowiadać granicom Państwa Polskiego.

Le Saint-Siege procMera dans te delai de trois

moisapres l'entree en vigueur du present Concordat,

et d'accord avec le Gouvernement, ił la constitution

et dćlimitation des provioces ecch~siastiques et des

dioceses enumeres ił I'art. IX: Les Iimites des provinces ecclesiastiques et des dioceses seront conformes

aux frontieres de ł'Etat polonais.

Les biens .ecdesiastiques situes en Pologne, mai s

appartenant ił des personnes juridiques ecclesiastiques

et religieuses ayant leur siege hors des frontieres de

I'Etat polonais, et reciproquement, formeront l'obJet

d'une convention speciale.

sięcy

Dobra kościelne, położone w Polsce, lecz należące

do prawnych osób kościelnych i zakonnych, których

siedziba znajduje się poza granicami Państwa Polskiego i odwrotnie, będą przedmiotem konwencji oddzielnej.

ARTYKUł.

XXVII.

ARTICLE XXVII.

Konkordat niniejszy wejdzie w życie w dwa miepo wymianie dokumentów rątyfikacyjnych.

Le present Concordat entrera en vigueur de~x

mois apres l'echange des acłes de sa ratificałion.

Sporządzono w Rzymie, dziesiątego lutego,

tysiąc dziewięćse~ dwudziestego piątego roku.

Rome, le dix fevrier mil neuf cent vingt dnq.

siące

(-) Piotr Kardynał Gasparri

(-) Władysław Skrzyńskl

(-J Pierre Cardinal Gasparri

(-) Ladislas SkrzyńskI.

(-) Stanisław Grf!bskl

(L. S.)

(L. S)

ZAŁĄCZNIK

(L. S.)

(-) Stanislas Orabslłl.

(L. SJ

A.

Uposażenia,

przyznane Kościołowi Katolickiemu

przez Państwo Polskie zgodnie z artykułem XXIV niniejszego Konkordatu, obliczane będ~ w następujący

sposób

l) Uposażenie Duchowieństwa

(L. SJ

(L. SJ

ANNEXE A.

Les dołations aUribuees ił l'Eglise Catholique par

l'Etat polonais, conformement ił l' Art. XXIV du presenł

Concordat, seronł ca1culees comme suił

l.

Dotation tiu Clergl

Dołałions mensueUes d' apres te coefficient courant

Uposażenia miesięczne według bieżącej mnożnej

pour les foncłionnaires de l'Ełat.

dla urzędników państwowych.

1o~ Cardinaux: 2 500 points, en . plus 800 złotys

1) Kardynałowie: 2,500 punktów oraz 800 zł. na

pour l'enłrełien des aumOniers, des equipages etc.

utrzymanie kapelanów, powozów i t. d.

2°· Archeveques: 2000 poinłs, en plus 600 złotys

2) Arcybiskupi: 2 000 pun~tów . oraz 600 zł. na

poue

ł'entretien

des aum6niers, des equipages etc.

utrzymanie kapelanów, powozów i t. d.

3°· Eveques diocesains: 17ÓOpoinłs, en plus 600

3) Biskupi diecezjalni: 1 700 punkłów oraz 600 zł. .

złotys 'pour l'entretien des aumOniers, des equipages etc.

na utrzymanie kapelanów, pewozów i t. d.

4°· Eveques auxiliaires: 1 250 points.

4) Biskupi pomocniczy: 1 250 punktów.

5°·

Membres des Chapitres: 600 points.

5) Człbnkowie Kapituł: 600 punktów.

6°· Cures: 270 points.

6) Proboszczowie: 270 punktów.

7°· Recteurs des Eglises filiales, Vicaires et fone7) Rektorowie kościołów filjalnych, wikarjusze

tionnaires des ConsisŁoires: 200 points.

i urzędnicy konsystorzy: 2ćlO punktów.

•

Nz 72.

Dziennik Ostaw. Poz. 501.

8). Zakonnicy kongregacyj, pobierający uposa125 punktów.

9) Profesorowie seminarjów: 600 punktów.

10) Uczniowie seminarjów: 125 punktów.

11) Audytor Trybunału Świętej Roty: (uposażenie

i profesorów zwyczajnych na uniwersytetach).

80. Religieux des Congregations recevant des do-

~enieod Państwa

Łatións de I'Etak 125 points.

12) Sekretarz Audytora: 600 punktów.

13) Nauczyciele Instytutów Teologicznych, mający

prawa profesorów gimnazjalnych: (uposażenie nauczy, Cieli szkół średnich).

go. Professeurs des Seminaires: 600 points.

10°· Eleves des Seminaires: 125 points.

11 0 • AudiŁeur du Tribunal, de la Sainte Rote

(Traitem~nt egal a celui des professeurs ordinaires des

UniversiŁes ).

12°· .Secretaire de l' Auditeur: 600 points.

13°· Enseignants des Instituts'Theologiques, ayant

les droits de professeurs de gymnase (Traitement egal

a celui des enseignants desecoles secondaires).

II) Uposażenie emerytalne roczne: 383413 złotych.

l) Pensje emerytalne duchowieństwa: 254117 zł.

2) Pensje emerytalne wdów i sierot po duchownych grecko-katolickiego obrządku: 129296 zł.

III) Uposaźenie roczne chórów katedralnych i niźszych

urzędników kośc{elnych

63298 zł.

JIV) Koszta roczne administracji kościelnej: 750940 zł.

II.

383413 złotys.

1°· Pensions de retraite du Clerge: 254 117 złotys.

2°· Pensions de retraite pour veuves et orphelins

du Clerge greco-catholique: 129296 złotys.

11/. Dotation annuelle pour l'entretien de choeurs

des Cathedrales et pour les employes subalternes des

eglises: 63 298 złotys.

IV.

20900 zł.

VI) Roczny 'fundusz budowlany: 1016000 zł.

VII) Inne wydatki rocznie: 45500 żł.

Frais annuels d'Administration ecclesiastique

750940 złotys.

1°· Visites pastorales des Eveques: 340000 złotys.

2°· Consistoires episcoI?aux: 66 000 złotys.

3°· Tenue des registres paroissiaux: 197940 złotys.

4°· Frais de poste: 147 000 złotys.

1) Wizytacje pasterskie Biskupów: 340000 zł.

2) Konsystorze biskupie: 66 000 zł.

3) Prowadzenie ksiąg parafjalnych: 197940 zł.

4) Wydatki na pocztę: 147000 zł.

V) Zapomoga roczna dla zakładów kościelnych

Dotation annuelle pour les pensions de retraite

V. Subvention annuelle pour les /nstitutions ecclesiastiques: 20 900 złotys.

VI.

Fonds annuel de constructian: 1016000 złotys.

VII.

Autres depenses annuelles: 45500 żłotys.

Uposażenia powyższe będą przyznawane przez

Ministra Skarbu każdej diecezji oddzielnie, w sumach

ryczałtowych, ustalonych według

wyszczególnionych

budżetów, które przedstawiać będą właściwi Ordynarjusze. Przy rozdziale pomiędzy diecezje całości upo~

sażenia, przyznanego przez Państwo proboszczom, brany będzie w rachubę dochód z ziem, posiadanych przez

beneficja proboszczowskie.

.

W razie potrzeby, i o ile położenie finansowe

Państwa na to pozwoli, uposażenia powyższe zostaną

powiększone dostatecznie, aby zapewnić stosowny byt

materjalny proboszczom oraz innym członkom duchowieństwa, a to na zasadzie specjalnej umowy, dotyczącej t. zw. "iura stolae".

Rozdział uposażeń, wyliczonych powyżej, powierzony będzie w każdej diecezji Ordynarjuszowi, który,

po wejściu w moc niniejszego Konkordatu, złoży przysięgę wierności, przewidzianą w artykule XII.

Les dotations ci-dessus seront attribuees par te

Ministre des Financesa chaque diocese separement,

en sommes globales, etablies d'apres des budgets specifies, presentes par les Ordinaires competents. Poue

la repartition parmi les dioceses de la somme des dotations assurees aux cures par I'Etat, ił sera tenu

compte du revenu des terres possedees par les benefices paroissiaux.

En cas de besoin et si la situation financiere de

l'Etat le perm et, lęs dotations susdites seront augmentees suffisamment pour assurer une existence materielle

convenable aux cures et autres membres du Clerge; et

cela sur la base d'un accord special ayant pOUI objet

les iura stolae.

La repartition des dotations enumerees ci-dessus

sera confiee dans chaque diocese a I'Ordinaire, lequel,

apres entree en vigueur du present Concordat, pretera

et serment de fide lite prevu dans l' article Xli.

(-) Piotr Kardynał Oasparri

(-) Pierre Cardinal allSparri

(-) Władysław . Skrzyńskl

(-) Ladislas Skrzytfskl

(-) Stanisław arabski

(~) Stanislas

O,abs!d

•

Dziennik Ostaw. Poz. 501, 502 i 503.

Zaznajomiwszy si~ z powyższym Konkordatem,

uznaliśmy go i uznajemy za słuszny, zarówno w całości jak .i każde z zawartych w nim postanowień,

oświadczamy, że jest przyj~ty, ratyfikowany i zatwierdzony i przyrzekamy, że b~dzie niezmiennie zachowywany.

Na dowód czego wydaliśmy 1\kt niniejszy, opa·

trzony piecz~cią Rzeczypospolitej_

'

f\pres avoir vu et examme ledit Concordat,

Nous I'avons approuve et approuvons en toutes et

chacu·ne des dispositf.ons, qui y sont contenues,

dedarons qu'jJ est accepte, ratlfie et confirme

et promettons qu'iI sera inviolablemeht observe.

En Foi de Quol, Nous avons donne fes pre·

sentes', revetues du Sceau de la Republique de Pologne.

1\ Varsovie, fe 30 mai 1925.

W Warszawie, dnia 30 maja 1925 roku.

(-) S. Wojciechowski

(-) S. Wojciechowski

Przez Prezydenta Rzeczypospolitej

Par le President de la Republique

Prezes Rady Ministrów

Le President du Conseil des Ministres

(-) W. arabski

Le Ministre des f\ffaires Etrangeres

( - ) Al. Skl'zyński

(-) W. arabski

Minister Spraw Zagranicznych

(-) Al. Skrzyński

502.

Oświadczenie

rządowe

z dnia 9 czerwca 1925 r.

W

sprawie wymiany dokumentów ratyfikacyjnych Konkordatu pomiędzy Stolicą

a Rzecząpospolitą Polską, podpisanego w Rzymie dn. 10 lutego 1925 r.

Rpostolską

Podaje się niniejszem do wiadomości, że w dniu 2 czerwca 1925 r. w Warszawie nastąpiła wy·

miana dokumentów ratyfikacyjnych Konkordatu pomiędzy Stolicą f\postolską a Rzecząpospolitą Polską,

podpisanego w Rzymie d. 10 lutego 1925 r. (Dz. U. R. P. Ni! 47 poz. 324) . .

Minister Spraw Zagranicznych: Al. Skrzyński

503.

Rozporządzenie

Rady Ministrów

z dnia 26 czerwca 1925 r.

poleceniu Prokuratorji Generalnej Rzeczy·

pospolitej Polsl(jej zaStępstwa F.:lwnego Komunalnego BankuKredytmj\.~ego w Poznaniu

w sprawach hipotek i wierzytelności, objętych

umowami zawarŁemi w dniach 2 marca 1923 r.

i 21 marca 1925 r. między Skarbem Państwa

ił Komunalnym Bankiem Kredytowym w Po·

znaniu.

O

Na zasadzie § 5 rozporządzenia Prezydenta

Rzeczypospolitej z dnia 9 grudnia 1924 r. o zmianie

ustroju Prokuratorji Generalnej Rzeczypospolitej Pol·

Warszawa.

skiej (Dz. U. R. P. Nt 107 poz. 967) zarządza siE; co

nast~puje

.