Ustawa z dnia 29 kwietnia 1925 r. o rozbudowie miast.

Gminy miejskie, w których ruch budowlany jest w zastoju lub niedostateczny i w których

istnieje brak mieszkań, obowiązane są podjąć akcję, mającą na celu poprawę tych stosunków

w myśl postanowień, objętych niniejszą ustawą.

Przeprowadzenie akcji zapobieżenia brakowi mieszkań powierzy rada miejska magistratowi,

a w większych miastach - komitetowi rozbudowy miasta, który jest urzędem miejskim,

podległym magistratowi. Komitetowi rozbudowy miasta może rada miejska przekazać także

przeprowadzenie innych spraw, z kwestją mieszkaniową związanych.

Komitet rozbudowy miasta składać się będzie z 4 do 12 członków, których na wniosek

magistratu powołuje rada miejska z liczby osób, stale w mieście zamieszkałych, chociażby

one nie należały do składu rady lub magistratu.

Na czele tego komitetu stoi prezydent miasta, względnie burmistrz, lub jego zastępca.

Członkowie, powołani do komitetu, spełniają swoje obowiązki honorowo.

Do komitetu deleguje przedstawiciela lub kilku przedstawicieli z głosem doradczym

w Warszawie Ministerstwo Robót Publicznych i Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, w miastach,

wydzielonych z powiatów, wojewoda, w miastach niewydzielonych starosta.

W b. zaborach austrjackim i pruskim sposób utworzenia komitetu, jego skład i zakres

działania w granicach niniejszej ustawy oznaczy rada miejska.

Zadaniem magistratu, względnie ustanowionego na mocy art. 2 komitetu rozbudowy, w

celu poprawy stosunków mieszkaniowych będzie

1)

budzenie inicjatywy prywatnej w zakresie ruchu budowlanego;

2)

prowadzenie samodzielnej akcji budowlanej celem pomnożenia liczby lokali mieszkalnych

w mieście.

Dla osiągnięcia powyższych celów magistrat, względnie komitet rozbudowy

a)

pomaga spółdzielczym stowarzyszeniom mieszkaniowym, instytucjom społecznym, osobom

prywatnym i spółkom w budowie domów mieszkalnych przez odstąpienie gruntów pod budowę

drogą sprzedaży, wieczystej lub czasowej dzierżawy, lub na prawie zabudowy (prawie

budowli, dziedzicznego prawa do budowy), przez dostarczanie materjałów budowlanych;

b)

nabywa tereny pod budowę domów drogą umów dobrowolnych, obejmuje grunty, leżące w

sferze interesów miasta, które na zasadzie ustawy z dnia 15 lipca 1920 r. (Dz. U.

R. P. № 70 poz. 462) i niniejszej ustawy będą przekazane gminom miejskim;

c)

buduje nowe domy mieszkalne na cele, w ust. 2 niniejszego artykułu wskazane, nabywa

w drodze umowy dobrowolnej lub wywłaszczenia grunty, położone w obrębie miasta;

d)

gromadzi materjały budowlane drogą pro dukcji własnej lub zakupu;

e)

nakazuje właścicielom domów zniszczonych i niezamieszkałych naprawę i doprowadzenie

tych domów, względnie lokali, do stanu mieszkalnego, a także właścicielom domów zamieszkałych,

których stan tego wymaga, naprawę lub odnowienie, umożliwiając uskutecznienie robót

nakazanych przez wystarczającą pożyczkę; w razie niewykonania naprawy lub odnowienia

domu czy mieszkania w terminie odpowiednim, wyznaczonym przez magistrat, względnie

komitet rozbudowy, magistrat lub komitet rozbudowy wykonywa to sam lub powierza wykonanie

osobie trzeciej na koszt właściciela.

O ile zadania, w art. 4 wskazane, nie mogą być spełnione w dostatecznej mierze mimo

nabywania gruntów budowlanych drogą umów dobrowolnych, czy przejmowania gruntów,”

przekazanych przez organa państwowe, wolno będzie przystąpić do wywłaszczania na cele

rozbudowy w obrębie miasta.

Wywłaszczenie jedynie w celu zwiększenia zapasu gruntów jest niedopuszczalne.

Magistraty, względnie komitety rozbudowy, mogą żądać czasowego przymusowego objęcia

w zarząd przedsiębiorstw, wytwarzających materjały budowlane, a to

a)

w miastach, liczących poniżej 25.000 mieszkańców, o ile te przedsiębiorstwa znajdują

się w obrębie granic miasta;

b)

w miastach, liczących powyżej 25.000 mieszkańców, o ile te przedsiębiorstwa znajdują

się w obrębie 10 km., licząc od środka miasta;

c)

w miastach, liczących powyżej 500.000 mieszkańców, o ile te przedsiębiorstwa znajdują

się w obrębie 15 km., licząc od środka miasta,

jeżeli ich właściciele nie chcą, mimo ofiarowanej pomocy ze strony miasta, przedsiębiorstw

tych uruchomić.

Przedmiotem wywłaszczenia mogą być

1)

niezabudowane grunty budowlane;

2)

budynki

a)

niedokończone, których budowa została przez właściciela wstrzymana;

b)

uznane przez właściwą władzę za pustkę, t. j. za budynki, grożące zawaleniem lub niebezpieczeństwem

ognia w myśl odnośnych przepisów budowlanych.

Żądanie wywłaszczenia musi się opierać na uchwale rady miejskiej, która dokładnie

określi przedmiot i cel wywłaszczenia,

Przed rozpoczęciem kroków celem wywłaszczenia budynków lub gruntów budowlanych ma

magistrat, względnie komitet rozbudowy, stawiając równocześnie wystarczające kredyty

do rozporządzenia (art. 12), wezwać właściciela, aby

a)

przy budynku niedokończonym podjął w terminie najpóźniej sześciomiesięcznym w dalszym

ciągu budowę i w czasokresie dwuletnim ją ukończył;

b)

przy budynku, uznanym za pustkę, poczynił w zakreślonym terminie wskazane przez władzę

naprawy, względnie budynek ten zburzył i do nowej przystąpił budowy, a przy niezabudowanych

gruntach budowlanych w mieście postarał się o ich należyte zabudowanie w czasokresie,

zakreślonym przez radę miejską.

Dopiero po bezskutecznym upływie oznaczonych czasokresów można żądać wywłaszczenia

odnośnych objektów.

Orzecznictwo o potrzebie, przedmiocie i rozciągłości wywłaszczenia, względnie czasowego

zajęcia i o wysokości odszkodowania należy do władzy administracyjnej pierwszej instancji,

na terenie miast, wydzielonych z powiatów - do władzy administracyjnej drugiej instancji,

a na terenie m. st. Warszawy - do Ministra Spraw Wewnętrznych.

W razie braku zgody na wysokość orzeczonego wynagrodzenia przysługuje prawo wywłaszczonemu

w ciągu miesiąca od dnia doręczenia orzeczenia wy właszczającego udania się na drogą

sądową; w byłych dzielnicach austrjackiej i pruskiej właściwy będzie sąd powiatowy,

który orzeknie w drodze postępowania bezspornego.

Wykonanie wywłaszczenia może nastąpić dopiero po zapłaceniu stronie ceny odszkodowania

w gotówce, lub po złożeniu ceny odszkodowania do depozytu sądowego.

Zanotowanie postępowania o wywłaszczeniu może być uskutecznione w księgach hipotecznych

już przy wdrożeniu postępowania wywłaszczającego z tym skutkiem, że orzeczenie wywłaszczające

jest wykonalne wobec osób trzecich ze stopniem hipotecznym adnotacji (ostrzeżenia).

Wywłaszczony, względnie jego prawo - nabywcy, mogą żądać od władzy administracyjnej,

która wydała orzeczenie wywłaszczające, uchylenia tego orzeczenia, jeżeli magistrat,

względnie komitet rozbudowy

1)

nie zapłaci ustalonego odszkodowania w ciągu 3 miesięcy od dnia prawomocności tego

orzeczenia;

2)

nie rozpocznie zabudowania gruntu w obrębie miasta w ciągu jednego roku od objęcia

gruntu w fizyczne posiadanie i w ciągu trzech lat go nie ukończy;

3)

nie rozpocznie wstrzymanej budowy budynku niedokończonego w ciągu jednego roku od

objęcia go w fizyczne posiadanie;

4)

nie rozpocznie w tymże samym terminie naprawy budynku, uznanego za pustkę, względnie

nie rozpocznie jego burzenia i nie przystąpi w ciągu drugiego roku do nowej budowy.

Grunty i zabudowania państwowe, zbędne dla potrzeb Państwa, leżące w obrębie i sferze

interesów miasta, przeznaczone w uchwalonym przez radę miejską (gminną), a zatwierdzonym

przez Ministerstwo Robót Publicznych programie rozbudowy miasta na ogólne potrzeby

miasta i innych związków komunalnych (ulice, zieleńce, place, parki, cmentarze, budowle

i zakłady komunalnej użyteczności publicznej, jako też urządzenia wodociągowe, kanalizacyjne,

dezynfekcyjne, kąpielowe, szkoły, szpitale, przytułki, teatry, targowiska, rzeźnie

i t. p.) mają być odstąpione gminie bezpłatnie, przy czem w sferze interesów miasta,

o ile ta sfera nie została jeszcze określona, niezbędny jest wniosek Ministra Reform

Rolnych w porozumieniu z Ministrem Robót Publicznych.

Grunty, które przeszły lub przejdą na własność Skarbu Państwa drogą wywłaszczenia

w zastosowaniu ustawy z dnia 15 lipca 1920 r. o wykonaniu reformy rolnej (Dz. U. R.

P. № 70, poz. 462), a leżące w sferze interesów miasta, będą gminie odstąpione na

powyższe cele odpłatnie po cenie nabycia.

Grunty państwowe, leżące w obrębie i sferze interesów miasta, a przeznaczone na tegoż

cele mieszkaniowe (art. 26 ustawy z dnia 15 lipca 1920 r. Dz. U. R. P. № 70, poz.

462), mogą być odstępowane gminom odpłatnie w miarę ustalonej i każdorazowo terminem

uwarunkowanej możności zrealizowania na tychże gruntach zamierzeń budowlanych przez

gminę, lub przy pomocy gminy przez spółdzielcze stowarzyszenia mieszkaniowe, instytucje

społeczne, osoby prywatne i spółki (art. 4 ust. 2 p. a).

Do odstępowania gminom miejskim i innym związkom komunalnym w poszczególnych przypadkach

powyższych gruntów upoważnia się na podstawie art. 6 ustawy konstytucyjnej z dnia

17 marca 1921 r. (Dz. U. R. P. № 44, poz. 267) Rade Ministrów.

Środkami dla osiągnięcia celów niniejszej ustawy są

1)

kredyty budowlane, udzielane w czasie budowy, nie na dłużej jednak niż na okres półtora

roku, do wysokości 80% kosztów budowy łącznie z wartością placu z Państwowego Funduszu

Gospodarczego, utworzonego na podstawie ustawy z dnia 3 marca 1925 roku o wypuszczeniu

pożyczki zagranicznej w dolarach Stanów Zjednoczonych Ameryki (Dz. U. R. P. № 22,

poz. 154);

2)

kwota, uzyskana ze sprzedaży listów zastawnych i obligacyj, wydać się mających przez

instytucje finansowe, wskazane przez Ministra Skarbu, w celu konwersji wspomnianych

w punkcie 1) kredytów budowlanych na kredyty amortyzacyjne długoterminowe najwyżej

na lat 30;

3)

wpływy z państwowego funduszu rozbudowy miast.

Suma kredytów budowlanych w obrębie poszczególnej gminy miejskiej (art. 1) ma pozostawać

w takim stosunku do łącznej sumy kredytów, udzielanych na całym obszarze Państwa,

w jakim pozostaje suma przewidzianych w art. 17 dochodów państwowego funduszu rozbudowy

miast w danej gminie do sumy tychże dochodów, osiągniętych na całym obszarze Państwa.

Pożyczki, wymienione w art. 12, udzielane będą na wniosek magistratu lub komitetu

rozbudowy przez instytucje finansowe, które wskaże rozporządzenie wykonawcze Ministra

Skarbu.

Przy wypłacie pożyczek wolno jest instytucji finansowej tytułem własnych kosztów,

prowizyj i wszelkich ubocznych należytości policzyć najwyżej 1/2 % efektywnej wysokości

pożyczki.

Wartość nieruchomości przy oszacowaniu nie może być wyżej przyjęta niż jej rzeczywiste

koszty, przyjmując jednak wartość zajętego pod budowę. gruntu najwyżej w 20% oszacowanej

wartości całej nieruchomości.

Listy zastawne, wymienione w art. 12, muszą być zabezpieczone na pierwszej połowie

wartości nieruchomości, obligacje zaś na drugiej połowie, łącznie najwyżej w 80% wartości

nieruchomości.

Listy zastawne i obligacje gwarantowane są do łącznej wysokości 500 miljonów złotych

przez gminę, w obrąbie której nieruchomość jest położona, i przez Państwo oraz posiadają

bezpieczeństwo pupilarne.

Bliższe postanowienia co do rodzaju i wysokości zabezpieczenia oraz gwarancji, udzielać

się mających tym listom i obligacjom przez gminę i Państwo, określi rozporządzenie

wykonawcze Ministra Skarbu, wydane w porozumieniu z Ministrem Robót Publicznych.

Państwowy fundusz rozbudowy miast przeznaczony jest

a)

na pokrycie różnicy pomiędzy wspomnianym w artykule 12 p. 1) kredytem a sumą, uzyskaną

ze sprzedaży wymienionych w art. 12 pod p. 2) listów zastawnych i obligacyj,

b)

na pokrycie części oprocentowania tychże listów i obligacyj,

c)

na pokrycie części kosztów oprocentowania wspomnianych w art. 12 p. 1) kredytów budowlanych.

Bliższe postanowienia co do wysokości wspomnianych wyżej świadczeń z państwowego funduszu

rozbudowy miast określi rozporządzenie wykonawcze Ministra Skarbu, wydane w porozumieniu

z Ministrem Robót Publicznych, przyczem wysokość tych świadczeń musi być ustalona

dla całego obszaru Państwa jednolicie.

Jako główne źródła dochodów państwowego funduszu rozbudowy miast ustanawia się państwowy

podatek od lokali i państwowy podatek od placów budowlanych, niezabudowanych lub niedostatecznie

zabudowanych, o ile place te położone są na terenach, przygotowanych do budowy pod

wzglądem regulacji ulic.

a)

Państwowy podatek od lokali pobiera się na obszarze gmin miejskich od wszelkiego rodzaju

lokali, a podlegających ustawie z dnia 11 sierpnia 1923 r. o tymczasowem uregulowaniu

finansów komunalnych (Dz. U. R. P. № 94, poz. 747);

b)

podstawę wymiaru podatku stanowi przedwojenne komorne, płacone w czerwcu 1914 r.,

a przerachowane na złote, stosownie do postanowienia art. 16 p. 4 ustawy o ochronie

lokatorów, (Dz. U. R. P. № 39, poz. 406), względnie wartość czynszowa z czerwca 1914 r.

lokali, nieoddanych wówczas w najem lub odstąpionych do bezpłatnego użytku, w ten

sam sposób przerachowane;

c)

stopa państwowego podatku od lokali wynosi 6% podstawy wymiaru;

d)

państwowy podatek od lokali płatny jest w ciągu miesięcy: stycznia, kwietnia, lipca

i października każdego roku;

e)

do zapłaty tego podatku obowiązane są osoby fizyczne i prawne, zajmujące lokale, podlegające

opodatkowaniu;

f)

państwowy podatek od lokali obowiązane są wymierzać i ściągać organa związków komunalnych

miejskich i wpływy z tego źródła wnosić do kas skarbowych co miesiąc w ciągu 10 pierwszych

dni każdego miesiąca. W razie niewypełnienia przez miejskie związki komunalne obowiązków,

wynikających z niniejszego przepisu, przysługuje Ministrowi Skarbu prawo wstrzymania

wypłaty tym związkom odpowiedniej części ich udziału w podatkach państwowych, lub

należnych im dodatków do podatków państwowych.

Państwowy podatek od placów budowlanych, niezabudowanych lub niedostatecznie zabudowanych,

wymienionych w art. 16, w wysokości do 1% wartości szacunkowej tych placów, pobierany

będzie do czasu wprowadzenia podatku od przyrostu wartości.

Od podatku wolne są płace, stanowiące własność Skarbu Państwa, lub terytorjalnych

związków samorządowych.

Państwowy podatek od placów budowlanych wymierzają i ściągają organa związków komunalnych

w trybie, przewidzianym w art. 17 w punktach d) 1 f) niniejszej ustawy.

Szczegółowe przepisy o wymiarze, poborze i przymusowem ściąganiu państwowego podatku

od lokali oraz podatku od placów niezabudowanych, jako też zasady ustalenia wartości

szacunkowej, tudzież o ulgach i odwołaniach, wreszcie o tem, jakie place należy uważać

jako niedostatecznie zabudowane poda rozporządzenie wykonawcze Ministra Skarbu, wydarte

w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych i Robót Publicznych.

Oprócz podatku od lokali i podatku od placów budowlanych do funduszu budowlanego wpływać

będą także dotacje ze strony Państwa i gmin oraz spłaty pożyczek, udzielonych przed

wejściem w życie niniejszej ustawy zfunduszów Skarbu Państwa na cele budowlano - mieszkaniowe.

Pożyczki te będą zamienione na pożyczki długoterminowe z zastosowaniem do nich postanowień

niniejszej ustawy.

Zarząd państwowego funduszu rozbudowy miast sprawuje Minister Skarbu, któremu przydana

jest jako organ doradczy rada państwowego funduszu rozbudowy miast, złożona z 6 przedstawicieli

miast: Warszawy, Lwowa, Krakowa, Poznania, Łodzi i Wilna po jednym z każdego miasta

i z 6 przedstawicieli, wybranych przez zarząd Związku Miast Polskich, oraz z jednego

delegata Ministerstwa Robót Publicznych.

Dobudowy i nadbudowy, wykończenie rozpoczętych a niezamieszkałych domów, oraz przebudowy,

o ile stwarzają nowe lokale mieszkalne, traktuje się w rozumieniu niniejszej ustawy

narówni z budową nowych domów.

Ustawa niniejsza nie narusza postanowień szczególnych ustaw, które upoważniają Państwo,

gminę lub inne instytucje do żądania wywłaszczenia na pewne specjalne cele, jak na

cele kolejowi, budowli wojskowych, wodnych, regulacji ulic i t. p.

Przepisy ustawy o wykonaniu reformy rolnej (Dz. U. R. P. z 1920 r. № 70 poz. 462)

nie odnoszą siej do gruntów, położonych w obrębie miast, których ogólny obszar nie

przekracza 23 ha.

Rada Ministrów może na wniosek zarządu miasta, oparty na uchwale rady miejskiej, rozszerzyć

granice administracyjne miasta w obrębie jego sfery interesów, określonej w myśl przepisów

o wykonaniu reformy rolnej.

Postanowienia niniejszej ustawy nie naruszają swobody dobrowolnego prawno - prywatnego

obrotu ziemią i dobrowolnej parcelacji gruntów w obrębie miast i nie mogą naruszać

istniejących plonów regulacyjnych.

Do nieruchomości ziemskich, położonych w obrębie miast, których ogólny obszar nie

przekracza 23 ha włącznie, rozporządzenie tymczasowe Rady Ministrów z dnia 1 września

1919 r., normujące przenoszenie 'własności nieruchomości ziemskiej (Dz. U. R. P. №

73, poz. 428), jak również austrjacki patent cesarski z r. 1915 i rozporządzenie komisarjatu

Naczelnej Rady Ludowej nie mają zastosowania.

Zezwolenie na parcelacyjny podział wszelkich nieruchomości udzielone nie będzie, jeżeli

projekt parcelacyjny nie jest uzgodniony z planem regulacyjnym miasta lub jeżeli obciążające

nieruchomość serwituty nie są prawomocnie zlikwidowane.

Wszelkie pisma, dokumenty, wpisy hipoteczne i czynności prawne, na podstawie ustawy

niniejszej dokonane, oraz obligacje mieszkaniowe i listy zastawne towarzystw kredytowych

miejskich wolne są od należytości, stempli, podatku od kapitału i rent na lat 15,

o ile dotyczą zobowiązań pieniężnych, powstałych na cele budowy domów mieszkalnych,

które powstaną w okresie do 31 grudnia 1930 roku.

Ponadto przyznaje się następujące ulgi podatkowe

a)

zwolnienie dochodów, płynących z domu nowozbudowanego, względnie wykończonego, lub

z jego części nowozbudowanej lub wykończonej, od obciążenia podatkiem dochodowym na

okres czasu od chwili ukończenia budowy do końca 10-go roku podatkowego po jej ukończeniu;

b)

prawo potrącania z ogólnego dochodu, podlegającego podatkowi dochodowemu, osobom tak

fizycznym jak i prawnym, które w okresie 1925 do 1930 r. wybudują domy mieszkalne,

kosztów budowy, z wyłączeniem jednak pożyczek, przewidzianych w niniejszej ustawie;

potrącenie te mogą być uskutecznione, zależnie od życzenia płatnika, jednorazowo lub

najdłużej w ciągu 5-u lat, poczynając od roku następnego po ukończeniu budowy.

Zwalnia się od podatku na rzecz gmin miejskich, przewidzianego w art. 12 ustawy z

dnia 11 sierpnia 1923 r. o tymczasowem uregulowaniu finansów komunalnych (Dz. U. R.

P. № 94 poz. 747), podstawowe materjały budowlane: drzewo, cegłę, dachówkę, wapno,

cement, żwir, piasek, żelazo, kamień i szkło.

Ustawa z dnia 1 sierpnia 1919 r. w przedmiocie utworzenia Państwowego Funduszu Mieszkaniowego

(Dz. U. R. P. № 72 poz. 424) oraz ustawa z dnia 26 września 1922 r. w przedmiocie

rozbudowy miast (Dz. U. R. P. № 89 poz. 811) tracą moc z chwilą ogłoszenia niniejszej

ustawy.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem jej ogłoszenia i gaśnie z upływem 10 roku

od dnia jej ogłoszenia, o ile wcześniej jej moc obowiązująca nie będzie w drodze ustawodawczej

przedłużona.

Jednakże na podstawie tej ustawy nabyte prawa i zaciągnięte zobowiązania pozostają

w mocy.

Wykonanie niniejszej ustawy powierza się Ministrowi Skarbu w porozumieniu z zainteresowanymi

ministrami.