Ustawa z dnia 31 lipca 1924 r. o języku urzędowania sądów, urzędów prokuratorskich i notarjatu.

Językiem urzędowania wewnętrznego i zewnętrznego sądów, urzędów prokuratorskich i

notarjatu jest język polski jako język państwowy.

Obywatelom polskim narodowości ruskiej (rusińskiej), białoruskiej i litewskiej służy

prawo używania w sądach i urzędach prokuratorskich, wymienionych w art. 3, również

ich języka macierzystego w wypadkach następujących

1.

Strony i świadkowie mają prawo używania w sądach i urzędach prokuratorskich w słowie

języka macierzystego. O ile strona druga lub jej zastępca albo sędzia przysięgły nie

rozumie tego języka, sąd przedstawia mu treść zeznań, oświadczeń i wywodów. W razie

potrzeby sąd może przybrać tłómacza. Wogóle sąd winien baczyć, aby strona, która nie

rozumie języka, używanego w sądzie, nie ponosiła uszczerbku w możności strzeżenia

swych praw.

2.

Sądy i urzędy prokuratorskie przyjmują również ułożone w języku macierzystym skargi,

pisemne wnioski, środki prawne, podania i inne pisma oraz załączniki i odpisy, o ile

ich załatwienie należy wyłącznie do właściwości sądów (urzędów prokuratorskich), wymienionych

w art. 3. Przepis niniejszy ma zastosowanie także do pism, wnoszonych z podpisem adwokata

lub innego zastępcy.

3.

Strona, która wniosła pismo w języku macierzystym, obowiązana jest wnieść dodatkowo

jego tłómaczenie na język państwowy, jeśli strona druga przedstawi sądowi takie żądanie

w ciągu dni 14 od dnia doręczenia jej pisma. W tym wypadku poprzednie doręczenie,

jak również akty, dokonane przez sąd na jego podstawie (wyroki, orzeczenia, decyzje,

uchwały), są pozbawione skutków prawnych, o czem sąd ten orzeka z urzędu; za dzień

doręczenia uważa się ten, w którym doręczono tłómaczenie; nie wyklucza to jednak wykonania

wstępnych czynności egzekucyjnych, zabezpieczających cel egzekucji. Na równi z żądaniem

dołączenia tłómaczenia będzie uważana odmowa przyjęcia pisma, oświadczona organowi

doręczającemu z powodu braku tłómaczenia. Jeżeli doręczenie ma nastąpić poza obszarem,

na którym dany język macierzysty jest używany w sądach pierwszej Instancji (art. 3),

należy tłómaczenie na język państwowy dołączyć już do pisma.

4.

Jeśli z ważnych względów sąd to uzna za potrzebna, postanowi, że oświadczenie lub

zeznanie, złożone w języku macierzystym, ma być w całości lub w części umieszczone

w protokóle lub załączniku do protokółu także w języku macierzystym obok języka państwowego.

5.

W dochodzeniach i śledztwach karnych zeznania i oświadczenia oskarżonych (obwinionych

i świadków, złożone w języku macierzystym, należy protokółować obok języka państwowego

na żądanie także w języku, w którym były złożone.

6.

Oskarżonemu (obwinionemu) służy prawo żądania, aby do aktu oskarżenia, sporządzonego

w języku państwowym, było dołączone tłómaczenie urzędowe na język macierzysty; żądanie

to należy przedstawić przed ukończeniem dochodzeń lub śledztwa.

7.

Strony, występujące w charakterze oskarżonych (obwinionych), procesujących się, albo

stron w postępowaniu niespornerm, mają prawo żądać, aby do wyroków, orzeczeń (decyzji,

uchwał) i innych załatwień, sporządzonych w języku państwowym, było dołączone tłómaczenie

urzędowe na język macierzysty; żądanie powyższe należy przedstawić przed ogłoszeniem

załatwienia, a jeśli ogłoszenie nie jest przewidziane - przed jego sporządzeniem.

8.

Wpisy do ksiąg wieczystych (hipotecznych, gruntowych) uskutecznia się w języku państwowym,

jednak dokument, stanowiący podstawę wpisu, można złożyć do księgi dokumentów w języku

macierzystym bez dołączenia tłómaczenia.

Wpisy do rejestru handlowego uskutecznia się w języku państwowym, jednak właścicielowi

firmy wolno żądać, aby do odpisu z rejestru dołączono bezpłatnie urzędowe tłómaczenie

jego na język macierzysty.

9.

Strona ma prawo żądać uwierzytelnienia odpisów dokumentów, sporządzonych w języku

macierzystym, i podpisów na takich dokumentach, tudzież sporządzania sądowych ugód

w języku macierzystym obok języka państwowego.

Uprawnienia, przyznane w art. 2, służą

a)

w sądach i urzędach prokuratorskich, mających siedzibę w okręgu sądu apelacyjnego

lwowskiego, oraz w województwach wołyńskiem i poleskiem, obywatelom polskim narodowości

ruskiej (rusińskiej); tesame uprawnienia służą im w sądach apelacyjnych w Lublinie

i Wilnie w sprawach, w których te sądy są instancjami od wyroków, decyzji i innych

załatwień sądów, mających siedzibę na obszarze województw wołyńskiego i poleskiego;

b)

w sądach i urzędach prokuratorskich, mających siedzibą na obszarach województw poleskiego

i nowogródzkiego i okręgu administracyjnego wileńskiego, oraz powiatów grodzieńskiego

i wołkowyskiego w województwie białostockiem, obywatelom polskim narodowości białoruskiej;

c)

w sądach, mających siedzibę, na obszarach powiatu święciańskiego i gmin z większością

litewską dawnego powiatu trockiego w okręgu administracyjnym wileńskim, obywatelom

polskim narodowości litewskiej.

W sądach, wymienionych w art. 3 lit. a), b, adwokaci i inni zastępcy stron narodowości

ruskiej (rusińskiej), lub białoruskiej w sprawach, w których zastępują strony swej

narodowości, mają prawo używania języka macierzystego, z wyjątkiem przemówień (wywodów)

przed sądem orzekającym, które wolno wygłaszać w języku macierzystym tylko przed sądami,

mającemi siedzibę w okręgu sądu apelacyjnego lwowskiego.

W tym ostatnim okręgu w wypadkach, w których według art. 2 dołącza się tłómaczenia

urzędowe na język macierzysty, należy na żądanie strony sporządzać akty oskarżenia,

wyroki, orzeczenia (uchwały) i inne załatwienia w dwu językach: państwowym i ruskim

(rusińskim).

Obywatele polscy narodowości ruskiej (rusińskiej) mogą żądać, aby wyroki, orzeczenia

(uchwały) i inne załatwienia Sądu Najwyższego były sporządzone w dwu językach, t.

j. państwowym i ruskim (rusińskim) w sprawach, w których ten sąd jest instancją od

wyroków, uchwał i innych załatwień sądów, mających siedzibę w okręgu sądu apelacyjnego

lwowskiego; żądania powyższe należy przedstawić przed powzięciem przez Sąd Najwyższy

decyzji.

W wypadkach użycia języka państwowego i macierzystego obowiązuje w razie różnicy tekst

języka państwowego, z wyjątkiem wypadku, przewidzianego w art. 2 punkt 5.

Przepis art. 1 ma odpowiednie zastosowanie w urzędowaniu notarjuszy.

Notarjuszowi wolno jednak na żądanie sporządzać akta prawne między żyjącymi i na wypadek

śmierci w języku macierzystym strony, o ile ona jest uprawniona do używania tego języka

według art. 3 w sądach pierwszej instancji, położonych na obszarze, gdzie notarjusz

ma swą siedzibę i akt sporządza.

Przepisy o języku urzędowania sądów, urzędów prokuratorskich i notarjatu, obowiązujące

dotąd, uchyla się, z wyjątkiem przepisów, obowiązujących w województwach poznańskiem,

pomorskiem i śląskiem.

Wykonanie niniejszej ustawy porucza się Ministrowi Sprawiedliwości.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem 1 października 1924 r.