Ustawa z dnia 31 lipca 1924 r. w przedmiocie ochrony drobnych dzierżawców rolnych, a w szczególności zmiany niektórych przepisów ustawy z dnia 2 lipca 1920 r. oraz ustawy z dnia 18 marca 1920 r.

Moc obowiązującą ustawy z dnia 2 lipca 1920 r. (Dz. U. R. P. № 56, poz. 346) przedłuża

się aż do dnia 1 października 1930 r. ze zmianami, wynikającemi z następnych artykułów.

Ustawa niniejsza dotyczy oprócz gruntów, objętych ustawą z dnia 2 lipca 1920 r. (Dz.

U. R. P. № 56, poz. 346) nadto

a)

gruntów, posiadanych na podstawie ustawy w przedmiocie wydzierżawiania niezagospodarowanych

użytków rolnych z dnia 8 marca 1919 r. (Dz. P. P. P. № 23, poz. 235) i z dnia 18 marca

1920 r. (Dz. U. R. P. № 28, poz. 165);

b)

oddanych w posiadanie drobnym rolnikom przez urzędy ziemskie, a objętych przez te

urzędy na podstawie orzeczeń Okręgowej, względnie Głównej Komisji Ziemskiej, nie wyłączając

wypadków prawomocnego uchylenia orzeczeń co do przymusowego wykupu.

Ochronę rozciąga się na grunty dzierżawne, objęte artykułami 1 i 2 punktem a, do 5

ha obszarów użytków rolnych dla każdego dzierżawcy, a co do gruntów, objętych art.

2 punktem b - bez względu na obszar tychże. Postanowienie to obejmuje także dzierżawy

na gruntach państwowych.

Dzierżawy gruntów, korzystające z ochrony niniejszej ustawy, z wyjątkiem wypadków

wymienionych w art. 7 i 8, nie mogą być bez zgody dzieirżawców rozwiązane, ani dzierżawcy

nie mogą być pozbawieni posiadania dzierżawionego gruntu czy to na podstawie wypowiedzenia

lub wniosków, o eksmisję, czy też na skutek skargi sądowej właścicieli o oddanie im

gruntu dzierżawionego w posiadanie.

Przepisy ogólnych ustaw cywilnych, dotyczące wypowiedzenia lub rozwiązania stosunku

dzierżawnego, nie mają zastosowania do dzierżaw, ustawą niniejszą objętych, a ile

nie zachodzą wypadki w art. 7 i 8 przewidziane.

Odmienne od postanowień niniejszej ustawy warunki dzierżaw, ustawą tą objętych, szczególnie

co do czynszu, czasu trwania i rozwiązania, są nieważne.

Sądowe i pozasądowe wypowiedzenia, choćby prawomocne, dzierżaw gruntowych, objętych

artykułami 1, 2, 3 niniejszej ustawy, nie mają mocy obowiązującej. o ile nie zachodzą

wypadki w art. 7 i 8 przewidziane.

Koszty sporu, wynikłe z wypowiedzenia umów dzierżawnych, z wyjątkiem wypadków, przewidzianych

w art. 7 i 8 niniejszej ustawy, odnośnie do gruntów nią objętych, ponosi wypowiadający.

Czynsz dzierżawny drobnych działek gruntowych, objętych art. 3, może być żądany, ustanawiany

i płacony tylko w kwocie pieniężnej i nie może przewyższać kwoty, odpowiadającej równoważnikowi

ceny targowej, 150 kg. żyta od 1 ha w dniu zapłaty w pierwszej klasie gruntów we wszystkich

okręgach, zaś w klasach niższych wynosić ma o 10% mniej dla każdej następnej klasy,

biorąc za podstawę klasy gruntów, określone rozporządzeniem wykonawczem Ministra Skarbu

z dnia 15 listopada 1923 r. (Dz. U. R. P. № 123, poz. 996) do ustawy z dnia 11 sierpnia

1923 r. (Dz. U. R. P. № 94, poz. 745). Czynsz dzierżawny ma być płacony w dniu 1 listopada

każdego roku dzierżawnego zdołu.

Postanowienia art. 1 do 5 nie mają zastosowania i właściciel może każdej chwili żądać

zwrotu wydzierżawionego gruntu

a)

jeżeli dzierżawca z własnej winy nie zapłacił należnego czynszu dzierżawnego w ciągu

30 dni po terminie (art. 6);

b)

jeżeli dzierżawca bez zgody właściciela poddzierżawił grunt, ale tylko odnośnie do

poddzierżawionej działki;

c)

jeżeli dzierżawca bez zgody właściciela eksploatuje na dzierżawionym gruncie bogactwa

kopalniane lub kamieniołomy;

d)

jeżeli dzierżawca dobrowolnie zgadza się na opuszczenie gruntu dzierżawionego.

Postanowienia art. 1 do 5 nie mają zastosowania i dzierżawa może być wypowiedziana

conajmniej na 6 miesięcy przed upływem roku gospodarczego (art. 1)

a)

jeżeli wydzierżawiony teren uległ lub ma ulec parcelacji, przez Rząd wykonywanej,

lub jeżeli wydzierżawiony teren jest własnością gmin miejskich i wiejskich;

b)

jeżeli dzierżawca posiada więcej, lub taką samą ilość gruntu co właściciel;

c)

w wypadkach, gdy właściciel sam wydzierżawił grunt i skutkiem tego nie posiada we

własnem użytkowaniu 45 ha gruntu ornego, może wypowiedzieć dzierżawę na takim obszarze

dzierżawnym wedle swego wyboru, aby doszedł do użytkowania 45 ha gruntu ornego;

d)

jeżeli wydzierżawiony grunt przeszedł na własność na cele użyteczności publicznej

bez warunków, któreby odnośny obszar pozostawiły w faktycznem posiadaniu, lub użytkowaniu

zbywającego;

e)

jeżeli grunt wypuszczony w dzierżawę stanowi jedyny majątek właściciela, nie przekraczający

45 ha, i jeżeli z powodu nieobecności właściciela w kraju albo też z powodu, że właściciel

był małoletni, grunt ten został wydzierżawiony;

f)

jeżeli dzierżawca głównie się utrzymuje z dochodów, płynących z nieruchomości miejskich

(kamienice, wille i t. p.) lub z zakładów przemysłowych czy handlowych, położonych

w obrębie miast;

g)

jeżeli dzierżawca z pogwałceniem prawa zajął samowolnie cudzy grunt w użytkowanie;

h)

w wypadkach, dotyczących parceli do 1/2 ha obszaru na rodzinę, jeżeli właściciel potrzebuje

jej do celów budowlanych i bezzwłocznie przystępuje do budowy;

i)

w wypadkach przeniesienia własności działek do 45 ha, których przeniesienia własności

dokonano przed 1 stycznia 1924 r.

Poddzierżawcy gruntów, wziętych w użytkowanie przed wejściem w życie niniejszej ustawy,

korzystają z ochrony, każdy do 5 ha obszaru dzierżawionego, obowiązani są jednak czynsz

w art. 6 przewidziany płacić właścicielowi, natomiast nie mają obowiązku uiszczać

dzierżawcy jakiejkolwiek zapłaty.

W razie śmierci dzierżawcy w czasie trwania dzierżawy wstępują w jego prawa małżonek

i spadkobiercy w linji prostej, którzy pozostawali ze zmarłym we wspólnem gospodarstwie,

względnie przez tegoż byli utrzymywani.

Przez ustawę niniejszą tracą moc prawną sprzeczne z nią postanowienia ustaw, z 8 marca

1919 r. (Dz. P. P. P. № 23, poz. 235), z 28 lipca 1919 r. (Dz. P. P. P. № 65, poz.

387), z 18 marca 1920 r. (Dz. U. R. P. № 28, poz. 165), z 3 lipca 1919 r. (Dz. P.

P. P. № 57, poz. 345) i z dnia 2 lipca 1920 r. (Dz. U. R. P. № 56, poz. 346).

Moc działania niniejszej ustawy rozciąga się na cały teren Rzeczypospolitej łącznie

z województwem śląskiem.

Przepisy ustawy niniejszej nie mają zastosowania do dóbr kościelnych, fundacyjnych

i samorządowych.

Wykonanie niniejszej ustawy porucza się Ministrowi Reform Rolnych w porozumieniu z

Ministrem Sprawiedliwości.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.