Ustawa z dnia 18 lipca 1924 r. o podstawowych obowiązkach i prawach szeregowych Wojska Polskiego.

Wojsko narodowe, siła zbrojna Państwa, będąca ochroną i ostoją niepodległości i wolności

Rzeczypospolitej, będzie po wsze czasy podlegać opiece Narodu.

Żołnierz jest obywatelem, na którym spoczywa szczególny obowiązek bronienia Ojczyzny

i gotowości każdej chwili oddania życia w jej obronie.

W szczególności winien on służyć za wzór miłości Ojczyzny i honoru, pełnić zawsze

wiernie i uczciwie służbę narodową, być dbałym, sprawiedliwym dowódcą, opiekunem i

wychowawcą podwładnych żołnierzy, posłusznym i oddanym podwładnym, szczerym i doskonałym

kolegą, oraz życzliwym współobywatelem całej ludności, której praca i patrjotyzm są

warunkiem siły wojska.

Żołnierze dzielą się na

1)

szeregowych;

2)

oficerów.

Szeregowi dzielą się na: szeregowców i podoficerów.

O podstawowych obowiązkach i prawach oficeró . P. stanowi odrębna ustawa.

Szeregowi dzielą się na

1)

szeregowych wojska stałego;

2)

szeregowych rezerwy;

3)

szeregowych pospolitego ruszenia;

4)

podoficerów zawodowych;

5)

szeregowych nadterminowych.

Każdy szeregowy może uzyskać stopień oficera, jeżeli odpowiada warunkom, określonym

ustawą o podstawowych obowiązkach i prawach oficerów W. P.

Każdy żołnierz składa przysięgę w następującem brzmieniu

1)

Chrześcijanie wszystkich wyznań

„

Przysięgam Panu Bogu Wszechmogącemu w Trójcy Świętej Jedynemu być wiernym Ojczyźnie

mej, Rzeczypospolitej Polskiej, chorągwi wojskowych nigdy nie odstąpić, stać na straży

Konstytucji i honoru żołnierza polskiego, prawu i Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej

być uległym, rozkazy dowódców i przełożonych wiernie wykonywać, tajemnic wojskowych

strzedz, za sprawę Ojczyzny mej walczyć do ostatniego tchu w piersiach i wogóle tak

postępować, abym mógł żyć i umierać jak prawy żołnierz polski. Tak mi dopomóż Bóg

i Święta Syna Jego Męka. Amen

”

.

2)

Niechrześcijanie prócz mahometan

„

Przysięgam Bogu Wszechmogącemu być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej,

chorągwi wojskowych nigdy nie odstąpić, stać na straży Konstytucji i honoru żołnierza

polskiego, prawu i Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej być uległym, rozkazy dowódców

i przełożonych wiernie wykonywać, tajemnic wojskowych strzedz, za sprawę Ojczyzny

mej walczyć do ostatniego tchu w piersiach i wogóle tak postępować, abym mógł żyć

i umierać jak prawy żołnierz polski. Tak mi dopomóż Bóg. Amen

”

.

3)

Mahometanie

„

Przysięgam Panu Bogu Jedynemu być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej,

chorągwi wojskowych nigdy nic odstąpić, stać na straży Konstytucji i honoru żołnierza

polskiego, prawu i Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej być uległym, rozkazy dowódców

i przełożonych wiernie wykonywać, tajemnic wojskowych strzedz, za sprawę Ojczyzny

mej walczyć do ostatniego tchu w piersiach i wogóle tak postępować, abym mógł żyć

i umierać jak prawy żołnierz polski. Bereetjum Mine Allachivy veresulini illeeleine

a hetdeteum minel masiurkine Billagi, Wałłagi Tałłagi, Amin

”

.

Szeregowi, pozostający w stosunku pokrewieństwa do 4 stopnia włącznie, lub powinowaci

do 2 stopnia włącznie, zstępni i wstępni nie mogą równocześnie pełnić funkcji o charakterze

gospodarczym i kasowym w tej samej formacji (zakładzie, lub urzędzie wojskowym), ani

też pełnić równocześnie funkcji o powyższym charakterze w formacjach (zakładach i

urzędach wojskowych), które są sobie bezpośrednio podporządkowane pod względem gospodarczym

lub kasowym.

Uposażenie szeregowych reguluje ustawa o uposażeniu wojska.

Obowiązki i uprawnienia służbowe szeregowych, nieuregulowane ustawowo, określają regulaminy

i instrukcje, wydane przez Ministra Spraw Wojskowych.

Szeregowym staje się każdy, kto został przyjęty do służby wojskowej, z chwilą zaliczenia

w stan wyżywienia wojska.

Podział szeregowych według rodzaju służby wojskowej ustalą rozporządzenie Ministra

Spraw Wojskowych.

O podstawowych obowiązkach i prawach szeregowych Marynarki Wojennej stanowi oddzielna

ustawa.

Przeniesienie szeregowego z jednego rodzaju służby wojskowej do innego (art. 12) może

nastąpić

1)

jeżeli tego wymagają względy służbowe;

2)

na własną prośbę, jeżeli na to zezwalają względy służbowe.

Ustanawia się następujące stopnie szeregowych

a)

szeregowcy

1)

szeregowiec (strzelec w strzelcach podhalańskich i strzelcach konnych, ułan w ułanach,

szwoleżer w szwoleżerach, kanonier w artylerji, saper w saperach);

2)

starszy szeregowiec (starszy strzelec w strzelcach podhalańskich i strzelcach konnych,

starszy ułan w ułanach, starszy szwoleżer w szwoleżerach, bombardjer w artylerji,

starszy saper w Saperach);

b)

podoficerowie

3)

kapral (żandarm, podmajstrzy wojskowy);

4)

plutonowy (starszy żandarm, młodszy majster wojskowy);

5)

sierżant (wachmistrz w jeździe i w żandarmerji, ogniomistrz w artylerji, majster wojskowy);

6)

starszy sierżant (starszy wachmistrz w jeździe i w żandarmerji, starszy ogniomistrz

w artylerji, starszy majster wojskowy).

Szeregowi w stopniu starszego szeregowca i wzwyż, którzy są w szkole podchorążych,

lub ukończyli ją z pomyślnym wynikiem, otrzymują tytuł podchorążego. Szeregowi, którzy

ukończą z pomyślnym wynikiem szkołę podchorążych rezerwy, otrzymują tytuł podchorążego

rezerwy.

Niezależnie od stopni szeregowych, określonych w art. 15 niniejszej ustawy, istnieją

specjalne tytuły funkcyjne, ustalone rozkazami Ministra Spraw Wojskowych.

Przepisy o umundurowaniu ustali w drodze rozporządzenia Prezydent Rzeczypospolitej,

przepisy zaś co do noszenia munduru wyda Minister Spraw Wojskowych.

Uprawnienia szeregowych 7. tytułu odznaczeń regulują osobne ustawy.

Szeregowym nie wolno należeć do stowarzyszeń politycznych, ani brać udziału w życiu

politycznem.

Wykonywanie zawodów cywilnych oraz oddawanie się jakimkolwiek ubocznym zajęciom jest

szeregowym wzbronione.

Na zawarcie związku małżeńskiego obowiązany jest szeregowy otrzymać zezwolenie władzy

przełożonej.

Zezwolenie może być udzielone w wyjątkowych uwzględnienia godnych wypadkach.

Warunki niezbędne do otrzymania zezwolenia reguluje rozporządzenie Ministra Spraw

Wojskowych.

Szeregowy, wybrany na posła do Sejmu lub na senatora Rzeczypospolitej, zostaje przeniesiony

do rezerwy.

Szeregowy taki nie może być powołany do służby wojskowej nawet w czasie mobilizacji.

Rodzaje i czas trwania urlopów dla szeregowych oraz uprawnienia poszczególnych przełożonych,

dotyczące udzielenia urlopów, ustala w czasie pokoju i na czas wojny rozporządzenie

Ministra Spraw Wojskowych.

Przepisy dyscyplinarne normują wzajemny stosunek przełożonych i podwładnych, starszych

i młodszych.

Przepisy dyscyplinarne dla Wojska Polskiego do czasu ustawowego unormowania ustala

rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej.

Szeregowy, dopuszczający się czynów, uwłaczających godności żołnierza, lub niespełniający

należycie swych obowiązków, nawet gdyby dany czyn nie podpadał pod rygory ustaw karnych,

będzie odpowiadał w myśl przepisów dyscyplinarnych.

Starsi szeregowcy i podoficerowie mogą być zdegradowani jedynie wskutek

1)

prawomocnego wyroku sądowego;

2)

orzeczenia dyscyplinarnego.

Degradacja pociąga za sobą powrót do stopnia szeregowca.

Czasu trwania kary pozbawienia wolności, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu cywilnego

lub wojskowego, zasadniczo nie wlicza się szeregowym do czasu służby wojskowej, ustalonej

ustawą o powszechnym obowiązku służby wojskowej.

Szeregowi zostają przeniesieni do rezerwy, względnie pospolitego ruszenia

1)

po odbyciu służby w wojsku stałem, o ile nie pozostają nadal w wojsku w charakterze

szeregowych zawodowych lub nadterminowych;

2)

wskutek orzeczenia komisji rewizyjnej;

3)

w myśl art. 22 niniejszej ustawy.

Szeregowy zostaje zwolniony od obowiązku służby wojskowej na zasadzie

1)

ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej;

2)

orzeczenia komisji rewizyjnej;

3)

prawomocnego wyroku sądowego.

Awansowanie szeregowego do stopnia starszego sierżanta włącznie następuje zarówno

w czasie pokoju, jak i w czasie wojny, o jeden stopień, z wyjątkiem wypadku, określonego

w art. 39 niniejszej ustawy.

Awanse szeregowych następują w zależności od stopnia w myśl zasad, ustalonych w niniejszym

rozdziale, po przesłużeniu w każdym poszczególnym stopniu conajmniej tego okresu czasu,

który jest określony w niniejszym rozdziale dla każdego stopnia, na podstawie wniosków,

opartych jedynie na kwalifikacjach i przedstawionych w drodze służbowej odnośnie do

każdego kandydata przez jego przełożonych i w miarę wakansów stopnia, przewidzianych

etatami wojska.

Postanowienie niniejszego artykułu, uzależniające ograniczenia awansów od wakansów

w stopniach, przewidzianych etatami wojska, nie ma zastosowania do szeregowych, o

których mowa w art. 37 niniejszej ustawy.

Awanse na starszych szeregowców następują po przesłużeniu w stopniu szeregowca conajmniej

4 miesięcy.

Awanse na kaprali mogą nastąpić po ukończeniu z pomyślnym wynikiem szkoły podoficerskiej.

Awanse na plutonowych następują po przesłużeniu w stopniu kaprala conajmniej 8 miesięcy.

Awanse na sierżantów następują po przesłużeniu w stopniu plutonowego conajmniej 12

miesięcy.

Awanse na starszych sierżantów następują po przesłużeniu w stopniu sierżanta conajmniej

24 miesięcy.

Szeregowi, którzy ukończyli conajmniej

a)

6 klas szkoły państwowej lub prywatnej, posiadającej uprawnienia gimnazjum państwowego;

b)

3 kursy seminarjum nauczycielskiego lub

c)

taką ilość klas (kursów) szkół zawodowych, jaką rozporządzenie właściwych ministrów,

wydane w porozumieniu z Ministrem Spraw Wojskowych, uzna za równoznaczne z cenzusem

wykształcenia, przewidzianym w punktach a) i b) - mogą być awansowani niezależnie

od wakansów w stopniach, przewidzianych etatami wojska.

Szeregowym, którzy odbywają 18-to miesięczną służbę wojskową w myśl art. 45 ustawy

o powszechnym obowiązku służby wojskowej, może być nadany wyższy stopień na podstawie

zasad, ustalonych w rozporządzeniu Ministra Spraw Wojskowych, przyczem postanowienia

art. 30 i od 32 do 36 włącznie niniejszej ustawy nie mają zastosowania.

Szeregowym, którzy nie ukończyli 2 pomyślnym wynikiem szkoły oficerskiej, względnie

szkoły podchorążych rezerwy, nadaje komisja kwalifikacyjna odnośnej szkoły stopień

szeregowych według ich kwalifikacji.

Niezależnie od niezbędnych czasokresów, przewidzianych dla awansów w art. od 32 do

36 włącznie, może każdy szeregowy awansować za czyn wyjątkowego męstwa na polu bitwy.

W razie śmierci szeregowego wskutek przyczyn, związanych ze służbą wojskową, w wypadkach,

w których stwierdzono wyjątkowe zasługi szeregowego, może on być mianowany po śmierci

podporucznikiem.

Uprawnienia awansowania szeregowych do stopnia starszego sierżanta włącznie przysługują

przełożonym, posiadającym uprawnienia conajmniej dowódcy formacji (pułku, zakładu

lub urzędu wojskowego).

Każdorazowy awans szeregowego winien być stwierdzony przez ogłoszenie w rozkazie,

wydanym przez dowódcę, uprawnionego do awansowania, przyczem powinna być podana data,

od jakiej awans nastąpił.

W czasie wojny warunki dla awansu mogą być rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej

zmodyfikowane w kierunku zmniejszenia wymaganego czasu służby potrzebnego do awansu.

Szeregowi, przeciwko którym zostało wdrożone postępowanie dyscyplinarne lub sądowokarne,

są wyłączeni na czas postępowania od awansów,

W razie zaniechania, umorzenia postępowania, lub uniewinnienia przez sąd karny, lub

też ukarania dyscyplinarnego, o ile karą nie jest degradacja, awansują szeregowi na

podstawie ogólnych przepisów.

Zasądzonym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności - czasu pozbawienia wolności

nie wlicza się do okresu czasu, wymaganego dla awansu.

Szeregowy może otrzymać tytularny stopień podoficerski niezależnie od wakansu w stopniach,

przewidzianych etatami wojska.

Przy nadawaniu tytularnych stopni podoficerskich obowiązują czasokresy, wymienione

w art. od 32 do 36 włącznie.

Szeregowiec, posiadający stopień podoficerski tytularny, względnie podoficer, posiadający

wyższy stopień tytularny, pełni w miarę wolnego etatu funkcje podoficera posiadanego

stopnia tytularnego. W braku wolnego etatu pełnią służbę

1)

szeregowca;

2)

podoficera rzeczywiście posiadanego stopnia.

Podoficer tytularny pobiera pobory, przysługujące mu według posiadanego rzeczywistego

stopnia.

Szeregowi rezerwy i pospolitego ruszenia dzielą się na szeregowych rezerwy i pospolitego

ruszenia poszczególnych rodzajów służby wojskowej.

W skład szeregowych rezerwy i pospolitego ruszenia wchodzą oprócz szeregowych, wymienionych

w art. 50 niniejszej ustawy, nadto szeregowi rezerwy i pospolitego ruszenia Marynarki

Wojennej.

Szeregowi rezerwy i pospolitego ruszenia podlegają mocy ustaw i przepisów wojskowych

od chwili powołania ich do służby wojskowej aż do chwili zwolnienia ich ze służby,

o ile inne ustawy inaczej nie stanowią.

Szeregowi rezerwy i pospolitego ruszenia nie mogą. w czasie powołania do czynnej służby

wojskowej brać udziału w życiu politycznem.

Szeregowy rezerwy i pospolitego ruszenia, wybrany na posła do Sejmu lub na senatora

Rzeczypospolitej nie może być powołany do służby wojskowej aż do wygaśnięcia mandatu

poselskiego.

Sprawę wyjazdu zagranicę szeregowych rezerwy i pospolitego ruszenia ureguluje rozporządzenie

Ministra Spraw Wojskowych w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych.

Postanowienia art. od 14 do 16 włącznie niniejszej ustawy mają zastosowanie do szeregowych

rezerwy i pospolitego ruszenia.

Postanowienia art. 17 i artykułów od 23 do 26 włącznie i art. 29 niniejszej ustawy

mają zastosowanie do szeregowych rezerwy i pospolitego ruszenia w czasie powołania

do czynnej służby wojskowej.

Szeregowi rezerwy i pospolitego ruszenia, powołani do czynnej służby wojskowej, mogą

być awansowani w myśl artykułów od 30 do 49 włącznie niniejszej ustawy.

Szeregowi rezerwy mogą być na własną prośbą mianowani podoficerami zawodowymi, o ile

odpowiadają wymaganiom, przewidzianym w artykułach od 69 do 73 włącznie niniejszej

ustawy.

Szeregowi pospolitego ruszenia nie mogą być mianowani podoficerami zawodowymi.

Podoficerowie zawodowi pełnią służbę wojskową we wszystkich rodzajach służby wojskowej,

ustalonych rozporządzeniem Ministra Spraw Wojskowych.

Podział podoficerów zawodowych na kategorje ustala rozporządzenie Ministra Spraw Wojskowych.

Przeniesienie podoficera zawodowego z jednej kategorji do innej (art. 61) może nastąpić

jedynie na prośbę podoficera zawodowego.

Warunki przeniesienia ustala Minister Spraw Wojskowych.

Przeniesienie podoficera zawodowego z jednego rodzaju służby wojskowej do innego (art.

12) w obrębie tej samej kategorji podoficerów zawodowych (art. 61) może nastąpić na

rozkaz Ministra Spraw Wojskowych, lub przełożonych, uprawnionych przez Ministra Spraw

Wojskowych

1)

jeśli tego wymagają względy służbowe;

2)

na własną prośbę, jeśli na to zezwalają względy służbowe.

Podoficerowie zawodowi winni zobowiązać się pisemnie do służby w wojsku na stanowisku

podoficerów zawodowych przez 3 lata.

Podoficerowie zawodowi mogą po przesłużeniu 3 lat na stanowisku podoficerów zawodowych

być pozostawieni nadal na własną prośbę w służbie wojskowej, jako podoficerowie zawodowi,

jeśli się zobowiążą pisemnie do dalszej służby wojskowej na okres czasu conajmniej

3 lat. Zobowiązanie powyższe może być odnawiane.

W razie mobilizacji, lub o ile Rada Ministrów zarządzi powołanie rezerwistów, lub

pewnych ich kategorji ze względu na bezpieczeństwo Państwa, podoficerowie zawodowi

pozostają w szeregach przymusowo i zachowują wszelkie uprawnienia osobiste.

Postanowienia art. 20 niniejszej ustawy mają zastosowanie do podoficerów zawodowych.

Podoficer zawodowy w stanie nieczynnym może wykonywać zawód cywilny za zezwoleniem

Ministra Spraw Wojskowych.

Przepisy powyższe nie mają zastosowania do podoficerów zawodowych w stanie spoczynku.

Podoficer zawodowy przestaje być podoficerem zawodowym wskutek

1)

przeniesienia do rezerwy lub pospolitego ruszenia;

2)

prawomocnego wyroku sądowego;

3)

orzeczenia, wydanego przez komisję dyscyplinarną.

Na zawarcie związku małżeńskiego obowiązany jest podoficer zawodowy otrzymać zezwolenie

przełożonego posiadającego uprawnienia conajmniej dowódcy okręgu korpusu.

Warunki zezwolenia ustala rozporządzenie Ministra Spraw Wojskowych.

Postanowienia artykułów od 1 do 19 włącznie, oraz od 24 do 26 włącznie niniejszej

ustawy mają zastosowanie do podoficerów zawodowych.

Podoficerem zawodowym może być mianowany ten, kto

1)

odbył ustawowo przewidzianą służbę, w wojsku stałem i uzyskał stopień kaprala;

2)

otrzymał odpowiednie kwalifikacje;

3)

posiada znajomość języka polskiego w słowie i piśmie, oraz umiejętność rachowania;

4)

ukończył z pomyślnym wynikiem szkołę podoficerską;

5)

w wypadku niepełnoletności złożył zezwolenie ojca, względnie opiekuna;

6)

odpowiada specjalnym warunkom dla danej kategorji podoficerów zawodowych (art. 61).

Warunki ustala rozporządzenie Ministra Spraw Wojskowych.

Prawo mianowania podoficerów zawodowych przysługuje przełożonym, posiadającym uprawnienia

conajmniej dowódcy formacji (pułku, zakładu lub urzędu wojskowego).

Prawo pozostawienia na służbie zawodowej (art. 65) przysługuje przełożonym, posiadającym

uprawnienia conajmniej dowódcy korpusu.

Mianowanie podoficerem zawodowym powinno być stwierdzone przez ogłoszenie w rozkazie,

wydanym przez dowódcę, uprawnionego do mianowania, przyczem powinna być podana data

mianowanie.

Postanowienia ertykułów 30 i 31 oraz artykułów od 34 do 36 włącznie i od 40 do 49

włącznie niniejszej ustawy mają zastosowanie również do podoficerów zawodowych.

Awanse mogą nastąpić pod warunkiem ukończenia przez podoficera zawodowego szkoły podoficerów

zawodowych w pierwszern trzechleciu służby zawodowej.

Ogólna ilość czasu, przebytego przez podoficera zawodowego w ciągu jednego roku kalendarzowego

na urlopach: wypoczynkowym, służbowym i okolicznościowym, z zachowaniem uposażenia

- nie może przekraczać 6 tygodni.

Czas trwania urlopu wypoczynkowego, do którego przysługuje prawo każdemu podoficerowi

zawodowemu w granicach do 4 tygodni w przeciągu roku kalendarzowego, w zależności

od czasu służby i stopnia podoficera zawodowego - ustala Minister Spraw Wojskowych.

Urlopy z przyczyn służbowycn mogą być udzielane przy służbowem przeniesieniu podoficera

zawodowego do innej miejscowości dla uregulowania spraw osobistych, wynikłych wskutek

przeniesienia - do 2 tygodni w zależności od oddalenia miejsca nowego przydziału od

ostatniego miejsca służby, oraz od stosunków służbowych i rodzinnych.

Udzielanie urlopów okolicznościowych w sprawach osobistych jest dopuszczalne tylko

w szczególnie ważnych wypadkach, przyczem urlopy takie nie mogą przekraczać 7 dni.

W wypadkach złego stanu zdrowia przysługuje podoficerowi zawodowemu prawo do otrzymania

urlopu kuracyjnego, którego czas trwania nie może przekraczać 6 miesięcy w przeciągu

jednego roku kalendarzowego. Urlop kuracyjny udzielany bywa jedynie na podstawie orzeczenia

lekarskiego.

Czasowe wstrzymanie urlopów w calem wojsku lub w pewnych jego częściach może zarządzić

wyłącznie Minister Spraw Wojskowych, z wyjątkiem wypadków, w których, z powodu zagrożenia

pewnych miejscowości chorobami zakaźnemi, natychmiastowe zawieszenie urlopów do tych

miejscowości leży w kompetencji odnośnego dowódcy Okręgu Korpusu.

Uprawnienia poszczególnych przełożonych, dotyczące udzielenia urlopów, reguluje na

czas pokoju, jak i na czas wojny rozporządzenie Ministra Spraw Wojskowych.

Uposażenie podoficerów zawodowych ustala ustawa o uposażeniu wojska.

Uposażenie podoficera zawodowego w stanie spoczynku reguluje ustawa o zaopatrzeniu

emerytalnem funkcjonarjuszów państwowych i zawodowych wojskowych.

Podoficer zawodowy może znajdować się

1)

w stanie czynnym;

2)

w stanie nieczynnym;

3)

w stanie spoczynku.

Podoficer zawodowy znajduje się w stanie czynnym, gdy pełni służbę na stanowisku,

przewidzianem etatami wojska.

Wszystkie stanowiska, przewidziane etatami, od plutonowego wzwyż powinny być obsadzone

przez podoficerów zawodowych w odpowiednich stopniach.

Stanowiska, wolne wskutek znajdowania się pewnej ilości podoficerów zawodowych w stanie

nieczynnym, powinny pozostawać częściowo wakujące.

Ilość wakujących stanowisk określa rozporządzenie Ministra Spraw Wojskowych.

Podoficer zawodowy znajduje się w stanie nieczynnym, gdy czasowo nie pełni służby,

wynikającej ze stanu czynnego.

Podoficer zawodowy może być przeniesiony w stan nieczynny przez przełożonego, posiadającego

uprawnienia conajmniej dowódcy formacji (pułku, zakładu lub urzędu wojskowego), wskutek

1)

własnej prośby o urlop, przewidziany w art. 88 niniejszej ustawy;

2)

czasowej niezdolności do służby, stwierdzonej przez komisję rewizyjną;

3)

zredukowania etatów;

4)

dostania się do niewoli, lub zaginienia na terenie działań wojennych;

5)

sprawowania mandatu poselskiego do Sejmu lub Senatu Rzeczypospolitej.

Celem odbycia przez podoficera zawodowego kursu lub praktyki, potrzebnych do uzyskania

stanowiska w służbie cywilno - państwowej lub prywatnej, może być podoficerowi zawodowemu

udzielony jednorazowo przez przełożonego, posiadającego uprawnienia conajmniej dowódcy

formacji (pułku, zakładu lub urzędu wojskowego), urlop na przeciąg czasu od 3 do 6

miesięcy w końcowym okresie służby.

Podoficer zawodowy, znajdujący się w stanie nieczynnym wskutek otrzymania takiego

urlopu, nie może być bez prośby ze swej strony, przez czas trwania urlopu z wyjątkiem

mobilizacji, względnie powołania rezerwistów lub pewnej ich kategorji - powołany z

powrotem do służby wojskowej.

Przez czas tego urlopu przysługują podoficerowi zawodowemu wszystkie uprawnienia stanu

czynnego.

Podoficer zawodowy, który przez więcej niż 6 następujących po sobie miesięcy nie jest

w możności pełnić służby z powodu złego stanu zdrowia, powinien być przedstawiony

komisji rewizyjnej, która orzeka o długości czasu, przez jaki ma podoficer zawodowy

przebywać w stanie nieczynnym.

Po upływie terminu, oznaczonego przez komisję rewizyjną, powinien być podoficer zawodowy

ponownie przedstawiony komisji rewizyjnej, która orzeka, czy może być przeniesiony

z powrotem do stanu czynnego, czy też ma nadal pozostawać w stanie nieczynnym.

Okres czasu pozostawania podoficera zawodowego w stanie nieczynnym nie może przekraczać

jednego roku bez przerwy, względnie półtora roku w przeciągu lat sześciu.

Z upływem powyższych terminów powinien podoficer, w razie jego dalszej niezdolności

do służby, być przeniesiony w stan spoczynku.

Czas, przebyty w stanie nieczynnym z powodu czasowej niezdolności do służby wojskowej,

zalicza się podoficerom zawodowym do okresu czasu niezbędnego do awansu jedynie w

tym wypadku, jeśli ta niezdolność została wywołana przyczynami, związanemi z pełnieniem

służby wojskowej.

Podoficerom zawodowym, przeniesionym w stan nieczynny z powodu zredukowania etatów,

przysługują w przeciągu półtora roku wszystkie uprawnienia stanu czynnego. Wakanse,

powstające w stopniach, jakie posiadają podoficerowie zawodowi, znajdujący się z powyższego

powodu w stanie nieczynnym, powinny być obsadzone przedewszystkiem przez tych podoficerów

zawodowych.

Podoficerom zawodowym, przeniesionym w stan nieczynny z powodu dostania się do niewoli

(zaginienia na terenie działań wojennych), po ich powrocie i przeprowadzeniu postępowania

rehabilitacyjnego zalicza się ten czas do czasokresu niezbędnego do awansu.

Podoficer zawodowy, wybrany na posła do Sejmu lub na senatora Rzeczypospolitej, nie

otrzymuje przez czas sprawowania mandatu poselskiego uposażenia służbowego, zostaje

przeniesiony w stan nieczynny i nie przysługuje mu prawo noszenia munduru wojskowego.

Z tytułu sprawowania mandatu poselskiego podoficer zawodowy jest zwolniony od wszelkiej

zależności służbowej. Podoficerowi zawodowemu, piastującemu mandat poselski, nie przysługują

uprawnienia i obowiązki służbowe w stosunku do innych wojskowych.

Z chwilą wygaśnięcia mandatu poselskiego zostaje podoficer zawodowy przeniesiony z

powrotem do stanu czynnego.

Podoficer zawodowy znajduje się w stanie spoczynku, gdy został definitywnie zwolniony

od pełnienia służby na stanowisku, przewidzianem etatami wojska, z powodów i na warunkach,

przewidzianych w ustawie emerytalnej.

Granicą wieku, po osiągnięciu której powinni podoficerowie zawodowi być przeniesieni

w stan spoczynku, jest ukończenie pięćdziesięciu sześciu lat życia.

Podoficerów zawodowych przenosi w stan spoczynku dowódca Okręgu Korpusu.

Podoficerowie zawodowi inwalidzi, którzy mimo swego inwalidztwa nadają się do służby

wojskowej, mogą stosownie do uznania dowódcy Okręgu Korpusu być pozostawieni w stanie

czynnym.

Podoficer zawodowy, przeniesiony w stan spoczynku, może być powołany przez Ministra

Spraw Wojskowych do służby czynnej w razie mobilizacji na czas potrzeby.

Podoficerowie zawodowi mogą być przeniesieni do rezerwy lub pospolitego ruszenia

1)

na własną prośbę, o ile ona zostanie uwzględniona przez dowódcę formacji (pułku, zakładu

lub urzędu wojskowego);

2)

z rozkazu właściwego przełożonego, posiadającego uprawnienia nie niższe od dowódcy

formacji (pułku, zakładu lub urzędu wojskowego), po upływie okresu czasu, przez który

zobowiązał się podoficer zawodowy służyć zawodowo w wojsku.

Podoficerom zawodowym, przeniesionym do rozerwy lub pospolitego ruszenia, o ile przesłużyli

na stanowisku podoficerów zawodowych conajmniej lat 12, zapewnia Państwo pierwszeństwo

w otrzymaniu odpowiadających ich kwalifikacjom stanowisk cywilno - państwowych, samorządowych,

lub w zakładach i instytucjach, subwencjonowanych przez Państwo, z zaliczeniem czasu

czynnej służby wojskowej do emerytury, oraz dodatku za wysługę, lat, o ile takie dodatki

są przewidziane dla tych stanowisk. Pierwszeństwo powyższe unormuje rozporządzenie

Rady Ministrów.

Szeregowi, po odbyciu służby obowiązkowej w wojsku stałem mogą pozostawać na własne

żądanie nadal w czynnej służbie wojskowej jako nadterminowi.

Szeregowi, wymienieni w powyższym artykule, powinni zobowiązać się pisemnie do służby

wojskowej na przeciąg jednego roku. Zobowiązanie to może być przedłużane z roku na

rok.

Nadterminowi otrzymują uposażenie szeregowych służby wojska stałego zależnie od posiadanego

stopnia wojskowego, oraz osobny dodatek, którego wysokość ustali Minister Spraw Wojskowych

w porozumieniu z Ministrem Skarbu.

Postanowienia artykułów od 11 do 49 włącznie niniejszej ustawy mają zastosowanie do

nadterminowych.

W razie zostania przez nadterminowego podoficerem zawodowym, czas, przebyty na służbie

wojskowej w charakterze nadterminowego, zalicza się do czasu służby zawodowej.

Szeregowi, którzy otrzymali stopień na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych,

zatrzymują nadane im stopnie z wyjątkiem sierżantów sztabowych, wachmistrzów sztabowych

i ogniomistrzów sztabowych, którzy zostają przemianowani na starszych sierżantów,

starszych wachmistrzów i starszych ogniomistrzów.

Podoficerowie zawodowi, którzy otrzymali stopnie wojskowe na podstawie rozporządzenia

Rady Obrony Państwa o podoficerach zawodowych (Dz. U. R. P. № 75, poz. 512 z roku

1920) i rozporządzenia Rady Obrony Państwa o majstrach wojskowych (Dz. U. R. P. №

75, poz. 513 z roku 1920), zatrzymują nadane im stopnie i dotychczasowy charakter

z tą zmianą, że mianowani w myśl rozporządzenia Rady Obrony Państwa młodszymi majstrami

wojskowymi zostają przemianowani na podmajstrzych wojskowych, mianowani majstrami

wojskowymi z odznakami plutonowego - na młodszych majstrów wojskowych, mianowani majstrami

wojskowymi z odznakami sierżantów - na majstrów wojskowych.

Podoficerowie zawodowi, którzy złożyli zobowiązanie do służby zawodowej w myśl rozporządzenia

Rady Obrony Państwa o podoficerach zawodowych (Dz. U. R. P. № 75, poz. 512 z roku

1920) i rozporządzenia Rady Obrony Państwa o majstrach wojskowych (Dz. U. R. P. №

75, poz. 513 z roku 1920), pozostają w wojsku polskiem jako podoficerowie zawodowi

jedynie przez okres, na który się zobowiązali, najdalej jednak na okres sześciu lat

od chwili mianowania ich podoficerami zawodowymi na mocy powyższych rozporządzeń Rady

Obrony Państwa.

Niniejsza ustawa wchodzi w życie po upływie trzech miesięcy od dnia jej ogłoszenia

i z tą chwilą tracą moc obowiązującą ustawy, dekrety i przepisy z nią sprzeczne.

Wykonanie niniejszej ustawy powierza się Ministrowi Spraw Wojskowych.