Ustawa z dnia 31 lipca 1924 r. o naprawie Skarbu Państwa i poprawie gospodarstwa społecznego.

Dla kontynuowania naprawy Skarbu Państwa oraz dla poprawy gospodarstwa społecznego

postanawia się co następuje

A.

Przeprowadzenie oszczędności w gospodarstwie państwowem

1)

przelanie prawa ostatecznego rozstrzygania niektórych spraw, zastrzeżonych władzom

centralnym, na władze II instancji w dziedzinie administracji szkolnej, rolniczej

oraz przy wykonywaniu ustawy o uposażeniu funkcjonarjuszów państwowych i wojska, reorganizację

okręgowych komend policji państwowej i w związku z nią kompetencji innych organów

zarządów policji państwowej;

2)

zorganizowanie samodzielnych gospodarczo, względnie i prawnie przedsiębiorstw dla

eksploatacji kolei i lasów państwowych, jednak bez prawa samodzielnego zaciągania

pożyczek i pozbywania się majątku państwowego, o ile nie wynika to z normalnej eksploatacji

tych przedsiębiorstw;

3)

zmianę ustroju Prokuratorji Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej;

4)

zmianę ustroju terytorjalnego i granic województw: a) wileńskiego i nowogródzkiego,

b) pomorskiego i poznańskiego;

5)

reorganizację urzędów miar i urzędów probierczych oraz zniesienie odrębnego urzędu

wywozu i przywozu;

6)

zapewnienie władzom państwowym kontroli nad gospodarką w majątkach państwowych szkół

akademickich, instytutów naukowych i innych wyższych zakładów naukowych;

7)

uproszczenie postępowania dyscyplinarnego przeciwko funkcjonarjuszom państwowym i

wzmocnienie nadzoru ze strony Rządu nad tem postępowaniem, jednak bez naruszenia zagwarantowanej

odnośnemi ustawami niezawisłości orzecznictwa komisji dyscyplinarnej;

8)

potrącanie z uposażeń funkcjonarjuszów państwowych wartości otrzymywanych ze Skarbu

Państwa świadczeń w naturze bez naruszania ustawy o uposażeniu funkcjonarjuszów państwowych

i wojska z dnia 9 października 1923 r. (Dz. U. R. P. № 116, poz. 924);

9)

zrewidowanie koncesji rządowych i ponowny ich rozdział ze szczególnem uwzględnieniem

osób, uprawnionych do zaopatrzenia ze Skarbu Państwa na podstawie ustawy inwalidzkiej

(Dz. U. R. P. z 1921 r. № 32, poz. 195 i Dz. U. R. P. z 1922 r. № 67, poz. 608) i

emerytów.

B.

Zabezpieczenie Skarbowi Państwa źródeł dochodowych, niezbędnych dla zachowania równowagi

budżetowej w przyszłych okresach budżetowych

1)

podwyższenie podatku od spirytusu, względnie ustalenie ceny nabycia i sprzedaży spirytusu

i wyrobów wódczanych;

2)

rozszerzenie monopolu sprzedaży soli na obszar całej Rzeczypospolitej i wykonywanie

tego monopolu w zarządzie jednego ministra, przyczem monopol sprzedaży winien być

w miarę możności wykonywany przy współudziale związków samorządowych;

3)

rozciągnięcie przepisów o podatkach gruntowych na państwowe majątki ziemskie, nie

pozostające w administracji rządowej i instytucji państwowych.

C.

Zabezpieczenie Skarbowi Państwa źródeł pokrycia wydatków nadzwyczajnych (inwestycyjnych)

1)

sprzedaż państwowych młynów, osad młynarskich, cegielni, tartaków, budynków i placów

budowlanych oraz państwowych nieruchomości ziemskich, których przeznaczenie na cele

przebudowy ustroju rolnego lub na inne cele państwowe nie jest uzasadnione gospodarczo,

tudzież państwowych przedsiębiorstw przemysłowo - handlowych, o łącznej wartości,

nie przenoszącej 100 miljonów złotych, z wyłączeniem państwowych zakładów naftowych

w Drohobyczu i kopalni węgla „Brzeszcze”, państwowej fabryki związków azotowych w

Chorzowie, salin i kopalni soli potasowej, tudzież całego tak ruchomego, jak i nieruchomego

majątku B. Królestwa Galicji i Lodomerji z W. Ks. Krakowskiem, który na mocy art.

3 ustawy z dnia 30 stycznia 1920 r. (Dz. U. R. P. № 11, poz. 61) stał się wyłączną

własnością Państwa Polskiego;

2)

likwidację państwowych czynszów wieczystych i dzierżaw wieczystych;

3)

zaciągnięcie do wysokości 300 miljonów złotych pożyczek państwowych, którym mogą być

nadane szczególne uprawnienia i gwarancje, nie połączone jednak z wydzierżawieniem

monopoli i kolei państwowych;

4)

likwidację reszty majątków Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej i Skarbu Narodowego.

D.

Przeprowadzenie oszczędności w gospodarce samorządów i innych związków prawno - publicznych

1)

reorganizację Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych;

2)

dostosowanie uposażenia członków zarządu i pracowników samorządu i innych związków

prawno - publicznych do uposażenia funkcjonarjuszów państwowych;

3)

reorganizację Tymczasowego Wydziału Samorządowego we Lwowie przez redukcję urzędników;

4)

ustanawianie przy poszczególnych samorządach i innych związkach prawno - publicznych

w wypadkach ich wadliwej gospodarki delegatów rządowych z prawem wstrzymywania wydatków,

niezgodnych z przepisami o gospodarce finansowej samorządów.

E.

Wzmożenie i ułatwienie obrotu pieniężnego i kredytowego

1)

udzielenie poręki (gwarancji państwowej) dla listów zastawnych instytucji kredytu

długoterminowego, Centralnej Kasy Spółek Rolniczych i innych związków o charakterze

spółdzielczym oraz dla obligacji kolejowych i komunalnych, jak również dla zobowiązań

osób fizycznych i prawnych, zaciągniętych zagranicą, a zabezpieczonych hipotecznie

w pierwszej połowie szacunku nieruchomości lub zastawem towarów, przeznaczonych na

wywóz, do łącznej wysokości 500 miljonów złotych;

2)

ustalenie warunków dla wykonywania czynności bankowych, uregulowanie nadzoru nad temi

czynnościami i normowanie stosowanej przez instytucje bankowe stopy procentowej i

prowizyjnej;

3)

organizację i ustalenie statutów gminnych kas wiejskich z odpowiedzialnością gminy

za zobowiązania kasy i zastosowaniem trybu administracyjnego egzekwowania należności

kasy od dłużników;

4)

unormowanie sposobu lokowania kapitałów przez osoby prawa publicznego (fundacje) i

osoby niewłasnowolne, jak również kaucji i depozytów sądowych;

5)

unormowanie procentu prawnego w stosunkach prywatno - prawnych obrotu bezgotówkowego

i obiegu tytułów na okaziciela oraz tytułów, przenoszonych przez indos lub cesję,

i łączenia się (fuzji) spółek akcyjnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością

oraz przekształcenia spółek z ograniczoną odpowiedzialnością na spółki akcyjne i spółek

akcyjnych na spółki z ograniczoną odpowiedzialnością;

6)

ujednostajnianie przepisów o domach składowych i warrantach i reorganizacje giełd

pieniężnych i towarowych;

7)

uregulowanie wywozu kruszców szlachetnych i wyrobów z tych kruszców.

F.

Ustalenie wartości i sposobu spłaty niektórych zobowiązań

1)

przerachowanie na nową walutę i ustalenie wartości zobowiązań publiczno i prywatno

prawnych przez uzupełnienie przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z

dnia 14 maja 1924 r. o przerachowaniu zobowiązań prywatno - prawnych (Dz. U. R. P.

№ 42 poz. 441) w zakresie postępowania przy przerachowaniu należności Skarbu Państwa

oraz w kierunku ustalenia terminów płatności i sposobu przerachowania oraz postępowania

przy przerachowaniu tak zobowiązań, nieobjętych przepisami powyższego rozporządzenia,

jak też i takich zobowiązań, których przerachowanie w tem rozporządzeniu nie zostało

wyczerpująco uregulowane, bez naruszenia jednak wydanych już przepisów;

2)

unormowanie opłat stemplowych i sądowych przy czynnościach, związanych z przerachowaniem

na nową walutę zobowiązań publiczno i prywatno - prawnych.

G.

Zniesienie przepisów o lichwie towarowej oraz ujednostajnienie dzielnicowych przepisów

o lichwie.

H.

Ograniczenie w porozumieniu z władzami kościoła katolickiego ilości świąt, jako dni

wolnych od pracy.

I.

Ustalenie prawa własności tych nieruchomości, których tytuł własności jest sporny

przy wykładni traktatu pokojowego, zawartego w Saint-Germain, jednak przy zabezpieczeniu

na tych nieruchomościach wszelkiej ewentualnej odpowiedzialności finansowej Państwa,

wynikającej z tego traktatu.

Wykonanie postanowień artykułu 1 będzie przeprowadzone do dnia 31 grudnia 1924 r.

drogą rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej, wydanych na podstawie uchwał Rady

Ministrów.

Równocześnie z wydaniem rozporządzeń na podstawie i w granicach niniejszej ustawy

tracą moc obowiązującą przepisy dotychczas obowiązujących ustaw, sprzeczne z temi

rozporządzeniami.

Ustawa niniejsza obowiązuje na całym obszarze Rzeczypospolitej i wchodzi w życie z

dniem ogłoszenia.