Ustawa z dnia 11 grudnia 1923 r. o zaopatrzeniu emerytalnem funkcjonarjuszów państwowych i zawodowych wojskowych.

Postanowienia niniejszej ustawy odnoszą się do funkcjonarjuszów państwowych, mianowanych

na stałe zgodnie z obowiązującemi przepisami, tudzież zawodowych wojskowych. Osoby

te oraz wdowy i sieroty po nich otrzymują zaopatrzenie emerytalne według zasad, określonych

w niniejszej ustawie.

Funkcjonarjuszami państwowymi w rozumieniu niniejszej ustawy są urzędnicy i niżsi

funkcjonarjusze państwowi, pracownicy państwowych kolei żelaznych, poczt, telegrafów

i telefonów, funkcjonarjusze policji państwowej, nauczyciele wszystkich szkół państwowych

i publicznych, pozostający na etacie Państwa, tudzież sędziowie, prokuratorzy i aplikanci

sądowi, z wyłączeniem niezawodowych sędziów pokoju w b. zaborach rosyjskim i pruskim,

pełniących swe czynności ubocznie.

Emerytem w rozumieniu niniejszej ustawy odnośnie do zawodowych wojskowych jest zawodowy

wojskowy, przeniesiony w stan spoczynku.

Zaopatrzenie emerytalne ministrów reguluje osobna ustawa.

Ze Skarbu Państwa można pobierać tylko jedno zaopatrzenie.

W przypadkach, gdyby funkcjonariuszowi państwowemu lub zawodowemu wojskowemu, względnie

pozostałej rodzinie, służyło z jakiegokolwiekbądź innego tytułu prawo do zaopatrzenia,

wypłacanego ze Skarbu Państwa-uprawniony ma prawo wyboru.

Emeryt (wdowa, sierota), który świadomie wprowadził władzę w błąd celem uzyskania

bezprawnie emerytury (pensji wdowiej, sierocej), odprawy lub pośmiertnego, lub też

wyższego wymiaru odprawy lub pośmiertnego, obowiązany jest niezależnie od odpowiedzialności

sądowo-karnej wynagrodzić Skarbowi Państwa wyrządzoną szkodę.

O ile kto w podobny sposób uzyskał wyższy wymiar zaopatrzenia emerytalnego od przypadającego

mu w myśl niniejszej ustawy, traci prawo do dalszego pobierania zaopatrzenia, niezależnie

od odpowiedzialności sądowo-karnej i obowiązku zwrotu szkody, wyrządzonej Skarbowi

Państwa.

Zaopatrzenie emerytalne (uposażenie emerytalne, pensja wdowia i sieroca) oraz odprawy

mogą ulec zapowiedzeniu i zajęciu sądowemu tylko z tytułu alimentów, jakoteż zapowiedzeniu

i zajęciu sądowemu lub administracyjnemu z tytułu należności Skarbu Państwa.

Wysokość zapowiedzeń i zajęć wynosi: dla alimentów 2/5 zaopatrzenia emerytalnego,

względnie odprawy, a dla należności Skarbu Państwa 1/5 zaopatrzenia emerytalnego,

a 2/3 odprawy.

Pośmiertne nie ulega zapowiedzeniu, ani też zajęciu.

Zaopatrzenie emerytalne (uposażenie emerytalne, pensja wdowia i sieroca) wymierza

się w punktach w myśl zasad art. 3, 4 i 5 ustawy o uposażeniu funkcjonarjuszów państwowych

i wojska z dnia 9 października 1923 r. (Dz. U. R. P. № 116, poz. 924), względnie dla

sędziów i prokuratorów w myśl zasad art. 4 § 2 i art. 5 § 1, 2 i 3 ustawy o uposażeniu

sędziów i prokuratorów z dnia 5 grudnia 1923 r. (Dz. U. R. P. № 134, poz. 1107) zależnie

od grupy i szczebla, do których funkcjonarjusz państwowy, względnie zawodowy wojskowy,

został zaliczony.

Zmiany ilości punktów w poszczególnych grupach uposażenia oraz wartości mnożnej, stosowane

do funkcjonarjuszów państwowych i zawodowych wojskowych, pozostających w służbie czynnej,

będą automatycznie stosowane do zaopatrzenia emerytalnego. Natomiast wszelkie zmiany,

dotyczące zaszeregowania funkcjonarjuszów państwowych i zawodowych wojskowych do grup

uposażenia, nie mają zastosowania do przeniesionych już w stan spoczynku funkcjonarjuszów

państwowych i zawodowych wojskowych.

Ustanawia się za świadczenia, obciążające w myśl niniejszej ustawy Skarb Państwa,

opłatę w wysokości 3% uposażenia, pobieranego przez funkcjonarjuszów państwowych i

zawodowych wojskowych w służbie czynnej i na emeryturze. Opłaty te pobiera się przez

potrącenie każdego miesiąca z uposażenia.

Opłata powyższa obowiązywać będzie przez cały czas istnienia dodatku regulacyjnego

(art. 3 ustawy o uposażeniu funkcjonarjuszów państwowych i wojska z dnia 9 października

1923 r.-Dz. U. R. P. № 116, poz. 924 i art. 4 ustawy o uposażeniu sędziów i prokuratorów

z dnia 5 grudnia 1923 r.-Dz. U. R. P. № 134, poz. 1107). Natomiast z chwilą ostatecznego

zniesienia jego wynosić będzie 5% całego uposażenia.

Funkcjonarjusze państwowi i zawodowi wojskowi przy każdorazowem osiągnięciu uposażenia

wyższej grupy lub szczebla, względnie przy uzyskaniu lub podwyższeniu dodatku, zaliczalnego

do emerytury opłacają połowę różnicy w wysokości uposażenia przez przeciąg jednego

roku.

Nie podpadają pod to postanowienie podwyżki płac, wynikające z podwyższania się drożyzny.

Opłatę pobiera się, począwszy od dnia pierwszego miesiąca, następującego po osiągnięciu

wyższego uposażenia.

Prezydent Rzeczypospolitej na podstawie uchwały Rady Ministrów, powziętej na wniosek

właściwej władzy naczelnej, a za zgodą Ministra Skarbu, może w przypadkach, zasługujących

na szczególne uwzględnienie i nieobjętych niniejszą ustawą, uwzględniać przy wymiarze

zaopatrzeń emerytalnych ustawowo niezaliczalne lata służby, przyznawać zaopatrzenie

emerytalne, tudzież podwyższać wymiar ustawowo przypadającego zaopatrzenia emerytalnego

funkcjonariuszom państwowym i zawodowym wojskowym, jakoteż osobom, po nich pozostałym.

Prawo do uposażenia emerytalnego nabywa funkcjonarjusz państwowy po nieprzerwanej

(art. 10) conajmniej 10 letniej służbie cywilno-państwowej, a zawodowy wojskowy po

nieprzerwanej (art. 10) conajmniej 10-letniej służbie wojskowej, o ile z powodów,

podanych w niniejszej ustawie, przechodzi w stan spoczynku.

Wyjątkowo nabywa funkcjonarjusz państwowy, względnie zawodowy wojskowy, prawo do uposażenia

emerytalnego

1) po nieprzerwanej conajmniej 5-letniej służbie cywilno-państwowej (dla funkcjonarjusza

państwowego), względnie wojskowej (dla zawodowego wojskowego), z powodu trwałej niezdolności

do służby, spowodowanej kalectwem lub chorobą, nabytą bez własnej winy po wstąpieniu

do służby;

2) bez względu na czas służby wskutek trwałej niezdolności do służby z powodu

a)

nieszczęśliwego wypadku, wynikłego z powodu lub w czasie pełnienia obowiązków służbowych;

b)

działań wojennych w miejscu służbowego pobytu;

c)

chorób zakaźnych, panujących epidemicznie w miejscu służbowego pobytu, względnie w

wojsku.

Przy obliczaniu 10-letniej, a względnie 5-letniej, służby państwowej, postanowienia

art. 16 nie mają zastosowania.

Do wysługi emerytalnej liczy się czas służby nieprzerwanej z wyjątkiem przypadków,

przewidzianych w niniejszej ustawie.

W razie reaktywowania emerytowanego funkcjonarjusza państwowego, względnie przeniesienia

zawodowego wojskowego ze stanu spoczynku w stan czynny, wlicza się przy ponownem przeniesieniu

w stan spoczynku do wysługi emerytalnej czas poprzedniej służby, uwzględniony przy

poprzednim wymiarze emerytury.

Funkcjonariuszowi państwowemu i zawodowemu wojskowemu, który po nieprzerwanej conajmniej

10-letniej służbie państwowej stał się trwale niezdolnym do służby, a ponadto utracił

bez własnej winy trwale conajmniej 95% zdolności do zarobkowania - dolicza się przy

wymiarze uposażenia emerytalnego w granicach art. 19 niniejszej ustawy 10 lat do czasu

służby, podlegającego normalnemu zaliczeniu do wysługi emerytalnej.

Funkcjonarjuszowi państwowemu i zawodowemu wojskowemu, który wskutek przypadków, wymienionych

w punkcie 2 art. 9 niniejszej ustawy, utracił również zdolność do pracy zarobkowej

- wymierza się uposażenie emerytalne według norm art. 19 niniejszej ustawy, doliczając

ponadto do wysługi emerytalnej w granicach tegoż artykułu zależnie od stopnia utraty

zdolności do zarobkowania, a mianowicie

przy utracie zdolności od 35%- 54% ... 2 lata

,, ,, ,, ,, 55%- 74%... . 4 ,,

,, ,, ,, ,, 75%- 84% ... . 6 lat

,, ,, ,, ,, 85%- 94% ... . 8 ,,

,, ,, ,, ,, 95%-100% ... . 10 ,,

W wyjątkowych, na szczególne uwzględnienie zasługujących przypadkach może właściwa

władza naczelna w porozumieniu z Ministrem Skarbu przyznać uposażenie emerytalne w

wymiarze wyższym od przewidzianego w ustępie 1 niniejszego artykułu aż do pełnej wysokości

uposażenia w służbie czynnej (art. 17), będącego podstawą do obliczenia uposażenia

emerytalnego.

Praktykantów i funkcjonarjuszów państwowych, mianowanych do odwołania- w myśl ustaw

o państwowej służbie cywilnej, w przypadkach, wymienionych w niniejszym artykule,

traktuje się narówni z funkcjonarjuszami państwowymi, mianowanymi na stałe.

Doliczenie lat do wysługi emerytalnej w myśl art. 12 niniejszej ustawy następuje pod

warunkiem

1) niezdolności do służby, spowodowanej przyczynami, wskazanemi w punkcie 2 art. 9

niniejszej ustawy, stwierdzonej ząrządzonem z urzędu badaniem komisji lekarskiej;

2) zgłoszenia wypadków w ciągu jednego roku tej władzy, przy której dany funkcjonarjusz

państwowy, względnie zawodowy wojskowy, służył.

W przypadkach, zasługujących na wyjątkowe uwzględnienie, a należycie usprawiedliwionych

i udowodnionych, może władza przyjąć zgłoszenie, jeżeli nastąpiło ono nie później,

niż w trzy lata po zajściu wypadku.

Skład i sposób urzędowania komisji lekarskiej dla funkcjonarjuszów państwowych, a

komisji wojskowo-lekarskiej dla zawodowych wojskowych określi rozporządzenie Rady

Ministrów, które też określi sposób oceny zdolności do służby (państwowej, wojskowej),

sposób oceny stopnia utraty zdolności do pracy zarobkowej, a także sposób stwierdzenia

przyczynowego związku choroby (kalectwa) ze służbą państwową, a względnie wojskową

wogóle, specjalnie zaś ustalenie, iż choroba powstała z przyczyn, przewidzianych w

art. 9 niniejszej ustawy, sposób stwierdzenia powstania choroby, braku lub istnienia

winy chorego (kaleki) w jej powstaniu, a następnie stałej potrzeby pomocy osób postronnych,

względnie potrzeby szczególnej opieki, jako to: potrzeby umieszczenia w domu inwalidów,

względnie w zakładzie dla umysłowo-chorych.

Czas czynnej służby wojskowej, odbytej podczas wojny w czasie od dnia rozpoczęcia

działań wojennych do dnia zawieszenia broni, poprzedzającego zawarcie pokoju, liczy

się przy wymiarze uposażenia emerytalnego podwójnie zawodowym wojskowym i wszystkim

funkcjonarjuszom państwowym, powołanym do służby wojskowej, jakoteż pełniącym służbę

w formacjach wojskowych, względnie na terenie operacyjnym, podporządkowanym dowództwu

armji. W obu ostatnich przypadkach oblicza się jedynie czas rzeczywistego spełniania

tej służby.

Przy częściowej mobilizacji oblicza się w ten sposób czas służby, odbytej podczas

wojny, tylko pełniącym służbę w formacjach zmobilizowanych, a ponadto zawodowym wojskowym,

zatrudnionym w Ministerstwie Spraw Wojskowych i Naczelnem Dowództwie.

Przy ostatecznem obliczeniu lat wysługi emerytalnej nie uwzględnia się części roku

do 6 miesięcy włącznie, natomiast okres, przekraczający czas 6 miesięcy, liczy się

jako pełny rok.

Podstawą do wymierzenia uposażenia emerytalnego jest uposażenie, pobierane ostatnio

w służbie czynnej, przypadające według art. 3 ustawy o uposażeniu funkcjonarjuszów

państwowych i wojska z dnia 9 października 1923 r. (Dz. U. R. P. № 116 poz. 924),

względnie dla sędziów i prokuratorów według art. 4 §§ 1 i 3 ustawy o uposażeniu sędziów

i prokuratorów z dnia 5 grudnia 1923 r. (Dz. U. R. P. № 134 poz. 1107). Podstawę oblicza

się w wymiarze dla samotnego.

Dodatki, określone w punktach w ustawie o uposażeniu funkcjonarjuszów państwowych

i wojska z dnia 9 października 1923 r. (Dz. U. R. P. № 116 poz. 924) w artykułach

37 ust. 1 dla dyrektora szkoły średniej oraz seminarjum nauczycielskiego i ochroniarskiego,

47 ust. 1 dla kierowników szkół powszechnych,

48 i 49 dla inspektora szkolnego i zastępcy inspektora szkolnego,

54 ust. 1 dla dyrektora państwowej szkoły zawodowej,

62 ust. 1 i 2 dla dyrektora i kierownika szkoły specjalnej,

66 lit. a) dla podpułkownika i komandora-porucznika,

118 - dodatek wyrównawczy dla funkcjonarjuszów państwowych i zawodowych wojskowych,

jeżeli ten dodatek przysługiwał danemu funkcjonariuszowi państwowemu lub zawodowemu

wojskowemu w chwili przeniesienia w stan spoczynku, oraz dodatki, wymienione w art.

8 ustawy z dnia 5 grudnia 1923 r. (Dz. U. R. P. № 134 poz. 1107) o uposażeniu sędziów

i prokuratorów - wliczają się do podstawy wymiaru uposażenia emerytalnego, obliczone

od różnicy w wymiarze dla samotnego.

Uposażenie emerytalne wynosi do 10 lat służby włącznie 40% (czterdzieści procent)

i wzrasta za każdy następny rok służby o 2,4% (dwa całe cztery dziesiąte procent),

w żadnym jednak razie nie może przenosić 100% (stu procent) podstawy wymiaru uposażenia

emerytalnego.

W tym samym stosunku oblicza się także wszystkie dodatki, do których emeryt ma prawo

w myśl przepisów niniejszej ustawy.

Ułamków jednostek monetarnych, otrzymanych przy obliczaniu zaopatrzenia emerytalnego,

nie wypłaca się.

Na czas trwania wyjątkowych warunków ekonomicznych otrzymuje ponadto emeryt na żonę

dodatek, ustanowiony w ust. 1 i 2 art. 4 ustawy o uposażeniu funkcjonarjuszów państwowych

i wojska z dnia 9 października 1923 r. (Dz. U. R. P. № 116, poz. 924), względnie w

art. 5 §§ 1 i 2 ustawy o uposażeniu sędziów i prokuratorów z dnia 5 grudnia 1923 r.

(Dz. U. R. P. № 134, poz. 1107).

W wyjątkowych, na szczególne uwzględnienie zasługujących, przypadkach może właściwa

władza naczelna za zgodą Ministra Skarbu przyznać emerytowi również dodatek na jedno

dziecko.

Funkcjonarjusz państwowy, względnie zawodowy wojskowy, ma prawo z powodu przeniesienia

go w stan spoczynku do zwrotu kosztów jednorazowego przesiedlenia się z rodziną z

miejsca dotychczasowego zamieszkania do przyszłego miejsca zamieszkania w wysokości

udowodnionych kosztów przesiedlenia do wysokości ryczałtu, przysługującego mu w służbie

czynnej przy przesiedleniach z urzędu.

Uwzględnia się tylko przesiedlenia wewnątrz Państwa, a w razie przesiedlenia się zagranicę

- koszty, poniesione do granicy Rzeczypospolitej.

Z prawa tego można skorzystać w ciągu jednego roku od dnia przeniesienia w stan spoczynku.

Prawo do pobierania uposażenia emerytalnego rozpoczyna się od pierwszego dnia miesiąca,

następującego po przeniesieniu w stan spoczynku.

Uposażenie emerytalne płatne jest miesięcznie zgary.

Prawo do pobierania uposażenia emerytalnego gaśnie

1) w razie śmierci emeryta;

2) gdy emeryt został prawomocnie skazany za czyn karygodny, a skazanie pociąga za

sobą utratę zdolności do piastowania urzędu publicznego, względnie prawa do uposażenia

emerytalnego. Właściwa władza naczelna w porozumieniu z Ministrem Skarbu może jednak

w tym przypadku przyznać żonie i dzieciom emeryta odpowiedni zasiłek na czas, przez

który rodzina pozostawałaby bez środków do utrzymania. Zasiłek ten nie może przekraczać

ustawowego zaopatrzenia wdowiego, względnie sierocego.

Prawo do pobierania uposażenia emerytalnego nie przysługuje

1) na czas przebywania bez zezwolenia właściwej władzy naczelnej w porozumieniu z

Ministrem Skarbu dłużej niż pół roku poza granicami Państwa lub wolnego miasta Gdańska;

2) w razie utraty obywatelstwa polskiego;

3) na czas pobierania zaopatrzenia z tytułu niezdolności do służby lub pracy na zasadzie

innych ustaw, jeżeli świadczenia te płyną ze Skarbu Państwa (art. 3); postanowienie;

to nie ma zastosowania do weteranów powstań narodowych, którzy otrzymują zaopatrzenie

na mocy ustawy z dnia 23 marca 1922 r. (Dz. U. R. P. № 26, poz. 212);

4) na czas piastowania mandatu poselskiego lub senatorskiego;

5) w razie wstąpienia do klasztoru;

6) przy zastosowaniu przepisów niniejszej ustawy (art. 42, 56, 57 i 58) na czas umieszczenia

w domu inwalidów, względnie w zakładach dla umysłowo chorych.

W przypadkach, przewidzianych w niniejszym artykule, wypłaca się uposażanie emerytalne

od dnia pierwszego miesiąca, następującego po usunięciu przyczyn, wymienionych w tym

artykule, nie wcześniej jednak niż od dnia pierwszego miesiąca, następującego po zgłoszeniu

się o uposażenie.

Jeżeli emeryt obejmie jakiekolwiek stanowisko na służbie w instytucji państwowej lub

samorządowej za wynagrodzeniem, lub też pobiera z niej emeryturę - może pobierać tylko

taką część uposażenia emerytalnego, która wraz z tem wynagrodzeniem nie przewyższa

uposażenia, przywiązanego do tego szczebla grupy, do którego emeryt został zaliczony

ostatnio w służbie czynnej.

Przeniesienie w stan spoczynku funkcjonarjuszów państwowych (art. 2), nie wyłączając

sędziów i prokuratorów, zarządza właściwa władza naczelna.

Sędziów i prezesów Najwyższego Trybunału Administracyjnego przenosi w stan spoczynku

Prezes Rady Ministrów.

Członków kolegjum Najwyższej Izby Kontroli i prezesów izb okręgowych przenosi w stan

spoczynku Prezes Rady Ministrów, natomiast innych urzędników-Prezes Najwyższej Izby

Kontroli.

Władza naczelna może upoważnić podległe sobie bezpośrednio władze do przenoszenia

w stan spoczynku pewnych kategorji funkcjonarjuszów, których mianowanie jest zastrzeżone

kompetencji jej lub podległej jej władzy.

Przeniesienie w stan spoczynku następuje na prośbą funkcjonariusza państwowego

a)

bez względu na wiek, jeżeli funkcjonarjusz; państwowy z powodu ułomności cielesnej,

albo z powodu upadku sił fizycznych lub umysłowych stał się trwale niezdolny do służby;

b)

bez względu na zdolność do służby, gdy przekroczył sześćdziesiąt lat życia;

c)

gdy uzyskał prawo do pełnego uposażenia emerytalnego i ukończył 55 lat życia.

Uposażenie emerytalne przyznaje i wymierza w porozumieniu z Ministrem Skarbu właściwa

władza naczelna, względnie upoważnione przez nią odnośne władze II instancji w porozumieniu

z właściwą izbą skarbową.

Władza może funkcjonariusza państwowego przenieść w stan spoczynku bez jego prośby;

a)

gdy funkcjonarjusz państwowy z powodu choroby nie pełnił służby dłużej niż na to zezwalają

ustawy o państwowej służbie cywilnej; za przerwy w tych czasokresach uważane będą

tylko te czasokresy czynnej służby, które wynoszą conajmniej połowę czasu, spędzonego

poprzednio poza służbą wskutek choroby lub na urlopie dla poratowania zdrowia;

b)

gdy z powodów, podanych w punkcie a) art. 28, jest trwale niezdolny do prawidłowego

pełnienia służby;

c)

gdy przekroczył sześćdziesiąt lat tycia i uzyskał prawo do pełnego uposażenia emerytalnego;

d)

jeżeli funkcjonariusz państwowy w ciągu pół roku od chwili przeniesienia go w stan

nieczynny nie został powołany do służby czynnej.

Przepis punktu c) nie ma zastosowania do sędziów, prokuratorów, profesorów szkół akademickich,

jakoteż do członków kolegium Najwyższej Izby Kontroli i kolegjów Departamentów Najwyższej

Izby Kontroli, prezesów i wiceprezesów izb okręgowych i członków kolegjów tychże izb,

do których stosuje się szczególne przepisy.

Władza musi funkcjonarjusza państwowego przenieść w stan spoczynku bez jego prośby

na podstawie prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego o przeniesieniu w stan spoczynku

przy zachowaniu postanowień tego orzeczenia.

Ponadto Prezes Najwyższej Izby Kontroli i członkowie kolegjum Najwyższej Izby Kontroli

muszą być przeniesieni w stan spoczynku na skutek uchwały Sejmu, powziętej w myśl

art. 9 Konstytucji, lub wskutek utraty praw stanu na zasadnie wyroku sądowego, podanych

do wiadomości Prezesa Rady Ministrów.

Przeniesienie w stan spoczynku w powyższych przypadkach następuje wyłącznie przy zachowaniu

postanowień ustępu 1 art. 9 niniejszej ustawy.

Pracownika kolejowego można przenieść w stan spoczynku z urzędu także bez względu

na wiek, gdy uzyskał prawo do pełnego uposażenia emerytalnego.

Funkcjonarjusz państwowy, ubiegający się o przeniesienie w stan spoczynku z powodów,

wymienionych w punkcie a) art. 28, poddany będzie badaniu lekarza urzędowego w celu

stwierdzenia, czy zachodzi trwała niezdolność do służby i z jakich przyczyn. Lekarz

przesyła swoje orzeczenie bezpośrednio tej władzy, która zarządziła badanie. W wypadkach

wątpliwych właściwa władza może poddać funkcjonariusza państwowego ponownym badaniom

komisji lekarskiej. Również funkcjonarjusz państwowy ma prawo domagać się ponownego

badania komisji lekarskiej, jeżeli wynik pierwszego badania lekarskiego wypadł dla

niego niekorzystnie; odnośną prośbą powinien funkcjonarjusz państwowy wnieść w ciągu

14 dni po pisemnem zawiadomieniu go o wyniku pierwszego badania lekarskiego.

O zamierzonem przeniesieniu funkcjonariusza państwowego w stan spoczynku bez jego

prośby należy w przypadkach, przewidzianych w punktach a) i b) art. 29, zawiadomić

funkcjonariusza państwowego na piśmie, z podaniem powodów i wyjaśnieniem, że w ciągu

14 dni wolno mu wnieść sprzeciw, co do którego w razie potrzeby należy zarządzić dochodzenie.

Funkcjonarjuszowi państwowemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia w ciągu 30 dni

do właściwej władzy naczelnej przeciw orzeczeniom władz, wydanym na zasadzie art.

27, lub też wydanym przez władze, upoważnione przez władze naczelne na mocy art. 26

ust. 4 do przenoszenia w stan spoczynku pewnych kategorii funkcjonarjuszów.

Przeciw orzeczeniu, opartemu na powtórnem, na własną prośbę funkcjonariusza państwowego

zarządzonem, badaniu komisji lekarskiej nie przysługuje żaden środek prawny.

Art. 32 nie stosuje się do sędziów i prokuratorów i aplikantów sądowych. Zasady postępowania

celem przeniesienia tych funkcjonarjuszów w stan spoczynku z urzędu określi ustawa

o służbie sędziowskiej i prokuratorskiej.

Bieg terminów, przewidzianych w art. 31, 32 i 33, rozpoczyna się z dniem, następującym

po dniu doręczenia zawiadomienia lub orzeczenia.

Jeżeli koniec terminu przypadnie na niedzielę lub święto uroczyste, kończy się termin

następnego dnia powszedniego. Terminu nie uważa się za zaniedbany, jeżeli przed jego

upływam zażalenie wysłano pocztą listem poleconym, nadanym w dniu ostatnim terminu.

Uposażenie emerytalne przyznaje się i oblicza na podstawie dat, zawartych w wykazie

stanu służby.

Skoro funkcjonariusz państwowy rości sobie prawo do uposażenia emerytalnego w wyższym

wymiarze, aniżeli wynika to z dat. zawartych w wykazie stanu służby, ma udowodnić

swe żądania dokumentami.

Wyższe uposażenia emerytalne otrzymuje funkcjonarjusz państwowy od dnia pierwszego

następującego miesiąca po zgłoszeniu i wykazaniu prawa do takiego uposażenia.

Za czas, nieobjęty obliczeniem z powodu wadliwego lub nieprawdziwego wpisu do wykazu

stanu służby, otrzymuje funkcjonarjusz państwowy różnicę w tym przypadku, gdy nie

ponosi winy wadliwego lub nieprawdziwego wpisu.

Czas służby, podlegającej normalnemu liczeniu do wysługi emerytalnej, liczy się od

dnia rozpoczęcia służby państwowej.

Do tego czasu służby wlicza się

a)

czas, przebyty w stanie nieczynnym, określony w ustawach o państwowej służbie cywilnej;

b)

czas czynnej służby w wojsku polskiem, gdy funkcjonarjusz nie spełniał jej równocześnie

z państwową służbą cywilną;

c)

czas, przebyty w niewoli, jeżeli dostanie się do niej nastąpiło bez jego winy.

Przy wymiarze uposażenia emerytalnego dolicza się czas obowiązkowej służby wojskowej,

jakoteż minimalny, odnośnemi ustawami przepisany, czas studjów wyższych na jednym

z wydziałów uniwersytetu lub równorzędnym zakładzie naukowym, jeżeli czas studjów

nie biegnie równolegle z czasem służby, zaliczanej do emerytury, i tylko w przypadku

całkowitego zakończenia studjów przepisanemi egzaminami, jednakowoż w ilości nie wyżej

niż 4 lata.

Czas obowiązkowej służby wojskowej oraz studjów wyższych ma wpływ tylko na wysokość

uposażenia emerytalnego, a nie na uzasadnienie roszczenia o to uposażenie.

W razie reaktywowania emeryta, który przeszedł w stan spoczynku przed wejściem w życie

niniejszej ustawy, -czas studjów wyższych może być zaliczony do wysługi emerytalnej

dopiero po przesłużeniu conajmniej 5 lat w państwowej służbie polskiej.

Do wysługi emerytalnej liczy się czas służby, spędzonej w charakterze państwowego

funkcjonarjusza prowizorycznego, lub praktykanta, w myśl zasad odnośnych ustaw o państwowej

służbie cywilnej, a ponadto za zgodą Ministra Skarbu może być zaliczony czas służby,

przebytej w charakterze pracownika kontraktowego.

Powyższy okres służby pracowników kontraktowych może być zaliczony do emerytury pod

warunkiem poprzedniego uiszczenia opłaty ze składanym procentem po 6 od sta, przewidzianej

w art. 7 niniejszej ustawy, od uposażenia tej grupy, do której zaliczono danego funkcjonarjusza

przy przyjęciu na stałe do służby państwowej.

W wyjątkowych przypadkach może właściwa władza naczelna za zgodą Ministra Skarbu zaliczyć

do wysługi emerytalnej czas służby, spędzonej przed przerwą (art. 10), z zastrzeżeniem

zwrotu ewentualnie pobranej jednorazowej odprawy w myśl art. 22 niniejszej ustawy.

Pracownikom państwowym kolei żelaznych w służbie parowozowej i konduktorskiej, jakoteż

pracownikom poczt ruchomych (urzędnikom ambulansowym i niższym funkcjonariuszom pocztowym,

jeżdżącym w ambulansach) zalicza się do wysługi emerytalnej każdy rok służby, spędzonej

w tym charakterze ponad 10 lat takiej służby, jako 14 miesięcy i w tym też stosunku

podwyższa się opłacane przez nich za ten czas wedle postanowień art. 7 niniejszej

ustawy składki miesięczne.

Przerwy w służbie, wynikające wskutek przejścia z jednego działu służby do drugiego,

jeżeli nie przekraczają dni 8, nie są uważane za przerwy w myśl niniejszej ustawy.

Do wysługi emerytalnej nie wlicza się

a)

czasu służby, spędzonego przed ukończeniem 18 lat życia, wyjątek stanowi służba wojskowa

na obszarze operacyjnym;

b)

czasu urlopu bez uposażenia, z wyjątkiem urlopu, otrzymanego na czas piastowania mandatu

poselskiego lub senatorskiego;

c)

czasu zawieszenia w służbie, niepoliczalnego do czasu służby czynnej, w myśl odnośnych

przepisów;

d)

czasu służby, odliczonego orzeczeniem dyscyplinarnem w myśl odnośnych przepisów.

W razie przyznania emerytury z doliczeniem lat wskutek nieszczęśliwego wypadku (art.

9 punkt 2) przysługuje izbie skarbowej, w której okręgu emeryt otrzymuje swe zaopatrzenie,

względnie która to zaopatrzenie wypłaca, lub też innej władzy wypłacającej zaopatrzenie

emerytalne - prawo zarządzenia trzykrotnego badania emeryta w ciągu lat dziewięciu,

w okresach trzechletnich od dnia przeniesienia w stan spoczynku, przez komisję lekarską

w celu stwierdzenia, czy trwała niezdolność do pracy zarobkowej nadal istnieje. W

przypadku stwierdzenia odzyskania w części zdolności do pracy zarobkowej, ma dana

izba skarbowa, względnie władza wypłacająca, postawić władzy, uprawnionej do przenoszenia

w stan spoczynku funkcjonarjuszów państwowych, wniosek o odliczanie częściowe lub

całkowite przyznanych dodatkowo lat do wysługi emerytalnej z art. 12 niniejszej ustawy.

W razie stwierdzenia przez komisję lekarską zupełnej zdolności do służby, należy emeryta

powołać do służby czynnej. W przypadku odmowy ze strony emeryta, należy cofnąć przyznane

mu zaopatrzenie emerytalne.

Oprócz przypadków, wymienionych w art. 23 niniejszej ustawy, prawo do pobierania uposażenia

emerytalnego gaśnie, gdy emeryt, który nie ukończył 50 lat życia, powołany w ciągu

6 lat po przeniesieniu w stan spoczynku w myśl punktu a) art. 28 i punktów a), b)

i d) art. 29, odmówi przyjęcia ofiarowanej mu ponownie posady państwowej równej lub

wyższej grupy uposażenia, przyczem mają zastosowanie odnośne postanowienia ustaw o

państwowej służbie cywilnej.

Do emerytowanych funkcjonarjuszów państwowych, powołanych do służby wojskowej na skutek

mobilizacji lub częściowego uzupełnienia wojska do stopy wojennej, mają analogiczne

zastosowania postanowienia ust. 3 art. 13 ustawy o uposażeniu funkcjonarjuszów państwowych

i wojska z dnia 9 października 1923 r. (Dz. U. R. P. № 116, poz. 924).

Postanowienie powyższe nie dotyczy emerytowanych pracowników kolejowych, względnie

pracowników poczt, radiotelegrafów, telegrafów i telefonów, powołanych do służby wojskowej

kolejowej, względnie w pocztach, radiotelegrafach i telefonach, na podstawie ustaw

z dnia 27 marca 1920 r. (Dz. U. R. P. № 27 poz. 160) i 18 grudnia 1920 r. (Dz. U.

R. P. z 1921 r. № 7 poz. 36).

Emerytowany funkcjonariusz państwowy umysłowo chory, a nie mający oprócz emerytury

innych źródeł utrzymania, może być umieszczony w państwowym zakładzie dla umysłowo

chorych. Naonczas jest on leczony i utrzymywany na koszt Skarbu Państwa.

Żonie i dzieciom takiego emeryta przysługuje za czas jego pobytu w takim zakładzie

prawo do zaopatrzenia wdowiego, względnie sierocego, obliczonego według ust. 1 art.

61, względnie 62 niniejszej ustawy.

Emerytowani funkcjonarjusze państwowi mają prawo do korzystania z ulg w razie kuracji

w państwowych zakładach leczniczych i uzdrowiskach narówni z funkcjonariuszami w służbie

czynnej.

Ponadto władna będzie Rada Ministrów przyznać emerytowanym funkcjonariuszom państwowym

prawo do korzystania z ulg, przyznawanych funkcjonariuszom państwowym w zakresie pomocy

lekarskiej, przejazdach państwowemi środkami komunikacyjnemi i t. p.

Funkcjonarjusz państwowy, który nie nabył prawa do emerytury, a opuszcza służbę z

powodu trwałej niezdolności do pełnienia obowiązków służbowych, nabytej wskutek choroby

lub kalectwa bez własnej winy, względnie zostanie zwolniony ze służby z powodu zmian

organizacji władz i urzędów, otrzymuje jednorazową odprawę, która wynosi za czas,

zaliczalny do emerytury, służby w Państwie Polskiem od 2-5 lat trzymiesięczne, a za

czas, zaliczalny do emerytury, służby w Państwie Polskiem ponad 5 lat-jednoroczne

ostatnio pobierane uposażenie w służbie czynnej.

Zawodowych oficerów przenosi w stan spoczynku Minister Spraw Wojskowych, zaś zawodowych

szeregowych - dowódca okręgu korpusu na wniosek przełożonego, posiadającego uprawnienie

conajmniej dowódcy pułku.

Uposażenie emerytalne zawodowych oficerów wymierza Minister Spraw Wojskowych w porozumieniu

z Ministrem Skarbu, a zawodowych szeregowych - dowódca okręgu korpusu w porozumieniu

z właściwą izbą skarbową.

Wypłatę uposażenia emerytalnego zarządza właściwa władza skarbowa.

Przeciw orzeczeniu dowódcy okręgu korpusu służy zawodowemu szeregowemu prawo zażalenia

do Ministra Spraw Wojskowych w ciągu 30 dni, licząc od dnia, następującego po dniu

doręczenia orzeczenia, przyczem postanowienie ust. 2 art. 34 niniejszej ustawy ma

zastosowanie.

Przeniesienie w stan spoczynku następuje na prośbę zawodowego wojskowego

a)

bez względu na wiek, jeżeli z powodu ułomności cielesnej, albo z powodu upadku sił

fizycznych lub umysłowych stał się trwale niezdolnym do pełnienia służby wojskowej;

b)

bez względu na zdolność do służby, gdy przekroczył 55 lat życia;

c)

gdy uzyskał prawo do pełnego uposażenia emerytalnego;

d)

bez względu na stan zdrowia po ukończeniu przez oficerów 10 lat, a przez szeregowych

20 lat służby wojskowej.

Uwzględnienie prośby o przeniesienie w stan spoczynku w przypadku, przewidzianym w

punkcie d), zależy od decyzji Ministra Spraw Wojskowych w porozumieniu z Ministrem

Skarbu.

Zawodowy wojskowy powinien być przez władzę, wskazaną w art. 45 niniejszej ustawy,

z urzędu przeniesiony w stan spoczynku

a)

gdy przekroczył wiek, przewidziany dla zawodowych wojskowych ustawami o obowiązkach

i prawach oficerów i szeregowych;

b)

gdy, pozostając w stanie nieczynnym z powodu niezdolności do służby, przekroczył termin,

ustalony ustawami, wskazanemi w punkcie a) niniejszego artykułu;

c)

w przypadku, przewidzianym w punkcie a) art. 47 niniejszej ustawy;

d)

w przypadkach zredukowania etatów po upływie okresu czasu, przewidzianego w art. 68

ustawy z dnia 23 marca 1922 r. o podstawowych obowiązkach i prawach oficerów Wojsk

Polskich (Dz. U. R. P. № 32, poz. 256).

10-cio, względnie 5-letni okres służby wojskowej, wymagany w art. 9 i 11, jak również

okres 30, względnie 20 lat służby wojskowej, przewidziany w art. 47 niniejszej ustawy,

obejmuje faktyczną służbę wojskową, obliczoną według czasu kalendarzowego od dnia

jej rozpoczęcia.

Do czasokresów, wymienionych w ust. 1, wlicza się czas służby, przewidzianej w punktach

b), c) i d) art. 50 niniejszej ustawy.

Czas służby, podlegający normalnemu liczeniu do wysługi emerytalnej, liczy się od

dnia rozpoczęcia czynnej służby wojskowej.

Do tego czasu służby wlicza się

a)

czas czynnej służby cywilno-państwowej, niespełnianej równocześnie ze służbą wojskową,

obliczony według odnośnych ustaw o służbie cywilnej, gdy zajmowana posada w służbie

cywilno-państwowej uprawniała do emerytury;

b)

czas, przebyty w stanie nieczynnym z uposażeniem;

c)

czas, spędzony w stanie nieczynnym bez uposażenia czynnego, skoro przeniesienie w

stan nieczynny nastąpiło z powodu piastowania mandatu poselskiego lub senatorskiego;

d)

czas, przebyty w niewoli.

Przy wymiarze uposażenia emerytalnego dolicza się minimalny, odnośnemi ustawami przepisany,

czas studjów wyższych na jednym z wydziałów uniwersytetu lub w równorzędnym zakładzie

naukowym, jeżeli czas studjów nie biegnie równolegle z czasem służby, zaliczalnej

do emerytury, i tylko w przypadku całkowitego zakończenia studjów przepisanemi egzaminami,

jednakowoż w ilości nie wyżej niż 4 lata.

Czas studjów wyższych, jako też czas odkomenderowania na studja niewojskowe ma wpływ

tylko na wysokość uposażenia emerytalnego, a nie na uzasadnienie roszczenia o to uposażenie.

Czas obowiązkowej służby wojskowej dla podoficerów zawodowych ma wpływ tylko na wysokość

uposażenia emerytalnego, a nie na uzasadnienie tego roszczenia.

Wyjątkowo może Minister Spraw Wojskowych za zgodą Ministra Skarbu zaliczyć do wysługi

emerytalnej także czas, spędzony w charakterze państwowego pracownika kontraktowego,

przyczem mają postanowienia ustępu 7 art. 37 niniejszej ustawy analogiczne zastosowanie.

Postanowienie ustępu 8 art. 37 niniejszej ustawy ma zastosowanie do zawodowych wojskowych.

Do wysługi emerytalnej nie wlicza się

a)

czasu trwania dezercji lub samowolnego opuszczenia służby;

b)

czasu odbywania kary pozbawienia wolności, wymierzonej na podstawie prawomocnego wyroku

sądowego;

c)

czasu, spędzonego w stanie nieczynnym bez uposażenia czynnego, z wyjątkiem przypadku,

przewidzianego w punkcie c) art. 50 niniejszej ustawy;

d)

czasu służby, za który przy zwolnieniu wypłacono odprawą, jeżeli odprawa ta nie zostanie

zwrócona;

e)

czasu czynnej służby, spędzonej przed ukończeniem 13 lat życia; wyjątek stanowi służba

wojskowa na obszarze operacyjnym.

Przy wymierzaniu uposażenia emerytalnego zawodowym wojskowym, zatrudnionym w aeronautyce,

czas przydziału do personelu latającego, przebyty podczas pokoju, zalicza się do wysługi

emerytalnej podwójnie.

Przy wymierzaniu uposażenia emerytalnego zawodowym wojskowym, marynarzom zaokrętowanym

oraz zawodowym wojskowym armji lądowej, pełniącym służbę na statkach, znajdujących

się w kampanji, liczy się do wysługi emerytalnej podczas pokoju 1 miesiąc za 40 dni.

Zawodowemu wojskowemu, przeniesionemu w stan spoczynku i powołanemu w czasie wojny

do czynnej służby wojskowej, wymierza się przy zdemobilizowaniu uposażenie emerytalne,

obliczone z uwzględnieniem czasu, spędzonego ponownie w czynnej służbie, w granicach

art. 19 niniejszej ustawy, uwzględniając jednak ewentualne nominacje (awanse).

Aeronautom, którzy z powodu nieszczęśliwego wypadku podczas wzlotów służbowych stali

się niezdolnymi do służby wojskowej, uwzględnia się przy wymiarze uposażenia emerytalnego

również dodatek aeronautyczny.

Żonie i dzieciom takiego emeryta (art. 57) przysługuje za czas jego pobytu w domu

inwalidów, względnie w zakładzie dla umysłowo chorych, prawo do zaopatrzenia wdowiego,

względnie sierocego, obliczonego według ust. 1 art. 61, względnie 62 niniejszej ustawy.

W razie przyznania uposażenia emerytalnego z doliczeniem do wysługi emerytalnej lat

w myśl art. 12 niniejszej ustawy ma Minister Spraw Wojskowych odnośnie do zawodowych

oficerów, zaś dowódca okręgu korpusu odnośnie do zawodowych szeregowych, zarządzać

conajmniej 2 razy w okresach trzechletnich w przeciągu sześciu lat od dnia przeniesienia

w stan spoczynku ponowne zbadanie emeryta przez komisją wojskowo - lekarską w celu

stwierdzenia stopnia utraty zdolności do pracy zarobkowej i ewentualnego odliczenia

przyznanych dodatkowo lat do emerytury z art. 12 niniejszej ustawy.

Emeryt, któremu odliczono w myśl powyższego ustępu przyznane dodatkowo lata, a który

nie może być przyjęty z powrotem do służby wojskowej-otrzymuje uposażenie emerytalne

w wymiarze nie niższym jednak od 40% (art. 19).

Emerytowany zawodowy wojskowy, który wskutek podeszłego wieku lub wskutek złego stanu

zdrowia potrzebuje szczególnej opieki, jakiej nie znajduje w rodzinie, a przytem nie

ma oprócz emerytury innych źródeł utrzymania, może być umieszczony w domu inwalidów.

Emerytowany zawodowy wojskowy umysłowo chory, nie mający oprócz emerytury innych źródeł

utrzymania, może być umieszczony w państwowych zakładach leczniczych cywilnych, względnie

wojskowych, jeżeli władze, określone w rozporządzeniu Rady Ministrów, wydanem na mocy

art. 14 niniejszej ustawy, stwierdzą potrzebę tego, jakoteż okoliczność, że jest pozbawiony

szczególnej opieki.

Emerytowany zawodowy wojskowy, umieszczony w domu inwalidów, względnie w zakładzie

dla umysłowo chorych, otrzymuje na koszt Państwa mieszkanie, utrzymanie, odzienie,

opiekę lekarską i usługę.

Emerytowany zawodowy wojskowy ma prawo korzystania z ulg leczniczych, jako to z bezpłatnej

porady w ambulatorjach wojskowych lekarskich, bezpłatnego pobierania lekarstw, z leczenia

szpitalnego w szpitalach wojskowych na warunkach, przysługujących wojskowym zawodowym

w stanie czynnym, jako też prawo korzystania z ulg w sezonowych opłatach w razie kuracji

w państwowych zakładach kąpielowych i uzdrowiskach, przy zachowaniu warunków, dotyczących

zawodowych wojskowych w stanie czynnym.

Ponadto władna będzie Rada Ministrów przyznawać emerytowanym wojskowym ulgi w przejazdach

państwowemi środkami komunikacyjnemi i inne ulgi, przyznawane wojskowym zawodowym

w stanie czynnym.

Prawo do pensji wdowiej, tudzież do pensji sierocej, jest prawem pochodnem, zależnem

od nabycia praw emerytalnych przez męża, względnie ojca.

Pensję wdowią oblicza się według wymiaru dla samotnych.

Pensja wdowia wynosi 50% (pięćdziesiąt procent) kwoty uposażenia emerytalnego, które

zmarły mąż pobierał, względnie tego, do którego w chwili śmierci miałby prawo.

Pensja wdowia po funkcjonarjuszu państwowym, względnie zawodowym wojskowym, poległym

lub zmarłym wskutek działań wojennych, wynosi 50% (pięćdziesiąt procent) pełnego uposażenia

w stanie czynnym zmarłego męża, służącego za podstawę wymiaru uposażenia emerytalnego

w myśl art. 17 i 18 niniejszej ustawy.

Prawo do pensji sierocej nabywa się po ojcu.

Pensja ta wynosi

a)

dla każdego dziecka, jeżeli wdowa żyje i w chwili śmierci funkcjonarjusza państwowego,

względnie zawodowego wojskowego, miała prawo do pensji wdowiej-jedną czwartą część

pensji wdowiej;

b)

dla każdego dziecka, jeżeli wdowa nie żyje, lub też w chwili śmierci męża nie miała

prawa do pensji wdowiej, albo też później to prawo utraciła-połowę pensji wdowiej;

c)

dla jedynej sieroty bez ojca i matki- 2/3 pensji wdowiej.

Jeżeli wdowa nie pobiera pensji wdowiej z powodu pobierania emerytury za własną służbę

państwową, sierotom służy prawo do pensji według postanowień punktu a) artykułu niniejszego.

Prawo do pensji sierocej może być również nabyte po matce.

Jeżeli sierota nabyła prawo do pensji po ojcu i po matce, wypłaca się sierocie pensję

wyższą.

Sierota nabywa prawo do pensji po matce za życia ojca w razie jego niezdolności do

pracy i niemożności zapewnienia jej utrzymania.

Pensja po matce wynosi jedną szóstą część jej uposażenia emerytalnego.

Łączna kwota pensji sierocych bez względu na ilość dzieci nie może sama, ani łącznie

z pensją wdowią przekraczać wysokości uposażenia emerytalnego, które zmarły funkcjonarjusz

państwowy, względnie zawodowy wojskowy, faktycznie pobierał, lub do którego miałby

prawo w chwili śmierci.

W razie jeżeli suma pensji sierocych sierot, których matka żyje, i sierot bez matki

łącznie z pensją wdowią przekracza wysokość uposażenia emerytalnego, które zmarły

funkcjonarjusz państwowy, względnie zawodowy wojskowy, pobierał, lub do którego miał

prawo w chwili śmierci-należy zmniejszyć proporcjonalnie pensje sieroce.

Gdy mianowanie lub awans zmarłego zawodowego wojskowego na wyższy stopień nastąpiło

po jego śmierci w myśl artykułów 22 i 42 ustawy o podstawowych obowiązkach i prawach

oficerów wojsk polskich z dnia 23 marca 1922 r. (Dz. U. R. P. № 32 poz. 256), pozostałe

po nim osoby, uprawnione do zaopatrzenia, otrzymują pensję, odpowiadającą nadanemu

wyższemu stopniowi zmarłego.

Postanowienia art. 27, 33 i 34 mają analogiczne zastosowanie do wdów i sierot po funkcjonarjuszach

państwowych, a postanowienia art. 46 do wdów i sierot po zawodowych wojskowych.

Żony i dzieci funkcjonarjuszów państwowych, powołanych do służby wojskowej na skutek

mobilizacji, jakoteż zawodowych wojskowych, którzy zaginęli na terenie działań wojennych,

otrzymują od dnia 1 miesiąca, następującego po wstrzymaniu uposażenia w myśl art.

14 ustawy o uposażeniu funkcjonarjuszów państwowych i wojska z dnia 9 października

1923 r. (Dz. U. R. P. № 116 poz. 924), tymczasowe zaopatrzenie emerytalne w wysokości

należnego im ewentualnie stałego zaopatrzenia według zasad ust. 1 art. 61, względnie

62 niniejszej ustawy.

Gdy na podstawie towarzyszących zaginieniu okoliczności istnieje uzasadnione podejrzenie,

że zachodzi wypadek dezercji, postanowienia niniejszego artykułu nie mają zastosowania

do czasu stwierdzenia, że wypadek dezercji nie zachodzi.

W razie odnalezienia się zaginionego potrąca się przy wypłacie zaległego uposażenia

kwotę, wypłaconą jego żonie i dzieciom tytułem tymczasowego zaopatrzenia.

W razie nieodnalezienia się zaginionego w ciągu dwuch i pół lat, licząc od końca roku

kalendarzowego, w którym podpisano preliminarja pokojowe, żona, względnie dzieci,

powinny przed końcem tego terminu przedłożyć orzeczenie sądowe, uznające zaginionego

za zmarłego, względnie orzeczenie sądowe, że dowód śmierci należy uważać za ustalony,

w przeciwnym bowiem wypadku tymczasowe zaopatrzenia zostają wstrzymane. Orzeczenie

to służy za podstawę przy rozpatrywaniu przyznania stałego zaopatrzenia.

Wdowa nie ma prawa do pensji

a)

jeżeli małżeństwo zostało zawarte przez emeryta;

b)

jeżeli wspólność małżeńska została sądownie rozdzielona bez obowiązku męża do utrzymania

żony.

Dzieci, pozostałe z małżeństwa, zawartego przez emeryta, nie mają prawa do pensji

sierocej.

Prawo do otrzymywania pensji wdowiej i sierocej rozpoczyna się z pierwszym dniem miesiąca,

następującego po tym miesiącu, za który zmarły funkcjonarjusz państwowy, względnie

zawodowy wojskowy (emeryt), pobrał ostatnio należne mu uposażenie w służbie czynnej

(uposażenie emerytalne). Dla sierot, które przyszły na świat po tym terminie, prawo

do pensji rozpoczyna się od pierwszego dnia miesiąca po urodzeniu.

Jeżeli żądanie przyznania pensji wdowiej lub sierocej nie zostało zgłoszone w ciągu

jednego roku od dnia śmierci męża, względnie ojca lub matki, należy przyznać pensję

wdowią lub sierocą od pierwszego dnia miesiąca po dniu zgłoszenia.

Właściwa władza naczelna w porozumieniu z Ministrem Skarbu może przyznać pensję wdowią

i sierocą od terminu, ustalonego w ustępie 1 niniejszego artykułu, jeżeli osoby uprawnione

wykażą, iż zaszły ważne okoliczności, które uniemożliwiły im wcześniejsze zgłoszenie

żądania o zaopatrzenie.

Pensje wdowie i sieroce płatne są miesięcznie zgóry.

Prawo do pensji wdowiej, względnie sierocej, gaśnie

a)

w razie śmierci wdowy lub sieroty - z końcem tego miesiąca, w którym śmierć nastąpiła;

b)

w razie ukończenia przez sierotę 18 roku życia, lub też wcześniejszego zawarcia związku

małżeńskiego;

c)

gdy wdowa, względnie sierota, została prawomocnie skazana za czyn karygodny, a skazanie

pociąga za sobą utratę prawa do zaopatrzenia wdowiego, względnie sierocego.

Sierotom, odbywającym studja w zakładach naukowych, przyznaje się pensję sierocą z

powyższemi zastrzeżeniami na każdy rok szkolny aż do ukończenia studjów, nie dłużej

jednak, niż do ukończenia 24 roku życia.

W wyjątkowych, na szczególne uwzględnienie zasługujących, wypadkach może właściwa

władza naczelna w porozumieniu z Ministrem Skarbu zezwolić na dalsze pobieranie pensji

sierocej także po ukończeniu 18, względnie 24 roku życia.

Prawo do pobierania pensji wdowiej lub sierocej nie przysługuje

a)

na czas przebywania bez zezwolenia właściwej władzy naczelnej w porozumieniu z Ministrem

Skarbu dłużej niż pół roku poza granicami Państwa, lub wolnego miasta Gdańska;

b)

w razie utraty obywatelstwa polskiego;

c)

na czas pobierania zaopatrzenia z tytułu śmierci męża (ojca) na zasadzie innych ustaw,

o ile świadczenia te płyną ze Skarbu Państwa; postanowienie to nie ma zastosowania

do wdów po weteranach powstań narodowych, które otrzymują zaopatrzenie na mocy ustawy

z dnia 23 marca 1922 r. (Dz. U. R. P. № 26, poz. 212);

d)

na czas zajmowania przez sierotę jakiegokolwiek stanowiska w służbie państwowej lub

samorządowej, do którego przywiązane jest stałe uposażenie;

e)

na czas piastowania przez wdowę mandatu poselskiego lub senatorskiego;

f)

na czas uwzględnienia sieroty przy wymiarze uposażenia funkcjonarjusza państwowego,

względnie zawodowego wojskowego (ojczyma, matki, macochy);

g)

w razie wstąpienia do klasztoru.

W przypadkach, przewidzianych w niniejszym artykule, wypłaca się zaopatrzenie emerytalne

od dnia pierwszego miesiąca, następującego po usunięciu przyczyn, wymienionych w tym

artykule, nie wcześniej jednak niż od dnia pierwszego miesiąca, następującego po zgłoszeniu

się o zaopatrzenie.

Wdową po funkcjonarjuszu państwowym, względnie zawodowym wojskowym, która weszła ponownie

w związek małżeński, otrzymuje na prośbę albo jednorazową odprawę wzamian za pobieraną

pensję wdowią, albo zachowuje prawo do pensji wdowiej na wypadek ponownego owdowienia.

Zgłoszenie o odprawę winno nastąpić w ciągu trzech miesięcy od dnia zawarcia ponownego

małżeństwa.

Odprawa wynosi dla wdów w wieku do 45 lat życia dwuletnią, powyżej zaś tego wieku

jednoroczną kwotę pensji wdowiej.

Wdowa, która wyszła zamąż za obywatela państwa obcego, otrzymuje odprawę tylko wtenczas,

jeżeli ustawodawstwo państwa, którego jej mąż jest obywatelem, udziela wdowom odprawy,

jeżeli wychodzą zamąż za obywatela Państwa Polskiego.

Wdowa po funkcjonarjuszu państwowym, względnie zawodowym wojskowym, która z tytułu

zajmowania stanowiska w służbie państwowej nabyła własne prawa emerytalne, może otrzymać

tylko jedno zaopatrzenie według swego wyboru.

Wdowa po funkcjonarjuszu państwowym, względnie zawodowym wojskowym, który zmarł w

czynnej służbie przed uzyskaniem prawa do emerytury, otrzymuje, o ile sama nie jest

funkcjonarjuszem państwowym, względnie nie pobiera emerytury z tytułu własnej służby,

jednorazową odprawę w wysokości połowy kwoty rocznego uposażenia, służącego za podstawę

wymiaru uposażenia emerytalnego zmarłego.

W tej samej wysokości otrzymują odprawę sieroty bez ojca i matki w wieku poniżej 18

roku życia po ojcu, względnie po matce, o ile ci nie nabyli prawa do emerytury, z

tem ograniczeniem, że równocześnie można otrzymać tylko jedną odprawę.

Taką samą odprawę należy przyznać sierotom bez ojca i matki w przypadku, określonym

w ustępie przedostatnim art. 72, przyczem postanowienie ostatniego ustępu art. 72

niniejszej ustawy ma również zastosowanie.

Sierotom wypłaca się odprawę niepodzielnie.

Sierotom, pochodzącym z różnych małżeństw tego samego funkcjonarjusza, względnie zawodowego

wojskowego, wypłaca się odprawę tylko wtedy, jeżeli pozostała po nim wdowa nie skorzystała

z tego prawa, albo z prawa tego zrezygnowała na rzecz sierot.

Wdowy lub sieroty po funkcjonarjuszu państwowym lub zawodowym wojskowym, zmarłym w

służbie czynnej, mają prawo do zwrotu udowodnionych kosztów jednorazowego przesiedlenia

się z miejsca służbowego męża, względnie ojca, do przyszłego miejsca zamieszkania

do wysokości ryczałtu, przysługującego funkcjonarjuszom państwowym, względnie zawodowym

wojskowym w służbie czynnej, przy przesiedleniach z urzędu.

Uwzględnia się tylko przesiedlenia wewnątrz Państwa, a w razie przesiedlenia się zagranicę-koszty,

poniesione do granicy Rzeczypospolitej.

Z prawa tego może wdowa, względnie sierota, skorzystać w ciągu jednego roku od dnia

śmierci męża, względnie ojca.

W razie śmierci funkcjonarjusza lub wojskowego zawodowego w stanie spoczynku, należy

się wdowie, która pozostawała z nim we wspólności małżeńskiej, niezależnie od zaopatrzenia,

względnie odprawy (art. 60, względnie 76), pośmiertne w wysokości trzymiesięcznego

uposażenia, pobieranego ostatnio przez zmarłego.

Pod temi samemi warunkami w tej samej wysokości należy się pośmiertne w razie śmierci

funkcjonarjuszki w stanie spoczynku wdowcowi.

W braku wdowy (wdowca), uprawnionej(ego) do pośmiertnego, należy się pośmiertne w

tej samej wysokości niepodzielnie dzieciom ślubnym, uprawnionym i pasierbom zmarłego,

o ile zmarły je utrzymywał. W braku wyżej wymienionych członków rodziny można zwrócić

udowodnione koszty leczenia i pogrzebu do wysokości pośmiertnego innym krewnym lub

osobom postronnym, jeżeli zmarły nie pozostawił majątku ruchomego lub nieruchomego,

wystarczającego na pokrycie tych kosztów.

Postanowienia art. 36 mają analogiczne zastosowanie do wdów i sierot po funkcjonarjuszach

państwowych z tą różnicą, że wdowa i sieroty otrzymują w każdem razie powstałą różnicę

za czas, nieobjęty obliczeniem z powodu wadliwego lub nieprawdziwego wpisu do wykazu

stanu służby zmarłego męża, względnie ojca.

Wdowom po funkcjonarjuszach państwowych, względnie zawodowych wojskowych wyznania

mahometańskiego, jeżeli pozostało ich dwie lub więcej po jednej i tej samej osobie,

przyznaje się do równego podziału pensję wdowią według norm, przypadających na jedną

wdowę.

Sieroty po takich funkcjonarjuszach państwowych, względnie zawodowych wojskowych,

zrodzone z prawnych żon, uważa się za równouprawnione pod względem zaopatrzenia emerytalnego

i wyznacza się im pensje sieroce według norm niniejszej ustawy do równego podziału.

Postanowienia art. 64 mają analogiczne zastosowanie do przypadków, o których mowa

w niniejszym artykule.

Funkcjonariuszom, którzy przed wstąpieniem do służby państwowej polskiej, oraz zawodowym

wojskowym, którzy przed wstąpieniem do wojska polskiego, pozostawali na służbie jednego

z byłych państw zaborczych, jakoteż, w służbie byłego Wydziału Krajowego Galicyjskiego,

lub też którzy byli nauczycielami publicznych szkół ludowych lub wydziałowych i przechodzą

w stan spoczynku ze służby państwowej polskiej, względnie ze służby w wojsku polskiem

- wlicza się do wysługi emerytalnej pełną ilość lat służby w b. państwie zaborczem,

podlegającą zaliczeniu według ustaw emerytalnych odnośnego państwa zaborczego, a względnie

według ustaw krajowych galicyjskich, z zastrzeżeniem, że sposób zaliczania czasu tego

do wysługi emerytalnej nie może być korzystniejszy, aniżeli w służbie państwowej polskiej,

względnie w wojsku polskiem, na mocy niniejszej ustawy, tudzież lata służby państwowej

polskiej. Czas piastowania mandatu poselskiego lub senatorskiego przed wejściem w

życie niniejszej ustawy zalicza się przytem do emerytury.

Funkcjonarjuszom państwowym i zawodowym wojskowym, którzy służyli czynnie w czasie

trwania mocy obowiązującej ustaw z dnia 28 lipca 1921 r. (Dz. U. R. P. № 70, poz.

466) i z dnia 5 sierpnia 1922 r. (Dz. U. R. P. № 68, poz. 616), a którzy przed wstąpieniem

do służby państwowej, względnie wojskowej, pełnili służbę samorządową w Państwie Polskiem,

zaliczalną do wysługi emerytalnej w myśl punktu d) art. 15 ustawy z dnia 28 lipca

1921 r. (Dz. U. R. P. № 70, poz. 466), względnie punktu a) art. 12 ustawy z dnia 5

sierpnia 1922 r. (Dz. U. R. P. № 68, poz. 616), zalicza się do wysługi emerytalnej

czas tej służby samorządowej pod warunkami, określonemi w wymienionych ustawach.

Zawodowi wojskowi, którzy z powodu przekroczonego wieku przechodzą w stan spoczynku,

nabywają prawo do zaopatrzenia emerytalnego również i w przypadku, gdy ilość lat służby

cywilno-państwowej, oraz wojskowej wynosi conajmniej 10 lat, obliczonych według czasu

kalendarzowego.

Do czasokresu, podanego w 1 i 3 ustępie, zalicza się tylko taką służbę cywilno-państwową

w b. państwach zaborczych, która uprawniała do emerytury i była spełniana nieprzerwanie

i bezpośrednio przed przewrotem politycznym w b. państwie zaborczem.

Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego zaliczy do wysługi emerytalnej

lata udowodnionej pracy nauczycielskiej tym byłym zawodowym nauczycielom polskich

szkół prywatnych w b. zaborze rosyjskim, którzy, posiadając odpowiednie kwalifikacje,

wstąpili do służby państwowej polskiej w zawodzie nauczycielskim i pozostają na służbie

w dniu 1 października 1923 r. i ze służby tej przechodzą w stan spoczynku, a to pod

warunkiem, iż w ciągu pół roku po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy przedłożą

Ministrowi Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego wystarczające dowody swej pracy

nauczycielskiej w wymiarze conajmniej 14 godzin tygodniowo.

Emerytowani funkcjonarjusze państwowi i emerytowani wojskowi b. państw zaborczych,

przeniesieni w stały stan spoczynku, tudzież emerytowani nauczyciele publicznych szkół

powszechnych i wydziałowych, jeżeli są obywatelami polskimi w myśl art. 2 ustawy z

dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. R. P. № 7, poz.

44), jak również jeżeli uznani zostali w myśl art. 3 tejże ustawy za obywateli Państwa

Polskiego - otrzymują uposażenie emerytalne do wysokości 75% tego uposażenia, które

należałoby się im według norm art. 19 od podstawy wymiaru, określonej w art. 17 niniejszej

ustawy według pierwszego szczebla danej grupy, z zastrzeżeniem, że sposób zaliczania

do wysługi emerytalnej czasu służby w b. państwach zaborczych nie może być korzystniejszy,

aniżeli w służbie państwowej polskiej, względnie w wojsku polskiem, na mocy niniejszej

ustawy.

Rada Ministrów będzie władna na wniosek Ministra Skarbu podwyższyć zaopatrzenie emerytalne

do pełnego wymiaru wedle norm art. 19 od podstawy wymiaru, określonej w art. 17 niniejszej

ustawy, tak pewnym kategorjom emerytów, jakoteż poszczególnym osobom, które, pełniąc

służbę w b. państwach zaborczych, zasłużyły się dla Narodu i Państwa Polskiego. Wysokość

jednak zaopatrzenia emerytalnego nie może przekraczać procentowo tych norm uposażenia,

do których miały prawo wspomniane osoby wedle odnośnych ustaw b. państw zaborczych.

Sprawę podporządkowania tych emerytów przepisom dyscyplinarnym, obowiązującym funkcjonarjuszów

państwowych, ureguluje rozporządzenie Rady Ministrów.

Zaszeregowanie emerytów do poszczególnych grup nastąpi na zasadzie rozporządzenia

Rady Ministrów.

Funkcjonarjusze państwowi i zawodowi wojskowi tudzież emeryci (wdowy i sieroty), którzy

byli członkami kas emerytalnych lub innych kas zaopatrzenia, albo opłacali składki

emerytalne do kas b. państw zaborczych, będą mogli korzystać z praw emerytalnych na

mocy niniejszej ustawy jedynie pod warunkiem poprzedniego ustąpienia na rzecz Skarbu

Państwa praw, służących im dotychczas, o ile zaś prawa te w okresie między 1 sierpnia

1914 r. a 1 listopada 1918 r. w całości lub w części zrealizowali- pod warunkiem zobowiązania

się do spłaty kwot, pobranych z tych źródeł.

Przerwy w służbie (art. 10), zaszłe przed wejściem w życie niniejszej ustawy-nie stoją

na przeszkodzie zaliczeniu poprzedniego czasu służby. Postanowienie to nie narusza

jednak przepisów b. państw zaborczych o zaliczalności lat do wysługi emerytalnej z

wyjątkiem przypadków, dotyczących zwolnienia ze służby z przyczyny natury politycznej.

Z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy emerytowanym funkcjonariuszom państwowym

i zawodowym wojskowym, tudzież pozostałym po nich wdowom i sierotom, którzy przeszli

w stan spoczynku w czasie trwania mocy obowiązującej ustawy z dnia 28 lipca 1921 r.

(Dz. U. R. P. № 70 poz. 466) i z dnia 5 sierpnia 1.922 r. (Dz. U. R. P. № 68 poz.

616), wymierza się zaopatrzenie emerytalne w myśl art. 17 i 19, względnie 60 i 62

niniejszej ustawy.

Postanowienia art. 39 i 54 niniejszej ustawy mają do tych osób analogiczne zastosowanie.

Wdowy i sieroty po emerytowanych funkcjonariuszach państwowych, względnie po emerytowanych

zawodowych wojskowych b. państw zaborczych, jeżeli posiadają obywatelstwo polskie

w myśl art. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego

(Dz. U. R. P. № 7 poz. 44), jak również jeżeli uznane zostały w myśl art. 3 tejże

ustawy za obywateli Państwa Polskiego - otrzymują pensję wdowią, względnie sierocą,

w wysokości, określonej w ust. 1 art. 61, względnie 62, od zaopatrzenia emerytalnego,

określonego w art. 82, przy zastosowaniu postanowień art. 63 niniejszej ustawy.

Odnośnie przyznania i wymiaru pensji wdowich i sierocych, jakoteż prawa wnoszenia

zażaleń przeciw przyznaniu i wymiarowi mają analogiczne zastosowanie postanowienia

art. 93 niniejszej ustawy.

Postanowienia art. 5 niniejszej ustawy nie mają zastosowania do zapowiedzeń i zajęć,

powstałych z jakiegokolwiek tytułu przed 1 października 1921 r.

Postanowienia art. 2, 3, 5, 6, 7, 17. ust. 1 i 3 art. 19 i ust. 2 art. 22 oraz art.

23, 24, 25, 27 i ust. 1 art. 33 oraz art. 34, 36, 41, 46, 60 i ust. 1 art. 61 oraz

art. 64, 69, 71, 72, 73, 74, 75, 78, 80, 84 i 88 niniejszej ustawy mają analogiczne

zastosowanie do emerytowanych funkcjonarjuszów państwowych i zawodowych wojskowych

b. państw zaborczych, tudzież do wdów i sierot po nich.

Wszyscy emerytowani funkcjonarjusze państwowi i emerytowani wojskowi b. państw zaborczych,

jakoteż wdowy i sieroty po nich, którzy nie zgłosili jeszcze swych praw emerytalnych

- powinni w celu uzyskania zaopatrzenia emerytalnego według postanowień niniejszej

ustawy wnieść pisemne zgłoszenia, nie później jednak niż w 3 miesiące po terminie

wejścia w życie niniejszej ustawy. W tym wypadku wypłaca się zaopatrzenia emerytalne

od dnia 1 miesiąca po zgłoszeniu się; późniejsze zgłoszenia o zaopatrzenie mogą być

uwzględniane jedynie na podstawie art. 8 niniejszej ustawy.

Termin przedłożenia orzeczenia sądowego, ustalony w art. 68 niniejszej ustawy, przedłuża

się dla pozostałych po zaginionych w wojnie polsko-bolszewickiej do końca 9 miesiąca,

licząc od dnia ogłoszenia niniejszej ustawy.

Postanowienia art. 37 niniejszej ustawy nie mają zastosowania do funkcjonarjuszów

państwowych, którzy przeszli w stan spoczynku przed wejściem w życie niniejszej ustawy.

Postanowienia art. 15, 37 punktu c), 67 i 63 mają odnośnie funkcjonarjuszów państwowych,

względnie ich żon i dzieci, zastosowanie od czasu zawarcia traktatu pokoju między

Polską a Rosją i Ukrainą, podpisanego w Rydze dnia 18 marca 1921 r., a ratyfikowanego

ustawą z dnia 15 kwietnia 1921 r., (Dz. U. R. P. № 49, poz. 299).

B. funkcjonarjuszom państwowym, którym nie przyznano dotychczas emerytury, względnie

emerytom państw zaborczych, przyznają i wymierzają uposażenie emerytalne w myśl art.

82 niniejszej ustawy właściwe władze II instancji w porozumieniu z odnośną izbą skarbową.

Przyznane już w Państwie Polskiem uposażenia emerytalne przerachują te władze II instancji,

które je przyznały, względnie przerachowały w myśl ustawy z dnia 28 lipca 1921 r.

(Dz. U. R. P. № 70, poz. 466).

Dotychczas przez władze naczelne przyznane, względnie przerachowane w myśl ustawy

z dnia 28 lipca 1921 r. (Dz. U. R. P. № 70, poz. 466), uposażenia emerytalne funkcjonarjuszów,

względnie emerytów b. państw zaborczych, przerachują właściwe władze II instancji

w porozumieniu z odnośną izbą skarbową.

Przeciw wymiarowi uposażenia emerytalnego służy emerytowi prawo zażalenia do właściwej

władzy naczelnej w ciągu dni 30.

Postanowienia art. 34 mają w tym przypadku analogiczne zastosowanie.

Funkcjonarjuszom państwowym, pozostającym na służbie w chwili wejścia w życie niniejszej

ustawy, dolicza się przy wymiarze uposażenia emerytalnego czas studjów wyższych w

myśl trzeciego ustępu art. 37 niniejszej ustawy.

Funkcjonarjusze b. państw zaborczych, nie przyjęci do służby w Państwie Polskiem dla

braku etatu, jeżeli są obywatelami polskimi w myśl art. 2 ustawy z dnia 20 stycznia

1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. R. P. № 7, poz. 44), jak również

jeżeli uznani zostali w myśl art. 3 tejże ustawy za obywateli Państwa Polskiego, jeżeli

dotychczas nie wymierzono im uposażenia emerytalnego ze Skarbu Państwa Polskiego,

uzyskują prawo do zrealizowania nabytych w b. państwach zaborczych praw emerytalnych

dopiero po nastaniu warunków, określonych w art. 28 niniejszej ustawy.

Emerytowanych funkcjonarjuszów b. państw zaborczych, którzy nie wysłużyli pełnych

lat służby i nie przekroczyli 50 lat życia, a pobierają emeryturą ze Skarbu Państwa

Polskiego, może wezwać Minister Skarbu lub właściwa władza naczelna do poddania się

badaniu lekarza urzędowego w celu stwierdzenia ich zdolności, celem powołania ich

do służby w jakimkolwiek resorcie. Jeśli emeryt wezwaniu tak do poddania się badaniu

lekarskiemu, jak do objęcia służby zadość nie uczyni-traci prawo do emerytury.

Funkcjonarjuszom państwowym (art. 2), którym na zasadzie postanowień ustaw o uposażeniu

z dnia 13 lipca 1920 r. (Dz. U. R. P. № 65, poz. 429 do 435) zaliczono do dnia wejścia

w życie niniejszej ustawy czas służby samorządowej lub pracy zawodowej do wysługi

lat, dodatku starszeństwa, dodatku za trzechlecia, dolicza się do wysługi emerytalnej

czas zaliczonej służby lub pracy w ilości nieprzekraczającej lat 20

a)

gdy funkcjonarjusz państwowy stał się trwale niezdolnym do pełnienia obowiązków służbowych

lub przekroczył 60 lat życia, pod warunkiem przesłużenia w Państwie Polskiem w obu

przypadkach conajmniej 5 lat;

b)

gdy funkcjonarjusz państwowy przesłużył w Państwie Polskiem conajmniej 15 lat i przekroczył

55 lat życia.

Prócz przypadków, przewidzianych w art. 29 niniejszej ustawy, władza przenosi funkcjonarjusza

państwowego (art. 1) w stan spoczynku w razie zwolnienia go ze służby w myśl art.

116 ustawy o państwowej służbie cywilnej z dnia 17 lutego 1922 r. (Dz. U. R. P. №

21, poz. 164) lub analogicznych postanowień innych ustaw o państwowej służbie cywilnej

i wymierza mu uposażenie emerytalne, jeżeli w chwili zwolnienia miał conajmniej 10

lat zaliczonych do emerytury, wedle przepisów niniejszej ustawy.

Postanowienia niniejszej ustawy mają również zastosowanie do

1) oficerów, chorążych i podoficerów, którzy pełniąc służbę, w wojsku polskiem lub

w polskich formacjach wojskowych, które zostały uznane przez Państwo, stali się przed

terminem możności uzyskania charakteru i praw zawodowych wojskowych wojska polskiego

trwale niezdolni do pracy zarobkowej wskutek przyczyn, wymienionych w punkcie 2 art.

9 niniejszej ustawy, a zaszłych w czasie tej służby, i którym w myśl art. 9 ustawy

z dnia 18 marca 1921 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i ich rodzin oraz o zaopatrzeniu

rodzin po poległych i zmarłych, których śmierć znajduje się w związku przyczynowym

ze służbą wojskową (Dz. U. R. P. № 32, poz. 195) przysługiwałoby prawo do dodatku

dla ciężko poszkodowanych; do których osób postanowienie powyższe ma zastosowanie

orzeka komisja, utworzona przez Ministra Spraw Wojskowych z udziałem delegata, mianowanego

przez Ministra Skarbu; niezdolność do służby musi być stwierdzona przez komisję wojskowo-lekarską

(art. 14);

2) wdów i sierot po wyżej wymienionych osobach, które zmarły wskutek przyczyn, wymienionych

w punkcie 2 art. 9 niniejszej ustawy.

Wypłata zaopatrzenia emerytalnego dla osób, wymienionych w punkcie 1 niniejszego artykułu,

następuje od pierwszego dnia miesiąca po wniesieniu podania, nie wcześniej jednak

niż od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Wypłata zaopatrzenia emerytalnego dla

osób, wymienionych w punkcie 2 niniejszego artykułu, następuje od pierwszego dnia

miesiąca po wniesieniu podania, nie wcześniej jednak, niż od dnia 1 lipca 1923 r.

Zawodowym wojskowym, którzy służyli w polskich formacjach wojskowych, które zostały

uznane przez Państwo, zalicza się do czasu służby czynnej ewentualnie czas przerwy

między służbą w powyższych formacjach a wstąpieniem do wojska polskiego, o ile jednak

przerwa ta nie nastąpiła wcześniej niż 1 czerwca 1917 r. i wstąpienie do wojska nastąpiło

nie później, niż 3 maja 1922 r.

Zawodowym wojskowym, którzy wstąpili do wojska polskiego najpóźniej po koniec 1920 r.,

a przed wstąpieniem do wojska polskiego pełnili w jednem z byłych państw zaborczych

służbę samorządową lub oddawali się pracy zawodowej, dolicza się do wysługi emerytalnej

zaliczony przez komisje, ustanowioną dla ustalenia lat służby, czas tej służby lub

pracy w ilości, nie przekraczającej lat 20

a)

gdy zawodowy wojskowy stał się trwale niezdolnym do pełnienia służby wojskowej, lub

gdy przekroczył 55 lat życia, w obu przypadkach pod warunkiem przesłużenia w wojsku

polskiem conajmniej 5 lat, obliczonych według czasu kalendarzowego;

b)

gdy zawodowy wojskowy przesłużył w wojsku polskiem conajmniej 15 lat, obliczonych

według czasu kalendarzowego, i przekroczył 53 lat życia. Czas służby w wojsku polskiem

liczy się od daty faktycznego jej rozpoczęcia, nie wcześniej jednak, niż od 1 listopada

1918 r.

Zawodowym wojskowym b. państw zaborczych, którzy wstąpili do służby w wojsku polskiem

i zostali z urzędu zwolnieni bez ich winy, a nie uzyskali charakteru zawodowego wojskowego

wojska polskiego, przyznaje się prawo do zaopatrzenia emerytalnego w wysokości 85%

tego uposażenia, które należałoby się im według art. 19 od podstawy wymiaru, określonej

w art. 17 niniejszej ustawy według pierwszego szczebla danej grupy, a mianowicie

a)

o ile przesłużyli w wojsku polskiem conajmniej 12 miesięcy kalendarzowych i bądź to

posiadają łącznej służby wojskowej w b. państwie zaborczem, zaliczalnej do emerytury,

i wojsku polskiem conajmniej 20 lat, obliczonych według czasu kalendarzowego, bądź

też przeszli po przesłużeniu conajmniej takiej samej ilości lat służby w stan spoczynku

w b. państwie zaborczem, a to w Niemczech i Austro-Węgrach przed dniem 1 listopada

1918 r., a w Rosji przed dniem 1 listopada 1917 r. z prawem do emerytury;

b)

bez względu na czas służby w wojsku polskiem, o ile posiadają w b. państwie zaborczem

i wojsku polskiem conajmniej 10 lat rzeczywistej służby wojskowej, obliczonej według

czasu kalendarzowego, i zwolnieni zostali wskutek trwałej niezdolności do służby,

powstałej z przyczyn, związanych ze służbą w wojsku polskiem.

Trwała niezdolność do służby wojskowej, nabyta w wojsku polskiem, oraz związek przyczynowy

ze służbą wojskową muszą być stwierdzone przez komisje wojskowo lekarskie przy zwolnieniu

ze służby wojskowej.

Do osób, wymienionych w niniejszym artykule, nie mają zastosowania postanowienia art.

11 i 12, jakoteż punktów b) i c), oraz trzy ostatnie ustępy art. 50 niniejszej ustawy.

Postanowień a ust. 2 art. 82 mają do osób, wyżej wymienionych, analogiczne zastosowanie.

Zawodowym wojskowym b. państw zaborczych, którym przyznano w b. państwach zaborczych,

a mianowicie w Niemczech i Austro-Węgrach przed dniem 1 listopada 1918 r., a w Rosji

przed dniem 1 listopada 1917 r. dożywotni dar z łaski, a którzy przesłużyli conajmniej

12 miesięcy w wojsku polskiem, może Minister Spraw Wojskowych za zgodą Ministra Skarbu

przyznać zaopatrzenie emerytalne pod warunkami i do wysokości, przewidzianej w art.

82.

Zawodowym wojskowym b. państw zaborczych, którzy po przesłużeniu conajmniej 12 miesięcy

w wojsku polskiem z powodów, od nich niezawinionych, zostali z wojska polskiego. z

urzędu zwolnieni, nie uzyskawszy charakteru zawodowego w wojsku polskiem, a nie posiadają

łącznie ze służbą w wojsku polskiem 20 lat, lecz conajmniej 10 lat rzeczywistej służby

wojskowej, obliczonej według czasu kalendarzowego, przysługuje prawo do jednorazowej

odprawy, o ile nie pozostają na służbie państwowej, samorządowej lub w instytucjach

państwowych - według następujących zasad

za 10 lat jednorazowa odprawa, biorąc za podstawę wysokość jednorocznego uposażenia

emerytalnego samotnego, określonego w art. 17 niniejszej ustawy według posiadanego

rzeczywistego stopnia przy wartości mnożnej, obowiązującj w dniu wejścia w życie niniejszej

ustawy; za każdy następny ukończony rok rzeczywistej służby wojskowej, obliczonej

według czasu kalendarzowego, dolicza się 10% wymienionej odprawy.

Zgłoszenie o odprawę należy wnieść w przeciągu sześciu miesięcy od dnia wejścia w

życie niniejszej ustawy.

Jako służbę w wojsku polskiem uważa się również służbę wojskową, odbytą przed dniem

1 listopada 1918 r. w polskich formacjach wojskowych, uznanych przez Państwo.

Postanowienia art. 102, 103 i 104 mają zastosowanie do tych zawodowych wojskowych,

którzy przed wstąpieniem do wojska polskiego nie utracili charakteru zawodowego wojskowego

w b. państwie zaborczem i jeżeli są obywatelami polskimi w myśl art. 2 ustawy z dnia

20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. R. P. № 7, poz. 44),

jak również jeżeli uznani zostali w myśl art. 3 tejże ustawy za obywateli Państwa

Polskiego, natomiast nie mają zastosowania do tych zawodowych wojskowych b. państw

zaborczych, którzy w wojsku polskiem służyli wyłącznie jako kontraktowi.

Zawodowym wojskowym b. państw zaborczych, jeżeli są obywatelami polskimi w myśl art.

2 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. R. P.

№ 7, poz. 44), jak również jeżeli uznani zostali w myśl art. 3 tejże ustawy za obywateli

Państwa Polskiego, których próśb, wniesionych przed końcem 1919 r., o przyjęcie do

wojska polskiego nie uwzględniono i którym dotychczas nie przyznano zaopatrzenia emerytalnego

w b. państwie zaborczem, jak również i w Państwie Polskiem, a posiadającym conajmniej

25 lat rzeczywistej służby wojskowej, obliczonej według czasu kalendarzowego, przysługuje

zaopatrzenie emerytalne, w wysokości, ustalonej w art. 82 niniejszej ustawy.

Zawodowym wojskowym b. państw zaborczych, jeżeli są obywatelami polskimi w myśl art.

2 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. R. P.

№ 7, poz. 44), jak również jeżeli uznani zostali w myśl art. 3 tejże ustawy za obywateli

Państwa Polskiego, przysługuje w razie nieposiadania 25 lat, lecz conajmniej 10 lat

rzeczywistej służby wojskowej, obliczonej według czasu kalendarzowego, jeżeli prośby,

wniesionej przed końcem 1919 r., o przyjęcie do wojska polskiego nie uwzględniono,

a są niezdolni do zarobkowania i nie posiadają majątku - jednorazowa odprawa w wysokości

50% odprawy, ustalonej w art. 104 niniejszej ustawy.

Odnośnie wypłaty odprawy mają postanowienia ostatniego ustępu art. 104 analogiczne

zastosowania.

Wyplata uposażenia emerytalnego z art. 102, 103 i 104 następuje od 1 dnia miesiąca

po wniesieniu podania, nie wcześniej jednak, niż od dnia wejścia w życie niniejszej

ustawy.

Wykonanie niniejszej ustawy powierza się Prezesowi Rady Ministrów i Ministrowi Skarbu

oraz innym ministrom we właściwym ( każdemu z nich zakresie działania.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem 1 października 1923 r. i obowiązuje na całym

obszarze Rzeczypospolitej Polski

Z chwilą wejścia w życie niniejszej ustawy tracą moc obowiązującą dotychczas obowiązujące

ustawy i przepisy, wydane w przedmiotach, unormowanych tą ustawą.