Ustawa z dnia 11 kwietnia 1924 r. o ochronie lokatorów.

Do najmu budynków i części ich, oprócz wskazanych w art. 2, stosuje się w drodze wyjątku

od przepisów o najmie, zawartych w dzielnicowych ustawach cywilnych, przepisy niżej

wymienione.

1.

Przepisom niniejszej ustawy, z wyjątkiem przepisu art. 25, nie podlegają

a)

budynki, położone na obszarze stacji i linji kolejowych, będące własnością Państwa

lub prywatnego przedsiębiorstwa kolejowego i przeznaczone na kolejowe cele służbowe

lub na pomieszczenie pracowników przedsiębiorstwa kolejowego, z wyjątkiem domów mieszkalnych

dla pracowników kolejowych, wzniesionych w b. dzielnicy austrjackiej z funduszów emerytalnych

(pensyjnego i prowizyjnego), jak również z wyjątkiem tych budynków kolejowych, względnie

ich części, które zostały wynajęte przez zarząd kolejowy kooperatywom kolejowym;

b)

budynki, będące w dniu 1 kwietnia 1924 r. własnością Państwa lub związku samorządowego

i przeznaczone na cele wojskowe, w których zamieszkiwanie osób cywilnych jest niedopuszczalne

ze względu na interes obrony Państwa;

c)

wszelkie pomieszczenia, wynajęte przez osoby i nie mające celów naukowych instytucje

prywatne w nieruchomościach, które przed r. 1830 były własnością Królewsko - Warszawskiego

Towarzystwa przyjaciół Nauk, a obecnie są własnością Państwa i przez Rząd zostały

lub będą oddane w użytkowanie lub dzierżawę jednemu z towarzystw naukowych polskich;

d)

w Ziemi Wileńskiej domy i mieszkania, których budowę ukończono, lub które kapitalnie

odremontowano po wybuchu wojny w r. 1914; na pozostałych obszarach b. dzielnicy rosyjskiej

i b. dzielnicy pruskiej domy, których budowa była lub będzie ukończona po 1 lipca

1919 r.; na obszarze zaś b. dzielnicy austrjackiej domy, dla których po dniu 27 stycznia

1917 r. udzielono lub udzieli się zezwolenia na budowę, oraz domy, dla których tego

zezwolenia udzielono wprawdzie przed 27 stycznia 1917 r., które jednak będą oddane

do zamieszkania po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, powyższe postanowienia

dotyczą również mieszkań nadbudowanych, dobudowanych lub gruntownie przebudowanych

w dawniej wzniesionych domach oraz budynków lub ich części, które uległy gruntownej

przebudowie w celu przerobienia tychże budynków lub ich części, niezamieszkanych lub

na mieszkania nie wynajmowanych, na pomieszczenia mieszkalne;

e)

mieszkania, stanowiące uposażenie służbowe lub część jego, z wyjątkiem mieszkań, zajmowanych

przez rządców lub administratorów domów tytułem wynagrodzenia za pełnienie obowiązków

meldunkowych lub zarządu, oraz domów fabrycznych i kopalnianych (familijnych), o ile

wymówienie pracy nie nastąpiło z powodów uprawniających pracodawcę do zerwania umowy

najmu bez wypowiedzenia;

f)

pomieszczenia w hotelach, gospodach i pensjonatach (pokojach umeblowanych) dziennie

wynajmowane, z wyjątkiem jeżeli lokator zajmuje pomieszczenie przynajmniej od roku

przed wejściem w życie niniejszej ustawy; wyjątek ten dotyczy tylko eksmisji, nie

zaś ceny, jaką najmujący pomieszczenie na zasadzie urzędowego cennika płacić powinien;

g)

w letniskach i uzdrowiskach pomieszczenia, wynajmowane przez gości sezonowych,

h)

pomieszczenia, wynajęte na przedsiębiorstwa rozrywkowe, jak: kinoteatry, kabarety,

sale tańców, gry i podobne, chyba, że przedsiębiorstwo jest prowadzone wyłącznie dla

celów kulturalno - oświatowych;

i)

pomieszczenia, wynajęte na banki i kantory wymiany, jednakże z wyłączeniem wynajętych

instytucjom kredytowym państwowym i samorządowym, spółdzielniom kredytowym i ich związkom;

j)

od dnia 1 stycznia 1926 r. począwszy - budynki, będące z przeznaczenia fabrykami,

i pomieszczenia w takich budynkach, wynajęte wraz z urządzeniem pędni na wykonywanie

przemysłu przy użyciu siły mechanicznej; nie dotyczy to pracowni rzemieślniczych;

k) ogrody i place, wynajęte jako przynależność mieszkania, z wyjątkiem wynajętych

przez zakłady naukowe lub wychowawcze państwowe lub przez władze oświatowe zarejestrowane

takież zakłady prywatne, oraz wynajętych przez zakłady lecznicze, związki zawodowe

i stowarzyszenia pracowników umysłowych i fizycznych towarzystwa kulturalno - oświatowe

i sportowe.

2.

W wypadkach, przewidzianych pod literami a), b), c), e) oraz i) ustępu 1, wynajmujący

żądać może usunięcia lokatora jedynie z końcem kwartału kalendarzowego za poprzedniem

conajmniej trzymiesięcznem wypowiedzeniem.

1.

Wynajmującemu i lokatorowi wolno jest zawrzeć na zasadzie wzajemnego porozumienia

umowę co do wysokości i sposobu zapłaty komornego, nie inaczej jednak jak na piśmie

i na czas nie krótszy, niż na jeden rok. Nie dotyczy to atoli mieszkań do czterech

pokojów włącznie.

2.

Jeżeli jednak umowa nie dojdzie do skutku lub nie będzie odnowiona, albo też jeżeli

nie jest dopuszczalna, to wynajmującego i lokatora obowiązywać będą z mocy samego

prawa normy, ustalone na dany okres czasu, zgodnie z przepisami artykułów 5 - 8.

Pomieszczeń pobocznych, jak: przedpokoje, korytarze, werandy, łazienki, kuchnie, spiżarnie,

alkowy i pokoje dla służby nie zalicza się do liczby pokojów mieszkalnych.

1.

Za podstawę do oznaczenia wysokości komornego za wymienione w art. 1 pomieszczenia

służyć ma komorne, płacone w czerwcu 1914 r. (podstawowe komorne). Wynajmujący obowiązany

jest udowodnić wysokość powyższego komornego.

2.

Jeżeli przedmiot najmu w czerwcu 1914 r. nie był wynajęty, jeżeli nie można udowodnić

ówczesnego komornego, lub też jeżeli ówczesne komorne było ze względu na specjalne

warunki danego stosunku umownego widocznie wygórowane, to urząd rozjemczy do spraw

najmu lub sąd ustali podstawowe komorne według ówczesnych cen przeciętnych.

3.

W razie odjęcia ogrodu lub placu, wynajętego jako przynależność mieszkania - litera

k) ustępu 1 art. 2 - podstawowe komorne ulega odpowiedniemu zmniejszeniu.

1.

Wysokość komornego za wskazane w art. 1 pomieszczenia, z wyjątkiem wypadku, przewidzianego

w ustępie 1 art. 3, nie może przekraczać oznaczonych poniżej stawek procentowych,

które wynoszą na drugi kwartał 1924 r.

a)

dla mieszkań jednopokojowych, złożonych z pokoju i kuchni, lub samego tylko pokoju,

bądź samej kuchni - 5% przypadającego za ten czas podstawowego komornego;

b)

dla mieszkań, złożonych z dwóch lub trzech pokojów, dla lokali handlowych przedsiębiorstw,

wykupujących świadectwa przemysłowe IV kategorii i dla lokali, mieszczących pracownie

rzemieślnicze, wykupujące świadectwa przemysłowe VIII kategorji, oraz dla wszystkich

innych pomieszczeń oprócz wskazanych pod literami a), c) - f) - 10% przypadającego

na ten czas podstawowego komornego;

c)

dla mieszkań, złożonych z czterech do sześciu pokojów, dla pomieszczeń, najętych przez

zakłady naukowe i wychowawcze, zarejestrowane przez państwowe władze oświatowe, oraz

lokale spółdzielni robotniczych oraz robotniczych związków zawodowych, a nie podpadających

pod postanowienia litery a) lub b) i dla lokali, mieszczących pracownie rzemieślnicze,

wykupujące świadectwa przemysłowe VII kategorji - 15% przypadającego na ten czas podstawowego

komornego;

d)

dla sklepów i innych pomieszczeń handlowych i przemysłowych, za które podstawowe komorne

w stosunku rocznym nie przekraczało sześciuset rubli, względnie tysiąca dwustu marek

niemieckich, względnie tysiąca pięciuset koron austrjackowęgierskich, dla pensjonatów

(pokojów umeblowanych), pracowni, nie połączonych z mieszkaniem, z wyjątkiem pracowni

artystów malarzy i rzeźbiarzy, oraz dla mieszkań, złożonych conajmniej z siedmiu pokojów

- 20% przypadającego za ten czas podstawowego komornego;

e)

dla sklepów i innych pomieszczeń handlowych i przemysłowych, nie podpadających pod

przepisy liter b), c), d) i f), oraz dla hoteli - 25% przypadającego za ten czas podstawowego

komornego;

f)

dla budynków fabrycznych i pomieszczeń, wymienionych pod literą j) ustępu 1 art. 2,

aż do czasu wyjęcia tych budynków i pomieszczeń z pod działania niniejszej ustawy

- 50%, przypadającego za ten czas podstawowego komornego.

2.

Pomieszczenia, zajęte na redakcje i administracje czasopism i na wykonywanie wolnych

zawodów, oraz lokale pracowniczych związków zawodowych i instytucji społecznych i

kulturalno - oświatowych nie będą zaliczone do pomieszczeń handlowych i przemysłowych.

3.

Stawki procentowe, wymienione w ustępie 1, wzrastają od 1 lipca 1924 r. do 1 stycznia

1925 r. co kwartał o 4% podstawowego komornego, a od 1 stycznia 1925 r. co kwartał

o 6%, podstawowego komornego. Podwyżki ustają z chwilą, gdy komorne dosięgnie wysokości

100% podstawowego komornego.

4.

Suma komornego, obliczona w powyższy sposób w rublach, markach niemieckich lub koronach

austrjacko - węgierskich, będzie przeliczona na złote, równe złotemu frankowi, według

następującego klucza: 100 rubli = 266 złotym, 100 marek niemieckich = 123 złotym,

100 koron austrjacko - węgierskich = 105 złotym.

5.

Ażdo wprowadzenia złotego jako wyłącznego środka płatniczego komorne, oznaczone w

złotych, może być płacone w markach polskich według kursu franka złotego, ustalonego

i ogłaszanego w Monitorze Polskim przez Ministra Skarbu na zasadzie art. 3 ustawy

z dnia 6 grudnia 1923 r. o zastosowaniu stałej jednostki do obliczania danin, niektórych

innych dochodów publicznych oraz kredytów, udzielanych przez instytucje państwowe

i samorządowe (Dz. U. R. P. № 127 poz. 1044), a obowiązującego w dniu zapłaty komornego.

6.

Na żądanie lokatora komorne płatne będzie w ratach miesięcznych.

7.

Zapłata komornego może nastąpić za pośrednictwem poczty.

1.

Ponadto właściciele domów mogą pobierać tytułem komornego od lokatorów za przedłożeniem

im szczegółowych rachunków opłaty dodatkowe w wysokości rozłożonych w stosunku do

podstawowego komornego wydatków, a mianowicie

a)

za opłaty gminne od dostarczania wody i od kanałów, a w miejscowościach, nie posiadających

powszechnych urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, tudzież w domach, z takiemi

urządzeniami nie połączonych, za dostarczanie przez właściciela wody do urządzeń wodociągowych,

kanalizacyjnych, asenizacyjnych oraz za wywóz nieczystości kloacznych;

b)

za czyszczenie głównych przewodów kominowych, za dostarczanie światła do sieni, schodów,

korytarzy i podobnych pomieszczeń, wreszcie za wywóz śmieci;

c)

za wydatki na wynagrodzenie dozorcy domu, jednak bez wliczania w nie wartości dostarczonego

dozorcy domu mieszkania. Strony mogą się umówić o ryczałt dodatkowych opłat powyższych

w stosunku procentowym do opłacanego komornego.

2.

Opłaty dodatkowe, wyliczone pod literami b) i c) ustępu 1, ustają i obciążają właściciela,

skoro komorne od danego pomieszczenia przekroczy 50%komornego podstawowego, opłaty

zaś, wyliczone pod literą a), skoro komorne to osiągnie 75% podstawowego komornego.

Właściciele budynków fabrycznych i pomieszczeń, wymienionych w art. 2 lit. j), ust.

1, mają prawo do pobierania opłat dodatkowych, wyliczonych pod literami a), b), c),

oraz do opłat na ubezpieczenia od ognia do czasu, gdy komorne to osiągnie 75% podstawowego

komornego.

3.

Właściciele obowiązani są wywiesić i stale utrzymywać w bramie domu na widocznem miejscu

wykazy z oznaczeniem wysokości wymienionych w ustępie 1 ciężarów i kosztów, tak wedle

stawek z czerwca 1914 r., jak i obecnych, wysokości podstawowego komornego od poszczególnych

pomieszczeń, sumy, przypadającej do rozłożenia na lokatorów, oraz kwot, wypadających

z podziału na poszczególnych lokatorów.

4.

Każda ze stron może zażądać za miesięcznem wypowiedzeniem uchylenia umowy o ryczałt

na rzecz ustawowego obliczenia wedle przedłożonych rachunków szczegółowych.

1.

Wynagrodzenie za oświetlenie, ogrzewanie i ciepłą wodę z własnych urządzeń centralnych

oznacza się osobno według rzeczywistych kosztów, przypadających na dane pomieszczenia

w stosunku do ich pojemności.

2.

Na 1 października wynajmujący może żądać zaliczki, nieprzekraczającej 50% domniemanych

kosztów opalania pieców centralnych, a 1 stycznia dalszej zaliczki w wysokości 25%.

Ostateczne obliczenie kosztów następuje najpóźniej 1 maja według książek i dowodów,

które wynajmujący na żądanie lokatora niezwłocznie winien przedłożyć.

3.

Przy obliczeniu dopuszczalnej według artykułów 5 i 6 normy komornego potrącić należy

z podstawowego komornego 8%, jeśli ono obejmowało także wynagrodzenie za powyższe

świadczenia.

4.

Wynagrodzenie za używanie dźwigów (wind) osobowych oznacza się również osobno według

rzeczywistych kosztów i pobiera się co kwartał zdolu od lokatorów, zajmujących mieszkania

na 1 piętrze i wyższych piętrach z wejściem do mieszkania przy klatce windowej.

1.

Za przedmiot najmu, który lokator w całości lub części odnajmuje dalej bez dostarczenia

urządzenia domowego, wolno umówić tylko takie komorne, które przekracza komorne, płacone

przez lokatora, obliczone za całość lub odpowiednią część, jednak bez opłat dodatkowych

(artykuły 7 i 8), najwyżej o 30%.

2.

Za dostarczenie sublokatorowi urządzenia domowego wolno oprócz komornego umówić tylko

odpowiednie słuszne wynagrodzenie, które jednak w żadnym razie nie może przekroczyć

75% komornego, jakie płaci lokator za pomieszczenie odnajęte. Oprócz tego wolno pobierać

słuszne wynagrodzenie za dalsze świadczenia, dostarczane sublokatorowi przez lokatora.

3.

Udział sublokatora w opłatach dodatkowych (artykuły 7 i 8) nie może przekraczać kwoty,

jaka przypada na odnajmowane pomieszczenia.

1.

Zabronione i nieważne są umowy, w których najmujący za to, iż jego poprzednik opuści

przedmiot najmu, lub wogóle bez równowartościowego świadczenia wzajemnego poprzednikowi

lub innej osobie coś przyrzeka lub uiszcza, dalej umowy, że za pośrednictwo przy najmie

ma się uiścić wynagrodzenie, przekraczające miarę w takim obrocie przyjętą. To samo

stosuje się do umów, w których wynajmujący lub poprzedni lokator wynajem albo ustąpienie

praw z wynajmu czynią zawisłemi od zakupienia przez nowego lokatora urządzenia domowego

lub wogóle wymawiają dla siebie albo dla kogoś innego świadczenia, nie pozostające

z umową najmu w bezpośrednim związku.

2.

Co wbrew powyższym postanowieniom uiszczono, tego można żądać napowrót z ustawowymi

odsetkami. Tego prawa nie można się zgóry zrzekać.

3.

Powództwo przedawnia się w ciągu 6 miesięcy.

1.

Oprócz wypadków rozwiązania najmu z winy lokatora, przewidzianych w dzielnicowych

ustawach cywilnych, wynajmujący może najem wypowiedzieć, jak również korzystać z postanowień

kodeksu cywilnego o ustaniu najmu bez wypowiedzenia wtedy tylko, gdy istnieją ku temu

ważne przyczyny.

2.

Za ważną przyczynę należy między innemi uważać

a)

jeżeli lokator mimo upomnienia zalega z zapłata conajmniej dwóch następujących po

sobie rat komornego (artykuły 3, 6 - 9), chyba że zaległość powstała z powodu braku

pracy lub wogóle nędzy wyjątkowej;

b)

jeżeli rządca lub administrator domu (litera e ustępu 1 art. 2) sam zrzekł się posady

lub został z niej usunięty z własnej winy, chyba że przed objęciem tego stanowiska

zajmował już to mieszkanie z tytułu najmu;

c)

jeżeli lokator przez swe uporczywe lub rażące przekroczenia obowiązującego porządku

domowego, albo przez swe bezwzględnie nieprzyzwoite zachowanie się obrzydza współmieszkańcom

pobyt w domu lub porządek w domu poważnie zakłóca; z zachowaniem się lokatora stoi

narówni zachowanie się osób, przez niego do mieszkania przyjętych, jeżeli on temu

postępowaniu, choć to było mu możliwe, zaradzić zaniedbał;

d)

jeżeli lokator przedmiot najmu w całości lub w części z urządzeniem lub bez niego

oddał w podnajem lub ustąpił za wynagrodzenie nadmiernie wysokie w porównaniu z komornem,

jakie sam płaci;

e)

jeżeli lokator prawa z umowy najmu w całości bez zgody wynajmującego innemu odstąpił;

w braku zgody wynajmującego urząd rozjemczy lub sąd może, uwzględniając przytoczone

przez obie strony okoliczności, zezwolić lokatorowi na bezpłatne odstąpienie praw

najmu w całości lub w części; zgoda wynajmującego nie jest potrzebna, jeżeli w wypadku

łączenia się spółdzielni na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1922 r. o łączeniu

się spółdzielni (Dz. U. R. P. № 33 poz. 265) spółdzielnia przejęta odstąpi prawa najmu

spółdzielni przejmującej;

f)

jeżeli lokator posiada inne mieszkanie w tej samej miejscowości; wynajmujący nie może

jednak z tego prawa korzystać, skoro lokator drugie swe mieszkanie opuścił lub gdy

został, chociażby nieprawomocnie, zasądzony na opuszczenie tegoż;

g)

jeżeli w celu przystąpienia do budowy pomieszczeń mieszkalnych konieczne jest zniesienie

lub przerobienie budowli; wynajmujący winien udowodnić konieczność usunięcia lokatora

i może wypowiedzieć najem rzeczy najętej lub jej części (przynależności) w terminie

ustawowym, a conajmniej trzymiesięcznym, przyczem następuje odpowiednie zmniejszenie

komornego, jeżeli wypowiedziano tylko część przedmiotu najmu, wynajmujący zwróci koszty

przesiedlenia i zapłaci tytułem odszkodowania sumę trzyletniego komornego, obliczoną

według komornego, płaconego za wymówiony lokal w ostatnim miesiącu przed upływem terminu

wypowiedzenia; w wypadku, gdy znieść lub przerobić się mająca budowla stanowiła dla

usuniętego lokatora mieszkanie, lub jedyny jego lokal zarobkowy, wypowiedzenie może

nastąpić jedynie za dostarczeniem mu przez wynajmującego odpowiadającego potrzebom

lokatora i podlegającego przepisom niniejszej ustawy pomieszczenia; gdyby wynajmujący

bez słusznego powodu nie rozpoczął budowy w przeciągu sześciu miesięcy po ustąpieniu

lokatora, rozpoczęte roboty budowlane przerwał, albo wybudowane lokale w ciągu dwóch

lat po ukończeniu budowli oddał na cele zarobkowe, obowiązany będzie oddać lokatorowi

napowrót odjęte mu pomieszczenie lub dać inne, odpowiadające potrzebom lokatora i

podlegające przepisom niniejszej ustawy pomieszczenie, a w razie niedopełnienia tego

zobowiązania zapłacić mu pełne odszkodowanie, a conajmniej sześcioletnie komorne,

obliczone w sposób wyżej wskazany; od wszystkich tych zobowiązań będzie wolny wynajmujący,

który odrazu dostarczył usuwanemu lokatorowi inne odpowiadające potrzebom lokatora

i podlegające przepisom niniejszej ustawy pomieszczenie i zwrócił mu koszty przesiedlenia;

h)

jeżeli budynek przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stał się własnością Państwa)

lub związku samorządowego; umowy najmu, dotyczące takich budynków i ich przynależności,

rozwiązują się po poprzedniem ustawowem, a conajmniej trzymiesięcznem wypowiedzeniu,

a lokatorzy winni przedmiot najmu opuścić po dostarczeniu im odpowiadających ich potrzebom

pomieszczeń i to na zasadach, odpowiadających przepisom niniejszej ustawy, i za zwrotem

kosztów przesiedlenia oraz kosztów ulepszeń, zaprowadzonych przez lokatora w pomieszczeniu

wymówionem; obowiązek dostarczenia innego pomieszczenia, oraz zwrotu pomienionych

kosztów nie istnieje jednak wobec osób, ani rodzin osób, które uzyskały najem mieszkania

w związku lub na podstawie stosunku służbowego wobec Państwa, względnie związku samorządowego,

a których stosunek służbowy się skończył wskutek wydalenia ze służby i z powodu wykroczeń

służbowych, względnie wskutek dobrowolnego zrzeczenia się posady;

i)

jeżeli wynajmujący pomieszczeń, które przed dniem 12 stycznia 1921 r. bądź służyły

wynajmującemu jako sklepy, pracownie, lub mieszkania dla pracowników jego przedsiębiorstwa,

bądź też były przez niego dla takiego użytku przygotowane, a także pomieszczeń, które

przed tymże terminem zajmowane były przez zakłady naukowe na ten sam cel, lub dla

rozszerzenia swego przedsiębiorstwa, czy też zakładu naukowego zaraz i niezwłocznie

potrzebuje; wynajmujący winien w tym razie wypowiedzieć umowę najmu z terminem conajmniej

trzymiesięcznym; przepisy, zawarte w punkcie niniejszym, nie dotyczą pomieszczeń,

których obecny lokator używa jako mieszkania;

j)

w wypadkach podnajmu ponadto, gdy lokator dostarczy sublokatorowi innego, odpowiadającego

potrzebom sublokatora, i podlegającego przepisom niniejszej ustawy pomieszczenia.

3.

W razie sporu wynajmujący winien udowodnić, że istnieje ważna przyczyna wypowiedzenia.

Jeżeli rozwiązania najmu żądano na zasadzie litery a) ustępu 2 artykułu niniejszego,

a zaległość powstała z powodu sporu o wysokość komornego lub opłat dodatkowych, należy

rozwiązania odmówić, gdy lokator, skoro sąd lub urząd rozjemczy uzna wyższą kwotę

za uzasadnioną, bezzwłocznie oświadczy, iż na podwyższenie się godzi i w ciągu 7 dni

zaległość uiści; przepis ten nie ma zastosowania, jeżeli lokator nie uiścił w czasie

właściwym niespornej części komornego i opłat dodatkowych.

4.

Nieważne jest wszelkie całkowite lub częściowe zrzeczenie się przez lokatora, względnie

sublokatora, praw z tego artykułu mu służących. W pisemnych umowach podnajmu wolno

jednak zastrzec, iż zgóry określone okoliczności, mające doniosłe dla stron znaczenie,

będą stanowiły ważną przyczyną wypowiedzenia lub rozwiązania podnajmu.

5.

W b. dzielnicy austrjackiej wypowiedzenie pozasądowe nie stanowi tytułu egzekucyjnego.

1.

W razie śmierci lokatora jego wstępni, zstępni, współmałżonek i rodzeństwo, którzy

do chwili jego śmierci stale z nim mieszkali, wstępują w umowę najmu i odpowiadają

niepodzielnie za wynikające stąd zobowiązania, o ile nie zrzekną się tego prawa wobec

wynajmującego. Przepis ten nie ma zastosowania do osób, które w chwili śmierci lokatora

posiadają inne mieszkanie.

2.

Prawa najmu pomieszczeń handlowych, przemysłowych i innych pomieszczeń zarobkowych,

wynikające z niniejszej ustawy, przechodzą na spadkobierców lokatora, o ile spadkobiercy

przedsiębiorstwo spadkodawcy w tym samym lokalu nadal prowadzą.

Obowiązki i prawa lokatora i wynajmującego, wypływające z niniejszej ustawy, stosują

się odpowiednio do sublokatora i lokatora, o ile w ustawie tej wyraźnie inaczej nie

postanowiono. Ponadto w razie udowodnionej zmowy właściciela z lokatorem na szkodę

praw sublokatora, ten ostatni wstępuje z mocy samego prawa w stosunku do przedmiotu

najmu w prawa lokatora. Do spraw, wytoczonych przeciwko lokatorowi o eksmisję, winni

być przypozwani sublokatorzy, pod rygorem bezskuteczności wyroku sądowego przeciwko

tym ostatnim. W razie wygaśnięcia praw lokatora sąd lub urząd rozjemczy może orzec,

że sublokator, który zajmuje część lokalu przynajmniej od trzech miesięcy, pozostawiony

będzie nadal w używaniu zajętej przezeń części pomieszczenia na okres do sześciu miesięcy.

1.

Urzędy rozjemcze do spraw najmu będą utworzone w tych miastach i miejscowościach fabrycznych,

które przy ostatnim spisie ludności miały ponad 20,000 mieszkańców. W innych gminach

można je utworzyć na żądanie, wyrażone uchwałą rady gminnej. W miarę potrzeby można

w jednej miejscowości utworzyć kilka urzędów.

2.

Koszty, połączone z utworzeniem i działalnością tych urzędów, ponosi gmina.

1.

Przewodniczącego urzędu i jego zastępcę mianuje, ile możność, z pośród osób, mających

wykształcenie prawnicze - prezes sądu okręgowego. Resztę członków mianuje tenże prezes

na przedstawienie naczelnika (burmistrza) gminy, w której urząd ma siedzibę. Polowa

tych członków musi być powołana z pośród mieszkających w gminie właścicieli domów,

druga z pośród lokatorów, względ nie sublokatorów, o ile ani oni sami, ani też ich

małżonkowie nie posiadają własnej nieruchomości miejskiej. Lista członków powinna

zawierać zawsze wystarczającą liczbę ławników z kół handlowo - przemysłowych oraz

rzemieślniczych.

2.

Godności przewodniczącego, zastępcy i członków są honorowe; mają oni jednak prawo

do zwrotu wydatków, wyłożonych gotówką. Oprócz tego tym, którzy żyją z zarobku, można

przyznać wynagrodzenie z funduszów gminnych.

3.

Członkowie urzędu składają na ręce prezesa sądu lub sędziego, przez niego wyznaczonego,

przyrzeczenie, że będą gorliwie i bezstronnie pełnili swój urząd i dochowają tajemnicy

urzędowej.

Od powołania na członka urzędu wymówić się mogą jedynie kobiety, duchowni, wojskowi,

urzędnicy publiczni, osoby starsze ponad 60 lat, drobni przemysłowcy i osoby, żyjące

z płacy dziennej lub tygodniowej. O zasadności wymówienia się rozstrzyga ostatecznie

prezes sądu okręgowego.

1.

Uchylający się od przyjęcia godności członka urzędu, mimo, że ich wymówienie się uznano

za nieuzasadnione, podlegają karze grzywny do wysokości stu złotych.

2.

Członkowie urzędu, którzy bez należytego usprawiedliwienia się na posiedzenia nie

przybywają, opóźniają się, lub w inny sposób od spełnienia swoich urzędowych obowiązków

się uchylają, podlegają za każdym razem karze grzywny do trzydziestu złotych. W razie

uwzględnienia późniejszego usprawiedliwienia nałożona grzywna może być uchylona lub

zmniejszona. Członków urządu, którzy stali się winnymi rażącego naruszenia obowiązków

urzędowych, należy nadto usunąć z urzędu.

3.

Orzeczenia powyższe należą do prezesa sądu okręgowego.

1.

Urząd rozstrzyga po rozprawie ustnej większością głosów w zespołach trzech członków,

w których skład wchodzą: przewodniczący lub jego zastępca i po jednym ławniku z koła

właścicieli domów i lokatorów. Jeśli przedmiotem sporu jest pomieszczenie handlowe,

przemysłowe, pracownia lub sklep, ławnikiem z koła lokatorów winna być, ile możność,

osoba, należąca do kupców, przemysłowców albo rękodzielników lub przynajmniej ze stosunkami

odpowiedniemi dobrze obeznana. W razie sporu między lokatorem a sublokatorem wchodzi

w skład zespołu prócz przewodniczącego, względnie jego zastępcy, jeden ławnik lokator,

a drugi sublokator.

2.

Orzeczenie należy wygotować najdalej w ciągu trzech dni na piśmie z krótkiem uzasadnieniem

i na żądanie doręczyć stronom.

3.

Rozprawy urzędu są jawne. Jawność należy wykluczyć na zgodny wniosek stron, a na wniosek

choćby jednej strony wówczas, gdy mają być rozpatrywane zdarzenia z życia rodzinnego.

4.

Publiczna ogłaszanie treści rozprawy nic jawnej jest wzbronione.

1.

Jeśli strona zwróciła się do urzędu, wezwie on strony z zagrożeniem, że niestawienie

się nie wstrzyma rozprawy. Rozprawę należy przeprowadzić, ile możność, w ciągu dni

8 od podania wniosku.

2.

Wezwani obowiązani są stawić się osobiście albo wysłać do rozprawy pełnomocnika. Strony

i ich pełnomocnicy winni są zgodnie z prawdą udzielić wyjaśnień, przez urząd żądanych.

3.

Urząd może przedsiębrać wszelkie dochodzenia do orzeczenia potrzebne, w szczególności

wzywać i przesłuchiwać osoby, które wyjaśnień udzielić mogą.

4.

Urząd nakłada grzywny do wysokości trzydziestu złotych za niestawiennictwo bez usprawiedliwionej

przyczyny stron i osób, wezwanych do udzielenia wyjaśnień, jak również za odmówienie

złożenia wyjaśnień i dowodów. Od orzeczenia urzędu rozjemczego, nakładającego grzywny,

służy w terminie 14-dniowym od dnia zawiadomienia odwołanie się do prezesa sądu okręgowego,

którego decyzje są ostateczne. Ściąganie nałożonych grzywien należy do władz administracyjnych.

Grzywny wpływają do kasy komunalnej.

5.

Wszystkie władze i urzędy winny udzielać urzędowi rozjemczemu do spraw najmu pomocy

prawnej.

1.

Właściwy urząd rozjemczy do spraw najmu rozstrzyga na wniosek wynajmującego, lokatora

lub sublokatora o tern, czy komorne i inne wynagrodzenia odpowiadają zasadom i granicom,

w tej ustawie ustalonym.

2.

Jeżeli strony oświadczyły, iż poddają się orzeczeniu urzędu, orzeczenia te są ostateczne

i nie ulegają zaskarżeniu, mogą być jednak na wniosek jednej ze stron w każdej chwili

zmienione ze skutecznością dla nowego terminu płatności komornego. Wnioski o zmianę

orzeczenia, nie oparte na nowych okolicznościach faktycznych, może urząd odrzucić

bez rozprawy.

3.

Wynajmującemu, lokatorowi i sublokatorowi wolno także inne ze stosunku najmu wyłaniające

się spory, o ile nie zostały już wniesione do sądu, poddać orzecznictwu urzędu rozjemczego,

który ma postąpić według powyższych zasad. Spór o eksmisję może być poddany orzecznictwu

urzędu rozjemczego jedynie wtedy, gdy obie strony oświadczą, że się na to zgadzają.

4.

Jeżeli sprawa nie była poddana orzecznictwu urzędu rozjemczego za wzajamną zgodą stron,

mogą one w przeciągu 14 dni od dnia ogłoszenia orzeczenia odwołać się do sądu okręgowego,

którego wyrok nie ulega zaskarżeniu. Odwołanie należy wnieść w urzędzie rozjemczym.

Winno ono zawierać uzasadnienie odwołania oraz oświadczenie, jakiej zmiany odwołujący

się domaga. Przepisy ustaw procesowych o pisemnej odpowiedzi na odwołanie, o ograniczeniu

przyczyn odwołania, o konieczności zastępstwa stron przez adwokatów, wreszcie przepisy

§§ 518 - 519 c. niemieckiej ustawy o procedurze cywilnej w sprawach spornych nie mają

zastosowania. Sąd nie może przekazać sprawy urzędowi rozjemczemu do ponownego rozpatrzenia.

5.

Orzeczenia urzędu rozjemczego w sprawach - poddanych orzecznictwu jego za zgodą stron,

są natychmiast wykonalne, w innych sprawach po upływie terminu, wskazanego w ustępie

4. W razie potrzeby przymusowego wykonania orzeczenia strona zainteresowana przedstawi

poświadczony wypis orzeczenia urzędu sądowi, który byłby właściwym do rozważenia danego

sporu, celem uzyskania nakazu wykonawczego (dozwolenia egzekucji).

Jeżeli rozstrzygnięcie sporu w całości lub w części zawisło od ustalenia, czy w myśl

artykułów 5 - 9 podwyższenie komornego jest dopuszczalne, albo czy komorne lub wynagrodzenie

innego rodzaju są odpowiednie lub nie, - natenczas sąd jeżeli niema jeszcze w tym

przedmiocie orzeczenia urzędu rozjemczego do spraw najmu, sam przeprowadzą stosowne

ustalenia w toku sporu.

Postępowanie przed urzędami rozjemczemi do spraw najmu wolne jest od opłat stempli.

Strona interesowana ponosi jednak koszty postępowania, tudzież specjalne opłaty na

rzecz gminy od każdego zwrócenia się do urzędu, oraz od wydawanych dokumentów. Wysokość

powyższych opłat określa gmina z tern zastrzeżeniem, że nie mogą one być wyższe od

właściwych opłat sądowych. Urząd rozjemczy może osoby niezamożne zwalniać od ponoszenia

tych opłat, może również zarządzić zwrot powyższych kosztów i opłat od strony prze*

grywającej na rzecz strony wygrywającej.

1.

W sprawach o eksmisję może sąd, względnie urząd rozjemczy, z urzędu lub na wniosek

pozwanego, w uwzględnieniu stosunków gospodarczych pozwanego odroczyć termin opróżnienia

przedmiotu najmu do 6 miesięcy. W sprawach o eksmisję z mieszkań jedno lub dwupokojowych

może sąd z urzędu lub na wniosek pozwanego zawiesić wykonanie orzeczonej eksmisji

na czas do sześciu miesięcy, o ile takie zawieszenie jest usprawiedliwione położeniem

pozwanego, a w szczególności tern, że on z powodu okoliczności od niego niezawisłych

pozostaje bez pracy.

2.

W tym celu sąd ma prawo zbierać dowody z urzędu. Brak pracy dla pozwanego można stwierdzić

przez odpowiednie zaświadczenie właściwego państwowego urzędu pośrednictwa pracy.

3.

Udzielając zwłoki, sąd jednocześnie zawiadomi o tern właściwy państwowy urząd pośrednictwa

pracy tudzież zarząd gminy, w której pozwany ma miejsce zamieszkania.

Pozwany traci prawo do korzystania z moratorjum mieszkaniowego, jeśli nie przyjmie

odpowiedniej pracy, wskazanej mu przez państwowy urząd pośrednictwa pracy na warunkach,

w danej miejscowości ogólnie przyjętych, z wyjątkiem, jeśli odmówi przyjęcia pracy

w zakładach, objętych strajkiem lub lokautem. Praca winna być uważana za odpowiednią,

o ile odpowiada kwalifikacjom pozwanego, nie jest niebezpieczna ani dla jego zdrowia,

ani moralności, jeśli jest opłacana wystarczająco wedle przyjętych w danej miejscowości,

okręgu lub zawodzie norm i nie spowoduje dla pozwanego poważnych przeszkód przy powrocie

do jego pracy zawodowej.

1.

W roku 1924 od właścicieli nieruchomości miejskich, jakoteż od właścicieli położonych

w gminach wiejskich budynków o charakterze dochodowym lub zarobkowym, a nie związanych

z produkcją rolną, będzie pobrany na rzecz Skarbu Państwa podatek w wysokości, nieprzekreczającej

20% płaconego przez lokatorów komornego z wyłączeniem opłat dodatkowych (art. 7 i

8), względnie od wartości czynszowej pomieszczenia, nie oddanego w najem.

Podatek ten nie będzie pobrany

a)

od nieruchomości, z których roczny dochód nie przekracza 25 złotych; dochód ten dla

nieruchomości, podpadających pod przepisy o ochronie lokatorów, będzie obliczony według

norm art. 6 zgodnie ze stawkami, obo* wiązującemi w dniu wejścia w życie niniejszej

ustawy;

b)

od nowowznoszonych budowli, podlegających przepisom ustawy z dnia 22 września 1922 r.

o ulgach dla nowowznoszonych budowli (Dz. U. R. P. № 88, poz. 786);

c)

od nieruchomości lub ich części, podlegających podatkowi domowo - klasowemu.

2.

Bliższe postanowienia w przedmiocie wymiaru poboru powyższego podatku określone zostaną

w drodze rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej, wydanego na podstawie uchwały

Rady Ministrów.

1.

Kto celem obejścia lub udaremnienia postanowień tej ustawy przed urządem rozjemczym

do spraw najmu przytacza nieprawdę lub prawdą zataja, w inny sposób postanowienia

te obchodzi lub obejść usiłuje, do takiego postępowania nakłania lub jest przy tem

pomocny - karany będzie grzywną w wysokości od trzech złotych do sześciuset złotych

albo aresztem do 6 tygodni. Obie te kary można nałożyć równocześnie. Właściwe są sądy

powiatowe (pokoju).

2.

Żądanie i pobieranie komornego lub innych wynagrodzeń albo świadczeń oczywiście nadmiernych

podlega ukaraniu według przepisów o zwalczaniu lichwy wojennej.

1.

Od dnia ogłoszenia niniejszej ustawy aż do 1 lipca 1928 r. żadne pomieszczenie mieszkalne

nie może być przerabiane na biura, kantory, składy, teatry, kinematografy, pomieszczenia

służące de gry, zabawy, lub pomieszczenia handlowo - przemysłowe, ani też na jeden

z tych celów oddane w używanie.

2.

Przepis ten nie dotyczy jednak pomieszczeń, wzamian za które właściciel domu dostarczy

lokatorom równowartościowe co do obszaru i jakości, a odpowiadające ich potrzebom

mieszkanie w nadbudowanej części tego samego domu. W tym wypadku lokator obowiązany

jest opuścić zajmowane dotychczas mieszkanie i przenieść się na koszt właściciela

domu do mieszkania w nadbudowanej części tegoż domu. Mieszkanie to podlega, póki go

ten lokator nie opuści, postanowieniom niniejszej ustawy. 3. Osoby, przekraczające

zawarty w ustępie 1 zakaz, ulegną karze w myśl art. 26, a nadto będą zmuszone drogą

nakazu administracyjnego do przywrócenia przerobionemu lokalowi pierwotnego cha* rakteru

mieszkalnego. W razie niewykonania tego nakazu konieczne przeróbki dokonane będą przez

władzą gminną na koszt winnego.

1.

Właściciel jest obowiązany utrzymywać przedmiot najmu w stanie zdatnym do użytku i

wykonywać właściwe zarządzenia władzy policyjno - budowlanej.

2.

W razie jakiejkolwiek przebudowy właściciel domu winien zabezpieczyć lokatorom możność

używania wynajętych pomieszczeń i zastosować się do właściwych zarządzeń władzy policyjno

- budowlanej,

3.

Celem wykonania swych zarządzeń władza może używać środków przymusowych, przewidzianych

w przepisach o policji budowlanej.

1.

Celem dostarczania pomieszczeń lokatorom, usuwanym z budynków państwowych (litera

h) ustępu 2 art. 11), oraz urzędnikom i funkcjonarjuszom państwowym, Państwo jest

uprawnione do rozporządzenia pomieszczeniami, zajątemi przezeń w cudzych budynkach

bądź z tytułu umowy najmu, bądź też na podstawie ustawy z 27 listopada 1919 r. o obowiązku

gmin miejskich dostarczania pomieszczeń. W szczególności zarząd państwowy ma prawo

bez zgody właściciela nieruchomości odstępować te pomieszczenia w całości lub częściami

wyżej wymienionym osobom.

2.

Właściciel nieruchomości może w przeciągu 14 dni po otrzymaniu zawiadomienia sprzeciwić

się zmianie przeznaczenia poszczególnych pomieszczeń, jeżeli to poważnie szkodzi jego

interesowi. O zasadności sprzeciwu rozstrzyga urząd rozjemczy do spraw najmu lub sąd.

Sprzeciw nie wstrzymuje wykonania zarządzenia.

3.

Między właścicielem nieruchomości a następcami prawnymi Skarbu Państwa powstaje bezpośredni

stosunek najmu. Suma komornego, którą płacił Skarb Państwa, nie ulega wskutek podziału

pomieszczeń zmniejszeniu.

Cudzoziemcy korzystają z dobrodziejstwa niniejszej ustawy, jeżeli w danem Państwie

obcem obywatele polscy są pod tym względem postawieni narówni z obywatelami własnymi.

Ustawa niniejsza nie obowiązuje w województwie śląskiem.

Wykonanie ustawy niniejszej powierza się Ministrom: Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych.

Upoważnia się Ministra Sprawiedliwości do wydawania i ogłaszania rozporządzeń, normujących

uprawnienia przewodniczącego urzędu rozjemczego do spraw najmu, konieczne do utrzymania

należytego toku działalności tego urzędu, spokoju i powagi rozpraw.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem pierwszym miesiąca, następującego po dniu

jej ogłoszenia.

Od tego terminu będzie również dopuszczalne zastosowanie norm, określonych w artykułach

5 - 9, de wszelkich nawet hipotecznie zabezpieczonych umów, zawartych przed wejściem

w życie niniejszej ustawy, oile strony nie zawrą innej umowy.

Równocześnie tracą moc: ustawa o ochronie lokatorów z dnia 18 grudnia 1920 r. (Dz.

U. R. P. № 4, poz. 19) oraz dekret Na 407 Naczelnego Dowództwa Wojsk Litwy Środkowej

z dnia 15 listopada 1921 r. w przedmiocie ustalenia norm płacy za wynajmowane lokale

(Dz. U. T. K. R. № 3545).