Ustawa z dnia 6 lipca 1923 r. w przedmiocie amnestji z powodu uznania granic Rzeczypospolitej.

Dla upamiętnienia uznania granic wschodnich Rzeczypospolitej udziela się sprawcom,

współwinnym i uczestnikom przestępstw, popełnionych do dnia 30 marca 1923 r. włącznie,

amnestji na zasadach, określonych w niniejszej ustawie, choćby karę orzeczono dopiero

po tym dniu.

Amnestja dotyczy przestępstw, należących do właściwości sądów karnych zarówno powszechnych,

jak wojskowych, oraz do właściwości władz administracyjnych.

Amnestja nie stosuje się do następujących przestępstw, należących do właściwości sądów

karnych powszechnych lub wojskowych

a)

szpiegostwa lub innego karygodnego działania na szkodę Państwa Polskiego, a na rzecz

obcego państwa, lub w porozumieniu z osoba., w interesie obcego państwa działającą;

b)

przestępstw, ujawniających dążenie do rozpowszechniania zasad ustroju komunistycznego,

lub do ułatwienia wprowadzania w Rzeczypospolitej Polskiej takiego ustroju, jeśli

sprawca w chwili popełnienia czynu ukończył lat 17;

c)

świadomie fałszywego obwiniania przed władzami b. państw zaborczych, lub innych obcych

państw, a także przed jakimikolwiek siłami uzbrojonemi, znajdującemi się w walce z

wojskiem polskiem, o przestępstwa popełnione na szkodę tych państw lub sił zbrojnych,

albo o nieprzychylne zachowanie się względem nich;

d)

umyślnego pozbawienia życia człowieka niezależnie od pobudek lub umyślnego ciężkiego

uszkodzenia ciała, lub takiegoż upośledzenia zdrowia ludzkiego, jeśli przestępstwa

tę popełniono z pobudek osobistego zysku, jednakże wyłączeniem tem nie będą objęte

przestępstwa pozbawienia życia, popełnione w stanie afektu;

e)

rozboju, względnie rabunku;

f)

fałszowania pieniędzy i papierów kredytowych;

g)

stręczenia do nierządu innych wypadków ciągnienia zysku z nierządu drugiej osoby;

h)

przekroczeń przepisów, dotyczących regulowania obrotu pieniężnego z krajami zagranicznymi

oraz obrotu obcemi walutami, a także przemycania zagranicę przedmiotów, których wywóz

jest zakazany;

i)

lichwiarskiego wyzysku;

j)

tajnego gorzelnictwa, jeśli czyn jest zbrodnią;

k)

przestępstw natury karno-skarbowej;

l)

dezercji i innego uchylenia się od służby wojskowej, jeśli sprawca w tym celu opuścił

granice Państwa, lub w tym celu przebywał zagranicą; postanowienie to jednak nie odnosi

się do przestępstw, popełnionych przed dniem 30 marca 1923 roku przez osoby narodowości

niepolskiej, pochodzące z okręgu sądu apelacyjnego we Lwowie, o ile przed upływem

jednego miesiąca od dnia ogłoszenia tej ustawy zostały ujęte, lub stawiły się do dyspozycji

właściwej władzy celem wykonania obowiązku służby wojskowej;

m)

przestępstw, popełnionych z pobudek zysku: 1) przed upływem lat 5 od skazania za inne

przestępstwo, popełnione z tych samych pobudek, lub 2) przez osoby, trudniące się

nałogowo działalnością występną, postanowienia te nie dotyczą przestępstw popełnionych

z nędzy;

n)

przestępstw, popełnionych przez osoby, które wydano państwu obcemu na zasadzie układu

w przedmiocie wydania, lub wzajemnej wymiany, oraz przez osoby, które przed ogłoszeniem

niniejszej ustawy oświadczyły swą zgodę na takie wydanie.

Amnestja nie dotyczy również przestępstw, ulegających karze administracyjnej w myśl

ustawy z dnia 2 lipca 1920 r. (Dz. U. R. P. №67 poz. 449) oraz spraw, należących do

właściwości skarbowych władz administracyjnych i sądów karno-skarbowych, tudzież kar

dyscyplinarnych za przewinienia służbowe z wyjątkiem nagany; wyłączone są również

z pod amnestji przewinienia porządkowe i dyscyplinarne osób wojskowych, przewidziane

w przepisach wojskowych.

W granicach, określonych w niniejszej ustawie, puszcza się w niepamięć i przebacza

a)

wykroczenia administracyjne i porządkowe bez względu na rodzaj i wymiar kary, tudzież

przestępstwa, skierowane do dyscyplinarnego ukarania w myśl art. 128 Rozp. Rady Ministrów

z 10 maja 1920 r. (Dz. U. R. P. № 59 poz. 368);

b)

przestępstwa, za które ustawa przewiduje, niezależnie od kar dodatkowych, jako karę

najsurowszą grzywnę lub karę pozbawienia wolności, nie przenoszącą 3 miesięcy, lub

jedną z tych kar.

Postępowanie karne w tych sprawach nie będzie wdrażane, a wdrożone będzie umorzone.

W granicach, określonych w niniejszej ustawie

1)

darowuje się prawomocnie orzeczone, a w całości lub części nie wykonane

a)

kary administracyjne i porządkowe bez względu na rodzaj i wymiar, kary dyscyplinarne

nagany za przewinienia służbowe, tudzież kary dyscyplinarne, wymierzone w myśl art.

128 Rozp. Rady Ministrów z dnia 10 maja 1920 r. (Dz. U. R. P. № 59 poz. 368);

b)

grzywny i kary pozbawienia wolności, orzeczone przez sąd w rozmiarze, nie przenoszącym

3 miesięcy, a jeśli czyn popełniono z nędzy - w rozmiarze, nie przenoszącym jednego

roku;

c)

połowę orzeczonej przez sąd kary pozbawienia wolności, gdy karę orzeczono w rozmiarze

powyżej 3 miesięcy, lecz nie przenoszącym jednego roku;

d)

jedną trzecią część orzeczonej przez sąd kary pozbawienia wolności, gdy karę orzeczono

w rozmiarze, przenoszącym rok jeden; w tym wypadku jednak pozostałe dwie trzecie orzeczonej

kary nie mogą przenosić lat 10;

2)

ogranicza się do lat 10 karę dożywotniego pozbawienia wolności;

3)

zamienia się karę śmierci na karę 15-letniego ciężkiego więzienia (domu karnego);

4)

darowuje się w zupełności wszelkie inne kary, nie wykonane w całości lub w części,

w szczególności kary dodatkowe i nawiązki za przestępstwa leśne, z wyjątkiem ogłoszeń

w druku, nakazanych wyrokiem w sprawach o obrazę czci, oraz umieszczenia w zakładach

wychowawczych poprawczych; do kar dodatkowych na czci stosuje się postanowienia art.

9.

W granicach, określonych w niniejszej ustawie, puszcza się w niepamięć i przebacza

przestępstwa, wypływające wyłącznie lub w przeważającej mierze z pobudek narodowościowych,

politycznych, religijnych, społecznych, lub społeczno-gospodarczych.

Darowuje się kary, orzeczone za te przestępstwa, bez względu na ich rodzaj i wymiar;

postępowanie karne za te czyny nie będzie wdrażane, a wdrożone będzie umorzone.

Amnestja zupełna, niniejszym artykułem określona, nie stosuje się jednak do przestępstw

umyślnych, które pociągnęły za sobą, lub według zamiaru sprawcy pociągnąć miały: pozbawienie

życia człowieka, ciężkie uszkodzenie ciała, lub zdrowia człowieka, lub uszkodzenie

cudzej własności w większym rozmiarze, lub w okolicznościach szczególnie niebezpiecznych.

Odnośnie do osób, które, dopuściwszy się przestępstw, ulegających zupełnej amnestji

z mocy niniejszego artykułu, wyjechały poza granice Państwa, lub takie przestępstwa

popełniły zagranicą i do 30 marca 1923 r. włącznie nie powróciły w granice Rzeczypospolitej,

postępowanie karne nie będzie wdrażane, a wdrożone będzie umorzone jedynie z mocy

zarządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej, wydanego dla poszczególnego wypadku.

O ile w art. 3 inaczej nie postanowiono, puszcza się w niepamięć i przebacza przestępstwa,

przewidziane w kodeksie wojskowym, tudzież darowuje się niewykonane w całości, lub

w części kary, prawomocnie orzeczone, za te przestępstwa, bez względu na rodzaj i

wymiar, wraz z karami dodatkowemi; postępowanie karne w powyższych sprawach nie będzie

wdrażane, a wdrożone będzie umorzone.

Jeśli jednak czyn taki jest przestępstwem z chęci zysku, albo przestępstwem przeciw

obowiązkom subordynacji wojskowej, polegającem na czynnem targnięciu się na przełożonego,

albo dezercją, za którą kodeks wojskowy przewiduje karę śmierci, wówczas mają zastosowanie

postanowienia art. 5.

Puszcza się w niepamięć i przebacza wszelkie inne w poprzednich postanowieniach tej

ustawy niewyłączone, a rozpoczęte najpóźniej w dniu 30 marca 1923 r. dezercje i uchylenia

się od służby wojskowej, o ile sprawca przed upływem jednego miesiąca od dnia ogłoszenia

tej ustawy został ujęty, lub stawił się do dyspozycji właściwej władzy celem wykonania

obowiązków służby wojskowej.

W razie zbiegu przestępstwa, ulegającego amnestji, z przestępstwem, nie ulegającem

amnestji, kara, orzeczona z uwzględnieniem zbiegu, względnie kara łączna, będzie złagodzona

według słusznego uznania sędziego; przepis niniejszy nie wyklucza umorzenia w myśl

postanowienia niniejszej ustawy toczącego się postępowania sądowego odnośnie do poszczególnych

zbiegających się przestępstw.

W wypadkach, objętych art. 5 punkt b), art. 6 ustęp pierwszy i ostatni i art. 7, niezdolność,

będąca skutkiem karno-sądowego skazania, lub kary dodatkowe na czci ustają z chwilą

odcierpienia kary, a jeśli według postanowień tej ustawy wykonania kary zaniechano,

natychmiast z mocy samej ustawy.

W wypadkach, w których nie stosuje się art. 4 p. b), sąd może postępowanie umorzyć,

lub postępowania nie wdrażać, jeśli według okoliczności danego wypadku należałoby,

niezależnie od kar dodatkowych, wymierzyć karę pozbawienia wolności w rozmiarze, nie

przenoszącym trzech miesięcy. W powyższych wypadkach sąd może postępowanie umorzyć,

lub postępowania nie wdrażać jedynie za zgodą prokuratora, a sąd powiatowy lub pokoju

jedynie za zgodą prokuratora przy sądzie okręgowym.

Przepisy niniejszego artykułu stosuje się odpowiednio do przestępstw, popełnionych

z nędzy (art. 5. p. b), jeśli należałoby wymierzyć karę, nie przenoszocą jednego roku

pozbawienia wolności.

Umorzenie w myśl niniejszej ustawy toczącego się postępowania będzie z mocy samego

prawa uchylone, jeśli osoba, przeciw której toczyło się postępowanie, oświadczy w

ciągu miesiąca po zawiadomieniu o zastosowaniu amnestji, że domaga się przeprowadzenia

tego postępowania.

Przepisy ustawy niniejszej, dotyczące umorzenia kar, prawomocnie orzeczonych, stosują

się również do przestępstw, ściganych z oskarżenia prywatnego, na wniosek lub z upoważnienia;

natomiast do tych przestępstw nie stosują się przepisy, dotyczące umorzenia, lub zaniechania

postępowania karnego.

Postanowienia niniejszej ustawy stosują się do osób, które korzystały z ogólnego,

lub szczególnego aktu łaski, jedynie wówczas i o tyle, o ile poprzedni akt łaski przyznawał

im ulgi w mniejszym rozmiarze.

Amnestję stosuje władza, zarządzająca wykonanie wyroku, względnie orzeczenia, o ile

jej nie zastosowano już przy wydaniu wyroku, względnie orzeczenia.

W sprawach, należących do właściwości sądu okręgowego, wątpliwości w przedmiocie amnestji

rozstrzygać należy na wniosek prokuratora lub stron na posiedzeniu niejawnem (gospodarczem)

po wysłuchaniu prokuratora; to samo postępowanie stosuje się z urzędu lub na wniosek

w razie zbiegu przestępstw (art. 8), tudzież na wniosek prokuratora w wypadkach, przewidzianych

w art. 10. Od decyzji można wnieść zażalenie w ciągu miesiąca od jej doręczenia na

piśmie. Zażalenie wnieść należy do sądu, w toku instancji przełożonego, który rozstrzyga

ostatecznie.

W sprawach, należących do właściwości sądów powiatowych lub pokoju, zażalenie w tym

samym terminie wnieść należy do sądu okręgowego. Poza rozprawą główną sędzia pokoju

orzeka zawsze bez udziału ławników.

W zakresie sądownictwa wojskowego, tudzież w postępowaniu przed władzami administracyjnemi

stosuje się odpowiednio art. 14.

Wykonanie ustawy niniejszej porucza się Ministrom: Sprawiedliwości, Spraw Wojskowych

i Spraw Wewnętrznych.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem jej ogłoszenia.